Melekler Insan Kılığına Girer Mi
Asia Jordan
Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslm gibi vahye dayanan dinlerde Tanrı ile insan arasındaki mesafe vurgulanarak ilişki kurma fonksiyonu meleklere yklenmiştir. İnsanla tanrılar arasındaki mesafeyi daha da azaltan politeist dinler, kitb dinlerde meleklere yklenen fonksiyonu beşer varlıklar olarak tasvir ettikleri ilhlara vermiştir. Monistik dinlerde ise insanla tanrı arasında mesafe bulunmadığı iin melek tr aracıların rol iyice azaltılmıştır. Bununla beraber insanların ilh ve ruhlarla ilişkilerinde etkin olan, meleklere benzer birtakım ruhan varlıkların mevcudiyeti inancı btn dinlerde vardır (ER, I, 282-283). Ruh, melek, cin, şeytan gibi isimler verilen bu varlıkların benzer ynleri olduğu gibi farklı zellikleri de bulunmaktadır. Melekler glerini daha stn bir kaynaktan alan, dolayısıyla bağımsız olmayan, grevlendirilip yollanan, kendilerini gnderen yce kudretle gnderildikleri insanlar arasında aracı olan iyi nitelikteki ruhan varlıklardır.
İnan politeist toplumlardan tek tanrılı dinlere kadar birok inan sisteminde yer almakta, ancak tanımlanan varlıkların isim ve zellikleri farklılıklar gstermektedir. rneğin mikail (Mi-Ka-el) ismi Yahudilikten de eski bir dneme tarihlenmektedir. Bazı melek isimleri putperestlik dnem 2. derece tanrılarının dnşmleri olarak (Harut ve Marut, malik) grlmektedir.[1]
Politeist veya animist dnya grşlerinde doğast gler (tanrılar, ruhlar, cinler) farklı doğa olaylarına atanmıştır. Monoteizm erevesinde bu gler, zerk doğast varlıkları "meleklere" dnştren yce tanrının hizmetkarlara dnştrld. Monoteizm erevesinde, bu gler bağımsız doğast varlıklar haline geldi, en yce tanrının hizmetkrları (melekler).[kaynak belirtilmeli]
Melek kavramı, en nihayetinde en yce Tanrı'nın kontrol altındaki doğast gler tarafından kontrol edilen veya etkilenen dnyanın, doğal olaylar ve insanlar dahil, insanlığın algısı olarak en iyi anlaşılabilir. "Bile "kt" melekler (rneğin Şeytan, Samael, İblis vb.), insan doğasının iinde etkin bir g olarak, bencil eğilimlerden sorumlu olarak anlaşılabilir.[kaynak belirtilmeli]
Yahudiler Babil srgn ncesinde hibir meleğin ismini bilmezlerdi. Ninova ve Babil srgn sırasında Pers ve Keldani etkisinde kalan Yahudiler Zerdştlğn iyi ruh ve kt ruh inancını ve ruhların hiyerarşisini iyilik ve ktlk melekleri şeklinde ve meleklerin hiyerarşisi ile birlikte kendi inan sistemleri ierisine sokmuşlardır.[1]
Museviliğe gre meleklerin cinsiyeti olmaz ve yemek imek gibi ihtiyaları da yoktur ancak, grevleri icabı insan kılığına brndklerinde bir cinsiyete sahip gibi grnebilirler ve bu durumdayken yiyip iebilirler.
Yahudi mezheplerinden Sadukiler melek ve cin inancını bu inancın Yahudiliğe Babil ve İran inanlarından getiği gerekesiyle reddederler. Meleklerle ilgili bilgiler Yahudi apokrif ve rabbinik metinlerde geniş yer tutar.[1]
Hristiyanlık teolojisinde melekler cisimsiz maddelerdir. Ruhları ve zihinleri var ama fiziksel bedenleri yok. Tanrı'ın iradesine uyan ruhlar iyi iken, Tanrı'ın iradesine karşı ıkanlar kt kabul edilir.[5] Sonunculara şeytanlar denir, ancak yine de meleklerle aynı maddedendir.
Origenes, melekleri "saf akıllar" olarak tanımlar, ancak "İlk İlkeleri"nde onları Tanrı'dan ayırmak iin "ruhsal" bir bedene sahip olduklarını iddia eder.[6] Origen'e gre, nce akılları Tanrı yarattı, ancak bazı akıllar Tanrı'nın iradesini ihmal etmeye karar verdiler ve Tanrı'nın huzurundan dştler. Tanrı'nın hizmetinde kalanlar melek oldular, orta derecede gnah işleyip yine de tvbe edebilenler insan oldular ve kurtarılamayan canlar şeytan oldular.[7] Bununla Origen, insanları da "dşmş melekler" olarak kabul eder ve meleksel dşş Hristiyanlığın "ilk gnah" kavramıyla teselli eder.
Melekler, bedensiz akılla ilgili pek ok felsefi tartışmaya zemin oluşturmuştur.[8] Thomas Aquinas, tek bir zihnin beden olmadan nasıl gnah işleyebileceğini melekler zerinde ayrıntılı olarak aıklar. Bedensel arzularla ayartmanın yol atığı gnahlar olduğu gibi, akılda gelişen gnahların da olduğunu aıklar. Melekler kibir ve haset gibi gnahlar işleyebilirler, fakat beden gerektiren gnahlar işlemezler. Ayrıca başka bir gnahı gerektiren gnahlar, ancak gerekli gnah işlendikten sonra meydana gelebilir. Kendini başkalarından ok sevmek (kibir), haset gibi diğer gnahlar iin de gerekli olduğundan, asl gnahın "kibir" olması gerekir ve bu nedenle Iblisın (ilk şeytan) gnahı "hibris" ile zdeşleştirilir.[9]
Meleklere inanmak İslam dini akidesinin bir parasıdır, yani iman esaslarındandır. Buna gre İslam dininde meleklerin varlığına ve İslam dininin melek grşne inanmayan kişi iman etmiş olmaz. Konuya Kur'an'da 2/285 ve 2/177'de değinilmiştir.
İslam dininde melekler, yemeyen, imeyen, erkeklik ve dişiliği olmayan, uyumayan, gnah işlemeyen, gzle grlmeyen, nurdan ya da ateş[11] yaratıklar olarak nitelenmiştir. Grevleri, mahlukatı Allah'ın ismiyle seyredip, Allah'ın kudret ve sanat eserlerini o trlerde grerek, Allah'ı btn eksikliklerden tenzih ve tespih etmek ve Allah'a ibadet etmektir. Ayrıca insanlar dışındaki mahlkatın Allah'a karşı yaptıkları ibadeti Allah'a sunmakla ykmldrler. Bunun yanında hayvanların ve bitkilerin grevlerini onlara ilham etmek ve irade ile olan hareketlerine mdahale etmek, vaziyetlerini bir şekilde dzenlemek ile de vazifelidirler. İslam inancına gre meleklerin bu grevleri onların ibadetleridir. Mahlkat zerinde gerek bir tasarrufları yoktur. Yaptıkları ancak Rablerine karşı dua etme konumunda kalarak, neticeyi Allah'ın yaratmasını istemeleridir. Bu İslm'daki tevhd inancının bir gereğidir. Tevhd inancına gre evrende olan btn her şey Allah tarafından yaratılır. İnsan, melek ve benzeri btn mahlkatın iradeleriyle istemeleri ise, vcuda getirilmek istenen şeyin yaratılmasını Allah'tan talep etmekten ibarettir.[12]
İslam dinine gre meleklerin iradeleri vardır. Fakat insandan ok farklı olarak Allah'ın emrine karşı ıkmaya iradeleri yoktur; sadece emredileni czzi iradesiyle yerine getirir. Dolayısıyla gnahsız varlıklardır. Aynı sebepten tr makamları sabittir.[13]
İslam dininde, Kur'an'da veya hadislerde meleklerin sayıları ve eşitleri tam olarak belirtilmemiştir. Yine de bazı melek eşitleri ve grevleri gerek Kur'an'da, gerekse hadislerde belirtilmiştir. İslam dininde zellikle drt byk melek olarak anılan drt baş melek vardır. Bunlar: Cebril, Mkl, İsrfil ve Azrl'dir.
Adeviyye hareketine karşı yapılan byle bir baskı, onları yola getirmek yerine, fikirlerini silahla savunmaya şevketmiş ve İslm kkenli bir gulvv hareketi gittike ığırından ıkmış ve yeni bir din olarak grnmeye başlamıştır[55].
Yezidilerin Allah inanları ok net hatlarla ortaya konmuş değildir. Fakat yine de Yezidiler, kadir-i mutlak bir tanrıya inanırlar. Onlar, bu ynleriyle monoteist bir karakter taşırlar. Yezidilerin inandığı Allah, sonsuz şekilde iyidir. Bu Allah inancı, Epikrc tanrılara benzer. Allah, dnya işleriyle uzaktan ilgilidir. Allah kudretini, kendisine yardım eden meleklerle gsterir[104]. Monoteist, bir karakter taşıyan Yezidilerin Allah inancı, Yezidilerin gerekleştirdikleri inanlar syncretizmi ile zaman zaman kompleks bir durum arzeder. zellikle yaradılış efsanesi, cennet, Adem ve Havva, iblis konularındaki ok zengin Yezidi muhayyilesi bu monoteist karakterli Yezidi tanrısına bazen insan st bir kudret tevdi ederken; bazen de tamamen beşeri zellikler isnad etmektedir. Yezidi muhayyilesindeki Allah, dnyayı kendi kudretini ihsan ettiği yedi melekle ynetmektedir [105]. Bylece bu yedi varlık, Tanrı-Melek şeklinde Yezidilerce kabul edilmiştir. Bu Tanrı-Melekleri şylece sıralayabiliriz:
Bu yedili Tanrı-Melek inancının ağdaş Yezidilikteki akisleri zerinde bir anket yapan Lescot, yedi rakamı zerinde her Yezidinin mttefik olduğunu, ancak her Yezidinin bu konudaki listeyi tam olarak ve aynı şekilde sayamadıklarını belirtir[108]. Onun verdiği listeye gre Sincarlı bir Yezidi olan Eli Wsa bu listeyi şyle sıralar:
Yezidi kozmogonisindeki Melek Tavus, Tanrının gnahsız danışmanıdır. Rabbına karşı onu sulu yapan ilgisizlik, onu geici bir cezaya sevketmiştir. O, insana zarar verme yerine, ona yardım etmeye alışır. nk insanın yaratılışında onun da payı vardır. ağdaş Yezidilik, Şeytandan onun iğva edici roln kaldırarak yeryz cenneti mitini ve asli suu reddeder. Fakat Yezidi salikleri, Şeytanın bu dnyada onları maruz bıraktığı iğvalarını da kabul etmek zorundadırlar. Ancak bu, ilk ebeveynlerinin hatasının sonucu değildir. Bylece, hayatın pesimist anlayışı, onların trajik tarihi ile tam olarak uyuşmaktadır [147].
Yezidilerde Mslmanlar gibi alacakaranlıktan akşama kadar hibir şey yemeden ve imeden oru tutarlar. Bunların oruları er gn olmak zere yılda iki defadır. Bunlardan biri, Gneş Bayramı (İda Roza) sırasında tutulur. Diğeride 18 Şubatta olan Hızır-İlyas bayramından ncedir[166]. Fakiran Kastının mensupları, bu orulara ilaveten Şeyh Adi şerefine nefis terbiyelerine nem verirler. Yine bunlar, Şex Hadi gibi yaşamak olan MURBANİYYE ve SERSAL (yeni sene) dnemlerinde de perhize devam ederler[167].
Kavval turnesi yılda bir veya iki defa olmaktadır. İlkbaharda Şex Hadi tapınağından gelen bir sencikle, Sincar ziyaret edilir; sonbaharda da peşimamın muhafaza ettiği şencik, Sincar blgesine getirilir[186] . Bu turnelerde, kavvallar tarafından gezdirilen sencikler, orijinal değildir. Bunlar taklittir. nk bunları taşımak risklidir. Hem yol gvenliği aısından, hem de ağırlık ynnden [187].
Buraya kadar aıkladığımız dini hiyerarşinin iinde, sadece bu kast mensupları, hibir dini fonksiyon ifa etmezler[202]. Bunlar Yezidi cemaatinin zahidleridir[203]. Kendilerini ok sert riyazata tabi tutmaktadırlar. Bunların yılda 92 gn oruları vardır. Ayrıca, ttnden, alkolden ve yn yataklardan uzak dururlar. Bunlara traş olmak ve sakalını kesmek yasaktır. Silah taşıyamadıkları gibi kan da akıtmazlar.
93ddb68554