Vì lợi nhuận, người làm đậu phụ (tàu hủ) thường cho kèm vào thạch cao xây dựng. Người tiêu dùng thì cứ “hồn nhiên”… đưa đá vào người.
Ngoài ra trong đậu phụ có thể có nhiều chất bảo quản, đến nổi miếng đậu
phụ trong ảnh bên trái .. để quên 7 ngày mà không hư, quả là vô cùng
độc hại cho sức khoẻ.
Thạch cao “cũng có năm bảy đường”
Nhắc
đến thạch cao, đa phần người tiêu dùng sẽ nghĩ ngay đến đá, đến thạch
cao làm trần nhà, những bức tượng tô bán tràn lan ngoài vỉa hè với giá
10 ngàn đồng/5 con.
Đó
là thạch cao xây dựng, được dùng làm chất kết dính trong xây dựng, giá
từ 4-5 ngàn đồng/kg, được bán tại các cửa hàng vật liệu xây dựng. Loại
này, không ăn, không uống được.
Thạch
cao còn được bán tại các tiệm… thuốc bắc. Loại này được gọi là thạch
cao phi, ở dạng tán hoặc cục, có giá từ 70-80 ngàn, tùy loại xấu hay
đẹp.
Tại một tiệm thuốc bắc trên đường Hải Thượng Lãn Ông, TP.HCM người bán
hàng tận tình cho biết, loại thạch cao phi này được sử dụng như một chất
bán dẫn đi kèm với những bài thuốc trị tiểu đường, huyết áp thấp, có
tác dụng làm mát. Thạch cao phi cũng tạm được gọi là thạch cao thạch phẩm. Thạch cao phi thì uống được, nhưng chỉ được dùng với một lượng rất rất nhỏ.
Vậy thạch cao trong đậu phụ là thạch cao gì?
Đi
tìm câu trả lời từ bà Nguyễn Thị Lan (Nam Định), một người có thâm niên
hơn 20 năm làm đậu phụ để bán. Bà Lan cho biết, thạch cao trong đậu phụ
chỉ là thạch cao xây dựng. Vì loại thạch cao này rẻ, lại có khả năng
làm “đẹp, đông, rắn” miếng đậu.
( ảnh: cục thạch cao thuốc Bắc và bột thạch cao phi)
Trên
thực tế, rất nhiều người đã khai thác thạch cao ở nhiều nguồn khác
nhau và có thể bị ô nhiễm. Lúc này thạch cao có thể là chất lẫn tạp chất
như kim loại nặng, sa lắng của đất… sẽ rất nguy hiểm cho người ăn.
Theo bà Lan, để làm đậu phụ thì đậu nành phải được xay nhuyễn ra, ngâm
trong nước khoảng 6 tiếng. Sau đó đun lên để nổi váng. Váng đó sẽ được
vớt ra, đưa vào khuôn ép hết nước thành thanh đậu. Bình thường, nếu làm
3kg đậu nành thì chỉ được khoảng gần 8kg đậu phụ. Mà thanh đậu lại không
được rắn.
Tuy nhiên, nếu có sử dụng thạch cao thì cũng số lượng đậu nành ấy,
nhưng lại cho ra gấp đôi số đậu phụ. Đó là chưa kể nước đậu nành sẽ đặc
hơn, sánh hơn, vàng hơn, đậu phụ sẽ nhìn bắt mắt hơn. Chỉ với vài phép
tính đơn giản đã cho ra một khoản lợi nhuận quá lớn nên đa phần người
làm đậu phụ, dù biết thạch cao là không tốt nhưng sẽ rất dễ “nhắm mắt làm ngơ”.
Đậu phụ .. thì đậu nành chỉ là phụ, còn thạch cao mới là chính
Ông
Lê Thái Hòa khuyến cáo người tiêu dùng nên sử dụng đậu phụ của những cơ
sở sản xuất uy tín, không nên chọn mua các loại đậu phụ quá rắn và quá
vàng, vì có thể đã chứa rất nhiều thạch cao.
Thạch
cao là chất có trong danh mục chất phụ gia thực phẩm, với chức năng
điều chỉnh độ acid, nhũ hóa, chống đông vón, ổn định... Nhưng chỉ được
phép sử dụng khi đó là thạch cao tinh khiết và với một liều lượng nhất
định, cho phép.
Việc
người sản xuất đậu phụ kèm thạch cao xây dựng hỗn tạp, với liều lượng
không xác định hoàn toàn gây nguy hiểm đến sức khỏe người sử dụng.
TS.
Lê Thị Hồng Ánh - Trưởng khoa Công nghiệp thực phẩm - ĐH Công nghiệp
thực phẩm TP.HCM cho biết, thành phần chính của thạch cao thực chất là
CaSO4, đá vôi CaCO3. Thạch cao phi chứa nhiều CaCO3 và tinh khiết, cũng chỉ được sử dụng trong một liều lượng nhỏ.
Còn thạch cao xây dựng thì lại khác, hỗn tạp, là chất độn, chứa rất
nhiều những kim loại khác như chì, sắt… Nếu đưa vào cơ thể thì hoàn toàn
không tan, lâu dần sẽ tích tụ ở thành ruột, thận, gây sỏi thận, viêm
tắc. Đồng thời còn có thể gây ngộ độc cấp thực phẩm, rối loạn.
Ông
Huỳnh Lê Thái Hòa - Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm
TP.HCM cho biết, hiện chi cục đang tiến hành kiểm tra, lấy mẫu phụ gia
của các cơ sở sản xuất, kinh doanh đậu phụ để xét nghiệm, xác định chất
phụ gia có trong sản phẩm.
Theo
kinh nghiệm của bà Nguyễn Thị Lan thì, để mua được đúng loại đậu phụ
không chứa thạch cao, người tiêu dùng nên chọn loại đậu phụ trắng (đậu
phụ chưa chiên) để dễ phân biệt. Nếu chứa nhiều thạch cao, miếng đậu sẽ
rất rắn, rất cứng. Ngay cả khi ngâm trong nước cũng không hề vỡ.
Không
có mùi thơm chua chua đặc trưng của đậu phụ. Còn không chứa thạch cao
thì ngược lại, miếng đậu rất mềm, rất dễ vỡ, có màu trắng trong, mùi vị
chua chua thơm thơm đặc trưng.
Sữa đậu nành… cũng có thể có thạch cao
Đi
cùng đậu phụ thạch cao là sữa đậu nành… thạch cao. Thậm chí còn là sữa
đậu nành… hóa chất. Những loại sữa đậu nành không rõ nguồn gốc, xuất xứ,
rẻ như cho này được bày bán tràn lan khắp các vỉa hè, đường phố TP.HCM.
Đến
chợ Kim Biên, chợ hóa chất lớn nhất và duy nhất ở Sài Gòn, chỉ cần hỏi
là có ngay loại chất bột màu trắng bên ngoài ghi là đậu nành, với giá từ
70-80 ngàn đồng/bịch/kg, hóa chất nước pha sẵn thì loại 5kg có giá 200
ngàn đồng.
Đi cùng với đó là hương tạo mùi đậu nành, đường hóa học. Một người bán
hàng không ngần ngại chỉ dẫn cách làm sữa đậu nành từ hóa chất mà không
hề phải tốn đến một hạt đậu nành nào. “Đun sôi nước, bán nhiều thì đun
nhiều nước, sau đó cho vào nước vài muỗng bột đậu nành hoặc nước đậu
nành, khuấy đều.
Cho vào thêm vài giọt tạo hương đậu nành, cùng với vài giọt đường hóa
học. Đơn giản như thế là đã có loại sữa đậu nành thơm ngon”. Thường thì
1kg bột hóa chất này cho ra từ 200-250 ly sữa đậu nành, tùy loãng hay
đặc, loại 5 ngàn đồng/ly bán tràn lan khắp vỉa hè.
BS.
Đỗ Thị Ngọc Diệp - Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM cho biết, qua
kiểm tra thì có tới 90% các loại sữa không nhãn mác, nhập nhằng nguồn
gốc được bán ở vỉa hè chứa các loại vi khuẩn Ecoli, Coliform rất có hại
cho đường tiêu hóa. Đặc biệt là đường tiêu hóa ở trẻ nhỏ, gây tiêu chảy.
Theo
BS. Ngọc Diệp, khi các loại sữa “hóa chất” này đi vào cơ thể thì cơ thể
khó mà loại trừ được hết những chất độc hại, chúng sẽ bị tích tụ trong
cơ thể, trong gan, thận. Dẫn đến ngộ độc cấp thực phẩm, hại gan, thận,
rối loạn tiêu hóa mãn tính, gây hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn. Khi gan,
thận bị thạch cao tích tụ lâu ngày sẽ gây ra nhều bệnh lý nguy hiểm
khác.
BS.
Ngọc Diệp khuyến cáo rằng, người tiêu dùng, đặc biệt là các ông bố, bà
mẹ, không nên sử dụng những loại sữa vỉa hè cho trẻ vì hệ tiêu hóa của
trẻ chưa hoàn thiện hết, sẽ rất dễ bị bội nhiễm. Chỉ nên mua những loại
sữa đậu nành có nguồn gốc xuất xứ, của các nhà sản xuất uy tín. Hoặc phụ
huynh cũng có thể bỏ chút thời gian làm sữa đậu nành tại nhà, rất dễ
dàng.
Cách tránh mua phải đậu phụ có thạch cao
Theo
các chuyên gia, nếu nhìn bằng mắt thường thì đậu phụ có chứa thạch cao
hay không chứa thạch cao đều có màu trắng ngà. Tuy nhiên, đậu phụ chứa
thạch cao thường chắc hơn đậu phụ không chứa thạch cao.
Đậu phụ được làm khéo thường xốp, khi ấn vào miếng đậu phụ nước sẽ
trào ra, khi chiên hay rán ăn miếng đậu phụ cảm giác mềm, ngon, có vị
béo ngậy của đậu tương.
Ảnh Những miếng đậu phụ không có thạch cao, trong bóng mịn và mềm mại
Một bài khác cho là
Không độn thạch cao phi làm sao thành đậu phụ, đậu hủ, tàu hủ?
Trong lúc
chuyện an toàn vệ sinh thực phẩm đang nóng từng ngày thì thông tin đậu
hủ được làm từ thạch cao xây dựng khiến người tiêu dùng thêm bức xúc.
Chuyện từ trong nhà, ra đến ngõ rồi lên tới mạng, dân tình rủ nhau tẩy
chay đậu hủ vì sợ phải nuốt thạch cao vào bụng!
Không thạch cao sao ra đậu hủ
Chị Thẩm bán đồ ăn dạo tại một khu xóm người Hoa ở quận 11, TP.HCM tay cầm miếng đậu hủ chắc nịch, mời mọc:
“Em mua miếng đậu hủ này đi, ngon
lắm! Đây là đậu hủ người Bắc làm, ăn ngon hơn đậu hủ của người Hoa
nhiều”. Người mua cắc cớ hỏi lại ngon hơn ở chỗ nào, sau một hồi ngập
ngừng, chị Thẩm đáp: “Đậu hủ này làm theo công thức riêng nên miếng đậu
chắc, không mềm”. Mặc dù trả lời khéo vậy nhưng miếng đậu hủ của chị
vẫn không ai mua, vì “chắc là có thạch cao”.
 |
|
Thạch cao bán ở tiệm thuốc bắc.
|
Qua khảo sát nhỏ của chúng tôi với
một nhóm khoảng 20 người, đa số đều cho biết cái tên thạch cao khiến
liên tưởng đến nguyên liệu trét tường, làm trần nhà, tượng thạch cao…
và dĩ nhiên là không ăn được. Theo lời kể của chị Kim, một chủ lò đậu
hủ tại quận 6, chị làm đậu hủ bằng nước muối, cứ 2,7kg đậu nành sẽ nấu
ra được 7kg đậu hủ. Nếu làm bằng thạch cao, thì cũng với số đậu đó sẽ
cho ra sản lượng gấp đôi. Vì vậy, đậu hủ của chị có giá thành cao gấp
đôi nhưng bù lại hương vị đậu thơm, béo hơn. Nếu đậu hủ miếng có thể sử
dụng nước muối để thay thế thì đậu hủ nước đường chạy trời không khỏi…
thạch cao. Chị Thuỷ, bán đậu hủ dạo tại khu vực quận 3 than: “Bán ế
quá! Mà không có thạch cao thì làm sao ra đậu hủ”.
Dạo quanh một số cửa hàng vật liệu
xây dựng, thạch cao có giá bán lẻ 4.000 – 5.000
4.000 – 5.000đ/kg. Thạch cao cũng có
thể dễ dàng mua tại… tiệm thuốc bắc với giá 80.000 – 100.000đ/kg. Thạch
cao bán ở tiệm thuốc bắc gồm hai loại: một loại có dạng khối, sắc óng
ánh, loại còn lại dạng bột còn gọi là thạch cao phi.
Thạch cao phi giá cao hơn bởi phải
qua công đoạn nung, nghiền nhỏ thành bột. Phàn nàn ông chủ tiệm thuốc
trên đường Lương Nhữ Học (quận 5) bán thạch cao mắc quá, trong khi
tượng thạch cao tô màu bán đầy ngoài đường chỉ có 10.000 đồng/3 con,
ông chủ tiệm cười lớn giải thích: “Vì loại đó không ăn được, loại này
ăn được”. Điều này cho thấy, thạch cao dùng để làm thuốc hoặc thực phẩm
có giá cao gấp 20 lần so với thạch cao xây dựng. Nếu cho thạch cao xây
dựng vào đậu hủ thì rõ ràng lợi nhuận tăng gấp nhiều lần.
Chị Kim tiết lộ thêm, điều đáng lo
ngại hơn là hiện nay một số nơi còn sử dụng một loại hoá chất gọi là
bột chua để làm đậu hủ. Có thể dễ dàng mua loại bột chua này tại chợ
hoá chất Kim Biên (quận 5)!
 |
Theo TS Trần Bích Lam, khi cho quá nhiều
thạch cao vào, miếng đậu hủ sẽ có độ cứng, cầm nặng tay. Chỉ bằng cảm
quan bên ngoài thì không thể phân biệt đậu hủ làm bằng thạch cao xây
dựng hay thạch cao thực phẩm.
|
Vấn đề là dùng thạch cao nào
TS Trần Bích Lam, giảng viên bộ môn
công nghệ thực phẩm, khoa Kỹ thuật hoá học, đại học Bách khoa TP.HCM
giải thích, thạch cao có tên hoá học là cacbonat canxi (CaCO3), là chất được cho phép sử dụng trong thực phẩm, dược phẩm và nhiều lĩnh vực khác như nha khoa, mỹ thuật, kim hoàn…
Cacbonat
canxi được sử dụng trong sản xuất đậu hủ vì là chất giúp tạo kết tủa
trong sữa đậu nành. Theo quyết định số 3742/2001/QĐ-BYT ngày 31.8.2001
của bộ Y tế về việc ban hành “Quy định danh mục các chất phụ gia được
phép sử dụng trong thực phẩm”, CaCO3 là phụ gia thực phẩm với chức năng điều chỉnh độ acid, nhũ hoá, chống đông vón, ổn định.
TS Lam cho biết, thạch cao dùng
trong xây dựng có lẫn nhiều tạp chất, tuỳ theo vùng khai thác có thể
chứa các kim loại nặng như chì, thuỷ ngân, cadmi... Sau khi xem qua mẫu
thạch cao được mua tại tiệm thuốc bắc, TS Lam nhận xét:
“Loại này có màu ngà, chưa đạt đến
độ tinh khiết quy định, vẫn còn tạp chất”. Để sử dụng trong thực phẩm,
thạch cao phải trải qua quá trình tinh chế khá phức tạp, bao gồm nhiều
công đoạn như nung, hoà tan, kết tủa…
Độ tinh khiết tối thiểu phải đạt mức
98%. Nếu sử dụng thạch cao còn lẫn nhiều tạp chất cho thực phẩm sẽ gây
bệnh tuỳ theo loại kim loại nhiễm phải, chẳng hạn như nhiễm chì sẽ gây
ngộ độc chì, đau bụng, buồn nôn, suy gan, thận, trẻ em bị thiểu năng
trí tuệ…
TS Lam khẳng định: “Bản thân thạch
cao là chất không độc hại”. Vì vậy, đậu hủ thạch cao có gây hại đến sức
khoẻ người dùng hay không hoàn toàn tuỳ thuộc lương tâm nhà sản xuất.
(Theo SGTT)