هنوز ابعاد مختلف پرونده قاتل کودک خردسال-آتنا- مشخص نشده است اما در همین چند روز درباره میزان شیوع آزار و تعرض جنسی در کشور ما و تعداد تخمینی بیماران جنسی در جامعه ما شایعات و اظهارنظرهای کارشناسان داغ است.
ظاهرا قاتل آتنا فردی متاهل است که دارای فرزند هم بوده؛ شاید نام او هم آتنا باشد. با این حساب این تعرض و قتل فقط یک آتنا را زخمی و بی جان نکرده بلکه آتناهایی را از نعمت یک زندگی سالم محروم کرده...شاید یکی از این آتناها می توانست در آینده یک نفر شبیه مریم میرزاخانی شود؛ فقط کاش دست تقدیر الهی در ابتلا به سرطان و تقصیر بندگان در راندن نوابغ از کشور شامل حال آتناهای نابغه احتمالی نشود.
پیش تر چندین مطالعه را درباره تعرض جنسی و شیوع و عوامل زمینه ساز آن خوانده بودم. توصیه های ساده پنج گانه برای آموزش مقابله با تعرض جنسی به کودکان را فکر کنم در این گروه به اشتراک گذاشتم. با این خبر بسیار تلخ، این سوالات در ذهنم دوباره مرور شد که برای برخی از آنها پاسخ روشنی ندارم:
1. میزان شیوع تعرض و آزار جنسی در کشور ما چقدر است؟ آمار ثبت شده طبعا کمتر از آمار واقعی است و این آمار در کشور ما محرمانه و نیمه محرمانه... آمار در حال رشد است یا در حال افول؟ بروز یک مورد آتنا هرچند بسیار تلخ اما اگر بسیار محدود باشد جای نگرانی برای کل جامعه نیست. بعید است بیماری جنسی و بیماری اخلاقی در جهان به صفر مطلق برسد.
2. قانونی نمودن روسپیگری برای کنترل و تخلیه بیماران جنسی تا چه حد در کاهش تعرض و آزار جنسی موثر است؟ برخی افراد اخلاق مدار در ایران و سایر کشورها با چنین توجیهی طرفدار قانونی و رسمی کردن این موضوع هستند. به آنها نمی توان برچسب فساد زد ولی تجربه سایر کشورها چیست؟ آیا واقعا قانونی و رسمی کردن موثر است؟ طبعا منظور از موثر بودن، ریشه کن کردن آزار جنسی نیست بلکه کاهش بروز آن است
3. آموزش جنسی و پیشگیری از تعرض به کودکان چرا هنوز در مدارس ما وجود ندارد؟ مفسده کدامیک یک بیشتر است؟
4. نقش رونق اقتصادی و رونق تفریحی و سرگرمی در کاهش آسیب های اجتماعی مثل تعرض جنسی چقدر است؟ جمله رهبری که "امر به ورزش امر به معروف است" چه جمله حکیمانه ای است. اما شاید برخی سلیقه ها ورزش را در مصادیق متداول آن نپسندند. آیا امر به ساخت شهربازی، شهر علم و فناوری جذاب، سالن موسیقی، سالن سینما و تئاتر، موزه، باغ وحش، هتل و مراکز گردشگری هم "امر به معروف" است؟
5. نقش پوشش بانوان در بروز شدت جرایم جنسی چقدر است؟ آمارهای نیمه رسمی، قم را دارای بالاترین آمار جرایم جنسی در کشور ارزیابی کرده است. در کشوری مثل هند که فرهنگ و پوشش شرقی هنوز رایج است دارای یکی از بالاترین نرخ های تجاوز جنسی در دنیا است. طبعا میزان گزارش دهی قربانیان تعرض جنسی به مراجع قانونی در کشورهای شرقی مثل هند و ایران و در شهرهای سنتی مثل قم کمتر از کشورها و شهرهای غربی است. یعنی فاصله آمار رسمی و واقعی در مناطق شرقی و سنتی بیشتر است. آیا این آمار بالا در قم و در هند صرفا محصول مهاجرت است؟ آیا نفی تفریح و سرگرمی متنوع در قم در این موضوع موثر است؟ اگر میانگین پوشش مردم ساکن قم از این کمتر بود آمار جرایم جنسی از این هم بیشتر می شد؟
6. اخیرا در کشور سوئد به دلیل گزارش چند مورد تعرض جنسی حین فستیوال موسیقی در سال های قبل، در پی لغو مراسم یا برگزاری تک جنسیتی آن هستند. گرچه در سوئد روسپیگری تقریبا غیرقانونی است اما اصطلاح "چشم و دل سیر" نسبت به مسایل جنسی که در بخشی از کشورهای اروپایی یا آسیایی در افواه شنیده می شود، ظاهرا به کنترل تعرضات جنسی منجر نشده است.
7. ریشه مسایل اجتماعی و فرهنگی چندعاملی است و نمی توان ساده انگارانه با یک فرمول ساده و دادن یک حکم کلی به نتیجه گیری و نسخه پیچی رسید. مدت هاست که به پویایی فقه در این زمینه ها فکر میکنم. سال هاست که سر خود را زیر برف کرده ایم و با جمله کلیشه ای " اگر به دستورات اسلام واقعی عمل میشد هیچکدام از این مشکلات را نداشتیم" خود را گول می زنیم. مدلی که عنصر زمان، مکان و تجربه بشری را به صورت نظام مند در فقه دخالت می دهد و خود را پاسخگوی نیازهای بشری می داند کچاست؟ مثال ساده اش مرجع تقلیدی بود که خود هیچگاه به حج نرفته بود و ظاهرا بررسی دقیق و میدانی هم نکرده بود و فتاوایی در زمینه حج داشت که اصلا با جمعیت چند میلیونی حجاج امروزی غیرقابل اجرا بود و بیشتر مایه مضحکه احکام دینی شده بود.