Polikarbonat Şişelerden Bisphenol A Salınımı ve Sağlığımız

[metro...@gmail.com]

Cincinatti Üniversitesi 'nden Scott M. Belcher ve ekibi Ocak ayında
"Toxicology Letters" dergisinde "Bisphenol A is released from
polycarbonate drinking bottles and mimics the neurotoxic actions of
estrogen in developing cerebellar neurons" başlığı ile yayınladıkları
makaleleri ile polikarbonat şişelerden Bisphenol A salınımı ile ilgili
tartışmaları tekrar gündeme aldılar.

Polikarbonatlar , termoplastiklerin özel bir grubudur. İşlenmesi,
kalıplanması, ısıl olarak şekillendirilmesi kolaydır, bu tip
plastikler modern imalat sektöründe çok geniş kullanım alanı olan
plastiklerdir. Polikarbonatlar olarak isimlendirilmişlerdir, çünkü
uzun moleküler zincirleri içinde karbonat grupları (-O-CO-O-)
tarafından bağlanmış fonksiyonel gruplara sahiptirler.
Polikarbonatlar endüstriyel olarak karşımıza polikarbonat levha, tüp,
boru, mutfak eşyası, cam alternatifi, su şisesi, bebek biberonu, güneş
gözlüğü, otomobil farı, CD gibi ürünler olarak çıkıyor.

Polikarbonatların üretiminde kullanulan Bisphenol A (BPA) , insan
vücüdundaki endokrin sistemini bozan ve "endocrine disruptor" adı
verilen insan yapımı kimyasallardan birisi. Avrupa Birliği
"Enviromental Working Group"' tarafından hazırlanan Human Taxome
Project'in web sitesinde BPA'nın toksisite bilgileri edinilebilir. Bu
nedenle de polikarbonatların gıda ile temas halinde bulunan
uygulamaları ile ilgili olarak akıllarda bir çok endişe var. Hatta
BPA'nın insan sağlığı üzerindeki etkisini netleştirmek ve ortak bir
dil kullanabilmek için bağımsız bilim adamları Center for the
Evaluation of Risks to Human Reproduction (CERHR) of the National
Toxicology Program (NTP) tarafından düzenlenen bir organizasyon ile
2007'de bir araya toplanmışlar ve 2,5 gün süren bir toplantı
yapmışlar. 2,5 gün içerisinde yaklaşık 500 adet bilimsel makale
incelenip bir karar alınması planlanmış ama konunun karmaşıklığından
bu incelemeler tamamlanamamış ve ikinci bir toplantı düzenlenmesine
karar vermişler. Birinci toplantı sonucunda hazırlanan konu ile ilgili
taslak rapora ise buradan ulaşabilirsiniz (417 sayfa, yaklaşık 8mb'lık
pdf dosyasıdır, dosyayı indirmek için sağ tuşla farklı kaydedin).

Laboartuarda yapılan hayvan deneylerinde çok az miktarlardaki BPA'nın
bile çok zararlı etkilerinin olduğu birçok bilim adamı tarafından
gözlemlenmiş, ancak BPA'nın insanlar üzerindeki etkisi üzerine henüz
klinik bir çalışma yok. Bunun yanında bilim adamları bu kimyasalın
insan üzerine olan etkileri konusunda ciddi endişeleri var.

İlginç bir durum ise şu; Frederick S. vom Saal ve Claude Hughes'un "An
Extensive New Literature Concerning Low-Dose Effects of Bisphenol A
Shows the Need for a New Risk Assessment" başlıklı makalelerinde
özetledikleri gibi devlet tarafından desteklenen bilimsel çalışmalar
BPA'nın düşük dozlarda dahi zararlı etkilerinin olduğunu raporlarken,
polikarbonat endüstrisi tarafından desteklenen makalelerde durum tam
tersi; zarar ihmal edilebilir! Bu kargaşanın iki güzel örneğini
BPA'nın endüstriyel tanıtımı ve savunucusu pozisyonunda görünen web
sitesi www.bisphenol-a.org ve insan sağlığı savunucusu ilginç bir
site;www.ourstolenfuture.org . Her iki sitede de birbirlerinin karşıtı
ifadelerde bulunan bilimsel çalışmalara ulaşılabilir. www.bisphenol-a.org
sitesinin toksikoloji bölümünün başındaki ifade ise aynen şu; "The
toxicological effects of bisphenol A are well understood. One of the
most extensively tested materials in use today, BPA exhibits toxic
effects only at very high exposures".

Belcher ve arkadaşları kullanılmış polikarbonat su şişelerini ve aynı
marka ile satın aldıkları yeni polikarbonat su şişelerini, normal
hayatta bu polikarbonat su şişelerinin kullanım şartlarını simüle
edecek şekilde 7 gün boyunca test ettiler ve polikarbonat şişelerden
salınan BPA'nın kullanılmış ve yeni şişelerde aynı olduğunu buldular.
Ancak, kaynar suya tabi tutulmuş polikarbonat şişelerin çok daha fazla
BPA salınımı gerçekleştirdiğini gözlemlediler. Aradaki farkın ise 15
ile 55 kat arasında değiştiğini rapor ettiler.

Burada dikkat edilmesi gereken konu ise polikarbonattan mamül bebek
biberonları. Çünkü bu biberonlar bir çok anne tarafından kaynar su
veya buhar ile dezenfekte ediliyor. Oda sıcaklığında bu biberonların
kabul edilebilir seviyelerde BPA salınımı yaptığı varsayılsa bile,
böyle bir dezenfeksiyon uygulamasında risk iyice artıyor. Biberon
içindeki sütün de normalden çok daha fazla sıcak olduğu düşünülürse
polikarbonat bebek biberonu kullanmadan önce bir kere daha düşünmek
lazım.

Kaynaklar;

* Hoa H. Le, Emily M. Carlson, Jason P. Chua, Scott M. Belcher,
"Bisphenol A is released from polycarbonate drinking bottles and
mimics the neurotoxic actions of estrogen in developing cerebellar
neurons", Toxicology Letters 176 (2008) 149-156
* http://www.bisphenol-a.org/whatsNew/20070808SoundScience.html
* National Institute of Environmental Health Sciences: "Questions
and Answers about the CERHR Bisphenol A Report."
* Frederick S. vom Saal ve Claude Hughes, "An Extensive New
Literature Concerning Low-Dose Effects of Bisphenol A Shows the Need
for a New Risk Assessment"
* http://en.wikipedia.org/wiki/Polycarbonate
* http://ec.europa.eu/research/endocrine/background_disruption_en.html
* http://www.ourstolenfuture.org/NewScience/oncompounds/bisphenola/bpauses.htm
* http://www.bisphenol-a.org/scipub/tox.html
* NTP-CERHR REPORT on the REPRODUCTIVE and DEVELOPMENTAL TOXICITY
of BISPHENOL A
* http://www.bodyburden.org/chemicals/chemical.php?chemid=100357

Türkçe derlenmiş metin için
http://www.kimyamuhendisi.com/index.php?option=com_content&task=view&id=246&Itemid=1
Süleyman Deveci
Salı, 19 Şubat 2008