طرح یک سوال

[fatemeh komeili]

"جماعت مجموعه است از اشتباه که باید تصحیح شود" (نیچه)

 

این سخن نیچه چه چیز را تداعی میکند؟ درک این جمله نیازمند آگاهی ژرف در زمینه جامعه شناسی است و اینکه جماعت چیست و چگونه قابل تصحیح است. مدتی بود که روی این جمله فکر میکردم که سخنی دیگر از گوستاو لوبن توجهم را جلب کرد که "عقل جماعت کمتر از عقل فرد است" و این چیزی مشابه سخن نیچه است. اما اگر شعور فرد ارجح است باید پرسید چه فردی و با چه خصوصیاتی. اگر در مسائل اجتماعی و سیاسی مثل انتخاب رهبر، فرد تصمیم گیرنده باشد بهتر است یا جمع؟ آیا انسجام جامعه دیکتاتور بیشتر است یا دموکرات؟ به عبارت دیگر آیا حکومت هایی مثل قذافی، مبارک، بن علی و ... که قدرت در دست یک فرد تمرکز یافته بود عملکرد بهتری داشته و دارد یا حکومت جمهوری؟ شاید آنجه من میگویم آن چیزی نباشد که مدنظر گویندگان این سخنان است اما ارزش یک سخن این است که قابل تعمیم باشد. آیا به راستی از نظر جامعه شناختی سخن نیجه میتواند درست باشد؟