Hepimizin bildiği gibi Gemiadamları için Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya Tutma Standartları Hakkında Uluslararası Sözleşme (STCW) Manila değişiklikleri 01.01.2017 tarihinde tüm veçheleri ile yürürlüğe giriyor. Sözleşmenin yürürlüğe girmesine az bir süre kalmasından hareketle, Sözleşme ve ulusal mevzuatımıza tekrar bir göz atma ihtiyacı duydum. Bahse konu incelemeyi yaparken aldığım küçük notları, her zamanki gibi sizlerle paylaşmakta fayda mütalaa ettim.
1. Tanker sertifikasyonu;
a. 01.01.2017 tarihinden itibaren tankerlerde çalışacak gemiadamlarının sertifika isimleri aşağıdaki şekilde olacaktır. Bir diğer ifade ile bu tarihten itibaren eski isimli sertifikalarla gemide personel istihdamı söz konusu olmayıp tutulma nedenidir.
(1) Petrol ve kimyasal madde tankerlerinde yük işlemleri için temel eğitim belgesi,
(2) Petrol tankerlerinde yük işlemleri için ileri eğitim belgesi,
(3) Kimyasal madde tankerinde yük işlemleri için temel eğitim belgesi,
(4) Kimyasal madde tankerlerinde yük işlemleri için ileri eğitim belgesi,
(5) Sıvılaştırılmış gaz tankerlerinde yük işlemleri için temel eğitim belgesi,
(6) Sıvılaştırılmış gaz tankerlerinde yük işlemleri için ileri eğitim belgesi.
Yapılması gereken; ilgili personelin ilgili tankerde 3 aylık tanker hizmetiyle liman başkanlığına müracaat ederek tanker sertifika isimlerini değiştirmesi gerekir. Eğer 3 aylık tanker hizmeti yoksa kursların tekrar alınması gerekmektedir.
b. STCW Manila Değişiklikleri gereğince Petrol ve Kimyasal Tankerleri Yük İşlemleri İleri Eğitim Belgesi tankerlerde çalışan zabitlere ilave olarak pompacı, yükün bakımı, eleçlenmesi, tank temizliği gibi diğer yükle ilgili işlemlerde çalışan tüm personel ileri sertifikaya sahip olmalıdır.
Sözleşmede geçen bu madde ülkemizde sadece zabitler için yorumlanmış, tayfalar hiç düşünülmemiştir. Ancak, madde açıkça tankerlerde yükle ilgili işlemlerde çalışan tüm personel kastedilmektedir. Son zamanlarda bazı tanker firmaları kiracı şirketlerin işlemlerde görevli tayfalardan da ileri sertifika istediklerini beyan ederek, ilgili personele tanker işlemler sertifikası aldırmışlardır. Özellikle 01.01.2017 tarihinden itibaren bu konuda sıkıntı yaşanabileceğini değerlendiriyorum.
Yapılması gereken; tankerlerde pompacı, yükün bakımı, eleçlenmesi, tank temizliği gibi diğer yükle ilgili işlemlerde çalışan tayfalarında tanker işlemleri sertifikası alması sağlanmalıdır.
c. Yine tankerlerde, kiracı firmalar tarafından Sözleşmenin Kural V/1-1 ve kod A-V/1-1 maddeleri ilgi gösterilerek Oil Tanker Cargo and Ballast Handling (IMO Model Course 2.06) ve Chemical Tanker Cargo and Ballast Handling (IMO Model Course 1.37) sertifikaları ile Ship Handling (IMO Model Course 1.22) sertifikaları talep edilmektedir.
Yapılması gereken; güverte zabitleri ve kaptanların Oil Tanker Cargo and Ballast Handling ve Chemical Tanker Cargo and Ballast Handling sertifikaları ile Ship Handling sertifikaları alması sağlanmalıdır.
d. Daha çok tanker kiracıları tarafından gündeme getirildiği için burada belirttim, Sözleşmenin Kısım-B, Bölüm V/g (Kutup denizlerinde çalışan gemiler İçin Kaptanlar ve Zabitlerin eğitimiyle ilgili Rehber) ve IMO Kararı A.1024(26) (Kutup denizlerinde çalışan gemiler için rehber) gereğince ICE Class gemilerde çalışan güverte zabitleri ve kaptanların Buzda Seyir, makine zabiti ve başmakinist/başmühendislerin Kışlama eğitim sertifikaları almaları gerekmektedir. Benzer şekilde birinci zabit, 3.kaptan ve 4.kaptanların Sözleşmenin Kural II/2 ve Kod A-II/2, A-III/2 gereğince “Gemi Emniyet (safety) Zabiti (IMO Model Course 3.11)(SSO)” sertifikaları almaları gerekmektedir.
Yapılması gereken; bahse konu sertifikaların ilgili personel tarafından alınması sağlanmalıdır.
2. ECDIS, BRM, ERM ve güvenlik sertifikaları;
Güverte zabitleri ve kaptanlar için ECDIS ve BRM, makine zabitleri ve başmakinist/başmühendisler için ERM sertifikaları 01.01.2017 tarihinden itibaren zorunlu olmuştur. Bu sertifikaları olmayanlar liman cüzdanlarını yenilemekle birlikte “31.12.2016 tarihinden sonra sadece kabotaj ve liman seferlerinde geçerlidir” şeklinde liman cüzdanlarında sınırlama getirilmektedir. Benzer sınırlama güvenlik sertifikaları olmayanlar için de söz konusu olup “ISPS Kod’a tabi gemilerde geçerli değildir” sınırlaması getirilmektedir.
Yapılması gereken; bizim gemide ECDIS yok, gerek yok, gibi değerlendirmeler bir kenara bırakılarak ilgili personelin yıl sonuna kadar ECDIS, BRM, ERM ve Güvenlik Sertifikalarını almaları sağlanmalıdır.
3. Temel sertifikaların yenilenmesi;
Bilindiği gibi, İdare tarafından 01.01.2012 tarihinden geçen sene sonuna kadar verilen 75 bin civarında liman cüzdanlarında, sertifika sürelerinin 5 yıllık süresi dikkate alınmadan bitim tarihi 31.12.2016 olarak yazılmıştır. Yıl sonu itibarıyla bu kadar çok yenileme olacağı dikkate alınarak ilgili personelin liman cüzdanlarını acilen değiştirmeleri gerekmektedir.
Yaşanacak yoğunluğu dikkate alan idaremiz, sertifikaların yenilenmesi için 6 aylık süre kalması koşulunu kaldırmış, isteyen sertifikalarının dolmasına 10 ay kala da yenileme yapabilmektedir. Yenileme işlemleri şu şekilde yapılabilmektedir;
a. Türk veya yabancı bayraklı 3000 GT ve daha büyük gemide kaptan tarafından yapılacak sınavda başarılı olduğuna dair yazı,
b. GASM tarafından düzenlenen on-line yenileme sınavlarında başarılı olmak,
c. Süresi dolan sertifika eğitimlerini tamamladığına dair kurs bitirme başarı belgesine sahip olmak.
Bu noktada dikkat edilmesi gereken konulardan birisi de ECDIS, BRM, ERM, Güvenlikler gibi liman cüzdanlarında bitim tarihi verilmeyen sertifikaların durumudur. Sözleşme gereğince hiçbir sertifika yeterlilik süresinden uzun verilemez. Bir diğer ifade ile 5 yıldan uzun süreli olamaz. Bu durumda süre verilmeyen sertifikalar veriliş tarihinden sonra 5 yıl geçtiğinde sorun olacaktır. Örneğin 01.01.2013 tarihinde liman cüzdanına işlenen BRM sertifikası, bitim tarihi yazılmamış bile olsa 01.01.2018 tarihinden itibaren geçersiz olacaktır.
Sizlerin dikkatini çekmek istediğim bir husus, STCW Manila Değişiklikleri ile yangın, denizde hayatı idame, can kurtarma araçlarını kullanma ve ileri yangın eğitimlerinde eğitimin 1/3’lük kısmı uygulamalı eğitim olarak yapılmaktadır. Bir diğer ifade ile bu eğitimler kapsamında koruyucu elbiselerle denize girilmekte, can Salı patlatılmakta, ters dönen can salı düzeltilmekte, kürekle sevk edilmekte, fiilen yangın söndürülmekte, filika mayna/vira edilip fiilen hem kürekle ve hem de motorla kullanılmaktadır. Liman başkanı denetçileri gözetiminde yapılan bu eğitimler ayrıca sertifikalandırılmaktadır. Mutlaka gemilerde bu eğitimler yapılmakta ve personelin katılımı sağlanmaktadır. Ancak, eğitimin icrasında eğitim tesisindeki gerçekçilik ve eğiticinin vereceği eğitimin standardı dikkate alındığında personele dolayısıyla çalışacağı gemiye önemli katkı sağlayacak, eğitimler hitamında personelin alacağı liman başkanlığı onaylı uygulama başarı belgesi firmaya katma değer katacaktır.
Yapılması gereken; süresi yıl sonunda dolacak olan sertifikalar yukarıda belirtilen usuller dikkate alınarak yenilenmeli, bitim tarihi belirtilmeyen sertifikaların bitim tarihleri 5 yıllık süre dikkate alınarak takip edilmelidir. Şirketin daimi çalışanları en azından beş yıllık sürelerde uygulamalı yangın, denizde canlı kalma ve can kurtarma araçları kullanma eğitimlerine iştirak ettirilerek standart bir eğitim ve başarı belgesi alması sağlanmalıdır.
4. Elektro-Teknik Zabiti ve Elektro-Teknik Tayfası;
Konu başlığını atarken elektrik/elektronik zabiti ve elektrikçi/elektronikçilerin durumu yazmak konusunda oldukça düşündüm. Bu yeterlilikler 31.12.2016 tarihinde bitiyor, bu tarihten sonra gemilerde istihdamları söz konusu değildir. Bayrak devletlerinin hareket tarzları belli olmamakla birlikte özellikle tam otomasyonlu gemilerde yağcıların yerini elektro-teknik tayfalarının alacağı, ya 3 makinist/mühendis kadrolarının elektro-teknik zabitine dönüştürüleceği veya elektro-teknik zabiti olarak ilave bir kadro ihdas edileceği değerlendirilmektedir. Bu noktada, bazı armatörlük firmaları 01.01.2017 tarihini dikkate alarak gemilerde istihdam ettiği elektrik zabitlerinin yerine 1000-1500 USD fazla maaş vererek elektro-teknik zabiti yerleştirmeye başlamıştır.
Burada değerlendirilmesi gereken en önemli husus halen gemilerinde elektrik zabiti ve elektirikçi olarak çalıştırılan personelin durumudur. Bu arkadaşlar mevcut yeterlilikleri ile 31.12.2016 dan sonra gemilerde istihdam edilemeyeceklerdir. Bu arkadaşların 01.01.2012 tarihinden önce 750 kva’dan büyük gemilerde 1 yıllık elektrik zabiti/elektrikçi hizmetleri varsa, bu arkadaşlar müracaatları halinde elektro-teknik zabitliği ve elektro-teknik tayfalığına geçiş yapabileceklerdir. Burada yaşanan sıkıntı elektirikçi yeterliliği ile elektrik zabiti olarak çalışanların durumudur. Bu arkadaşlar sıkça müracaat ederek biz elektrik zabitliği yapıyorduk elektro-teknik zabiti olmamız lazım gibi değerlendirme yapıyorlar. Böyle bir durum mümkün değildir.
Elektrik zabiti ve elektirikçi olarak 01.01.2012 tarihinden önce 1 yıl hizmeti olmayanlar veya bu tarihten sonra yeterliliklerini alanların durumuna gelince, bu arkadaşlardan elektrikçiler 15 günlük kurs görüp elektro-teknik tayfalığına dönerken, elektrik zabitleri için mekatronik mezunu değil iseler böyle bir dönüş mümkün değildir. Bu değişiklikten en fazla etkilenecek kesim elektrik zabitleri olup bu arkadaşlar (mekatronik mezunu değil iseler) görecekleri 15 günlük eğitim ile elektro-teknik tayfası olabileceklerdir.
Burada dikkat çekici bir husus, elektro-teknik zabiti ve elektro-teknik tayfası yetiştirilmesidir. Elektro-teknik zabiti lise, meslek yüksek okulu ve fakültelerin mekatronik mezunlarından, 40 günlük eğitim, 6 ay deniz ve 6 ay tersane stajından sonra GASM tarafından düzenlenen sınavda başarılı olmak koşuluyla yetişmektedir. Bu eğitimin yetkisini alan ilk kurum olarak açtığımız kursa sadece 3 kursiyer katılmıştır. Eğitim, staj ve sınav süreçleri dikkate alındığında 01.01.2017 tarihinden sonra elektro-teknik zabitliği konusunda bir tedbir alınmadığı taktirde sıkıntı yaşanacağı değerlendirilmektedir.
Yapılması gereken; 01.01.2012 tarihinden önce 1 yıl hizmeti olmayan elektrik zabitlerinin tıpkı tayfalarda olduğu gibi 40 günlük eğitim, staj ve sınavla elektro-teknik tayfası olma yolu açılmalıdır.
Elektro-teknik tayfası eğitimini de ilk açan kurum olarak kursumuza 2 si KKTC Kıyı Emniyet personeli olmak üzere sadece 4 kursiyer katılmıştır. Ancak, mevzuatta geçiş için verilen alternatifler nedeniyle elektro-teknik tayfasında elektro-teknik zabitinde olduğu gibi bir sıkıntının yaşanacağı değerlendirilmemektedir.
5. Şirketlerin sorumlulukları;
Şirketlerin sorumlulukları Sözleşmenin Kural I/14, Kod A-I/14 ve Kod B-I/14 hükümleri ile belirlenmiştir. Bu hükümler özetle;
- Gemilere Sözleşmeye uygun yeterlilik belgesine sahip gemiadamlarının atanmasını sağlayacak,
- Gemileri “Gemilerin Gemiadamlarıyla Emniyetli Donatımı” gereklerine uygun gemiadamlarıyla donatacak,
- Atanan gemiadamlarının Sözleşmenin ön gördüğü tazeleme ve güncelleme eğitimi almalarını sağlayacak,
- Gemiadamlarına ait deneyimleri, sağlık durumları, atandığı görevlerle ilgili yeterlilikleri, gibi dokümanları ve bilgileri gemide tutulacak ve kolayca erişilebilir olmasını sağlayacak,
- Gemiadamları atandığı görevleri ve acil durum görevlerini, gemideki düzenlemeleri, kullanacağı cihaz ve sistemleri, işletim prosedürleri ile geminin özelliklerini bu görevler kendisinden istenmeden önce öğretilmesi sağlanacak,
- Her yeni alınan gemiadamının anladığı dilde temel bilgileri almasından sorumlu olmak üzere gemi personelinden bilgili birisi görevlendirilecek,
- RO-RO yolcu gemilerine atanan tüm personelin görevlerine uygun tanıtım eğitimi almaları sağlanacak,
- Serbest düşme tipi filika ile donatılmış gemide bulunan tüm gemiadamlarına bu tür filikalara binme ve mayna etme yöntemlerini içeren bir tanıma eğitimi aldırılacak,
- Serbest düşmeli can filikalarını çalıştıracak gemiadamları gemiye katılmadan önce en az bir kere serbest düşme tipi filikayı indirme, botlara binme, mayna ve vira konularında uygun eğitimden geçirilecektir.
Yapılması gereken; konu şirketlerle ilgili olmakla birlikte EKOL Denizcilik olarak gemiye katılmadan önce serbest düşmeli can filikalarıyla ilgili istenen eğitim ve bu eğitimin sertifikasyonu konusunda gelecek talebe gerekli destek verilecektir.
6. Güverte zabitleri için zorunlu tutulan en az Tahditli Telsiz Operatörü (ROC) yeterliliğine sahip olunması;
Yapılan düzenleme ile tüm güverte zabitleri ve kaptanlara en düşük GMDSS yeterliliği olan Tahditli Telsiz Operatörü (ROC) yeterliliği zorunlu olmuştur. Bir diğer ifade ile bundan böyle kabotaj bölgesinde veya Van Gölü’nde çalışmasına ve GMDSS tabi olmamasına rağmen tonajına da bakılmaksızın her türlü gemide çalışan tüm güverte zabiti ve kaptanlardan en düşük GMDSS yeterliliği olan Tahditli Telsiz Operatörü (ROC) yeterliliği zorunlu olmuştur.
Tahditli Telsiz Operatörü (ROC) dahi olsa tüm GMDSS sınavları yazılı ve sözlü olmak üzere iki kademede icra edilmekte sınavlarda başarılı olmak için 60 puan ve üzeri not alınması gerekmektedir. Yapılan sınavların 35 puanlık kısmının İngilizce soru ve uygulamalardan oluşması özellikle gemicilikten yükselen sınırlı yeterliliğe sahip zabitlerin başarısını olumsuz etkilemektedir. İdarenin almış olduğu karar nedeniyle ROC almadan liman cüzdanlarını yenileyemeyen bu arkadaşlar 01.01.2017 tarihinden itibaren denizde çalışamayacaklardır. Bu durumda İdare tarafından sorunun çözümüne yönelik bir tedbir alınmaz ise Van Gölünde hizmet veren gemiler, TURYOL, DENTUR, MAVİ MARMARA gibi liman seferi/kabotaj seferi yapan 300 GT’dan ve küçük GMDSS tabi olmayan gemi/yolcu motorları/gezi teknelerinde çalışan ve en az ROC yeterliliği olmayan sınırlı yeterlilikteki zabitler 01.01.2017 gününden itibaren istihdam edilemeyecektir. Bu durumda hizmetin kesintisiz verilmesi maksadıyla meydana gelen zabit açığının kapatılmasına yönelik tedbir alınması ve denizde istihdam edilemeyecek bu zabitlerin istihdam sorunlarının çözülmesi gerekmektedir.
Yapılması gereken; en düşük GMDSS yeterliliği olan ROC sertifikası olmayan güverte zabitlerinin liman cüzdanlarına “31.12.2016 tarihinden sonra sadece kabotaj ve liman seferlerinde geçerlidir” sınırlamasının getirilmesi uygun mütalaa edilmektedir.
Kolay gelsin…..Vurgun KARAYEL