श्रीशब्दस्य पुंसि साधनसन्दर्भे ।

82 views
Skip to first unread message

Dr Yogesh Nitinbhai Pandya

unread,
Aug 14, 2026, 5:40:48 AM (6 days ago) Aug 14
to bvpar...@googlegroups.com
सादरं वन्दनानि आचार्येभ्यः 🙇‍♂️🙇‍♂️

श्रीशब्दविषये काचिद्विचिकित्साऽस्ति - श्रयन्ति= आश्रयन्ति एतामिति व्युत्पत्तौ श्रीरिति स्त्रियां प्रयोगः । तथा श्रयन्ति एतमिति व्यत्पत्तौ पुंसि श्रीः इति प्रयोगो न भवति वा ??? 

यतः शब्दकल्पद्रुमकृत् रागविशेषे श्रीशब्दं पुंस्यपि निर्दिशति । 
अतः श्रीशब्दसन्दर्भे तत्तदर्थविशेषेण पुंसि साधयितुं न शक्यते ?? कृपया समादधतु 🙏🙏

इत्थं भवदीयः - 

Dr. Yogesh N Pandya
Assistant Professor In Sanskrit(G.E.S. CLASS-2)
GOVERNMENT ARTS AND COMMERCE COLLEGE  PALITANA.

K S Kannan

unread,
Aug 14, 2026, 7:10:46 AM (6 days ago) Aug 14
to bvpar...@googlegroups.com
देवं गुरुं गुरुस्थानं
क्षेत्रं क्षेत्राधिदेवताम्।
सिद्धं सिद्धाधिकारांश्च
श्रीपूर्वं समुदीरयेत् ॥

--
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "भारतीयविद्वत्परिषत्" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to bvparishat+...@googlegroups.com.
To view this discussion visit https://groups.google.com/d/msgid/bvparishat/CACLshHmL0H_VKBmeTTVS5o6RTq5%2BOLgWkdrR%2BiSQq5bW7Ay9%2BA%40mail.gmail.com.


--
Dr. K.S.Kannan  D.Litt.

Hon. Prof., Chanakya University, Bangalore.,

Emeritus Prof. and Director, Vishnugupta VishwaVidyapeetham, Gokarna.,

Sant Rajinder Singh Ji Maharaj Chair Professor (Retd.), IIT-Madras.

Member, Advisory Board, "Prof. A K Singh AURO Chair of Indic Studies", AURO University, Surat.
Member, Expert Committee for Review of Criticism of Indian Knowledge Traditions, Central Sanskrit University (under MoE, GoI), Ganganath Jha Campus, Prayagraj.
Adjunct Faculty, Dept of Heritage Science and Technology, IIT Hyderabad.
Nominated Member, Academic Committee, Kavi Kula Guru Kalidasa University, Ramtek.
Member, Academic Council, Veda Vijnana Shodha Samsthana.
Academic Director, Swadeshi Indology.
Nominated Member, IIAS, Shimla.

Former Professor, CAHC, Jain University, Bangalore.

Former Director, Karnataka Samskrit University, Bangalore.

Former Head, Dept. of Sanskrit, The National Colleges, Bangalore.

https://sites.google.com/view/kskannan

Dr Yogesh Nitinbhai Pandya

unread,
Aug 15, 2026, 11:40:11 PM (4 days ago) Aug 15
to bvpar...@googlegroups.com
धन्यवादाः सादरं वन्दनानि च डॉ. के. एस्. कण्णन्महाभागाः ! 

Dr. Yogesh N Pandya
Assistant Professor In Sanskrit(G.E.S. CLASS-2)
GOVERNMENT ARTS AND COMMERCE COLLEGE  PALITANA.

Mahamaho. Subrahmanyam Korada

unread,
Aug 18, 2026, 5:50:41 AM (2 days ago) Aug 18
to bvpar...@googlegroups.com
नमो विद्वद्भ्यः
अतः श्रीशब्दसन्दर्भे तत्तदर्थविशेषेण पुंसि साधयितुं न शक्यते ??      --- Vid Dr. Yogesh N Pandya

श्रिञ्  सेवायाम् - भ्वादिः - उभयपदी - श्रयति / श्रयते ।
’ क्विब्वचिप्रच्छ्यायतस्तुकटप्रुजुश्रीणां  दीर्घो’संप्रसारणं च ’ (वार्तिकम् - ’अन्येभ्यो’पि दृश्यते ’ 3-2-178) - क्विप् दीर्घश्च -- श्रयति हरिम् इति श्रीः (कौमुदी) । श्रयन्त्येनाम्  इति नागेशः (बृहच्छब्देन्दुशेखरः) ।
लक्ष्मीसरस्वतीधात्रिवर्गसंपद्विभूतिशोभासु ।
उपकरणवेशरचनाविधानेषु च श्रीरिति प्रथिता ॥ -- व्याडिः । 

श्रीलक्ष्मीशब्दौ ’कृदिकारादक्तिनः’ पा  4-1-45 इति ङीषन्तौ इति मैत्रेयः

श्रिये अतिश्रिये ब्राह्मणाय -- महाभाष्यम्, ’यू स्त्राख्यौ नदी’ पा 1-4-3

Bonus Info --

श्रीहर्ष in  खण्डनखण्डखाद्यम्  refutes पदसंज्ञा and नदीसंज्ञा of पाणिनि - he is a वैतण्डिक । But does not follow any  सूत्रम् other  than that of पाणिनि - ’ तद्द्वेषी च भवान् तत्कारी च ’  - महाभाष्यम् (तस्यापत्यम् , 4-1-92) |

धन्यो’स्मि

Dr.Korada Subrahmanyam
Prof of Sanskrit (Retd)
Adj Professor , Dept of Heritage Science and Technology
IIT , Hyderabad
Chairman , Bharateeya Vidvat Parishat


Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages