Amateka y' Abanyabyinshi

4,032 views
Skip to first unread message

Gidius kabano

unread,
Sep 25, 2015, 12:31:03 AM9/25/15
to Gidius kabano

ABANYABYINSHI


AMATEKA Y’ABANYABYINSHI

 

Izina “Abanyabyinshi” rikomoka kuri Byinshi. Abanyabyinshi bajabutse bava mu Rwanda bitewe n’intambara z’ibgami. Nyuma y’urupfu rw’umwami Yuhi II Gahima (1444-1477), ibikomangoma birimo Bamara ise wa Byinshi byigometse ku ngoma ya Ndahiro II Cyamatare wari umaze kwima. Nyuma abigometse kuri Ndahiro baje kwimika Juru banigarurira igice c’uburasirazuba bga Nyabugogo, mu gihe umwami Ndahiro yari asigaranye uburengerazuba bga Nyabugogo. Juru amaze gupfa, Bamara yaramutsimbuye. Nyuma y’urupfu rwa Bamara, umuhungu we Byinshi nawe arategeka. Nyuma igikomangoma Ndori umuhungu wa Ndahiro II yavuye mu buhungiro. Ageze mu Rwanda, yimye ingoma ye mw’izina rya Ruganzu II Ndori (1510-1543). Amaze kwima, Ndori yahise atera ibirindiro bya Byinshi. Muri iyi ntambara, Byinshi yayiguyemo. Nyuma urubyaro rwe ndetse n’abari bamushigikiye batangiye guhigwa no kwicwa. Nyuma baje kwigira inama yo guhunga; bisanze mu kibaya ca Rusizi, dore ko ico gihe ibihugu byari bitarashirwaho imbibi n’abakoroni. Urubyaro rwa Byinshi rwahitiye i Kakamba, aho basanze Serugabika n’abandi baje nyuma ye batuye.

 

URUBYARO RWA BYINSHI

 

BYINSHI yabyaye

1. RUGAYI

2. RUKUNDAMATA

3. KAMASA

 

1. RUGAYI yabyaye

BUZI na RUTABUYE

 

BUZI yabyaye

SEGISUMA

 

SEGISUMA yabyaye

KADIDA

 

KADIDA yabyaye

Umugore wa 1:

RUZIGURA (Abazigura)

Umugore wa 2:

SEBIKABU (Abakabu), RWAMAKOMBE (Abakombe), na RUBUNGO (Ababungo)

 

RUTABUYE yabyaye

GICONDO

 

GICONDO yabyaye

SEBURYO

 

SEBURYO yabyaye

BIDOGO (Abadogo) na RUSAKU (Abasaku)

 

2. RUKUNDAMATA yabyaye

NYARUKURU

 

NYARUKURU yabyaye

SEMARIZA

 

SEMARIZA yabyaye

KAGIGI, GATOGATO, na SENKINDI

 

KAGIGI (Abagigi) yabyaye

MUSEGA, RURANGA, na MUHIZI

 

GATOGATO yabyaye

KIDABAGA RUKIRAMACUMU (Abakiramacumu)

 

Yiswe Rukiramacumu kubera ko yari yaratawe ku rugamba igihe abantu bajabukaga bava mu Rwanda. Nyuma yaje gutorwa na mwene se wabo Ruranga. Yarezwe na nyirasenge Nyirampigika


SENKINDI (Abakindi) yabyaye

Umugore wa 1:

MFASHINGABO

Umugore wa 2:

NTABANA

 

3. KAMASA yabyaye

KARINGABO

 

KARINGABO yabyaye

RUTARO

 

RUTARO yabyaye

BUHIRE na KARAHA

 

BUHIRE (Abahire) yabyaye

Umugore wa 1 Nyabacuzi:

RUSHOREKA, MUGARISHA, MUREGANCURO, MBOGOBOGO, NYAMUKANDA, na SEBATWARE

Umugore wa 2 Nyakwezi:

MUYOBOKE na NDIHANO

 

KARAHA yabyaye

MUHIRE na NYUNGURA

 

- Amateka y’Abanyabyinshi twayakuye mu gitabo “Les Banyamulenge” canditswe na Joseph Mutambo (i paje ya 19)
- Urubyaro rwa Byinshi twarukuye mu gitabo “Abanyabyinshi” canditswe na Muvura Munyakazi Luc
Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages