5 Fjali Me Mbiemra Te Nyjshem

[Ene Vinson]

Sotpunuam me detyra nga gjuha shqipe pytje dhe pergjigje , mbiemrat e nyjshem dhe te panyjshen , fjal ne numrin njejes dhe shumes , disa ne matematik disa ne shoqeri , disa ne shkenc , krijimin e nje ftese dhe nje dit ne ditarin personal , dhe punim ne hamer per ndonje semundje ,keshtu perfunduam kete nat.

Gramatika sht shkenc q merret me trsin e rregullave t ndryshimit t trajtave t fjalve n nj gjuh dhe t lidhjes s fjalve n fjali. Secila pjes e ligjrats si n t folur, ashtu edhe n t shkruar duhet ta ket drejtshkrimin e sakt dhe kuptimin logjik. Si dihet FJALORI sht nj libr fjalsh i nj gjuhe, t cilat renditen zakonisht sipas alfabetit dhe shpjegohet kuptimi i secils fjal.

Mirpo, hapi i par pr t hartuar nj fjalor t gjuhs shqipe u b vetm n gjysmn e dyt t shekullit 19, n kohn e Rilindjes Kombtare nga gjuhtari mendjendritur Konstandin Kristoforidhi. Ky fjalor ishte nj vepr shum e rndsishme n prpjekjet e rilindsve pr t hedhur themelet e nj gjuhe letrare kombtare. Pas ktij fjalori filluan t shohin jet edhe fjalor t tjer.

M 1954 u botua Fjalori i gjuhs shqipe q sht fjalori i par shpjegues i mirfillt, q prgjithsoi n mnyr kritike arritjet e fjalorve t mparshm, i zgjeroi dhe i thelloi kto me fjal e shprehje t tjera t gjuhs s folur e t shkruar dhe hapi nj etap t re n rrugn e leksikografis. Ky Fjalor ndihmoi shum pr njohjen e gjuhs amtare dhe pr njsimin e norms gjuhsore.

Fjalori i Gjuhs s Sotme Shqipe, i cili sht n dy pjes A-M dhe N-ZH i botuar n vitin 1981 n Prishtin nga Redaksia e Botimeve Rilindja nga autort e lartprmendur, gjeti nj mbshtetje t madhe e t shndosh nga veprat e cekura m lart. Ky fjalor ka afrsisht 41000 fjal, ku ktu lexuesi gjen prgjigje t drejtprdrejta se si duhet t shkruhen e t shqiptohen drejt fjalt.

N kt punim kryesisht do t merrem me dy pjes t ligjrats. Me ndajfoljen JASHTZAKONISHT dhe me mbiemrat I JASHTZAKONSHM dhe E JASHTZAKONSHME.

Ndajfolja rri kryesisht afr foljeve pr ta plotsuar m mir kuptimin e tyre.

Mbiemri sht pjes e ndryshueshme e ligjrats q ka gjini, numr, ras dhe shkall. Kemi mbiemra t nyjshm dhe t panyjshm. Mbiemrat I JASHTZAKONSHM ose E JASHTZAKONSHME shpjegohen si dika q nuk gjenden a nuk gjenden rndom, si jo t zakonshme, e rrall, e padgjuar, q i kaprcen kufijt e zakonshme dhe t bn prshtypje t veant. P.sh. Ai sht i jashtzakonshm n msime. Ose: Sjellja e saj sht e jashtzakonshme.

Pr mendimin tim kto dy pjes t ligjrats nuk kan kuptim logjik, ngase do gj q ndodh sht dika e zakonshme prderisa ato po ndodhin. Mendoj q ndajfolja JASHTZAKONISHT dhe mbiemrat I JASHTZAKONSHM dhe E JASHTZAKONSHME nuk duhet t prdoren as n t folur, as n t shkruar.

Hartuesit e fjalorve duhet ta ken t qart se gjuha sht e lidhur ngusht me shkencn e quajtur logjik. Moslidhja e ngusht n mes logjiks dhe gjuhs, tek lexuesi krijon huti, paqartsi n t kuptuarit e mesazheve. Pr kt bazohem n shpjegimin domethns t ndajfoljes JASHTZAKONISHT. Aty ( n fjalor) kjo ndajfolje shpjegohet si dika tej mase, e teprt.

Mu te ky shpjegim i ndajfoljes rrjedh nj paqartsi dhe nj pyetje te lexuesi. Si mund t bhet dika jashtzakonisht kur ai veprim sht kryer !? Pr t gjitha shembujt e tjer, un mendoj se jan t pavend. Un mendoj se nuk ka asgj tej mase. do gj arrihet, ka arritshmri.

3a8082e126