cin dal suang
unread,Mar 15, 2016, 3:27:11 AM3/15/16Sign in to reply to author
Sign in to forward
You do not have permission to delete messages in this group
Either email addresses are anonymous for this group or you need the view member email addresses permission to view the original message
to emmanuelnet
Nungzuipite tungtawna kiphut Local Pawlpi thuneihna
Leitung a Local pawlpi khempeuh pen Khrih ii zi, pumpi ahi hi. Local
pawlpi ciat ah thucing (Pastor or Bishop or Elder) te le upa (deacon)
te om ciat ding hi. Pawlpi mimal tamna zui-in tucing phazah le upa
phazah bel kibang kim lo kha ding hi. Ahi zongin hih lai mun ah
phungpi (centralization) thuneihna a bulphuhte’ Lai Siangtho thupomzia
le Local Pawlpi’ thuneihna (Local autonomy) a bulphuhte’ Lai Siangtho
thupomzia ah hong kilamdang simsim ding hi. Tuiphumte pen Local
Pawlpi’ thuneihna a bulphuhte hi napi’n tu ciangin a kipawlna uh pen a
thunei pen hong suaka phungpi thuneihna a kulsak (Centralization) te
mah tawh hong kilamdang nawn lo dekdek ta hi. Tua bang kawmkal ah John
20: 23na a, thuneihna Lai Siangtho bulphuh in ih gen nuam hi. Lai
Siangtho khiatzia tawh kisai ah, a deihna mun khat le nih peuh bulphuh
in LST buppi a khia om a, ahi zongin eite in ih hih leh LST mun
tamzaw, gentehna, sawm ah khat le nihte bulphuh hi lozawin, a tamzaw
tua sawm ah kuate bulphuh in LST buppi kihualkimtakin ih khia ding hi.
John 20: 23 “Mite’ mawhna na maisak uh leh amaute’ mawhna a mai hi
dinga, na maisak kei uh leh amaute’ mawhna a mai lo hi ding hi,” a ci
hi. Manglai Siangtho ah, “If you forgive the sins of any, they are
forgiven them; if you withhold forgiveness from any, it is withheld.”
Ci-in perfect-tense tawh kigelh hi. “Present perfect-tense” cih
ciangin hun kilamzia genna hi a, nasep bang hileh a beisa ah kiman
khin, kisem khin-a tua a kisemkhin thu ii a gah pen tuhun lianin kizom
to hi, cihna hi. Hih laimun ah a gennop thu pen mi khat peuh ahi a,
Pawlpi khat peuh in ahi zongin mite’ mawhna maisak theih nading
thuneihna a nei tuam om hi cih a genna hi lo hi. A neu 22na ah a gen
mah bangin Kha Siangtho ii vangliatna tawh Local pawlpi ciat in mawhna
a maisak Lungdamna thu a tangkona uh thu pen a thuneu lo ahihna a gen
nuam ahi hi. Tua tangkona pen Jesuh a um mi peuhmah a mawhna kimaisak
khin a, amah Jesuh a um lo mi peuhmah a mawhna kimaisak lo ahihna thu
ahi hi.
Vantung tawhtang
“…Lei ah na hente vantungah zong kihen dinga, lei ah na khahte
vantungah zong kikhah ding hi…” (Matt 16: 19). Peter zong vantung
tawhtang kipia a, tua tawhtang pen tawhtang takpi hi loin, Lungdamna
thu a hilhna a gen hizaw hi. Tua lungdamna thu gen theih nading
thuneihna pen tuhun ah lungdamna thu tangko dinga Pasian sap mite
khempeuh tungah zong hong tung ciat ta ahi hi. Hih thu pen Topa Jesuh’
kammal le nungzuipite tungtawna hong kizom suk ciin le zuih ding
ngeina hoih (tradition) taktak pen ahi hi. Tuhun ah Pasian’ Lungdamna
thu tangkote zahpih theih hi nawn lo-a, amaute in Peter ngah mah
bangin vantung kong lut theihna tawhtang a neite uh ahi hi.
Sawltak laikhak sung ih et ciangin, Nungzuipi sawltak Peter mahmah in
Pentecost ni in Judah mite’ tungah lungdamna thu tangko theihna
tawhtang tawh vantung kong honna thu a na hilh masa pen pa ahi hi
(Sawltak 2), bektham loin Samiria mite (Sawl. 8), le Gentail mite
(Sawl. 10) tung dongah lungdamna thu na tangko hi. Hih banga lungdamna
thu tangko theihna thuneihna pen Peter bek ah a kiciangtan (not
exclusive to Peter) hi lo a, Local Pawlpi ciat in zong tua lungdamna
thu tangko theihna tawhtang a nei ahi hi. Tua hi a, Lai Siangtho in
“…na hente kihen dinga, na khahte kikhah ding…” (Matt. 18:18) a cih
ciangin a huamin gen lehang, Peter le Roman Church bek a gen hi
lozawin, leitung kiu-li a om Local Pawlpi ciat ii thuneih nading a gen
ahi hi.
Jesuh in Pawlpi a uk dinga a teel makaite in Pasian’ Kammal Lai
Siangtho tungtawn-a thuneihna a nei dingin bawl hi. Nungzui
Sawltakpite’ hun zawh ah vantung kongkhak honna tawhtang a kem
thu-ummite in lungdamna thu maan taka ih hilh ih tangko keileh Topa
Jesuh hun lai-a, Laitheite le Farisite mah bangin mite’ thupha ding a
khaktantante ih hi kha ding hi. “Mihoih a kineihkhem, no Thukham hilh
syate le Farisi mite in gimna na thuak ding uh hi. Note in vantung
ki-ukna sungah mite a lut theih loh nadingin kong na khakcip uh hi.
Note lah na lutnuam kei uh a, a lutnuamte lah na lutsak kei uh hi” na
ci hi (Matt. 23: 13).
Mi khat peuh ii mawhna na mai sak uh leh – cihthu pen Matt. 16: 19 le
18:18na te ah zong ih mu khin hi. Sawltakpite pen Pawlpi ii khuampite
ahi uh hi (Efesa. 2: 20). Tuni tuhun in sawltakpite khat zong om nawn
lo hi. Peter zong om nawn lo hi. Pawlu zong om nawn lo hi. Ahi zongin
amaute’ tungtawnin a kiphut pawlpi’ thuneihna zia (tradition) pen
tuhun ciangin local pawlpi ciatin kemcing-a ih cihtakpih ding ih
vaipuak ahi hi. Sawltakpite in Pawlpi phut ih cih mah bangin, amaute’
phuh pawlpi in a khangkhanga kizom ding ahi hi. Tua a khangkhang a
kizom pawlpi pen leitung kiuli a om local pawlpite ahi hi (1 Cor.
5:4). Hih local pawlpi ciat in Pasian’ tangmi dingin ding uh a, mawhna
maisakna thu le hencipna thu a tang koko uh ahi hi. Hih banga leitung
mite tungah mawhna maisakna pen Pawlpite lungdamna thuhilhna ah kinga
a, tuamah bangin pawlpi sungah ki-ukna kikhalna, kihonna kihenna zong
pawlpi khat ciat’ nasep mah ahi hi. Topa Jesuh ii thupiakna authority
a ngah pen RC pawlpi bek cihna hi loin local Pawlpi ciat ah hizaw hi.
Article 30 of the Belgic Confession: Pawlpi ki-ukna (the Government of
the Church)
Pawlpi maan taktak ih cih pen Topa Jesuh’ in a kammal tawh hong hilh
Kha thu tawh kisai lam-ah ki-ukna hi ding hi ci-in ih um hi. Pasian’
kammal hong hilh ding pastor ahkl minister te a om kul a, tuate in
pawlpi zatloh a phamawh zeksahte ah hong makaih ding uh a kul ahi hi
(Zeksah cihteh tuiphumna le nekkhawm cihte hi). Pawlpi khat ii
kilamzia ah pastor te bek hi loin, upa makaite (deacons le elders)
zong a om kul hi.
Hih thu teng tawh pawlpi khat a kilam nakleh pawlpi khat in a kip hi
a; doctrine maan taktak a nuntakpihte in pawlpi kemcing zo uh a,
mihoih lo mawhna a bawlbawlte Lai Siangtho zia tawh enpha in thuhilh
a, tua banah mizawngte le dongtuakte hehnemin a kisapna uh zui-in huh
hi.
Hih bangin pawlpi sungah nahoihsep kisemin pawlpi kilam kimdimdiam
dinga, Paul in 1 Timothy 3na sungah a gen mah bangin a citak mite a
hunzui-in mukhia in pawlpi’ adingin kiteel ding hi.
Evan. Suangh Dal