Məktəbli Mahnısı
Nichole Wernett
Tofiq Quliyev 1917-ci il noyabrın 7-də Bakı şəhərində mhəndis-iqtisadı Ələkbər Quliyevin ailəsində anadan olub. Anası Yaxşı xanım Mahmudova Hacı Zeynalabdin Tağıyevin qadın gimnaziyasında oxumuş və ilk azərbaycanlı hakimlərdən biri olmuşdur.
Tofiq Quliyev 12 yaşında Azərbaycan Dvlət Konservatoriyasının yanındaki peşə məktəbinə, 1934-c ildə Azərbaycan Dvlət Konservatoriyasına daxil olub. Həm İ. S. Aysberqin sinfində fortepiano, həm də S. Q. Ştrasserin sinfində dirijorluq dərsi alıb və 1936-cı ildə Konservatoriyanı bitirib.
1931-ci ildə Asəf Zeynallının məsləhəti ilə Mirzə Ələkbər Sabirin szlərinə "Məktəbli" mahnısını bəstələyib. 1935-ci ildə Məşədi Əzizbəyov adına Azərbaycan Dvlət Dram Teatrında dirijorluğa başlayıb. 1936-cı ildə bəstəkar Zakir Bağırovla birgə "Rast", "Segah", "Zabul", "Dgəh" muğamlarını fortepianoda hazırlayıb.
1939-cu ildə Bakıya qayıdıb və 1941-ci ildə "Qırmızı ordu" ansamblını yaradıb. 402-ci diviziyanın tərkibində alışan ansambl n mxtəlif patriotik mahnılar yazıb. 1943-c ildə iki yerə blnən ansamblın "Qırmızı flot" hissəsinin rəhbəri olub.
Mharibədən sonra M. Əzizbəyov (dram), Səməd Vurğun (rus dram), M. Qorki (gənc tamaşaılar) teatrları ilə əməkdaşlıq edib. XX əsrin 40-cı illərindən həm də kino sahəsində işləməyə başlayıb.[3] 1948-ci ildə Moskva Dvlət Konservatoriyasında təhsilini davam etdirib. 1951-ci ildə aspiranturaya daxil olub və A. Qaukun rəhbərliyi altında elmi iş mdafiə edib. Həmin il "Azərbaycan xalq rəqsləri" toplusunu hazırlayanlardan biri olub.
XX əsrin 70-ci illərinin sonlarında bir ox uşaq və gənc musiqi msabiqələrini, o cmlədən "Bakı payızı"nı yaradıb. 1969-cu ildən 1979-cu ilə qədər Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqına rəhbərlik edib. 1990-cı ildən mrnn sonuna kimi Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının idarə heyətinin sədri vəzifəsində alışıb.
2003-c il 7 noyabr tarixində Azəbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev T. Ə. Quliyevin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi haqqında sərəncam vermişdir. Bu sərəncama əsasən bəstəkarın yaşadığı binaya (Hs Hacıyev kəsi, 23) xatirə lvhəsi vurulmuşdur.
2007-ci il noyabr ayının 7-də Tofiq Quliyevin 90 illik yubileyi keirilmişdir. Yubileylə əlaqədar Heydər Əliyev Fondunun təşəbbs ilə Tofiq Quliyevin yaradıcılığına həsr olunmuş veb-sayt yaradılmışdır.[5]
Ermənistan işğalı dvlət idi, mharibəni həm də faşist ideologiyasına əsaslanan erməniliklə aparırdı. İşğal etdiyi kəndlərdə mlki əhalini qətlə yetirirdi, əsir aparırdı, evləri dağıdırdı, yandırırdı. Qocaları da, uşaqları da ldrrd. 1991-ci il dekabrın 23-də Meşəli faciəsində 3 uşaq ldrlmşd. 1992-ci il fevralın 14-də Qaradağlıda 8 məktəbli qətlə yetirilmişdi. 1992-ci il fevralın 26-da Xocalıda 63 uşağın mrnə vəhşiliklə son qoyulmuşdu. Budur, ermənilik!
Ermənilərin trətdiklərini gənclər də bilir, uşaqlar da. Uşaqlar məktəbdə məllimlərindən eşidir, ailədə valideynlərindən. Bu faciələr haqqında hərbilərin uşaqları da eşidirlər, eşitdiklərini yaddaşlarına krrlər. Uşaqların qətlə yetirilməsi onların uşaq dnyasının dumanlığına dnr...
Bu gnn məktəbliləri mharibə illərinin uşaqları olub, yaxın gələcəkdə məktəblilərə İkinci Qarabağ mharibəsi haqqında onlar da danışacaqlar. Təkcə Uşaqların Beynəlxalq Mdafiəsi Gnndə deyil, tarixin yaşaması n həmişə danışacaqlar.
"N" hərbi hissəsində xidmət edən zabitlərin uşaqları da Vətəni sevə-sevə byyrlər, byyə-byyə Vətəni sevirlər. Mharibənin nə olduğunu onlar da yaxşı bilirlər. Onlar da Zəfərdən, Zəfərin necə qazanılmasından, Zəfəri qazananlardan qrurlanırlar.
1 İyun - Uşaqların Beynəlxalq Mdafiəsi Gnndə hərbi şəhərcikdə yaşayıb Beyləqandakı 8 saylı tam orta məktəbdə təhsil alan uşaqların dediklərini uşaq dnyasından byk dnyaya dşən işıq bilirik...
"Azərbaycan Ordusu"
Nərmin Şirinli (5-ci sinif şagirdi):
- Atam polkovnik-leytenantdır. Vətən mharibəsində o da iştirak edib. Xidmətdən evə gələndən sonra mənim də, znn də vaxtı olanda mharibədən, dyşlərdən də danışır. Maraqla dinləyirəm. Bir əsgərin yaralı əsgəri necə xilas etdiyini, onu xilas edəndə znn şəhid olduğunu eşidəndə kvrəlmişdim. Atam salarımı oxşamışdı, "Zəfər həm də o əsgərlərin şcaəti ilə qazanıldı", - demişdi. Televizorda baxdığım verilişlər də, atamın, atamın dostlarının mharibədən danışdıqları da Vətən sevgimizi daha da artırır. Mən btn hərbiləri qəhrəman bilirəm.
İkinci Qarabağ mharibəsində atamın xidmət etdiyi hərbi hissədən də şəhidlər olub. Hər məktəbə gedəndə, məktəbdən qayıdanda onların xatirəsinə salınmış parkın yanından keirik. tən il noyabrın 8-də Zəfərin iki illiyi qeyd olunurdu. Onda şəhid anası demişdi: Bu Zəfər şəhid analarının gz yaşını sildi. Səhərisi gn məllimimiz bizə o ananın dediklərini geniş şəkildə izah edərək demişdi ki, gz yaşını silmək dərdi ynglləşdirmək deməkdi. Şəhid analarına elə gəlir ki, qələbəni qazananların sırasında onların oğullarının ruhu da olub. Sonra məllimimiz bizə o ruh haqqında danışmışdı. Biz məktəblilər də şəhidlərimizin ruhunu həmişə ehtiramla xatırlayacağıq...
1 İyun - Uşaqların Beynəlxalq Mdafiəsi Gn rahat, slh, əmin-amanlıq şəraitində gzəl keirdiyimiz n də əsgərlərimizin qazandığı Zəfərə borcluyuq. Bu Zəfərə grə 1 İyunu biz də gzəl qarşılayırıq. Əminik ki, bizim yaşıdımız olan uşaqlar grmədikləri kəndlərinə qayıdacaqlar. Yaxın vaxtlarda bu gn z məktəblərində qarşılayacaqlar.
Nurcan Bayramova (3-c sinif şagirdi):
- Mənim də atam hərbidir. Hələ məktəbə getmədiyim vaxtlarda da mənə torpaqdan danışardı. Anam bəzən shbətimizə qoşulanda atam qətiyyətlə, "Vətənin, torpağın, dvlətin nə olduğunu bu yaşında bilməyən uşaq gələcəkdə Vətəni, dvləti necə sevər?" - deyərdi. Neə illər əvvəl olmuş dyşlərdən danışardı, qəhrəmanlardan danışardı. Vəzir adlı bir dyşdən danışmışdı. Demişdi ki, mharibə başlayanda qəhrəmancasına dyşb, xeyli dşməni məhv edib. Atamın boynunu qucaqlamışdım, "Mən də hərbi olacam", - demişdim. Glmsnmşd, bir-neə gndən sonra mənə hərbi paltar tikdirmişdi. O paltarı sevə-sevə geyinirəm.
Atam deyir ki, rayonlar, kəndlər işğal olunanda uşaqlar da ox əziyyətlər əkiblər. Yollarda da, məskunlaşana kimi o kənddə, o biri kənddə, şəhərdə də. oxusu şəhərdə illərlə yataqxanalarda yaşayıb. Ailə bir otağa necə sığıb? Uşaqlar dərslərini necə yrəniblər? Universitetə necə hazırlaşıblar? ox ətinliklər grblər. Atam da deyir, məllimlərimiz də deyir, işğaldan azad edilmiş kəndlər tikiləcək, hamı z evinə kəcək, onda o vaxtlar əziyyət əkən uşaqların uşaqları Azərbaycan Ordusunun qazandığı Zəfərə grə 1 İyunu babalarının evində sevinə-sevinə qeyd edəcəklər.
Ayan Mehdiyeva (2-ci sinif şagirdi):
- Atam mənə mharibə haqqında ox şey danışıb. Dyşlərdən danışıb, dyşlərdən danışıb, qəhrəmanlardan danışıb. Mharibə vaxtı dyşlərə gedən dyş maşınlarına, dyşləri dyşə aparan maşınlara yollar boyu əl edən uşaqlardan danışıb. O uşaqlar bizim yaşıdlarımız olub. Bir dəfə drd-beş məktəbli yolda dyş blgəsinə dyş aparan avtobusun qarşısını kəsib, analarının bişirdiklərini dyşənlərə atdırmalarını xahiş ediblər. Atam deyirdi ki, bu, həmin uşaqların mharibədə iştirakı olub. Hərdən yadımıza dşr ki, bizim yaşıdlarımız da mharibədə iştirak edib, onlarla fəxr edirik. Nə gizlədim, əgər dyş blgəsində, dyşlərə aparan yolun kənarında yaşasaydıq, biz də o uşaqlar kimi, dyşlərə dyş aparan avtobusların qarşısına ıxardıq.
Xocalı soyqırımı gnndə televizorda verilişlərə baxanda anama sığınmışdım, nə gizlədim, ağlamışdım, anamın gz yaşları mənim saımı islatmışdı. Atam ikimizə də təsəlli kimi demişdi ki, İkinci Qarabağ mharibəsində ordumuzun qazandığı Zəfər bu ağrı-acıları bir qədər azaltdı, Xocalı faciəsində qətlə yetirilən uşaqların da qisası alındı...
Məktəbdə "Məktəblilərin slh nəğməsi"ni bizə də yrədiblər. Hamımız bu mahnını təkcə mahnı kimi deyil, məktəbli arzusu kimi oxuyuruq. Biz də istəyirik ki, dnyada slh olsun. O gn atamdan bir misra eşitdim: Biz hərb istəmirik, hərbə hazırıq. Biz də slh istəyirik. İstəyirik ki, he zaman mharibə olmasın. 1 İyun - Uşaqların Beynəlxalq Mdafiəsi Gnn də bu arzu ilə qarşılayırıq.
Yunus Məmmədov (3-c sinif şagirdi):
- Birinci Qarabağ mharibəsində atalarımız biz yaşda olublar. Onlar da mharibənin nə olduğunu biz yaşlarında olanda biliblər. Ona grə də bizimlə shbətlərində mharibədən də danışırlar. Bizim Vətənə sevgi ruhunda byməyimizi istəyirlər. Mənim atam da hərbidir. O da İkinci Qarabağ mharibəsinin iştirakısıdır. Onun da dyş təltifləri var. Atam deyir ki, btn mharibə iştirakılarının ən byk təltifi qazanılan Zəfərdir, təkcə mharibə iştirakılarının yox, hamının.
Bu Zəfər ətin şəraitdə byyən, oxuyan, torpaqlarından didərgin salınan hərbi xidmətə gedən uşaqların da Zəfəri oldu. Bu Zəfər onları ətin şəraitdən qurtardı. Onlar işğaldan azad edilmiş doğma kəndlərinə ata-anaları ilə qayıdacaqlar, kəndlərini tanıyacaqlar. Babası Zəngilanın Ağalı kəndindən olan məktəbli "Yayda harada olacaqsan?" - sualına sevinclə, "Kəndimizdə, Ağalıda!" - deyib. Bu sevinci ordumuz yaratdı, bu sevgi ordumuza olan sevgidir...
Məllimlərimiz deyirlər ki, uşaqlara ən byk hədiyyə slhdr. Biz uşaq olanda da, byyəndə də, gəncləşəndə də həmişə slh olsun deyərək yaşayacağıq. Əsgərlərimizə deyirik ki, bu sevincimizə grə ox sağ olun, əsgər əmilərimiz!
Kənan Tağıyev (3-c sinif şagirdi):
- Xudayar adlı bir dyş varmış. Dyşlər onu ox sevirmiş. Hərdən mahnılar da oxuyurmuş. Xudayarın bir mahnısını televizordan mən də eşitmişəm. ox xoşuma gəlib. Atam deyir ki, mharibədə belə mahnılar dyşləri qələbəyə aparıb. Bildim ki, Xudayar həm dyş ilə, həm də mahnısı ilə Vətənə xidmət edib. Biz uşaqlar Vətəni Mbariz kimi, ingiz kimi, Xudayar kimi sevirik. Məllimimiz deyir ki, qəhrəmanlar Vətən n dyşdlər, Vətən n şəhid oldular.
Xocalı faciəsi haqqında veriliş atama da ox pis təsir gstərib. Orta məktəbin aşağı siniflərində oxuyanda hərbi olmağı qərara alıb. Ata-anası onun arzusuna yox deməyib. Atam təhsil alıb, mxtəlif hərbi hissələrdə xidmət edib. Məni birinci sinfə məktəbə gedəndə atam aparmışdı. Orada atam da danışmışdı. Demişdi ki, mənim oğlum da hərbi olacaq. Həmin gndən sonra bu fikir mənim dşncələrimdədir.
Byyəndən sonra mən də atam kimi hərbi olacam, Vətənimiz indiki kimi onda da slh iində, uşaqlar indiki kimi dinc dnyada yaşayacaqlar...
Nurlan Abdullayev (1-ci sinif şagirdi):
- Evdə atamdan, məktəbdə məllimlərimizdən, məktəbə gedəndə uşaqlardan eşitmişəm. Ona grə hamısı yadımda qalıb. Həmişə ordumuzun gcl olduğunu eşidirəm, qəhrəmanlıqlar eşidirəm. İndi ikinci sinif şagirdi olacam. Bir yaş-bir yaş byyrəm. Atam deyir ki, byyəndə sən də Vətəni yaxşı tanıyacaqsan. Vətəni mən də sevirəm, tanıyandan sonra da sevəcəm. Bizi dvlətimiz mdafiə edir. Biz xoşbəxt uşaqlarıq...