Re: चार्वाकसंग्रहः

[विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)]

On Sat, 18 May 2024 at 11:03, लोकेश <lokeshh...@gmail.com> wrote:

नमोनमः

चार्वाकाः धूर्ताः नास्तिकाः असुराः राक्षसाः मायाविनः इत्यादिना उपाधिना सर्वदा तिरस्कृताः प्रायः संपूर्णे एव आर्यवर्तवाङ्मये । 

मायावादिन इत्य् अपि? असुरा राक्षसा इति च? सत्यम् एतद् उतात्युक्तिः?

प्रायः तेषाम् एतावत् विद्वेषः आसीद् अन्यैः सह यत् तेषां मतस्य एकोऽपि ग्रन्थो न प्राप्तः अद्य ।

चार्वाकशास्त्रनाशकारणं तु न परतो द्वेशः, अपि तु तेषाम् एव बलहीनतेति मन्ये।  

कथम्?
कर्माणि पुण्यपापादिकल्पनानि तिरस्कुर्वतां तेषां  

पितृपुत्रादिक्रमेण गुरुशिष्यरूपेण वा पारम्पराघटनम् एव् दुष्करम् - 

दूरं तद्रक्षणं शतमानेषु गच्छत्सु। 

पुनस् तत्र "नास्ति नास्ती"ति वचने रतैस् तैः   

"सन्तोषः कथं लभनीयः? कुतो दुःखम्?" इति विचार एव नालं कृतो भाति,  

येन न तावद् आकृष्टास् तेषु जनाः,  

यतो ऽन्यत्र पुष्कलतरस् तत्त्वविचारः, तोषविचारश् चापि। 

 

अत अत्र चार्वकानां यत् किमपि शेषं वाङ्मयम् उपलभ्यते इतस्ततः तस्य संग्रहणं संशोधनं च करोमि । भवन्तः अपि सहायतां कुर्वन्तु ।

प्रशंसनीय उद्यमः। प्रसिद्धं किञ्चित् -

यावज्जीवेत्सुखं जीवेत् ऋणं कृत्वा घृतं पिबेत् ।
भस्मीभूतस्य देहस्य पुनरागमनं कुतः ।।

त्रयोवेदस्य कर्तारौ भण्डधूर्तनिशाचराः । 

 

धन्योऽस्मि

-----------

तदेतत् सर्व्वं बृहस्पतिनाप्युक्तम् । 

“न स्वर्गो नापवर्गो वा नैवात्मा पारलौकिकः । 

नैव वर्णाश्रमादीनां क्रियाश्च फलदायिकाः । 

अग्निहोत्रं त्रयो वेदास्त्रिदण्डं भस्मगुण्ठनम् । बुद्धिपौरुषहीनानां जीविका धातृनिर्म्मिता ।

पशुश्चेन्निहतः स्वर्गं ज्योतिष्टोमे गमिष्यति । 

स्वपिता यजमानेन तत्र कस्मान्न हिंस्यते । 

मृतानामपि जन्तूनां श्राद्धं चेत्तृप्तिकारणम् । 

गच्छतामिह जन्तूनां व्यर्थं पाथेयकल्पनम् । 

स्वर्गस्थिता यदा तृप्तिं गच्छेयुस्तत्र दानतः । प्रासादस्योपरिस्थानामत्र कस्मान्न दीयते? ।

यावज्जीवेत् मुखं जीवेदृणं कृत्वा घृतं पिबेत् । भस्मीभूतस्य देहस्य पुनरागमनं कुतः । 

यदि गच्छेत् परं लोकं देहादेष विनिर्गतः । 

कस्माद्भूयो न चायाति? बन्धुस्नेहसमाकुलः । 

ततश्च जीवनोपायो ब्राह्मणैर्निहितस्त्विह ।

मृतानां प्रेतकार्य्याणि न त्वन्यद्विद्यते क्वचित् । 

त्रयो वेदस्य कर्त्तारो भण्डधूर्त्तनिशाचराः । जर्फरीतुर्फरीत्यादि पण्डितानां वचः स्मृतम् । 

अश्वस्यात्र हि शिश्नन्तु पत्नीग्राह्यं प्रकीर्त्तितम् । भण्डैस्तद्वत् परञ्चैव ग्राह्य जातं प्रकीर्त्तितम् । 

मांसानां खादनं तद्वन्निशाचरसमीरितमिति” ।

--------------------

इदं सर्वदर्शनसंग्रहतः ।

--
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "Hindu-vidyA हिन्दुविद्या" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to hindu-vidya...@googlegroups.com.
To view this discussion on the web visit https://groups.google.com/d/msgid/hindu-vidya/CA%2BksRZcfdSnckmBPuzBJx3PCs1UMQHsnrOvV1CiPb4MzYxy5gA%40mail.gmail.com.

--

--
Vishvas /विश्वासः

[विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)]

https://vishvasa.github.io/AgamaH/AryaH/chArvAkaH/meta/saMskRta-vANmaya-bRhad-itihAsa/ 

इत्यत्रापि किञ्चित् सङ्गृह्यमाणम् - तत् कश्चित् परिष्करोति चेद् उपकृतो भवितास्मि। 

[लोकेश]

नमस्ते विश्वास आचार्य

> मायावादिन इत्य् अपि? असुरा राक्षसा इति च? सत्यम् एतद् उतात्युक्तिः?

सत्यमिदम् । यथा विष्णुपुराणे अत्र दृष्टव्यं -

श्रीपराशर उवाच
एवम्प्रकारैर्बहुभिर्युक्तिदर्शनचर्चितैः ।
मायामोहेन ते दैत्या वेदमार्गादपाकृताः ॥ ८ ॥

निहतस्य पशोर्जज्ञे स्वर्गप्राप्तिर्यदीष्यते ।
स्वपिता यजमानेन किन्नु तस्मान्न हन्यते ॥ २८ ॥
तृप्तये जायते पुंसो भुक्तमन्येन चेत्ततः ।
कुर्याच्छ्राद्धं श्रमायान्नं न वहेयुः प्रवासिनः ॥ २९ ॥

श्रीपराशर उवाच
मयामोहेन ते दैत्याः प्रकारैर्बहुभिस्तथा ।

- https://satsangdhara.net/vp/adhyaya-03-18.htm

अत्र चार्वाकाणां मतं महामोहस्य वचनमिति उक्तम् । तेषामनुयायिनः च दैत्या इति उक्तम् ।

 > मायावादिन

मायाविनः न तु मायावादिनः । मायावादिनः तु अस्माकं प्रिया अद्वैतवादिनः ।

> अपि तु तेषाम् एव बलहीनतेति मन्ये।

अहं न मन्ये ते बलहीना इति । तेषां मतम् अर्वाचीनविज्ञाने तुल्यम् ।

पुनः तेषां संपूर्णमतं नोपलब्धम् अतः न वक्तुं शक्नुमः यत् ते संपूर्णतया पापपुण्यानां तिरस्कारं कृतवन्तः । मम मतेन ते केवलं व्यर्थक्रियाकलापानां तिरस्कारं कृतवन्तः यथा अग्रिहोत्रादि ।

> प्रशंसनीय उद्यमः।

धन्यवादः । भवतः अनुग्रहः यत् एतस्मै कार्याय भवान् स्थानं दत्तवान् । अन्ये समूहाः तु स्थानमेव न यच्छन्ति तादृशवार्तायै ।

> इत्यत्रापि किञ्चित् सङ्गृह्यमाणम् - तत् कश्चित् परिष्करोति चेद् उपकृतो भवितास्मि। 

शोभनम्।

----------------------

पूर्वश्लोकेन सिद्धान्तम् उक्त्वा ब्रह्मणि गतं सर्वशक्तित्वम् आश्रित्य मतान्तराणाम् अपि सत्यवादित्वम् एव साधयति

भ्रमस्यैवातिदृश्यत्वाद् अदृश्यत्वान् महाचितेः ।
मदशक्तिवद् आत्मेति सत्याया अपि युज्यते ॥२॥

भ्रमस्यैव लक्षणया भ्रमकार्यस्य भूतपञ्चकस्य एव । अतिदृश्यत्वात् स्थूलतया अतिशयेन लक्ष्यत्वेन । सत्यायाः महाचितेः । अदृश्यत्वात् बाह्यान्तःकरणागोचरत्वेनालक्ष्यत्वात् । इति अपि एतद् अपि । युज्यते युक्तं भवति । इति । किम् इति । आत्मा मदशक्तिवत् भवति । एतेन चार्वाकमतस्यायुक्तत्वे विश्रान्तिमती युक्तता साधिता । ते एव हि यथा भूमितले स्थापितस्य द्राक्षादिरसस्य मदशक्तिर् उत्पद्यते तथा भूतपञ्चकस्य परस्य रसं गत्या चैतन्यम् उत्पद्यते इति ब्रुवन्ति । चैतन्ये आत्मशब्दप्रयोगः स्वमतम् आश्रित्य कृतः । चार्वाकास् तु देहस्यैवात्मत्वं कथयन्ति ॥२॥

.....

बाह्यम् एवास्ति नास्त्य् अन्यद् इत्य् अन्ये सत्यवादिनः ।
स्वात्मन्य् अक्षगणातीतं प्राप्नुवन्ति न ते यतः ॥८॥

यतःशब्दः उत्तरार्धस्य पूर्वार्धं प्रति हेतुत्वं द्योतयति । अयं निश्चयः स्थूलदृष्टीनां चार्वाकाणां प्राकृतानां च ज्ञेयः ॥८॥

.....

श्रीरामः पृच्छति

युक्तिः स्यात् कीदृशी ब्रह्मन् संसारे दुःखशान्तये ।
तेषां येषाम् अयं पक्षः श्रूयताम् उच्यतां ततः ॥१॥
यावज्जीवं सुखं जीवेन् नास्ति मृत्योर् अगोचरः ।
भस्मीभूतस्य शान्तस्य पुनरागमनं कुतः ॥२॥

हे ब्रह्मन् । तेषां संसारे । दुःखशान्तये दुःखशान्त्यर्थं । कीदृशी युक्तिः उपायः । स्यात् । तेषां केषां । येषाम् अयं पक्षः भवति । अयं कः । श्रूयताम् इत्यादि । हे जना इति शेषः । हे जनाः । युष्माभिः प्रथमं श्रूयताम् । ततः अन्येभ्यः उच्यताम् । किं शृणुमः किं च वच्म इत्य् । अत्र वाक्यं कर्मत्वेन कथयति । यावज्जीवम् इति । पुरुषः । यावज्जीवं जीवितं तावत् । सुखं जीवेत् । वञ्चकप्रणीतवेदकृतं नियमं विहाय यथेष्टाचरणेन सुखेन जीविकां कुर्यात् । यतः । किंचिद् ॥

- मोक्षोपायटीकातः
-------------------

[विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)]

On Sat, 18 May 2024 at 16:15, लोकेश <lokeshh...@gmail.com> wrote:

नमस्ते विश्वास आचार्य

छात्रेष्व् आचार्यशब्दो न युज्यते :-P

 

अत्र चार्वाकाणां मतं महामोहस्य वचनमिति उक्तम् । तेषामनुयायिनः च दैत्या इति उक्तम् ।

दैत्यास् तेषामनुयायिनः च इति उक्तम् ।

 इत्येव वाच्यम्। व्यत्यासः खलु विद्यते। 

"गुरूक्तेश् च विरोचनोपदेशवद् असुर-मोहनार्थत्वात् । "

इति चार्वाकेषु वेङ्कटनाथार्येणोक्तं स्मराम्य् अनेन। 

[विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)]

On Sat, 18 May 2024 at 16:15, लोकेश <lokeshh...@gmail.com> wrote:

अहं न मन्ये ते बलहीना इति । तेषां मतम् अर्वाचीनविज्ञाने तुल्यम् ।

 

अर्वाचीनविज्ञानसादृश्येन वैशेषिकाः खलु वराः। 

पुनः भूतविज्ञाने ऽग्रेसरा वैदिकास् तान्त्रिकाश्चाभवन्। (ज्योतिषे, रसशास्त्रे, आयुर्वेदे … )

पुनः तेषां संपूर्णमतं नोपलब्धम् अतः न वक्तुं शक्नुमः यत् ते संपूर्णतया पापपुण्यानां तिरस्कारं कृतवन्तः । मम मतेन ते केवलं व्यर्थक्रियाकलापानां तिरस्कारं कृतवन्तः यथा अग्रिहोत्रादि ।

यदि चाग्निहोत्रादि व्यर्थम् अमन्यन्त - तर्हि खलु ते ऽर्धमतयो मूढा एव। स्वयम् एवात्म-निग्रहं ततः समपादयन्, तद् एव मयापि विवक्षितम्। यथाहुर् अन्येऽपि -

The former sage kings realized that words alone were insufficient to edify people, and therefore created ritual and music. They realized that political institutions and laws alone were insufficient to bring peace and stability to the people, and therefore created ritual and music to exercise kwa, “an inducing influence” over them…. When one follows ritual, one comes under this “inducing influence” and unconsciously obeys the laws of the sovereign. How can any evil result? Could political institutions and laws ever be as good [i.e., efficacious] as this?

…

he strongly affirmed the value of li as he believed them to have been employed by the ancient kings. The ancient kings created li, Sorai argued, because they recognized that “words” (i.e., the kinds of rationalizing, didactic explanations favored by Confucians of later ages) were insufficient to teach people how to live together peacefully and harmoniously.(5) The virtue of li as opposed to words was their transforming effect. Carried along by the performative power of li, people were induced without realizing it to act within the normative structures established by the ruler.

[लोकेश]

> छात्रेष्व् आचार्यशब्दो न युज्यते :-P

🙏

> How can any evil result? Could political institutions and laws ever be as good [i.e., efficacious] as this?

अहमनेन सहमतो नास्मि महोदय । अन्यान् वञ्चयित्वा या शान्तिः वा सुखं प्राप्यते तद् अस्थायि एव कमलपत्रे जलबिन्दुरिव । ज्ञानमात्रेणैव उद्धारं वर्तते न तु वञ्चनेन । वञ्चनम् अज्ञानं प्रसारयति । अज्ञानं च दुःखम् स्वस्मै परस्मै च ।
 
-------------

ग्रावोन्मज्जनवद्यज्ञफलेपि श्रुतिसत्यता ।
का श्रद्धा तत्र धीवृद्धाः कामाध्वा यन खिलीकृतः ॥

प्रावोन्मज्जनवत् 'ग्रावाणः प्लवन्ते' इति प्रतिपादितपाषाणतरणवज् ज्योतिष्टोमादियज्ञानां साध्ये स्वर्गादौ फलेपि 'ज्योतिष्टोमेन स्वर्गकामो यजेत' इत्यादिश्रुतीनां सत्यता यथार्थता । ग्रावोन्मज्जनवाक्यस्य प्रत्यक्षबाधितत्वात्, यागानन्तरमेव स्वर्गादेरदृष्टत्वाज्ज्योतिष्टोमादियागप्रतिपादिका श्रुतिरपि प्रत्यक्षबाधिता । तथाच 'यागश्रुतिरप्रमाणम्, प्रत्यक्षविरुद्धत्वाद्ग्रावोन्मज्जनश्रुतिवत्' इति प्रयोगाद्यागश्रुतेरपि स्वर्गादावसत्यतेति च व्याख्येयम् । अत्र विरुद्धलक्षणया सत्यतेत्यस्याऽसत्यतेत्यर्थः । एवमन्येषामपि वेदवाक्यानां श्रुतित्वाविशेषादप्रमाणत्वे हे धीवृद्धाः बुद्धिमन्तो देवास्तत्र फले श्रुतौ वा युष्माकं का श्रद्धा कथमास्तिक्यम्। अपि त्वप्रामाणिकेर्थे श्रद्धा न कार्या । यद्येन कारणेन यद्वशाद्वेदोक्तविद्यातिक्रमभिया कामाध्वा यदृच्छाचारमार्गः खिलीकृतो बद्धः । त्यक्त इत्यर्थः । श्रुतिमात्रस्याप्रमाणत्वाद्यज्ञे यजमानर्त्विजां कतिचिदहानि यद्ब्रह्मचर्यं तदप्यप्रामाणिकत्वात्त्यजतेति भावः । 'धीवृद्धाः' इत्युपहासे । अतिमूर्खा भवन्त इत्यर्थः ॥

- नैषधीयचरितात्

-----------

अत्र सर्वेषां संग्रहणं स्थापयामि - https://lokeshh.github.io/carvaka_samgraha/

[विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)]

On Sat, 18 May 2024 at 20:16, लोकेश <lokeshh...@gmail.com> wrote:

> How can any evil result? Could political institutions and laws ever be as good [i.e., efficacious] as this?

अहमनेन सहमतो नास्मि महोदय । अन्यान् वञ्चयित्वा या शान्तिः वा सुखं प्राप्यते तद् अस्थायि एव कमलपत्रे जलबिन्दुरिव । ज्ञानमात्रेणैव उद्धारं वर्तते न तु वञ्चनेन । वञ्चनम् अज्ञानं प्रसारयति । अज्ञानं च दुःखम् स्वस्मै परस्मै च ।

न हि general relativity इत्यस्य स्थाने classical mechanics बोधनं वञ्चनम् अभिधेयम्। पुनः, परोक्षप्रियत्वं वेदपुराणादेर् गुणायैवेत्य् अन्ये ऽप्य् ऊचुः - 

"since, just as the Gods have made the goods of sense common to all, but those of intellect only to the wise, so the myths state the existence of Gods to all, but who and what they are only to those who can understand. … Besides, to wish to teach the whole truth about the Gods to all produces contempt in the foolish, because they cannot understand, and lack of zeal in the good, whereas to conceal the truth by myths prevents the contempt of the foolish, and compels the good to practice philosophy."

अर्धमत्युद्भवो न कस्यचिद् उपकाराय। 

[लोकेश]

> न हि general relativity इत्यस्य स्थाने classical mechanics बोधनं वञ्चनम् अभिधेयम्।

प्रकरणे अस्य सादृश्यं कथम्? classical mechanics इति न परोक्षं फलं प्रतिपादयति । अस्माकं कारयानं प्रत्यक्षफलमस्य विज्ञानस्य । पुत्रपौत्राय आरोग्याय धनलाभाय इदं स्तोत्रं वेदमन्त्रं यज्ञं वा करोतु एवं रूपेण न अस्य विज्ञानस्य फलम् अप्रमाणिकम् ।

न च अध्यापकः बालकान् वञ्चयति एवमुक्त्वा यदेतद् classical mechanics अपौरुषेयमतः निर्वावादम् । अपि तु अध्यापकः भयेन विना साक्षाद् वदति यत् अग्रे गत्वा भवन्तः general relativity पठिष्यन्ति यत्र अस्य विज्ञानस्य बाधः भविष्यति ।

> because they cannot understand, and lack of zeal in the good, whereas to conceal the truth by myths prevents the contempt of the foolish, and compels the good to practice philosophy."

अकारुणिकस्य वचनमिदम् । मूढानां जडबुद्धौ अस्माकं गूढसिद्धान्तः न प्रविशति अतः वयं मिथ्यावदं प्रसारयामः येन अस्माकं विरोधो न भवेत् इति कोपि सद्बुद्धिः न वदिष्यति ।

> परोक्षप्रियत्वं वेदपुराणादेर् गुणायैवेत्य्

वेदपुराणादेः मिथ्यात्वं रक्षणाय जनाः भिन्नभिन्नाः कल्पनाः कुर्वन्ति । इयमेका कल्पना यद् भवता उदाहृतम् । पुनः अन्या कल्पना वर्तते यत् ऋषिभिः एताः वैदिकयज्ञादिक्रियाः चित्तशुद्धये प्रसारितः । इदमपि निराधारं यतः पशूनां बलिना अश्वमेधादिना क्रूरकर्मभिः कीदृशः चित्तशुद्धिः ? एवं चित्तशुद्धिः भवेच्चेत् जलेन अग्निर् वर्धेत । 

-------------

केनापि बोधिसत्वेन जातं सत्त्वेन हेतुना । यद्वेदमर्मभेदाय जगदे जगदस्थिरम् ॥३८॥

  केनाप्यज्ञातनाम्ना बोधिसत्त्वेनातिप्राज्ञेन जिनभट्टारकेण वेदस्य मर्मभेदाय रहस्यभङ्गाय जातमुत्पन्नम् । वेदमर्मभेदः कर्तुमारब्ध इति यावत् । कथमत आह-यद्यस्मात्सत्त्वेन हेतुना सत्त्वरूपेण लिङ्गेन यत्सत्तत्क्षणिकम् , यथा घट इत्यादिरूपेण जगदस्थिरं क्षणिकं जगदे प्रत्यपादि । सत्त्वलिङ्गेन विश्वस्य क्षणिकत्वसिद्धावुभयलोकगतं स्थिरमेकं कर्तारमधिकारिणमाश्रित्य वेदैर्विहितानां विधिनिषेधानां निराश्रयतया वेदस्याप्रामाण्यापादनाद्वेदमर्मभेदः कृत इत्यर्थः । बौद्धसिद्धान्तस्तु ग्रन्थान्तराद्बोद्धव्यः । विस्तरभयादत्र नोक्तः। अयं वक्ता पूर्वस्माद्भिन्नः। चार्वाक एव वा स्वमतं वेदाप्रामाण्यं बौद्धसंवादेन द्रढयति - केनेति । सत्त्वेन हेतुना यस्माज्जगदस्थिरं जगदे । तस्मात्केनापि लोकोत्तरप्रज्ञेन तेनैव चार्वाकेण वेदमर्मभेदाय बौद्धेन जातम् । तदीयमताङ्गीकरणात्तद्रपेणैव जातमित्यर्थः । 'जगाद' इति पाठे यद्बोधिसत्त्वं जगदस्थिरं जगादेति व्याख्येयम् ।

- नैषधचरितात्

-------

[विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)]

On Sun, 19 May 2024 at 09:37, लोकेश <lokeshh...@gmail.com> wrote:

प्रकरणे अस्य सादृश्यं कथम्? classical mechanics इति न परोक्षं फलं प्रतिपादयति । अस्माकं कारयानं प्रत्यक्षफलमस्य विज्ञानस्य । पुत्रपौत्राय आरोग्याय धनलाभाय इदं स्तोत्रं वेदमन्त्रं यज्ञं वा करोतु एवं रूपेण न अस्य विज्ञानस्य फलम् अप्रमाणिकम् ।

न च अध्यापकः बालकान् वञ्चयति एवमुक्त्वा यदेतद् classical mechanics अपौरुषेयमतः निर्वावादम् ।

फलविशेषसाधने भवतु नामाश्रद्धा। त्यजतु नामापौरुषेयवादम्। 

कर्मणां प्रतिष्ठितानां धर्म-जयाद्य्-उचित-संस्कारजननमात्रम् अपि तिरस्कुर्वतां चार्वाकाणां  

स्वतो नाश एव तद्-वाद-शून्यताम् उपपादयति। 

 

अपि तु अध्यापकः भयेन विना साक्षाद् वदति यत् अग्रे गत्वा भवन्तः general relativity पठिष्यन्ति यत्र अस्य विज्ञानस्य बाधः भविष्यति ।

अत्र तु वेदादाव् अपि समानम्। 

अकारुणिकस्य वचनमिदम् । मूढानां जडबुद्धौ अस्माकं गूढसिद्धान्तः न प्रविशति अतः वयं मिथ्यावदं प्रसारयामः येन अस्माकं विरोधो न भवेत् इति कोपि सद्बुद्धिः न वदिष्यति ।

बालेभ्यो भयमोहनादिभिस् सदाचारादि शिक्षन्तः कारयन्तश् च तर्हि वृद्धास् स्युर् दुर्बुद्धयः :-D

> परोक्षप्रियत्वं वेदपुराणादेर् गुणायैवेत्य्

वेदपुराणादेः मिथ्यात्वं रक्षणाय जनाः भिन्नभिन्नाः कल्पनाः कुर्वन्ति ।

सत्यत्वरक्षणायेति वाच्यम् प्रायेण। प्रमाणान्तरविरोधेऽर्थान्तरं विज्ञेयम् इति हि वैदिका वदन्ति। 

इदमपि निराधारं यतः पशूनां बलिना अश्वमेधादिना क्रूरकर्मभिः कीदृशः चित्तशुद्धिः ? एवं चित्तशुद्धिः भवेच्चेत् जलेन अग्निर् वर्धेत । 

चित्तशुद्धिर् नामाहिंसकतामात्रम् इति तु वैदिकाशयानवगतिं हि दर्शयति। 

 

[लोकेश]

> चित्तशुद्धिर् नामाहिंसकतामात्रम् इति तु वैदिकाशयानवगतिं हि दर्शयति। 

धर्मालम्बनं चित्तशुद्धिः । अहिंसा परमो धर्मः इति श्रूयते वारं वारं स्मृतिपुराणादिषु ।

> बालेभ्यो भयमोहनादिभिस् सदाचारादि शिक्षन्तः कारयन्तश् च तर्हि वृद्धास् स्युर् दुर्बुद्धयः :-D

सदाचारशिक्षणस्य सुखं ज्ञानपात्रता निःश्रेयसप्राप्ति इत्यादीनि प्रयोजनानि सिद्धानि । मिथ्यावादप्रसारे किं प्रयोजनम् ? केवलं भयं दुःखम् अज्ञानं तस्य फलानि यथा पशुयागे ।

[विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)]

On Thu, 26 Sept 2024 at 12:49, लोकेश <lokeshh...@gmail.com> wrote:

> चित्तशुद्धिर् नामाहिंसकतामात्रम् इति तु वैदिकाशयानवगतिं हि दर्शयति। 

धर्मालम्बनं चित्तशुद्धिः । अहिंसा परमो धर्मः इति श्रूयते वारं वारं स्मृतिपुराणादिषु ।

राक्षोनिघातेन महती प्रसन्नता चित्ते भवति - परीक्षताम् :-)

 

> बालेभ्यो भयमोहनादिभिस् सदाचारादि शिक्षन्तः कारयन्तश् च तर्हि वृद्धास् स्युर् दुर्बुद्धयः :-D

सदाचारशिक्षणस्य सुखं ज्ञानपात्रता निःश्रेयसप्राप्ति इत्यादीनि प्रयोजनानि सिद्धानि । मिथ्यावादप्रसारे किं प्रयोजनम् ? केवलं भयं दुःखम् अज्ञानं तस्य फलानि यथा पशुयागे ।

पूर्वत्र यद् उक्तम्, उत्तरत्र तुल्यम्। इयम् अपि भाषा भवता प्रयुज्यमाना न चार्वाक-प्राप्ता, न च तैर् वर्धिता - न च सा ऽज्ञानभयादिमूला नो भाति।  

 

On Sunday, May 19, 2024 at 10:16:43 AM UTC+5:30 Vishvas विश्वासः wrote:

On Sun, 19 May 2024 at 09:37, लोकेश <lokeshh...@gmail.com> wrote:

प्रकरणे अस्य सादृश्यं कथम्? classical mechanics इति न परोक्षं फलं प्रतिपादयति । अस्माकं कारयानं प्रत्यक्षफलमस्य विज्ञानस्य । पुत्रपौत्राय आरोग्याय धनलाभाय इदं स्तोत्रं वेदमन्त्रं यज्ञं वा करोतु एवं रूपेण न अस्य विज्ञानस्य फलम् अप्रमाणिकम् ।

न च अध्यापकः बालकान् वञ्चयति एवमुक्त्वा यदेतद् classical mechanics अपौरुषेयमतः निर्वावादम् ।

फलविशेषसाधने भवतु नामाश्रद्धा। त्यजतु नामापौरुषेयवादम्। 

कर्मणां प्रतिष्ठितानां धर्म-जयाद्य्-उचित-संस्कारजननमात्रम् अपि तिरस्कुर्वतां चार्वाकाणां  

स्वतो नाश एव तद्-वाद-शून्यताम् उपपादयति। 

 

अपि तु अध्यापकः भयेन विना साक्षाद् वदति यत् अग्रे गत्वा भवन्तः general relativity पठिष्यन्ति यत्र अस्य विज्ञानस्य बाधः भविष्यति ।

अत्र तु वेदादाव् अपि समानम्। 

अकारुणिकस्य वचनमिदम् । मूढानां जडबुद्धौ अस्माकं गूढसिद्धान्तः न प्रविशति अतः वयं मिथ्यावदं प्रसारयामः येन अस्माकं विरोधो न भवेत् इति कोपि सद्बुद्धिः न वदिष्यति ।

बालेभ्यो भयमोहनादिभिस् सदाचारादि शिक्षन्तः कारयन्तश् च तर्हि वृद्धास् स्युर् दुर्बुद्धयः :-D

> परोक्षप्रियत्वं वेदपुराणादेर् गुणायैवेत्य्

वेदपुराणादेः मिथ्यात्वं रक्षणाय जनाः भिन्नभिन्नाः कल्पनाः कुर्वन्ति ।

सत्यत्वरक्षणायेति वाच्यम् प्रायेण। प्रमाणान्तरविरोधेऽर्थान्तरं विज्ञेयम् इति हि वैदिका वदन्ति। 

इदमपि निराधारं यतः पशूनां बलिना अश्वमेधादिना क्रूरकर्मभिः कीदृशः चित्तशुद्धिः ? एवं चित्तशुद्धिः भवेच्चेत् जलेन अग्निर् वर्धेत । 

चित्तशुद्धिर् नामाहिंसकतामात्रम् इति तु वैदिकाशयानवगतिं हि दर्शयति। 

 

--
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "चेतो-देव-जीवादि-तत्त्व-विचारः" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to cheto-deva-jiv...@googlegroups.com.
To view this discussion on the web visit https://groups.google.com/d/msgid/cheto-deva-jivadi/fd7c4bf5-d54e-486a-86ef-4f7f41b140bfn%40googlegroups.com.

[लोकेश]

> राक्षोनिघातेन महती प्रसन्नता चित्ते भवति - परीक्षताम् :-)

तदेव कुर्वन् अस्मि । अज्ञानराक्षो निघतन् अस्मि । ः-)

[लोकेश]

निघतन् इति स्थाने निघ्नन् स्यात् ।

[लोकेश]

एकं संदिग्धयोस्तावद्भावि तत्रेष्टजन्मनि ।
हेतुमाहुः स्वमन्त्रादीनसाङ्गानन्यथा विटाः ॥ ५५ ॥

एकमिति ॥ भवनाभवनाभ्यां संदिग्धयोरर्थयोः पुत्रादिलाभालाभयोर्मध्ये एकमिष्टमनिष्टं वा तावनिश्चितं भावि भविष्यति । तत्र तयोर्मध्ये । तथा सति वा । इष्टस्य पुत्रादेर्जन्मनि लाभे सति विटा धूर्ताः परवञ्चनचतुराः स्वमन्त्रादीन्हेतुं कारणभूतानाहुः । अस्माभी रुद्रजपादि त्वदर्थ कृतम् , तेन त्वया पुत्रादि लब्धमिति वदन्तीत्यर्थः । अन्यथा पुत्राद्यलाभे तु तानेव मन्त्रानसाङ्गानङ्गविकलतया फलस्यासाधकान्प्राचीनपुत्रवियोगादिविपरीतफलकारिणश्वाहुः । सामग्रीसाकल्याभावाद्यथोक्तदक्षिणाभावात्फलं न जातम् , विपरीतं च जातमित्यर्थः । तस्मादृष्टफलपुत्रेष्ट्यादिदृष्टान्तेनादृष्टफलेष्वपि फलकल्पना निरवकाशेति श्रुतिरप्रमाणैवेति भावः ॥

चार्वाकान् स्निह्यन्तु द्विषन्तु वा किन्तु ते सत्यं वदन्ति ।

जयन्तु चार्वाकाः ॥

You received this message because you are subscribed to a topic in the Google Groups "चेतो-देव-जीवादि-तत्त्व-विचारः" group.
To unsubscribe from this topic, visit https://groups.google.com/d/topic/cheto-deva-jivadi/SoXvCeeOTes/unsubscribe.
To unsubscribe from this group and all its topics, send an email to cheto-deva-jiv...@googlegroups.com.
To view this discussion on the web visit https://groups.google.com/d/msgid/cheto-deva-jivadi/9fc78285-8338-44bd-81d7-c669215dede5n%40googlegroups.com.

[लोकेश]

अयं वीरशैवानन्दचन्द्रिकातः - 

चार्वाकमतस्य मुख्यधारणाः -

पृथिव्यप्तेजोवायवश्चत्वारि भूतानि, नान्यत् ।
स्वभावतस्तद्विकारा एव घटादयः ।
शिशुत्व बालत्वकुमारत्ववृद्धत्वविशिष्टो देह एव आत्मा ।
तद्विलक्षण आत्मा नास्ति ।

देहाद् भिन्नस्य आत्मनो निरासः -

यदि देहाद्भिन्न आत्मास्तीत्यभ्युपगम्येत तदा राजभटैर्नीयमान इव कृताक्रन्दः कश्चिद् देहभिन्नो यमभटैर्नीयमान उपलभ्येत, नोपलभ्यते, ततो देह एवात्मा ।

चैतन्यस्योत्पत्तिः देहात् कथमिति वर्णनम् -

जडभूतसमुदायविकारे देहे पूगपर्णचूर्णाम्बुसंयोगाद्राग इव स्वतश्चैतन्यमुत्पद्यते ।
सत्यजीवनमेव संसारः स्वाभाविकः, नान्याधीनः ।

चैतन्यस्य कृत्रिमतायां सति मुक्त्यर्थं विशेषाभ्यासो नापेक्षितः -

अनिच्छतोऽपि मृतिरूपा मुक्तिः स्वत एव प्राप्या ।
पण्डितेन तदर्थं व्यर्थायासो न विधेयः ।

अदृष्टपापपुण्यधर्माधर्मकल्पनानां निरासः -

प्रत्यक्षोपलभ्यमाना घटादय एव वास्तवाः ।
अदृष्टमदर्शनादेव हेतोर्नाभ्युपगम्यते ।
परैरपि धर्माधर्मरूपमदृष्टं दृष्टमिति न व्यवह्रियते, दृष्टत्वादृष्टत्वयोर्विरोधात् ।
नच कार्यभूतसुखदुःखानुभववैचित्र्यदर्शनात्तत्कारणत्वेन धर्माधर्मरूपादृष्टकल्पना न्याय्येति वाच्यं, स्वभावविशेषवशादेव सुखदुःखानुभववैचित्र्योपपत्तेः शशशृङ्गायमाणतदितरधर्माधर्मरूपादृष्टकल्पनापेक्षाभावात् ।
अत एव बके धावल्यम्, काके कार्ष्णम्, शुके हरितत्वम्, मरपिच्छेयू
वर्णवैचित्र्यम्, कोकिले पञ्चमस्वरः, कृकवाकौ ताम्रचूडत्वम्, भुजङ्गेषु चक्षुःश्रवस्त्वम्, क्रमेलके दीर्घकण्ठत्वञ्च स्वभावविशेषवशादेवोपपद्यते ।
अन्यथा तत्तद्वैचित्र्यमूलत्वेन बहूनां धर्माधर्मरूपादृष्टविशेषाणां कल्पनापत्तेः ।
एवं पृथिव्यां काठिन्ये, जले शैत्ये, वह्नावूर्ध्वज्वलनोष्णस्पर्शयोः, वायावनुष्णाशीतस्पर्शे च स्वभावव्यतिरेकेण किञ्चित्कारणं न पश्यामः ।
तस्माद्विहितनिषिद्धकर्मकल्पितं पुण्यापुण्यरूपमदृष्टं न कल्पनीयमेव ।
यदीप्सितं तदेव विहितं कर्म, यद्यनीप्सितं तत्प्रतिषिद्धं कर्म ।
एताभ्यां कर्मभ्यां जायमानमदृष्टं नोपलभ्यते ।
प्रत्यक्षसुखदुःखानुभवसाधनादस्माल्लोकाद्भिन्नं स्वर्गनरकाख्यं लोकान्तरं सुखदुःखानुभवास्पदं वर्तत इति धूर्तकल्पितः प्रकार एव ।

जन्मान्तरप्राप्तस्वर्गनरकस्य खण्डनम् -

मृष्टान्नयुवतीक्षौमचन्दनादिनिषेवणम्, सुदेशो वा स्वर्गः ।
शत्रुरोगदन्याद्युपद्रवो दुष्टदेशो वा नरकः ।

अदृष्टफलदायिकव्रतनियमानां व्यर्थता -

यदि दूरस्थं जलं तीर्थं स्यात्, मृद्दारुशिलाताम्रादिप्रतिमा देवता स्यात्तर्हि तीर्थस्नानान्मीनोऽपि शुचितामापद्येत; तत्र ध्यानाद्बकोऽपि विमुच्येत; मौनाचरणान्मूकोऽपि मुनिः स्यात्; उद्गानात्क्रोष्टाप्यात्मविद्भवेत्; नखलोमनि कृन्तनाभावाद्भल्लूकोऽपि ब्रह्मचर्यं विन्देत; ज्वलदग्निमध्यप्रवेशाच्छलभोऽपि महाव्रतं प्राप्नुयात्; कमठोऽपि स्त्रीसङ्गाभावाज्जितेन्द्रियतामासादयेत्; पवनाशनाद्भुजगोऽपि योगितां यायात्; बधिरादयोऽपि गीतवादित्रश्रवणादिवैमुख्येन विरागितामापद्येरन्; कपोतः सिकताहारेण, चातको जलबिन्दुपानेन, वानराद्याः फलाशनेन, गवाद्यास्तृणभक्षणेन, पिपीलिकाः कणभोजनेन च तपस्वितां प्राप्नुयुः ।
किङ्च जलका रक्तपानेन, पशवः पक्षिणो मृगाश्वागम्यागमनेन, अभक्ष्यभक्षणेन च नारकितां विन्देरन् ।

अदृष्टपापपुण्यानि न सिद्धानि इति निर्णयः -

नैतावता तेषां सुखदुःखसाधने पुण्यपापे कल्पनीये ।
तस्माद्यमनियमव्रतोपवासादिरूपैस्तपोभिः कायक्लेशसाधनैर्निरर्थकः श्रमो न कार्यः ।

उपसंहारः -

अतेव शरीरभिन्नः कश्चिदात्मास्ति, स च पुण्यकर्मविशेषात्स्वर्गं
व्रजति; पापकर्मकरणान्नरकं याति, पुण्यपापमिश्रणान्महीं प्राप्नोतीत्यसङ्गतं वादं कल्पयद्भिर्देहान्ते स्वर्गादिर्भवतीत्याशामोदकाशनैर्वस्तुतो नास्तिकैरास्तिकम्मन्यैर्धूर्तैः सत्यवादी चार्वाको नास्तिक इति व्यवह्नियते ॥

(नास्तिक इति पदमत्र धूर्तार्थे स्वीक्रियते इति भाति ।)

[विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)]

शरीरात्मवादो भवतु नाम। 

भगवद्-विषये विचारो न कृत इति चार्वाकाणाम् महान् प्रमादः।  

On Tue, 8 Oct 2024 at 14:51, लोकेश <lokeshh...@gmail.com> wrote:

परैरपि धर्माधर्मरूपमदृष्टं दृष्टमिति न व्यवह्रियते, दृष्टत्वादृष्टत्वयोर्विरोधात् ।

किञ्च धर्माचारादिरक्षाहेतुना सन्तति-परिसरादेः सुख-दुःखोत्पत्तिर् दृश्यत एव, येन प्रत्यक्षशरणैर् अपि धर्माद्य्-अभ्युपगन्तव्यम्।

अदृष्टपरित्यागे ऽपि दृष्टम् एव परिहृह्यताम्। 

 

जलबिन्दुपानेन, वानराद्याः फलाशनेन, गवाद्यास्तृणभक्षणेन, पिपीलिकाः कणभोजनेन च तपस्वितां प्राप्नुयुः ।

किङ्च जलका रक्तपानेन, पशवः पक्षिणो मृगाश्वागम्यागमनेन, अभक्ष्यभक्षणेन च नारकितां विन्देरन् ।

शास्त्राणि मानुषविषयाणीति तु वैदिकाः। अयं तर्ह्य् अनुक्तस्यैव निरासः।

 

To view this discussion on the web visit https://groups.google.com/d/msgid/cheto-deva-jivadi/70f2fb27-06ea-43bc-bc82-1095e5a41892n%40googlegroups.com.

[लोकेश]

> भगवद्-विषये विचारो न कृत इति चार्वाकाणाम् महान् प्रमादः।  

विचारस्तु कृतः खलु । ईश्वरस्य निराकरणं वारं वारं कृतं तैः ।

> किञ्च धर्माचारादिरक्षाहेतुना सन्तति-परिसरादेः सुख-दुःखोत्पत्तिर् दृश्यत एव, येन प्रत्यक्षशरणैर् अपि धर्माद्य्-अभ्युपगन्तव्यम्।

अदृष्टपरित्यागे ऽपि दृष्टम् एव परिहृह्यताम्। 

दृष्टधर्माधर्मवस्तु स्यात् । अदृष्टस्य विरोधाय प्रयत्नः कृतो त्र ।

> शास्त्राणि मानुषविषयाणीति तु वैदिकाः। अयं तर्ह्य् अनुक्तस्यैव निरासः।

भवान् अभिप्रायो न ज्ञातवान् प्रायः । चर्मचीवराल्पवस्त्रधारणैः अल्पभोजनफलभक्षणादिभिः निरर्थकैः क्रियाकलापैः मुक्तिः तपो विशेषसिद्धिर् वा सिध्यति चेत् पशवः अपि मुक्ताः तपस्विनः सिद्धा वा स्युः इति आशयः ।

एतादृशैः क्रियाकलापैः पशूषु अपि सामान्यफलं भवितव्यम् यतः पशवः अपि तादृशाः क्रियाः कुर्वन्ति यथा एते दिव्यदृष्टिमन्यमाना मनुष्याः । मनुष्याः अपरोक्षलाभाय ताः क्रियाः कुर्वन्ति पशवस्तु प्रत्यक्षफलाय इति तु विशेषो वर्तत एव ।

[लोकेश]

> अपरोक्षलाभाय

परोक्षलाभाय इति भवितव्यम् ।

[विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)]

On Wed, 9 Oct 2024 at 15:51, लोकेश <lokeshh...@gmail.com> wrote:

दृष्टधर्माधर्मवस्तु स्यात् । अदृष्टस्य विरोधाय प्रयत्नः कृतो त्र ।

दृष्टधर्माधर्मवस्तु क्त्वाङ्गीकृतम् ? ऋणं कृत्वा घृतं पिबेत्, व्यभिचारे स्तेये च नास्ति दोषः इत्यादि कथयन्तीति ख्यातम्। 

 

> शास्त्राणि मानुषविषयाणीति तु वैदिकाः। अयं तर्ह्य् अनुक्तस्यैव निरासः।

भवान् अभिप्रायो न ज्ञातवान् प्रायः । चर्मचीवराल्पवस्त्रधारणैः अल्पभोजनफलभक्षणादिभिः निरर्थकैः क्रियाकलापैः मुक्तिः तपो विशेषसिद्धिर् वा सिध्यति चेत् पशवः अपि मुक्ताः तपस्विनः सिद्धा वा स्युः इति आशयः ।

न - तद् अखिलम् अवगतम् एव। शास्त्रं व्रतानि प्राणिविशेषे हि फलन्तीति वदन्ति, न तु सर्वस्मिन्न् इति। अतस् तेषाम् इदं कथनम् अनुक्तस्यैव तिरस्कारः। 

[विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)]

On Wed, 9 Oct 2024, 15:51 लोकेश, <lokeshh...@gmail.com> wrote:

> भगवद्-विषये विचारो न कृत इति चार्वाकाणाम् महान् प्रमादः।  

विचारस्तु कृतः खलु । ईश्वरस्य निराकरणं वारं वारं कृतं तैः ।

देवेषु विचारः कृतः - क्वेश्वरे?

[लोकेश]

मम मतेन "ऋणं कृत्वा घृतं पिबेत्" इति चार्वाकस्योक्तिर् नास्ति । अन्ये विद्वांसः अपि अङ्गीकुर्वन्ति यथा आचार्य रामकृष्णभट्टाचार्यः अवदत् - 

To many, this (ऋणं कृत्वा घृतं पिबेत्) has become the epitome of the Cārvāka philosophy, which is thus reduced to hedonism par excellence —a doctrine that urges man to seek happiness at any cost and, at the same time, makes happiness a matter of sensuous gratification alone. Where did S-M get this verse? No authority is cited in his work though some other verses or parts thereof can be traced back to earlier Purāṇas, plays and poems.2 The authenticity of such passages is therefore doubtful.

(संपूर्णलेखः मया प्रेषितः attachment मध्ये)

बहुत्रग्रन्थेषु चार्वाकाणाम् अधोलिखिता उक्तिः प्रसिद्धा । अस्य अपभ्रंशो भाति माम् यदुक्तम् ऋणं कृत्वा घृतं पिबेत् इति ।

जावज् जीवं सुखं जीवेत् नास्ति मृत्योर् अगोचरः ।
भस्मीभूतस्य शान्तस्य पुनरागमनं कुतः ।।

इति मोक्षोपाये, षड्दर्शनसमुच्चये, ईश्वरप्रत्यभिज्ञाटीकायाम् इत्यादिषु ग्रन्थेषु उपलभ्यते ।

पुनः चार्वाकाणाम् केवलं एकः ग्रन्थः उपलभ्यते अद्यतन । अतः तेषां सिद्धान्तः किम् इति निर्णयः क्लिष्टः । 

> शास्त्रं व्रतानि प्राणिविशेषे हि फलन्तीति वदन्ति

केन दृष्टं तादृशव्रतानाम् फलं विशिष्टप्राणिष्वपि फलति वा न वा । असन्दिग्धमेव तत् फलम् ।

[लोकेश]

> देवेषु विचारः कृतः - क्वेश्वरे?

ईश्वरेषु तेषाम् अस्थैव नासीत् इति तु स्पष्टम् । बहुरीत्या तैः ईश्वरास्तित्वः खण्डितः । अतः सर्वेषां शत्रुः अभूत् चार्वाकः । 

नैषधीयचरिते तेषां ईश्वरसंबन्धितखण्डनं प्राप्यते -

स्वञ्च ब्रह्म च संसारे मुक्तौ तु ब्रह्म केवलम् ।

इति स्वोच्छित्तिमुक्त्युक्तिवैदग्धी वेदवादिना् ।।७३।।

अथ मायावादिवेदान्तसिद्धान्तविशेषं विडम्बयति - स्वमित्यादि । संसारे संसारवस्थायां स्वञ्च जीवात्मप्रपञ्चञ्च, ब्रह्म च अनाद्यविद्याविलासवासनाविद्यमानभेदं ब्रह्म च इति द्वयमेव । तथा मुक्तौ मोक्षावस्थायां तु केवलं जीवात्मप्रपञ्चरहितम् एकं ब्रह्म उभयत्रापि वर्त्तते इति शेषः । यथा आकाशस्य घटाद्युपाधिनिवृत्तौ घटाकाशादिनिवृत्त्या आकाशमात्रेणावस्थानं तथा ब्रह्मात्मनः संसारोपाधिनिवृत्तौ जीवात्मनिवृत्त्या एकमेवाद्वितीयं ब्रह्म इत्यादिना ब्रह्मात्मस्वरूपेणैव अवस्थानं भवतीत्यर्थः । इति वेदवादिनां वेदान्तशास्त्रिणां स्वस्य जीवस्य उच्छित्तिः विनाश एव मुक्तिः मोक्षः तस्याः उक्तौ प्रतिपादने वैदग्धी वैदग्ध्यं वाक्चातुर्यमित्यर्थः । गुणवचन इत्यादिना ष्यञ् स्त्रीत्वविवक्षायां षिद्गौरादिभ्यश्य इति ङीप् । दृश्यते इति शेषः । यस्य जीवात्मनः कृते सर्वमेव तस्यैव उच्छेदः प्रतिपादित इत्यहो वाक्चातुर्यमित्युपहासः ।। 🤭

देवश्चेदस्ति सर्वज्ञः करुणाभागबन्ध्यवाक् ।

तत् किं वाग्व्ययमात्रान् नः कृतार्थयति नार्थिनः ।।७६।।

किञ्च, न्यायमतसिद्ध ईश्वरोsपि नास्ति यत्प्रसादात् मुच्येमहीत्याह - देव इति । सर्वज्ञः भूतभविष्यद्वर्त्तमानयावद्वस्तुविषयकज्ञानवान्, करुणाभाक् कारुणिकः, वैषम्यनैर्घृण्यरहितबुद्धिः इत्यर्थः । अबन्ध्यवाक् अमोघवचनः, वेदरूपसत्यवचन इत्यर्थः । यथोक्तार्थसम्पादकवचन इत्यर्थो वा देवः ईश्वरः अस्ति विद्यते चेत् यदि तत् तर्हि अर्थिनः मोक्षार्थिनः नः अस्मान् वाग्व्ययमात्राद् भवन्तो मुक्ता भवन्त्विति वाक्योच्चारणमात्रेण किं कथं न कृतार्थयति । न मोचयतीत्यर्थः । स सर्वज्ञादिविशेषणत्रयविशिष्टोsपि यदि न मोचयितुं समर्थो भवति तदा स नास्त्येवेति भावः ।।

भविनां भावयन् दुःखं स्वकर्मजमपीश्वरः ।

स्यादकारणवैरी नः कारणाद् अपरे परे ।।७७।।

कर्ममीमांसकमतं दूषयति - भविनामिति । भविनां संसारिणां स्वकर्मजं निजकर्मजातम् अपि दुःखं क्लेशं भावयन् दुःखोत्पत्तौ औदासीन्यं विहाय निमित्तं भवन् दुःखोत्पत्तौ प्रवर्त्तयन् वा ईश्वरः नः अस्माकम् अकारणात् अहेतोः वैरी शत्रुः स्यात् भवेत्, अपरे अन्ये कारणात् अन्योsन्यापकारलक्षणात् निमित्तात् परे वैरिणः भवन्ति इति शेषः । अतः सोsपि न विश्वसनीयः इति भावः ।।
जयन्तु अमराः चार्वाकाः ।

[विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)]

यामुनस्य सिद्धित्रयय् आत्मसिद्धौ देहात्मवादपूर्वपक्षो रोचकः। 

तथा च,

> "पृथिव्य्-आपस्-तेजो-वायुर् इति तत्त्वनि ।

तेभ्यश् चैतन्यम् ।

किण्व्-आदिभ्यो मद-शक्तिवत्"

इति सूत्रम् ।

अपीमानि सूत्राणि लभ्यन्ते?

[लोकेश]

आं लभ्यन्ते

[विश्वासो वासुकिजः (Vishvas Vasuki)]

On Sat, 16 May 2026 at 07:57, लोकेश <lokeshh...@gmail.com> wrote:

आं लभ्यन्ते

तथा चेत् प्रेषयतु। 

https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.102286/page/n61/mode/2up  इत्य् असम्बद्धम् भाति। 

[लोकेश]

Here's a good list of charvaka fragments

https://www.academia.edu/7851256/C%C4%81rv%C4%81ka_Fragments_A_New_Collection