cin dal suang
unread,Apr 14, 2016, 11:24:30 PM4/14/16Sign in to reply to author
Sign in to forward
You do not have permission to delete messages in this group
Either email addresses are anonymous for this group or you need the view member email addresses permission to view the original message
to emmanuelnet
Peter’ Upna Suangpi tua Jesuh
Hih Matthai 16: 18na mun pen Christian te sungah kikhenna a piangsak
mun khat hi a, ahi zongin tua kikhenna piangsak hi ci-in hilh lo ding
gen lo ding cih thupiakna om lo hi. Jesuh in Lai Siangtho sungah
“kilem nadingin ong pai ka hi kei, kikhen nading namsau ka hi zaw,”
(Matt. 10: 34) ci-in a genteh, thumaan pen gengen sutsut ding cihna
kilang zaw hi. Hih banga ih kha adingin a manpha mahmah Lai Siangtho
munte kikupna ah itna khahsuah lo a, lungnem taka kikup ding le eimau
adingin bang zawin hong kihencipna panin hong khahkhia in, nuntakna
hong pia thei ding hiam cih bulphuh kawmin ih kiniamkhiat ding thupi
zaw ding hi. A taktak in ci lehang hih Lai Siangtho mun bulphuh a, ka
gen uh thute pen lai simmite in a san nop le a san nop loh uh amau’
thu hi a, ahi zongin amaute in umin sangin a kiniam khiat uh leh
tumahmah in amaute a hencip kol panin a khahkhia ding hilhcianna ahih
gige pah lam thei le-uh hih bangin muhdahna le kiphatsakna tawh Peter
bekbek bulphuh in a kampauna uh panin, nuntakna tui taktak a pia Pa
Jesuh bek hi mah ei! ci-a, hih ka thuhilhna ah hong ciah ding uh hizaw
hi.
“Nang pen Peter na hi a, hih suangpi tungah ka Pawlpi ka phut ding hi”
cih kammal ah bang thu kitel takin ka theih ding kisam ahi hiam ci-a
ih kipiak ngam ding hizaw hi. Hih Lai Mungah Peter mahmah pen Khrih in
a Pawlpi a lam nadingin a khuambulpi hizawzen ding hiam? cih thu
lungngaih huai hi. A khial thei, a puk thei, Adam’ suan mi khat pen
Kha biakinnpi phuh nadingin a khuam bulpi a va hih mahmah ding pen Lai
Siangtho luanzia tawh zong a kituak lo a piang thei lo thu ahi hi. A
dang zong gen kei ni, Jesuh in Peter pen Pawlpi’ khuam bulpi dingin a
gen nuam hileh “Nang’ tungah ka pawlpi ka phut ding hi” ci pah lel
ding hi. Ahi zongin ih Lai Siangtho mun pha takin sim lehang Jesuh in
“Ka Pawlpi pen hih suangpi tungah ka lam ding” na ci hi. Peter’ upna
Suangpi tua Jesuh pen, Jesuh mah in hih suangpi ci-in Peter’ tungah a
gen ahi hi. Manglai in a kigelh tangthu dawng khat sungah Noun le
Pronoun kizop zia a thuk kan thei laisiamte in tel pah ding hi.
Hih Suangpi
Peter in Jesuh tungah “Nang pen Khrih na hi a, a nungta Pasian’ tapa
na hi hi” ci-a a genkhiat thu pen Topa Jesuh in “hih Suangpi” a cih
pen ahi hi. Peter aw na min pen “Suang” a cihna ahi hi. Na min tawh
kizui-in na upna na genkhia thei a, tua na genkhiat Suangpi tawh a
kibang tua Thumaan tungah ka Pawlpi ka lam ding hi, ci-in Jesuh in a
gennuam ahi hi. Lai Siangtho sungah Jesuh in keimah in thumaan ka hi
hi, zong na ci tawntung hi.
“Vantung kong lutna Tawhtang kong pia ding” a cih ciangin zong
tawhtang takpi a pia hi lo hi. Peter’ khut sungah vantung gam lutna
tawhtang kibil piak hi, cihna hi lo hi. Tua banga Peter in a san
theihte lut sak, a deih loh a san theih lohte lut sak lo, cih nadingin
Jesuh in a gen hi peuhmah lo hi. Vantung lutna thuneihna tawhtang
taktak pen Khrih bek tawh kisai hizaw hi (Mangmuhna 1: 18). Vantung
lutna thu pen Peter’ khutnuai ah om loin Jesuh’ khutnuai ah om hi zaw
hi. Hih Lai Siangtho mun “tawhtang” tawh kisai thugenna ah Peter pen
Sawltak dangte sangin lianzaw cihna zong hi lo hi. Lai Siangtho sungah
Peter pen nungzui Sawltak sawmlenihte sangin thuneihna lianzaw kipia
hi, cihna om tuan lo hi.
Peter’ tungah Jesuh in a gen thu in, Peter pen Jews te le Gentailte’
tungah hotkhiatna thu tangkona thupha a ngah masa pen ahihna ah
tangtung khin hi. Peter in hotkhiatna thu tangko lo hileh tua
“tawhtang” thupha a nei lo ding ahi hi. Tuamah bangin tuni in zong
Peter ka pu uh hi ci-in ih bulphuh hangin Peter bangin hotkhiatna thu
ih tangko kei leh vantung lutna tawhtang tawh kisai vangliatna le
thuneihna, henna le phelna, khihna le khahna thu zangkhat zong a nei
vet lo ih hi lel ding hi. Peter’ gamh a luahte hi ungh, Peter suante
hi ungh ci-a Peter’ pawl mi hih ding kisak theihna le hanciamna ci
ding maw? (ahkl) Lungdamna thuhilhna zak ding thu a kisamte zakna tawh
pianthak ding sangin Peter’ phuhsa pawlpi ah om ka hih manun, van-gam
automatic in a tung ding ka hi uh hi, cih banga ngaihsut khak ding
hilo hi.
Topa Jesuh in Peter’ tungah “vantung ki-ukna sung lut nading
tawhtangte, nangma tungah ka hong pia ding” a cih mah bangin Peter pen
Jews mite tunga Pentecost ni in mite a piangthaksak a thuhilhna ah
hong tung pah hi. Tua khit ciangin Gentail mi, Cornelius inn ah
hotkhiatna thu (the keys to salvation) a gen masa pa ahihna ah hong
tangtung leuleu hi. Hun sim hun simin, Peter in hih vangtung lutna
tawhtang (the keys of salvation) tua lungdamna thuhilhna tawh upna
kong khak ahong ahi hi. Hih Jesuh’ gen tawhtang tawh kisai ah Peter
pen a zang masa pen ahihna Sawltak Lai Siangtho sungah kimu thei hi.
“Sauveipi a kisel khit uh ciangin Peter hong dinga, Lawmte aw, Gentail
mite in Pasian’ thu za-in a uptheih nadingun amaute tungah Lungdamna
Thu (the keys to heaven) a hilh dingin sawtpi lai pekin note lak panin
Pasian in kei hong teelkhiatna thu na thei uh hi…” na ci hi (Sawltak
15: 7). Peter pen tawhtang thuneihna a zang masa pen hi beka, Sawltak
dangte tungah zong a kibangin kizomin kizanga Lungdamna thu tangko’
nasep sem ciat uh hi. Tawhtang takpi hi lo a, tawh hon bangin a hong
ziauziau a kalh ziauziau hi lo zawin, Lungdamna thu tangkona
(proclaiming the gospel) le thuhilh (preaching the gospel) nasepna a
gen ahi hi.
“Leitungah na hente kihen ding, na khahte kikhah ding” a cih ciangin
Peter in mawh maisak theihna vangliatna nei hi, a cihna hi lo hi. Tua
bangin Peter in mawh maisak theihna vangliatna, thuneihna a nei hileh
Khrih ih Siampi lian pen ahihna thu bei ding hi. Mawhmaisakna thu
taktak tawh kisai ah Peter hitaleh, Sawltakte a kuamah peuh in a nei
uh hi lo a, mite’ mawhna Khrih ah kimaisak ahih lam a tangko uh hi bek
hi.
Jesuh in Sawltakte’ tungah a gen thu pen banghiam cihleh, hotkhiatna
lampite hilh ding thuneihna a pia ahi hi. Sangnaupangte in Manglai a
theih nading un Syate in Manglai sin theih nading bulpi ahi (the eigth
parts of speech) te a hilh masak uh kul hi. Tua pen sangnaupangte
adingin Sya-Syamate’ lai hilh a tel theih nadingun a kisam tawhtang
(the keys to learn) pen a hi hi. The keys to save sinners is to preach
the gospel. Mawhnei mi khat in hotkhiatna a ngah theih nadingin a
kisam tawhtang pen Lungdamnathu hilhna ahi hi. Thuciam lui sungah zong
miphakte siang hi cih a tangko pen siampite ahi hi. Thuciam thak
sungah zong kuate’ mawhna kimaisak hiam cih thu a tangko pen sawltakte
ahi uh hi. Tuhun ciangin zomg Lungdamna thu hilhna maan tawh a
kuankhia Pasian’ nasemte in a thuhilhna uh a ummite’ tungah na kisikna
hangun na mawhna uh Pasian in ong maisak hi cih theih nading thuneihna
a nei ahi hi.
Sawltakte pen a tuam vilvel Pawlpi’ khuam bulpite ahih mah bangun,
Sawltakte hilh, gen, gelh le khentatnate hitaleh Sawltakte’ ciin le
zuih ngeinate tuhun Pawlpite’ adingin a sia le a pha khenna tawhtang
ding ahi hi. Sawltakte ii zat daan le Sawltakte ii thukimnate pen
Pasian kiang pan a ngah uh thu ahih manin tuhun Pawlpite in tuate ih
zuih ih ciin a kul ahi hi. Jerusalem Council ah a buaipih uh Gentail
te zong a vun uh a ki-at kul uh hi, cih tawh kisai ah Sawltakte in a
vun dawn uh at kul tuan lo hi ci-in khentatna nei uh ahih manin
Gentail mite zong Jews te mah bangin vun at kul tuan se loin
hotkhiatna a ngah thei ahih nadingun khahna suahtakna thu khat ahi hi.
Tuamah zong tuhun pawlpite in ih gen ih tangko ding khahkhiatna thu
khat hi pah hi (Sawltakte 16: 19). Ahi zongin tuhun-a ih zat ih ciin
ding tua bang thukhentatnate pen hua hun lai pekin hih Sawltakte tung
bekah Jesuh in thu na pia hi. Sawltakte’ gen ciangciang, Sawltakte’
khentatna tungsiah peuhmah ah eite in tuni in, behlap theih, dawhkhiat
theih kinei nawn lo hi. Tua hi a, Sawltakte banglianin thuneihna
kiluah suk cih bang tuhun ah om nawn lo hi. Sawltakte bang lian in
thuneihna a ngahsuk suak mi pawlkhat om hi cih bangpeuh mah a om nawn
lo ahi hi. Sawltakte tungah thuneihna a kipia khempeuh Sawltakte in
khatvei a khentat uh Pawlpi in a tawntunga a man ding ahi hi. Tua bang
khentatna thuneihna pen Sawltakte tawh kipanin Sawltakte mah tawh a
bei hi a, eite in amaute’ hong guat tua thute tuni in ih nuntakpih
ding hi bek hi.
Hih ih gen khahna le phelna “tawhtang” tawh kisai pen bangbangin ih
gen zongin Rome Pawlpi bek tawh a kisai thu hi lo himhim hi cih thu ih
theih ding kisam hi. Tua sangin ka kha adingin bang ka thupi sim
pelmawh kul hiam cih nakpitakin na kingaihsut ding thupi zaw hi. Tuhun
pen Rome bek cih hun hi nawn loin Jesuh bek cih hun hong kisam semsem
ding hi ta hi. Topa Jesuh’ dotna “Note in kei kua nong ci uh hiam” a
cihleh, Peter in hih bangin, “Nang pen Khrih, a nungta Pasian’ tapa na
hi hi” ci-in na dawng hi. Mi pawlkhatte in kei zong Peter bangin tua
hun in a om hi leng dawng thei lua ning ci kha ding hi. Himah taleh
tuni tuhun mahmah in zong Christian ka hi a ci mi tampi takte mah in,
Khrih pen tua Suangpi hi cih thu ah bulh thei loin um thei tuan lo uh
a, hua hun lai-a Jews suang lungtang’ denlupte vive mah a bang
thu-umlote ahi uh hi.
Peter in hih bangin a upna a pulakna pen mi tampite in Jesuh a nial
laitak, Jesuh le a nungzui mimal tawm pawlkhatte bek a om laitakin
pulak hi. A gam makaite, a mipilte, a siampi liante le Falisite in a
Topa a nial laitakin Peter in hih upna na pulak khia hi. Jesuh pen
sila bang, hauhna nei lo, phung le nam suan ding nei lo, a kimu thei
kumpi hihna a kungtungah bangmah a om loh laitak in Peter in Topa aw,
nang pen a nungta Pasian’ tapa Khrih na hi hi, ci-in pulak hi. Hih
banga pulakna pen tuhun biakna khempeuh in a kisap uh thumaan doctrine
bulpi khat ahi hi. Hih bang upna pulakna hih bang hun ah gen khiat
ding cih pen upna pha mahmah le khentatna lian mahmah kisam ahi hi.
Hih bang upna a neih manin Jesuh in “Thupha ngah pa, Simon Bar-jona.”
Na ci hi.
Khatveivei mi pawlkhatte in hih mi siangtho Peter pen dinmun kip lo, a
Topa thumvei vilvel bang a nialna thute hangin gentehna hoih lo bangin
gen thei hi. Tua bang ding hi lo hi. Peter pen a kicinloh pi mah tawh,
a lungsim khempeuh, a utna khempeuh, Khrih a ding bekin a sem hi a, a
genban pipi mah tawh Khrih a dingin a kipiakkhiatnate pen tuhun
Christiante in pilvangtaka ih ciin ih zuih ding thumanpha tampitak
hong nusiat pa hi zaw hi. Peter mah bangin eite zong a kitua ci thei
ahi hi. A kivei khial thei, a kisem khial thei ahi hi. Ahi zongin
Pawlpi sungah veina nei lote sangin veina, sem lote sangin sepkhiatna
cihte thupi den zaw hi. Christian tangthu sungah zong hih Simon Peter
le Martin Luther te in Jesuh bangin kicinna neite ahih pah loh uh
hangin amaute in Pawlpi tungah hong guat uh gamhte pen a angtan huai
mahmah etteh huaite a hi uh hi.