Türkiye'nin turistik şarap vadileri

[Yasin Özbekar]

Kırmızı şarapta madalyaları paylaşanlar İzmirli iki dostumuz; Sevilen
Ailesi ile Atay Ailesi... Bu canım şaraplar yeterince tanınıyor mu
dersiniz? Özellikle Atay Ailesi'nin ürettiği Prodom? Bu haftaki
konumuz şarapta tanınırlık değil şarap turizminde neler
yapabileceğimiz konusunu irdelemeye çalışacağım... Ödül alan şarapların
çoğunun, Büyük Menderes Nehri'nin suladığı Güney-Kale-Bekilli-Çal
Vadisi ile sönmüş yanardağ bölgesi Kapadokya'dan çıktığını görüyoruz.
Kavaklıdere'nin geniş bağlarının olduğu Alaşehir-Salihli arasındaki
Kemaliye Vadisi de önemli elbette. Turistik şarap vadilerinin
Avrupa'daki en iyi örnekleri ise İtalya'daki Toscana ile Fransa ve
Almanya'daki Ren vadileri; Amerika'da da Napa Vadisi. Dünyadaki
örnekler, şarap turizminin yılın 12 ayı hem de başarı ile
gerçekleştirilebildiği yerler. Öyle sadece bağbozumlarında falan
değil, yılın 365 günü turist çekiyor bu bölgeler hem de 'her şey
dahilci' değil damağına düşkünler geliyor buralara.

BAĞLARI DEĞERLENDİREMİYORUZ
Geçtiğimiz ekim ayı boyunca, Anadolu'nun bağbozumu yapılan vadilerinde
dolaştık. Gezip gördüğümüz yerlerde doğa öylesine güzeldi ki neredeyse
dilimiz tutuldu. Uçsuz bucaksız bağlarda bağbozumunun tanığı olmak ise
bir başka güzeldi. İyi hoş da Türkiye, dünyanın en pahalı turizm
destinasyonlarından biri olan 'şarap turizmi'nde bu güzelim bağları
tam olarak değerlendirebiliyor mu? Evet demek mümkün olsaydı keşke...
"Kaç turist gördünüz" diye soracak olursanız, yanıtımız "Hiç turist"...
Oysa ülkemizde, Saroz Körfezi kıyılarından başlayıp İç Ege'ye, daha
sonra da Kapadokya ve Elazığ-Diyarbakır'a kadar uzanan 10-15 günlük
şarap destinasyonları yapılabilir.
Örneğin, 'Pendore Bağları'nın bulunduğu Kemaliye Vadisi, neden bir
turizm merkezi de olmasın? Üretilen şarapların kalitesini alkışlıyoruz
elbette ama turizmde de yapılabilecek bir şeyler olmalı. Karşımızda 3
bin yıl önce Dionysos efsanesinin doğduğu antik çağdaki adıyla Tmolos,
yani Bozdağ var. Kemaliye'de şarapçılık, dünyanın en yüksek
standartlarına erişmiş; zaten üzüm, bu bölgede yani Alaşehir-Salihli
bölgesinde tarımsal hayatın en önemli parçası olmuş. Dünyanın her
yerine çekirdeksiz kuru üzüm ihraç ediliyor; rakı yapılacak üzümler
üretiliyor, kurutuluyor; üretimin ancak yüzde 2-3'ü şarap yapılıyor.
Kavaklıdere, bu bölgenin kaderini değiştirecek bir girişimde de
bulunmuş. Bu yıl ödül alan Egeo şarabının da yapıldığı Ege-Pendore
bağları, 2005'ten beri şaraplık üzüm üretiyor.

ANTİK SİKKELERDE ÜZÜMLER
Cumhuriyet'in ilanında ve nüfus mübadelesinden sonra 'Kemaliye' olarak
yeniden isimlendirilen kasabanın yakınlarındaki Pendore, adını Yunanca
'beş köy' anlamına gelen 'pente horyos'tan alıyor. Dünyada paranın
ilk basıldığı yer olan ve Anadolu'da zenginliği ile ünlü Antik Lidya
kenti Sardes'in çok yakınında bulunan bağlarda, binlerce yıllık
bağcılık geleneği yeniden canlanmış, canlandırılmış. Antik Sardes
sikkelerine bir bakın; görülen asma ve üzüm kabartmaları, bölgede
bağcılığın geçmişini çok güzel anlatıyor. Arkeolog dostumuz Prof.
Ersin Doğer'e göre de, Manisa Müzesi'nin girişinde yer alan bir
lahitin üzerindeki iri taneli üzüm kabartmaları, günümüzdeki 'çavuş'
ve 'razaki' üzümlerinin kökenlerini kanıtlıyor. Turizm, eğer turiste
eve dönüşte bir hikaye anlattırabiliyorsa başarılı olmuş sayılır.
Bundan güzel hikaye mi olur?

HER ÜZÜMÜN ÖYKÜSÜ AYRI
Bağlar arasında gezerken, çıplak gözle görülebilen toprak
farklılıkları, şaraplarda aroma zenginliği ve renkliliği yaratıyor.
Beyaz şaraplık üzümlerden Bornova misketi, kırmızı şaraplık üzümlerden
ise öküzgözü, boğazkere, cabernet sauvignon, merlot, syrah, grenache,
sangiovese, tempranillo, montepulciano, carignan ve alicante bouchet
yetiştiriliyor. Her bir üzümün bağdan şaraba anlatılacak bir öyküsü
var. Hasat edilen üzümler Pendore Bağları'nın içindeki kavda
işleniyor. Şaraplık üzümü mümkün olduğunca çabuk kava ulaştırmak,
üzümün sahip olduğu lezzetlerin şaraba daha iyi yansımasını
sağladığından kavın bağ arazisi içerisinde yer alması kaliteli şarap
üretiminde önemli. Bu üretim şekli de 'château' tarzı üretim olarak
adlandırılıyor. Alın size turistik bir atraksiyon daha... Anadolu'nun
kendine özgü asil üzümlerinden ve bağcılık için elverişli farklı mikro
iklimlerinde yetiştirilen yabancı kökenli üzümlerinden kaliteli
şaraplar üretmeyi amaçlayan şarapçılarımızın, Kavaklıdere başta olmak
üzere gastronomi turizmine de yönelmesi şart. Türkiye'nin özgün
lezzetleri ile Anadolu'da yetişen üzümlerden yapılmış şarapları bir
araya getirdiğinizi bir düşünsenize...


Nedim Atilla / AKŞAM GAZETESİ