Re: ərəb Mahnsi
Latrina Cobbett
İolandanın işsiz babası Czeppe Cilyotti XX əsrin əvvəlində iş tapmaq n İtaliyadan Qahirəyə kr. Ona grə ki, Misir Kalabriyaya yaxın idi və yollar ucuz başa gəlirdi. Czeppe dərzilik edir, paltarlarını satırdı. Ailəsi kasıb, ehtiyac iində yaşayırdı. 40 yaşında dnyadan kən Czeppenin oğlu Pyetro byyəndən sonra operada işə dzəlir. O, skripka alırdı. Daha sonra Czeppina ilə evlənir və bu nikahdan onların 3 uşağı dnyaya gəlir: Orlando, İolanda və Bruno.
Dalida Rolan Berjedən ifaılıq dərsləri alır. Rolan onu gələcəyin ulduzu kimi grr və btn dinləmələrə gəlməsini istəyir. Gzəlliyi və istedadı ilə insanları cəzb edən İolanda ilk debtn "Villa de Este"m klubunda edir. Cənublu gzəlliyi, aşağı plastik səsinə və coşğun temperamentinə grə onu "Qara səhləb iəyi", "Əsrin səsi" adlandırırlar. Dalida Bryuno Kokatrikslə "Avropa 1" radiostansiyasının əfsanəvi "Olimpiya" zalında təşkil etdikləri "Sabahın nmrə biri" msabiqəsində iştirak edir. O, həmin dvrn məşhur ifaısı Qloriya Lassonun "Cənnətdə yad" (L`inconnue au paradis) mahnısını səsləndirir. Xoşbəxt təsadfdən Dalidanı dinləyənlər arasında "Avropa 1" radiosunun direktoru Lysen Morris və səsyazma studiyasının sahibi Eddi Barklay da olur. Dalidaya təklif irəli srlr və o, ilk "Bambino" hitini səsləndirir. Sonrakı dvrlərdə hit ardınca hit yazdırır. 1965-ci ildə Dalidanın Mərakeşdəki konsertində xoşagəlməz hadisə baş verir. İsrail mahnılarının Mərakeşdə qadağan olunduğunu bilməyən Dalida "Hava maguila"nı oxuyur. Səhnəyə qalxan polis komissarı ondan konserti saxlamağı tələb edir. Zalda isə ərəblərlə yəhudilər arasında toqquşmalar başlayır. Nvbəti gn Dalida polis blməsinə ağrılır. Bu hadisə pis sonluqla nəticələnə bilərdi, lakin Dalida bundan qonorarının bir hissəsindən imtina edib geriyə bilet almaqla xilas ola bilir. Dalida 1965-ci ildə Teodorakisin "Zorba rəqsi" ("La danza di Zorba") mahnısını ifa edir. Bu mahnı ona inanılmaz uğur gətirir.
1967-ci ilin yanvarında Dalida birinci və sonuncu dəfə San-Remo festivalında ıxış edir. Oxuduğu "Əlvida, sevgilim, əlvida" ("Ciao amore ciao") mahınsını Dalida mrnn sonunadək byk kədər və rək ağrısı ilə ifa edəcəkdi."Əlvida, sevgilim, əlvida" mahnısı mumi repertuardan ox fərqləndiyindən mnsiflər tərəfindən rədd edilir.
Dalida ilə Lysen Morris arasında eşq də yaşanır. 5 il nişanlı qalan ctlk 1961-ci ildə ailə qurur. Ancaq daha gec idi. Dalidanın Morrisə olan eşqi soyumağa başlamışdı və o, polyakəsilli rəssam Jan Sobeskiyə aşiq olmuşdu. Morris Dalidadan boşanmaq qərarına gəlir və məyyən mddət onunla nsiyyəti kəsir, lakin tezliklə Morrislə Dalida yenidən dostlaşırlar və bu dostluq Morrisin intiharınadək davam edir. 1962-ci ildə Dalida Monmartredə znə yeni ev alır. Əvvəllər bu evdə "Gecənin sonuna səyahət" romanını bitirmiş Lui-Ferdinand Selin yaşamışdı. Dalida sonrakı btn həyatını bu evdə keirir və elə burada da intihar edir. "Əlvida, sevgilim, əlvida"nı gənc mğənni və bəstəkar, həmin dvrdə ox az tanınan Luici Tenko yazmışdı. San-Remo festivalı onun n şhrətin qapılarını aacaq yeganə şans idi. Dalida Tenkonu festivalda təmsil etməyə razılaşmışdı. nki az adam bilsə də, Dalida ilə Luici artıq sevgili idilər və stəlik evlənməyə hazırlaşırdılar. "Əlvida, sevgilim, əlvida" mahnısı mumi repertuardan ox fərqləndiyindən mnsiflər tərəfindən rədd edilir. Səsvermənin nəticələrini bilən və iki qəbul edərək mnsifləri ağır syşlərlə təhqir edən, onları korrupsiyada və rşvətdə gnahlandıran Luici Tenko daha sonra otağına əkilir və zn gllələyərək intihar edir. Bu lmdən sarsılmış Dalida dz bir ay sonra intihara cəhd edir. Həb udan mğənninin həyatını xilas etmək mmkn olur. Dalida 90 saat koma vəziyyətində qalır. Onun bu intihar cəhdindən sonra sağalması uzun və ətin vaxt alır: Dalida bir mddət səsini itirir, nekroz səbəbindən əlinin dərisi dəyişməyə başlayır və o, təcili əməliyyat edilir. Bu mddətdə sənətindən uzaqlaşan Dalidaya Fransadan və dnyanın hər yerindən minlərlə pərəstişkar məktub yazır, ona sevgilərini bildirir və gl-iək yollayırlar. Dalida btn bunların nədən baş verdiyini anlamağa alışır. O, oxumağı dayandırıb həyatının mənasını axtarmağa başlayır və zn psixoanalizə həsr edir. Fəlsəfəyə meyil salan Dalida buddizm haqqında oxumağa başlayır: Teyard de Şarden, Freyd Yunq, Taqor, Prustun əsərləri onun stolst kitabına evrilir.
1986-cı ildə Dalida misirli rejissor Yusif Şahinin "6-cı gn" filmində əkilmək təklifi alır. Bu, Dalidanın kino sahəsində uzun mddətdir gzlədiyi ilk triumf idi. Misirə getmək isə uşaqlığına səyahət etmək demək idi,
Mahmud "Soldi" mahnısı ilə İtaliyanın əsas musiqi hadisələrindən hesab olunan Sanremo musiqi festivalında qalib gəlmişdir. Qələbənin ardınca Mahmud bu mahnı ilə İtaliyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keirilən Avroviziya 2019-da təmsil edəcəyi z təsdiqini tapmışdır. Bir neə ərəb sznn də işlədildiyi mahnı arli arlz, Dario "Dardust" Faini və Mahmudun əməkdaşlığı nəticəsində ərsəyə gəlmişdir. İtaliya hit-paradlarında birinciliyə yksələn mahnını Mahmud dostları ilə birlikdə ikən yazmağa başlamış, lakin bəstənin yekunlaşması uzun zaman almışdır. Mahnıda trap, hip-hop musiqisi ilə birlikdə Yaxın Şərq elementlərindən də istifadə olunmuşdur.
Yalanı, ziddiyyətli və etibarsız ata obrazını zndə canlandıran mahnının szlərində Mahmudun onu uşaq ikən tərk edən atası ilə mnasibəti diqqət mərkəzinə gətirilir.[2] Pul ata ilə oğul arasında mnasibətlərin pozulmasına səbəb olan əsas amil olaraq gstərilir. Mahmud mahnının szlərinin onda xatirələri canlandırdığını və hər bir misrada byk qəzəb olduğunu syləmişdir.[3] Mahmud znn ərəbcə bilmədiyini syləsə də, mahnıda məyyən ərəb szlərindən də istifadə olunmuşdur. Həmin szlər Mahmudun uşaq ikən əslən misirli olan atasından eşitdiyi kəlimələrdir.[4]
"Song of the Blind Arab" (Azerbaijani: Kor ərəbin mahnısı) is a song written by the Azerbaijani composer Fikret Amirov for the staging of the "Sheikh Sanan" play by Huseyn Javid.[1] It is noted that the song is a typical example of a ballad song.[2]
In 1961, on the Azerbaijan Televisions studio, there was shot a video clip for the "Song of the Blind" by the stage-director Rauf Kazimovsky. The song in the video was performed by Mamedali Aliyev. The clip itself was filmed in Icheri Sheher. The song was also performed by the Peoples Artist of the USSR Rashid Behbudov. The Peoples Artist of Azerbaijan Malekkhanym Eyyubova shot a video clip for the song.
Kor ərəb yandırıb-yaxırdı... Məmmədəlini də bu oda qalamışdı. Grəsən, sənət yanğısıydı, yoxsa bir ərəbin kor bəxtinəmi ağı deyirdi?! Bəlkə, z dərdləriydi onu belə oxudan?! Bircə himə, bəhanəyə bəndiymiş kimi. Kimsə bilməz, zndən savayı...
...Əliqulu kişi bu dnyadan kəndə gz arxada qaldı. Uşaqları hələ krpəydi, he birinin əli rəyə atmamışdı. Gmanı təkcə mr-gn yoldaşı Xədicə xanımaydı. O gndən Xədicə xanım yeddi krpəylə bir dam altında qaldı.
- Məllimləri anama tapşırmışdı ki, nəbadə oğlunu başqa sənətə qoyasan. Ondan yaxşı xanəndə ıxacaq. Bu sz Əhməd Bakıxanov da deyirdi. Qonşumuzuydu, ailəmizə də yaxın adamıydı. Grrd ki, Məmmədəlinin istedadı var. Mənim də səsimi bəyənmişdi. Hər dəfə evimizə gələndə ordan-burdan shbət eləyib axırda sz gətirirdi bizim stmzə.
1940-41-ci illəriydi, axır ki, anamdan icazə alıb bizi z ansamblına gətirdi. Qardaş-bacı bir yerdə oxuyurduq. 42-ci ildə Məmmədəlini cəbhəyə gndərdilər. 45-də yaralanıb qayıtdı. Sonra Milli Dram Teatrına getdi. Mənsə daha oxumadım...
...Axır vaxtlar bacıları Leylanın, Thfənin Məmmədəlidən gz su imirdi. Oğlan nəsə dəyişmişdi elə bil. Bacılar bir də ayıldılar ki, Məmmədəliylə xalası qızları Bykxanım bir-birinə aşiqdilər. Bu sevda hamının rəyindən xəbər verdi. Evləndilər. Amma sevgiləri qısamrl oldu, ayrıldılar.
- Kəylə gedirdik, hiss eləyirdi ki, mənə baxırlar. Az qalırdı, rəyi partlasın. Deyirdi, istəyirəm, məndən başqa səni he kəs grməsin. Mən də onu qısqanırdım. Yaraşıqlıydı axı. Qızların gz ondaydı. Tez-tez evə zəng eləyib aramızı vurmaq istəyirdilər. Dəstəyi gtrrdm, başlayırdılar ki, he bilirsən, ərin hardadır? Bu saat qəşəng bir qızla qol-boyundu. Mən də başlayırdım ağlamağa. Məmmədəli evə gələn kimi onu sorğu-suala tuturdum. Deyirdi, ay dəli, səni cırnadırlar. Knlm alırdı, hər şeyi unudurdum.
Redaksiyadan: Azərbaycanın tanınmış mğənnisi Məmmədəli Əliqulu oğlu Əliyev (ədəbi təxəlls Sail) "Kor ərəbin mahnısı"nın ilk ifaısı olub. M.Əliyev 8 mart 1936-cı ildə Baklıda dnyaya gəlib.
Uşaqlıqdan gzəl səsi vardı. Bundan əlavə, Məmmədəli şeir, qəzəl də yazırdı. Şeirlərini "Sail" (dərdli avara) təxəlls ilə qələmə alırdı. Bu imzayla 300-ə yaxın şeir, qəzəl, mxəmməs, təmsil, qoşmalar yazıb
1940-1941-ci illərdə Əhməd Bakıxanov Məmmədəlini və bacısı Thfəni z ansamblına gətirib.
1942-ci ildə Məmmədəlini cəbhəyə gndəriblər. 1945-də yaralanaraq qayıdıb. Sonra Milli Dram Teatrına işləyib. Məmmədəli Əliyev 22 il teatrda alışır. Əksər tamaşalarda oxuyur.
O, iki dəfə ailə qurub. İkinci evlilikdən 5 uşağı dmyaya gəlib.
Məmmədəli Əliyev mrnn sonlarına yaxın teatrdan uzaqlaşır. Səhnədən uzaqlaşandan sonra 1968-ci ildə Elmlər Akademiyasına işə dzəlir. Hərbi kafedranın mdiri olur.
Məmmədəli Əliyev 1983-c ildə vəfat edib.
Mğənni İlqar Sail onun oğludur.