Roma Housing News 28

[Vladimir Macura]

28. 28.03.'08 email: 776 Nevipe vass bessipe ano khera Romenge - Roma Housing News

APATIN – PRIMER ZA UGLED APATIN- EGZAMPLO PALA O DIKHIPE APATIN – AN EXAMPLE TO LOOK UP TO

Grad koji ceni Rome Foro savo kamel e Rromen A Town that Appreciates Roma

17. januara ove 2008. godine Dr Živorad Smiljanić, predsednik opštine Apatin, dao je poznatom beogradskom nedeljniku NIN obiman intervju o razvoju opštine i grada na čijem je čelu. Intervju je propraćen fotografijama koje prikazuju najvažnije investicione zahvate u zadnjih nekoliko godina. Od ukupno 12 fotografija jedna prikazuje romsko naselje u Apatinu. Očito je reč o gradu koji se ponosi svojim višenacionalnim sastavom, svojom multikulturalnošću, koji ceni svoje sugrađane Rome koliko i ostali svet.

Ande 17 januari ande 2008. ber[ o dr Živorad Smiljanić, prezidento katar e komuna Apatin dija pala o pindžardo lil NIN baro intervju andar o nevljaripe katar e komuna savaki vov si šerutno. Ande vakaripe si but fotografije pe save šaj te dikhen pe majimportatni investicioni keripa ande palune berša. Katar 12 fotografije pe jekh šaj dikhel pe rromani mahala ando Apatin. Sar šaj dikhas svato si andar o foro ande savo si but thema, savo si multikulturano, thaj savo kamel pire thanutnen e Rromen sar vi aver manušen.   On January 17th 2008 a well known Belgrade weekly NIN had published a comprehensive interview on development of Apatin municipality with the mayor of Apatin, Dr Zivorad Smiljanic. The interview was illustrated with photos of the most important investment activities of the past couple of years. Of 12 photos, one shows the local Roma settlement. Clearly, this is the case of a town which is proud of its multiethnic structure and its multiculturalism, and that treats its Roma population the same way as the rest of its citizens.

Grad koji brine o Romima Foro savo del griža andar e Rroma A Town that Cares About Roma

Apatin je uvek vodio računa o svom romskom naselju. Na sajtu opštine od 27 jan 2008 (www.soapatin.org.yu) stoji: "(...) naselje slovi za najuređenije romsko naselje u Srbiji u kome organizovano živi oko 2500 Roma. U naselju su, sredstvima Opštine, skoro sve ulice asfaltirane, izgrađen je Dom kulture, u kome Opština snosi sve troškove za jedno zaposleno lice, i kompleks terena za male sportove (košarku, rukomet, odbojku i mali fudbal), a predviđeno je da u naredne dve godine naselje dobije fekalnu kanalizaciju". U nekoliko zadnjih godina, pored poboljšanja infrastrukture i ulica, opština potpomaže i poboljšanje stambenih uslova (vidi Vesti o romskom stanovanju, br 14 od 16. 04. 2007).

O Apatin sajekh dija griža andar piri romani mahala. Po sajto komunako katar 27 januri 2008. (www.soapatin.org.y) ačhel: "(...) akaja mahali si majlačhe lačhardini romani mahala ande Srbija thaj ande late trajil 2500 Roma. Ane mahala, ande Komuna, pa sa e ulice si thodino asfalti, kerdino si Kulturako kher, pala savo e Komuna del love pala jekh manuš savo gothe kerel buti, kerdino si komplekso pala e ckne sportura (košarka, rukomet, odbojka thaj ckno fudbal), a kamel te pala duj berš kerel vi fekalno kanalizacija". Ande palune berša, si kerdini e infrastruktura thaj e ulice, e komuna loćharel vi te keren pe majlačhe bešimaske uslova (dikh Nevipa andar o rromano bešipe, gendo 14 katar 16.04.2007).   Apatin had always taken care of its Roma settlement. In an article from January 27th of 2008 the official website of the municipality (www.soapatin.org.yu) states that "(…) the settlement is the best arranged one in Serbia, and it is a home to a properly organized life of some 2500 Roma. Thanks to the efforts of the municipality, almost all of the streets in the settlement have proper asphalt cover, a culture center has been erected (with an employee who’s salary is being entirely paid by the municipality), as well as a complex of small sports facilities (basketball, handball, volleyball and futsal), and there is a plan to construct the fecal sewage system". Over the past few years, apart from the improvements in infrastructure and streets, the municipality has been supporting the improvements of housing conditions too (see Roma Housing News, No. 14, April 16th, 2007).

O romskom naselju ukratko Andar e rromani mahala harne Briefly About the Roma Settlement

Opština Apatin ima oko 33.000 stanovnika, a sam grad Apatin oko 20.000. U opštini se nalaze dva romska naselja – jedno u selu Sonti, a drugo u Apatinu. Romsko naselje u gradu Apatinu locirano je na periferiji nekih 4 km jugoistočno od centra. Od ostalih delova grada, odvojeno je industrijskom zonom i prugom. Naselje je nastalo verovatno pre više vekova i polako se razvijalo zajedno sa gradom. Stambeni delovi naselja organizovani su oko ulica Muzičke, Male, Velike, Kopernikove, Pionirske, Zvezdarske, Barske itd. Nekada su u ovom naselju dominirale tradicionalne „bajte“, kuće pravljene od trske, blata i šaše. Danas su u naselju pretežno savremeniji objekti. No, mnoge od postojećih kuća zahtevaju intervenciju i opštine, i samih žitelja jer su u vrlo lošem stanju.

Ande Komuna Apatin si 33.000 thanutne, a ande foro Apatin trujal 20.000. Ande komuna si duj rromane mahale- jekh ande gav Sonta, a aver ando Apatin. Rromani mahala ande foro Apatin si thodini pe periferija 4 km katar o centro. Katar aver kotora e forosa si arlisardo e industrijski zonasa thaj prugasa. E mahala si kerdini angal but vekura thampal poloke si barardo jekhtane e forosa. E bešimaske kotora e mahalake si ande Muzičko, Ckni, Bari, Kopernikovo, Pionirsko, Zvezdarsko Barsko thaj aver ulice. Ande akaja mahala majanglal sase tradicionalni purane khera save si kerdine katar e trska, glibo thaj šaša. Avdive ande mahala si neve khera. Numa but khera trubun te lačharen pe. The Apatin municipality is home to around 33,000 people, and the town of Apatin to some 20,000. There are two Roma settlements in the municipality – one in the village of Sonta, and another in Apatin. The Roma settlement in Apatin is located on the outskirts of town, 4 km south-east of the centre of town. It is separated from the rest of the town by the industrial zone and the railroad tracks. The settlement was established probably several centuries ago, and had slowly developed along with the town. The housing parts of the settlement are organized around several streets (Muzicka, Mala, Velika, Kopernikova, Pionirska, Zvezdarska, Barska, etc). In the past, houses most often seen in the settlement had been “Bajtas”, made from mud, reed and cornstalks. Today, most houses are modern, but most of them are in need of intervention from the municipality and the households members, as they are in very bad shape.

Novi detalji plan za romsko naselje Nevo majbaro plano pala rromani mahala A New Detailed Plan for the Roma Settlement

Prema rečima predsednika mesne zajednice Apatin G. Milana Lavrnića, Apatin je „od Službe za ljudska i manjinska prava i Ministarstva za infrastrukturu dobio (sredstva) za izradu projekata prostorno planske dokumentacije za Romsko naselje“. Generalni plan Apatina, u kome se nalazi i lokalitet romskog naselja, poslužiće kao planski i pravni osnov za izradu ove dokumentacije za ovo naselja – najverovatnije Plana Detaljne regulacije.

Sar vakarda amenge o prezidento katar e mesno kidipe Apatin rajo Milan Lavrnić, o Apatin „katar e Agencia pala manušikane thaj minoritorenge hakaja lija love te kerel projekta katar e prostorno plansko dokunetacija pala rromani mahala. Generalno plano ando Apatin, ande savo si vi e rromani mahala, ka avel sar plansko thaj judistikano fundo te kerel pe dokumentacija pala akaja mahala- šaj phenas pala o Plano pala majbari regulacija.   According to the president of the local community association, Mr. Milan Lavrnic, Apatin had „received funds from the Office for Human and Minority Rights and the Ministry of Infrastructure for creation of projects and planning documentation for the Roma settlement”. The General Plan of Apatin, in which the location of this settlement is, will be used as the planning and legal framework for the new document – most probably the Plan of Detailed Regulation.

Kanalizacija i druga infrastruktura Kanalizacija thaj aver infrastruktura Sewage System and Other Infrastructure

Pokrajinski fond za kapitalna ulaganja odobrio 260 miliona din za nastavak radova na 19 km dugom sistemu fekalne kanalizacije u romskom naselju. Ukoliko vremenske prilike dozvole radovi će se vrlo brzo nastaviti. Izgradnjom ovog sistema čitav grad će biti pokriven kanalizacijom. „Lokalna samouprava veliku pažnju pridaje ovom segmentu razvoja opštine, tako da se trenutno najviše ulaže u izgradnju komunalne infrastrukture - rekonstrukcija i izgradnja delova puteva, biciklističkih staza i kanalizacije”. Novcem mesnog samodoprinosa izgrađena je i niskonapanska mreža u romskom naselju. Prema odluci mesne zajednice šest domaćinstava iz ovog naselja priključeno je na gradski vodovod. Za detaljnije vidi "Dnevnik online" www.dnevnik.co.yu kao i vebsajt www.skgo.org – Apatin.

E pokrajinako fondo pala kapitalni dijipa dija 260 miliona dinara pala goda te vadđi eren pe buta pe 19 km baro sistemo pala e fekalno kanalizacija ande rromani mahala.Kana e vrjama avel majlačhi ka kerel pe majdur. Kana kerel pe akava sistemo o foro ka avel učhardo kanalizacijasa. „ e lokalno koorkorokeripe del bari griža pala akava segmento katar o bararipe e komunako, thaj gaja akana majbut del pe pala e komunalno infrastruktura – rekonstrukcija thaj kerel pe o drom, baciklističke staze thaj kanalizacija. E lovenca save si lije katar o mesno samodoprinoso kerdini si cknipanansko mređa ande rromani mahala. Pe odluka savi anda e mesno kidipe šov khera si thodine pe forosko vodovodo. Pala majbut dikh "Dnevnik online" www.dnevnik.co.yu sar vi vebsajt www.skgo.org – Apatin.   The Provincial Fund for Capital Investments had granted 260 million dinars for the continuation of the works on the 19 km long system of fecal sewer in the Roma settlement. If the weather conditions are favorable, the works will continue very soon. With this work completed, whole Apatin will be covered by sewer system. “The local self government is dedicating a lot of attention to this segment of municipal development, and currently the biggest investments are in the area of communal infrastructure – reconstruction and construction of new road segments, bicycle lanes and sewer system.” The money from local voluntary contributions was also used to construct the low voltage network in the settlement. Following an official decision from the local community association, six households have been granted access to water pipes. For more details, please refer to "Dnevnik online" www.dnevnik.co.yu as well as the website www.skgo.org - Apatin.

Materijal za obnovu kuća Materijali pala nevljaripe e kherengo Material for Reconstruction of Houses

Opština Apatin je tokom 2006 i 2007 pomogla dozvolama za izgradnju, građevinskim materijalom i stručnom pomoću popravku, zamenu ili novu izgradnju 17 kuća. Porodice su dobijale približno istu količinu materijala za grube građevinske radove. Reč je o materijalu za betonske radove – šljunak, cement i armatura, za zidanje – opeka, blokovi ili Ytong blokovi, kao i materijal za krov – građa i valovite ploče kao pokrivač. Porodice su same obezbeđivale ostali materijal i elemente kuće – stolariju, instalacije, malterisanje, sanitarije i dr.

E komuna Apatin ande 2006 thaj 2007 berš loćharda e lilesa pala keripe, materijalosa thaj stručni loćharimasa lačharipe, arlisaripe thaj keripe neve khrengo 17. E familije lije matarijali pala e bešimaske buta. Svato si andar o betonski materijala šljunko, cemento thaj armatura, pala keripe – opeka, blokura thaj Ytong, sar vi materijala pala o kher- gradja thaj valoviti ploče te učharen pe. E familije korkore lije aver matarijali- stolarija, instalacije, malerišipe, sanitarije thaj aver.   The Apatin municipality had throughout 2006 and 2007 helped fixing, changing or building 17 houses, by issuing construction permits, donating construction material and offering expert assistance. These families have been receiving approximately the same amount of materials for rough construction works. These materials were used for concrete works (gravel, cement and metal framework), for bricklaying (bricks, blocks and Ytong blocks) and for roof cover construction. The families provided for other material and house elements – carpentry, installations, sanitary installations and plastering.

Radnici i pomoćnici Bućarne thaj manuša save loćharen Workers and Helpers

Kuće za koje je opština dala građevinski materijal su jednostavne prizemnice sa dvovodnim krovom. Takva vrsta građevina je pogodna za samogradnju. Nije potrebno veliko znanje, niti umešnost da bi kuća sagradila. Radnu snagu obezbeđuje sama porodice. Pored nje u nekim slučajevima na izgradnji kuća su radili i prijatelji, komšije ili dalja rodbina. Taj rad će im porodica najverovatnije vratiti kada oni budu sređivali nešto svoje.

Khera pala save o komuna dija materijali pala o keripe si ckne khera saven si učhadino pe dujriga. Gasave khera si lačhe pala korkorokeripe. Ni trubul baro džanglipe, te kerel pe nesavo kher. Godola save keren o kher si e familije. Ande nesave situacije loćharde lenge e familija, amala thaj aver manuša. Godaja buti e familija ka irisarel lenge kana von kerena nesavo piro kher.   The houses for which the municipality had provided materials are simple ground level houses with two-sided roofs. This kind of construction is very suitable for self-building: neither a great deal of previous knowledge, nor special skills are required. The work force is provided by the family itself. Alongside it, in some cases friends, neighbors or relatives have been involved in construction works. This work will most probably be compensated by the family helping out when these people have some reconstruction works of their own.

Rezultat: pristojan i zdrav dom Rezultato: lačho thaj sasto khe The Result: a Decent and Healthy Home

Postupak koji primenjuje opština Apatin u poboljšanju stambenih uslova u svom romskom naselju sastoji se u pametnoj raspodeli finansijskih, materijalni i ljudskih resursa. Opština je izdejstvovala finansijska sredstva od Pokrajine i Republike za rešavanje najtežih infrastrukturnih građevinskih radova. Sama opština je obezbedila građevinski materijal za popravku odnosno izgradnju kuća. Romske porodice su dale pet važnih elemenata za samogradnju: radnu snagu, svoje vreme, svoje umeće, entuzijazam i želju da se živi u pristojnom i zdravom domu. To je rezultat Apatinskog pristupa.

Goda so kerel e komuna Apaten te lačharel e bešimaske uslova ande piri rromani mahala si te lačhe kerel ande gođaver dijipe katar e finansije, materijalni thaj manušikane resursa. E Komuna lija love katar e Pokrajina thaj Republika pala keripe katar majphare infrastrukturni buta. E komuna korkore dija o materijali pala lačharipe thaj keripe e kherengo. E rromane familije dije pandž elementa pala korkorokeripe: butaki zor, piro vakti, piro džanglipe, thaj kamipe te trajin ande lačho thaj sasto kher. Goda si rezultato ando Apatinsko keripe.   The activities applied by the municipality of Apatin for improving the housing conditions in its Roma settlement consist of smart allocation of financial, material and human resources. The municipality has secured funds from the State and Provincial authorities for dealing with the serious infrastructure and construction works. The municipality itself provided the materials for reconstruction or construction of houses. Roma families gave five important elements for self-building: work force, their time, their skills, enthusiasm and willingness to live in a decent and healthy home. That is the result of Apatin’s approach.

·                                 Pišite nam o primerima unapređivanja romskih naselja, o poboljšanju stambenih i komunalnih uslova, o urbanizmu i legalizaciji i sličnim temama. Vaše priloge ćemo rado uzeti u razmatranje za objavljivanje u Vestima o romskom stanovanju. ·                                 Ukoliko u vestima primetite neku grešku, unapred Vam se zahvaljujemo što ćete nam ukazati na nju. ·                                 Ukoliko ne želite da primate Vesti o romskom stanovanju, pišite na vma...@sbb.co.yu