|
İkincisi: Bir kısım hadîsler
İslâmların ekseriyeti noktasında veya hükûmet-i İslâmiyenin veya
merkez-i hilâfetin nokta-i nazarında vürud ettiği halde, umum ehl-i
dünyaya şamil zannedilmiş ve bir cihette hususî bulunduğu halde, küllî ve
âmm telâkki edilmiş. Meselâ rivayette vardır ki, “Bir zaman gelecek, Allah
Allah diyen kalmayacak.” 1 Yani, “Zikirhaneler kapanacak ve
Türkçe ezan ve kàmet okunacak” demektir.
Dördüncü nokta:
Ecel ve mevt gibi umur-u gaybiye çok hikmet ve maslahat cihetiyle gizli
kaldığı misillü, dünyanın sekeratı ve mevti ve nev-i beşerin ve cins-i
hayvanın eceli ve vefatı olan kıyamet dahi çok maslahatlar için
gizlenilmiş.
Evet, eğer ecel vakti muayyen olsaydı, yarı ömür
gaflet-i mutlaka içinde ve yarıdan sonra, darağacına asılmak için her gün
bir ayak daha onun tarafına atılmakla dehşet-i mutlaka içinde, havf ve
recanın muvazene-i maslahatkârâne ve hakîmânesi bozulduğu gibi; aynen öyle
de, dünyanın eceli ve sekeratı olan kıyamet vakti muayyen olsaydı, kurûn-u
ûlâ ve vustâ fikr-i âhiretten pek az müteessir olacaktı. Ve kurûn-u uhrâ,
dehşet-i mutlaka içinde bulunup ne hayat-ı dünyeviyenin lezzeti ve kıymeti
kalır ve ne de havf ve reca içinde ihtiyar ile itaatkârâne olan ubudiyetin
ehemmiyeti ve hikmeti bulunurdu. Hem eğer muayyen olsa, bir kısım hakaik-i
imaniye bedahet derecesine girer, herkes ister istemez tasdik eder.
İhtiyar ve irade ile bağlı olan sırr-ı teklif ve hikmet-i iman
bozulur.
İşte bunun gibi çok maslahatlar için umûr-u gaybiye gizli
kaldığından, herkes her dakikada hem ecelini, hem bekàsını düşündüğü için
hem dünyaya, hem âhiretine çalışabildiği gibi, her asırda dahi hem kıyamet
kopacağını, hem dünyanın devamını
düşünebildiği için, hem dünyanın fâniliğinde hayat-ı bâkiyeye, hem hiç
ölmeyecek gibi imaret-i dünyaya çalışabilir.
Dipnotlar - Arapça İbareler -
Haşiyeler :
1 : Tirmizi, Fiten: 35; el-Hâkim,
el-Müstedrek: 4:494; Ibn-i Hibban, Sahih: 8:299.
|
Lügatler :
âhiret : öldükten sonra yaşanacak olan sonsuz
hayat
âmm : genel
asır : yüzyıl
bedahet :
açık, âşikar, belirgin
bekà : devamlılık,
kalıcılık
cihet : yön, taraf
cins-i hayvan : canlı
türleri
dehşet-i mutlaka : sınırsız bir dehşet
hali
ecel : ölüm vakti
ehemmiyet : değer,
önem
ehl-i dünya : dünyaya dalıp, âhireti
düşünmeyenler
fikr-i âhiret : öldükten sonraki hayat
düşüncesi
gaflet-i mutlaka : tam anlamıyla âhiretten, Allah’ın
emir ve yasaklarından habersiz davranma hâli
hakaik-i imaniye :
iman hakikatleri, esasları
hakîmâne : hikmetle bir
şekilde
havf : korku
hayat-ı dünyeviye : dünya
hayatı
hikmet : herşeyin belirli gayelere yönelik olarak,
mânâlı, faydalı ve tam yerli yerinde olması
hikmet-i iman : iman
etmenin ardındaki hikmet, gaye
hususî : özel
hükûmet-i
İslâmiye : İslâmiyetin hükmettiği alan, bölge
ihtiyar : bir
şeyi tercih edebilme gücü, irade
itaatkârâne : itaat ederek,
boyun eğerek
kamet : farz namaza durmadan önce okunan
ezan
kıyamet : dünyanın sonu, varlığın bozulup
dağılması
kurûn-u uhrâ : son çağ, dünya hayatının kıyamete yakın
son devresi
kurûn-u ûlâ ve vustâ : ilk ve orta
çağlar
küllî : bütün fertleri içine alan,
kapsamlı
maslahat : fayda, yarar
merkez-i hilâfet :
hilâfet merkezi, halifelik makamının bulunduğu yer
mevt :
ölüm
misillü : benzeri, gibi, aynısı
muayyen :
belirli, bilinen
muvazene-i maslahatkârâne : büyük faydalarla
dolu denge hali
müteessir : etkilenen, bir şeyin tesiri altında
kalan
nev-i beşer : insanlar
nokta-i nazar : bakış
açısı
reca : ümit
rivâyet : Hz. Peygambere ait bir
sözün nakledilmesi
sekerat : can çekişme anı
sırr-ı
teklif : imtihan sırrı
şamil : içine alan,
kuşatan
tasdik : doğrulama, onaylama
telâkki etmek :
anlamak, kabul etmek
ubûdiyet : Allah’a kulluk
umum :
bütün
umûr-u gaybiye : gayba ait, bilinmeyen işler ve
gelişmeler
vefat : ölüm
vürud etme : meydana
gelme
zikirhane : Allah’ın anıldığı yer
|
