



Tiết Thanh minh là một khái niệm trong công tác lập lịch của các nước phương Đông chịu ảnh hưởng của nền văn hóa Trung Hoa cổ đại. Nó là một trong số hai mươi tư tiết khí của các lịch Trung Quốc, Đài Loan, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên.
Theo quy ước, tiết Thanh minh là khoảng thời gian bắt đầu từ khoảng ngày 4 hay 5 tháng 4 khi kết thúc tiết xuân phân và kết thúc vào khoảng ngày 20 hay 21 tháng 4 trong lịch theo các múi giờ Đông Á khi tiết Cốc vũ bắt đầu.
Về mặt nghĩa đen, thanh là khí trong, minh là sáng sủa. Thanh minh nghĩa là khí trời mát mẻ quang đãng. Tiết Thanh minh kéo dài khoảng 15 - 16 ngày.
Vào ngày Tết Thanh minh, chúng ta tưởng nhớ đến người thân đã mất bằng cách chăm sóc, dọn dẹp mộ của họ. Nếu như người thân của mình còn ở trong cõi ngạ quỷ, vong linh, thì họ vẫn được yên lòng. Đây là tấm lòng nghĩa cử tốt đẹp của người sống đối với người đã khuất.
Hơn nữa, việc tạ lễ như vậy cũng sẽ giúp cho những vị thần linh cai quản ở vùng đó có thêm phước báu, người thân của mình cũng được an ổn hơn.
Do vậy, Tết Thanh minh là một phong tục truyền thống có tính nhân văn, nhắc nhở chúng ta sống hướng về cội nguồn, niệm tâm tri ân, tỏ lòng thành kính của mình đối với những người đi trước.
Nhân ngày Thanh minh, người ta đem theo xẻng, cuốc để đắp lại nấm mồ cho đầy đặn, rẫy hết cỏ dại và những cây hoang mọc trùm lên mộ. Điều này giúp tránh vừa tránh các loài động vật hoang dã như rắn, chuột đào hang, làm tổ, vừa không phạm tới linh hồn người đã khuất. Sau khi dọn sạch mộ, người tảo mộ đặt lễ vật cúng Tết Thanh Minh vào chỗ thờ chung để làm lễ.
Bắt đầu vào lễ cúng bái, gia chủ thắp hương, đèn và khấn theo bài cúng lễ Thanh Minh. Khi hoàn tất, gia chủ chờ cho hương cháy khoảng 2/3 thì lễ tạ, hóa vàng và xin lộc về nhà để làm lễ gia thần và gia tiên ở nhà. Trường hợp gia chủ viết bài cúng ra giấy thì đọc xong đem hóa cùng tờ tiền giấy vàng.
Bên cạnh đó, bạn cũng cần cắm một nén hương cho những ngôi mộ gần cạnh đó để tỏ lòng kính trọng và chia sẻ sự thành kính với những ngôi mộ không được chăm sóc cẩn thận hay vô chủ, không có người viếng thăm
Gia tộc Họ Trần - Do Lễ được cụ tổ Hiền Khảo gây dựng nên từ đầu thế kỷ 19 tại làng Do Lễ, tổng Vạn Điểm, phủ Thường Tín, tỉnh Hà Đông. Làng Do Lễ có từ thời Tiền Lê (980-1009). Quá trình biển lùi và sự bồi đắp của phù sa sông Hồng từ hàng vạn năm kiến tạo hình thành nên, tổ tiên nơi đây đã khai phá đất đai, đắp đê trị thủy và tạo dựng 3 xóm (Nho Tống, Văn Minh, Chanh Thôn) lập thành làng Do Lễ gắn với tên Kẻ Chảy, Kẻ Trên, Kẻ Dưới. Ban đầu đều thờ chung Thành Hoàng Đoàn Thượng. sau tách ra Chanh Thôn vai “anh cả” do giữ bát hương, Nho Tống vai “anh hai” giữ long ngai, Văn Minh vai “em út” giữ các đồ khí tự. Với phong tục tập quán thuần hậu thể hiện qua vần thơ “Hỡi cô thắt dải lưng xanh/ Có về làng Chảy với anh thì về/ Làng Chảy có cây bồ đề/ Có sông tắm mát nhiều nghề tinh anh” (mộc dân dụng, mộc cao cấp, khảm sơn mài, buôn bán thương mại, vật liệu xây dựng, dịch vụ chung chuyển từ xứ Đoài sang xứ Đông. Ngày nay nơi này được gọi là tiểu khu Phú Thịnh, thị trần Phú Minh, huyện Phú Xuyên, thủ đô Hà Nội.
