dear all abhivandya
this is a verse from krishnaamrtamahaarnava of Madhvacharya
रोगो नाम न सा जिह्वा यया न स्तूयते हरिः।
गर्तौ नाम न तौ कर्णौ याभ्यां तत्कर्म न श्रुतम्।। 79।। what is the meaning of roga ? what is the relation of jihvaa and roga? is it a disease related to jihvaa? apte does not help.
this word occurs in the next verse also
नूनं तत्कण्ठशालूकमथवाऽप्युपजिह्विका।
रोगो नाम न सा जिह्वा या न वक्ति हरेर्गुणान्॥80॥
hope to get some clarification
--
----- Original Message -----From: Veeranarayana PandurangiSent: Monday, April 11, 2011 4:21 PMSubject: {भारतीयविद्वत्परिषत्} roga
--
--
अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि।
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि।।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः।। (भ.गी.)
रोगो नाम न सा जिह्वा यया न स्तूयते हरिः।
also
नूनं तत्कण्ठशालूकमथवाऽप्युपजिह्विका।
रोगो नाम न सा जिह्वा या न वक्ति हरेर्गुणान्॥80॥
--
अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि।
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि।।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः।। (भ.गी.)
It seems that it is a case of पर्यस्तापह्नुति, defined as "अन्यत्र तस्यारोपार्थः पर्यस्तापह्नुतिस्तु सः।"त्कण्ठशालूकमुपजिह्विका वा रोगविशेषः, तत्र यदाह
- Su, Nid., 16, 51.2
kharaḥ sthiraḥ śastranipātasādhyastaṃ kaṇṭhaśālūkamiti bruvanti //Ca, Sū., 5, 30.1
śleṣmapraseko vaisvaryaṃ galaśuṇḍyupajihvikā /(hard tumour in the throat) इति,तत्र रोगत्वं निषिध्य, हरिगुणस्तवनरहितजिह्वायां तद्रोगत्वमारोयते। सा इत्यनेन।एवं गर्तो ऽपि रोगविशेषः,RājNigh, 13, 182.2
rūkṣaḥ sphuṭitagartaś ca varjyo nīlaḥ sadoṣakaḥ //
अत्र रोगे प्रतिषेधो गम्यः, गर्तो नाम हरिकर्णाश्रवणपीडितकर्णत्वं रोगविशेषः इति। श्लेषो वा अपह्नुतिं प्राणयति; केवलगर्तमात्रत्वं गर्ताख्यरोगविशेषारोपश्च श्लेषानुप्राणितः रूपकमुत्थापयति। फलमुभयत्रापि साधारण्यम्, वदनासामर्थ्यम्, श्रवणाशक्तिश्च रोगत्वारोपनिमित्तम्।अथवा, अत्रापि गर्तो नाम न रोगः, (किं तु) गर्तो तौ कर्णौ याभ्यां हरेः कर्म न श्रुतमिति् रोगत्वमारोप्यते। कर्णरोगत्वे प्रमाणं दृढतरं न लब्धम्, गर्तस्य। Monier William gives as a disease (but no speification.)Hope this line of think will shed some light.
--
Dr. Hari Narayana Bhat B.R.
EFEO,
PONDICHERRY
--
अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि।
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि।।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः।। (भ.गी.)
--
अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि।
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि।।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः।। (भ.गी.)
--
अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि।
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि।।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः।। (भ.गी.)
--
--
अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि।
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि।।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः।। (भ.गी.)
Respected Sir,
Thanks for confirming my presumption also.
About 'roga' and 'Arogya' in Charaka Samhita:
रुजन्तीति रोगाः । प्रादुर्भूता इत्याविर्भूताः । अयं च रोगप्रादुर्भावः कृतयुगान्ते बोद्धव्यः । (1.6-7)
आरोग्यं रोगाभावाद्धातुसाम्यम् । (1.15-17)
सुखसंज्ञकमारोग्यम् विकारो दुःखमेव तु । (1.9)
With Regards,
Prasad
--
अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि।
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि।।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः।। (भ.गी.)
--
अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि।
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि।।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः।। (भ.गी.)