RAMAZAN MANİLERİ

[Necip Saracoglu]

RAMAZAN MANİLERİ.
Ramazan ayında oruç tutan Müslümanları sahura kaldırmak için
görevli kişilerin davul veya davul- zurna çalmaları esnasında kafiyeli
olarak mani söylemesi bir gelenek halini almıştır.
Bazı bölgelerde sadece davul,bazı şehirlerde de davul ,zurna
eşliğinde maniler okunuyor. Davullu zurnalı çalınan nağmeler eşliğinde
okunan maniler daha hoş oluyordu…
Çocukluğumuzun her gününü her mevsimini çok hareketli ve tatlı
anılarımızın geçtiği Sivas’ta bundan elli sene önce sahurda davul ve
zurna çalınırdı. Mahalle aralarından geçerlerken bir bayram havası
olurdu. Herkes pencerelere çıkar uykulu uykulu o hoş oyun
havalarını,Ramazan manilerini dinlerdi….
Bazı komşularda isteklerini ( ev sahibimizin kızı rahmetli
Saliha Ablamız) pencereden söyler ve bahşişini de atardı… Onlarda
zevkle çalardı… Her akşam davulcu ve zurnacının gelmesini
sabırsızlıkla bekler, annemizin bizi sahura kaldırmasını isterdik… O
davulcu ve zurnacının gaydalı olarak çaldıkları ve söyledikleri
maniler hâlâ kulaklarımdadır…Bu davulcu ve zurnacılar şerefe ve arafe
günü siyah yelek,siyah pantolon,siyah ayakkabı,sekiz köşeli şapkaları,
yeleklerinden sarkan gümüş hamayıl,köstekli saatin zinciri sarkardı.
Davulcu,davulunu ipekli renkli renkli tülbentlerle süsler,
zurnacının ,zurnasının üstünde ince gümüşten zincir ve gümüş paralarla
süslerdi… Daha şevk ve heyecanla bir oyun havasından diğerine
geçerlerdi Zurnacı, avudunu şişire şişire zurnasını çalardı; biz
çocuklar da halay çekerdik… Ne unutulmaz,tatlı günlerdi o masum
günler…Bayramlık şekerlerini ve bahşişlerini alır; daha uzun oyun
havaları çalarlardı…
Biz çocuklar ağabeyim,rahmetli Rıdvan,Divrikli
Mehmet,Ahmet,İbrahim( Öncü Marketler Zinciri sahibi Darendeli İbrahim,
ağabeyisi Muharrem, Erzurumlu Kenan,Lâz hakimin oğulları Mehmet,
Ahmet, Bahri aldığımız bahşişlerle mantar tabancası ve bir kutu
mantar alarak kovboyculuk oynardık; Çifte Minarenin,Buriciye,Şifahiye
Medreselerinde…Çatpatları taşlara sürüp bir birimizin üzerine
,sokaktan geçen çocukların arkalarından atardık…. Seyit Amcanın
verdiği balonları şişirip çubuğa bağlayıp yirmi beş kuruşa satardık.
Bir film şeridi gibi geçti gözümün önünden….
-2-
Bir başka idi o masum,ele avuca sığmaz ,yaramazlık yaptığımız
çocukluk yıllardı. Şimdi ne o güzel davul zurna kaldı ne de mani
söyleyenler… Bazı semt veya mahallelerdeki halk gece uykuları kaçıyor
diye davul çalınmasını istemiyor!... O da ayrı bir tercih… Ne
diyelim?…
Maçlarda çaldıkları davulla sahurda iki üç kişi peşinde dolaşan
delikanlılar, öğle vakit mahalleleri dolaşıp şimdiden bayramlık
paralarını istiyorlar!... Ertesi gün bir davul çalan yanında iki üç
kişi apartmanlara çıkıp para topluyor!... “Dün geldiler verdik!”
deyince :” Abi onlara verdiniz onlar görevli değil ki,korsan
davulcular!...” dediler .Boyunlarında sahte bir tanıtım kartı takan
geliyor sahtekârlar… Maalesef “ NE YAZIK Kİ HELÂLI , HARAMI
ÇOCUKLARIMIZA ÖĞRETEMEDİK!...” Bu işin suyunu çıkardılar
Trabzon’da….(Yeni Mahalle,tanjant, Fatih ,Beşirli hattı…)
Bu kadar girizgahtan sonra gelelim “RAMAZAN MANİLERİNE”…..
“Ramazan ve Ramazanın özelliklerini anlatan ,on bir ayın sultanı
olduğunu diğer aylardan her yönden daha faziletli olduğunu
anlatılmaktadır.
On bir ayın sultanı ,/Kıymetlidir her ânı, / Süslersin şu cihânı,
/Hoş geldin yâ Ramazan… *******
Bu gece ayın evveli. / Açıldı İslâmın gülü . / Geldi Mübarek Ramazan./
Mesrur etti cân –ü dili… *******
Hakk’ın bize ihsanısın,Hem ayların sultanısın,/ Sen bir saadet
kânısın ,/ Ey mâhı sultan merhaba… *******
Bu aya hürmet gerek, / Nîmete şükür gerek,/ Mübarek Ramazan’da , /
Hak’ka ibâdet gerek. *******
Kavuştuk Ramazan’a / Hem de büyük ihsana, / Bu ayda oruç tutmak,
/Huzur verir ihsana… *******
Ramazan’ım merhaba, / Bizlere verdin sefâ, / Rabbimize hamdolsun her
nefeste bin defa…. *******
Oruçlunun üstüne, / Ne rahmetler saçılır. / Müslüman arkadaşla. / Ne
güzeldir Ramazan. *******
-3-
Göz aydın hepimize,/ Mübârek günler bize, / On bir ayın sultanı, /
Hoş geldin evimize…
Ramazan’ın on beşinci gününden sonra “ elveda, elvede ya şehri
Ramazan” deriz… Ne mutlu o mübarek ayı her yönüyle ihya edenlere…
İşte geldi gidiyor, / Mutlu günler bitiyor, / On bir ayın sultanı ,/
Bize vedâ ediyor….
Ramazanda sahur ve iftarda çok yemek yeriz. Boş midelerimiz o güzel
yemeklerle,kahvaltılıklar,çorbalar, et yemekleri ve tatlılarla
doluyor…
Akşamdan pilavı pişirdim. / Gene karnımı şişirdim. / Çok mani
diyecektim ama, / Defteri yolda düşürdüm… ******
Bak geldi etli dolma. / Çok yiyip göbek salma, / Üstüne bir kahve iç,
/ Terâvihe geç kalma…
******
Akşam ezanı dinlemek,/ Sahur vakti yemek yemek,/ Ramazana mahsus
şeydir. / Gece davulcu söylemek… *******
Hoşafın suyu boldur. / Bir kepçe daha doldur. / Sahurda köfte varmış.
/ Ne olur erken kaldır… ********
Pilavın kokusu var./ Mâninin arkası var ./ Bahşişimi yollayın. /
Gözümün uykusu var…. ********
Arnavut musun, Tatar mısın? ./ Ekşili çorba yapar mısın?./ Sana davul
çalıyorum amma, / Acaba oruç tutar mısın?... ******
Yemekler boldur gayet./ Beni de edin davet. / Birlikte yer, içeriz.
/Şöyle ederiz sohbet.
******
“ Böreğin” yani “SU BÖREĞİNİN” Mânilerde ayrı bir yeri vardır.
Kuru yufkadan tatlısı da yapılır ;yani “ballı börek” Ama burada
kastedilen “su böreğidir” ( “kol böreği” de olabilir.):
Eski cami direk ister./ Söylemeye yürek ister./ Benim karnım tok
ama, / Arkadaşlar börek ister…. ******
Mâniler çiçeklidir./ Bir birine eklidir./ Davulcunun daveti, /
Mutlaka böreklidir… * * *****
-4-
Misafirim nazlandı. /Börek diye sızlandı./ Bir sini börek yedi. /
Biraz olsun uslandı…. ******
Karşıma fener geldi./ Aklıma neler geldi./ Börek bekledim ama,/
Sofraya döner geldi… ******
Yaram derindir eşme. / Aman derdimi deşme./ Sahurda börek yoktu./
Gözlerim oldu çeşme… ******
Davulcuların mahalle halkını sahura kaldırmalarının karşılığı da
“bahşiş” tir . Bahşiş verilen evin önünde davulcu, daha istekle ve
şevkle çalar…
Davulun ipi kaytan./ Kalmadı sırtımda mintan./ Verin ağalar bahşişim,/
Alayım sırtıma mintan…. ******
Davulcunuz kapıya geldi./ Cümlenize selâm verdi./ Darılmayın iki
gözüm./ Bahşişim almaya geldi…. ******
Bu aya sultan ay derler,/Kaymak ile baldan yerler./ Ezelden âdet
kılınmış./ Davulcuya bahşiş verirler… ******
Duvardan kedi atladı./ Bekçinin ödü patladı./ Merak etme davulcu
baba,/ Bey kesesini yokladı… ******
Yün yatakta yatarız./ Yapma çiçek satarız./ Biraz bekle davulcu./
Şimdi bahşiş atarız…. ******
Ramazan ayının diğer aylardan daha üstün olduğunu, bu ayda daha
fazla ibadet etmemiz,fakirlere ,yoksullara,yolda kalmışlara yardım
etmemiz gerektiğini;fitre,zekat ve sadakalarımızı muhtaçlara vermemiz
gerektiğini anlatan mânilerimiz de vardır.
İnanalar oruç tutar./Gönüller hep bir atar./Sevinir hep müminler./
Allah diyenler artar… ******
On bir diye sevinme. / Teravihten erinme./ İbadetler şükürdü./ Bunu
bil de öğünme. ******
Amacımız, unutulmaya yüz tutmuş“Ramazan Mânileri”ni sizlere
hatırlatmaktı.Ramazanınızı tebrik eder,sağlıklı,huzur dolu günler
dilerim.
Selâm ve sevgilerimle….
Kaynak: http:// biriz. biz/ oruc/ ramazanmanileri.htm

saracog...@gmail.com 14. 6. 2017