DEHB -- Her şey ellerden belli !

[Play Attention Türkiye]

Belirli el hareketleri DEHB’in olduğunu gösterebilir mi?

ABD Ulusal Sağlık Enstirüsü tarafından desteklenen ve Neurology dergisinde Şubat ayında yayınlanan iki araştırma, DEHB’li çocukların, DEHB’li olmayan çocuklara göre daha fazla istem dışı el hareketleri yaptığını göstermiştir.

Baltinore’daki Cincinnati Children’s Hospital Medical Center ve the Kennedy Krieger Institute araştırmacıları, DEHB’li çocuklarda parmaklarını vurma deneyleriyle bir araştırma yapmışlardır. Araştırmacılar, kullanılan iki testin birinde, DEHB’li çocukların diğerlerine göre iki kat daha fazla parmak hareketi yaptıklarını bulmuşlardır.

Buna ek olarak, araştırmacılar, manyetik sinyaller kullanarak, korteksel kısıtlamayı da ölçerek sonuçları karşılaştırmışlardır. Bunun daha anlaşılır olması için beynin anatomisinden biraz bahsedelim. Korteks, beynimizi saran sinir hücrelerinden oluşan zardır. Korteks, dikkat, hafıza, bilinç, düşünme ve dil becerilerinden sorumludur. Motor korteks, beyin korteksinin bölümlerinden biridir. Motor korteks, istemli hareket fonksiyonlarının(el hareketleri dahil) planlama, kontrol ve yönetilmesinden sorumludur.

Korteksel kısıtlama, korteksin bu fonksiyonları kontrol etmesini ifade eden terimdir. Kortekse yönlendirilen manyetik sinyallerle, araştırmacılar, DEHB’li çocuklarda DEHB’li olmayan çocuklara göre korteksel kısıtlamanın daha az olduğunu bulmuşlardır. DEHB’li çocuklar diğerlerine göre %40 daha fazla istem dışı el hareketi göstermişlerdir.

Kennedy Krieger Enstitüsü araştırmacılarından Dr. Steward Mostofsky, “Şimdi, bu çocuklarda, davranış kontrolü için sayılandırılabilen gerçek bir ölçüm elde ettik. Klinik açıdan, DEHB’li çocuklar, motor kontrolde farklılıklara sahip. DEHB’li çocuklarla çalışanlar bunları mutlaka göz önünde bulundurmalıdır” dedi.

Not olarak, ebeveynlerin hiperaktivite ve dürtüsellik ölçeklerinde, ‘el hareketlerini kontrol etmede zorlanmayı’ sıklıkla işaretlediklerini belirtelim.

Peki, bu iki araştırmanın önemi ne? İkisi de direkt olarak bir tanılama ve tedavi uygulaması önermiyor.  DEHB’li bir çocuğun ebeveyni, araştırmacılara, çocuğunun kendisini diğer çocuklar gibi kontrol edemediğini söyleyebilir mi? Cevap, tabiî ki evet.

Bu araştırmalar, kendisi kısıtlama becerilerini aydınlatıyor. Kendini kısıtlama becerisi başka araştırmalarda DEHB’in etkenlerinden birisi olarak not ediliyor. Araştırmacılar, kendini kısıtlama becerisi üzerine bir tanısal araç geliştirebildi mi? Cevap, evet. Bunun cevabı Bilgisayarlı Performans Testi’nde yatıyor.

Bilgisayarlı Performans Testi(CPT), genelde, bilgisayar ekranında bir harf, şekil, sembol belirmesi kullanır. Öğrencinin görevi, belirtilen şekil, sembol ya da harf bilgisayar ekranında görününce klavyede bir tuşa basma ya da bilgisayar faresine tıklamadır. Bilgisayar, öğrencinin kaç kere doğru, yanlış, gereksiz ve dürtüsel tıkladığını sayar. CPT sayesinde değişik alanlarda veri toplanır. Ancak bu veriler, DEHB için daha kapsamlı bir değerlendirmenin parçası olarak kullanılabilir çünkü DEHB’in etkenleri çeşitlidir.

Bu araştırmalar ilginç olsalar da, alan için yeterince önemli bir iç görü veya tanılama yöntemi sunmamaktadır.