Dear Bhattamahodaya
The three Vrttis are popular , Abhidhaa denotes vacyaartha (pimary meaning), Laksanaa lakhyaarta
(secondary meaning)and Vyanjanaa vyangyaarta (suggested meaning).
Sarvatraiva hi vaakyaarthah lakshya eveti nah sthitih (Vaakyaadhikaranam - Slokavaartikam of Kumaarila)
--- Mimamsakas-- Hari refutes this in Vaakyakaanda of Vakyapadiyam - asaabdo yadi vaakyaarthah padaarth'pi
tathaa bhavet .
Under 'pumyogaadaakhyaayaam'(panini 4-1-48) Patanjali -- naavasyam ayamevaabhisambandho bhavati
tasyedamiti kintu tanmualakah so'yamityapyabhisambandho asti , caturbhih prakaaraih atasmin sa ityetadbhavati
-- taatsthyaat, taaddharmyaat, tatsaamiipyaat, tatsaahacaryaat -- mancaa hasanti, simho maanavakah,gangaayaam ghosah, yastiih pravesaya.
Gotama had the following sutra -- sahacarana-sthaana-taadarthya-vrtta-maana-dhaarana-saamiipya-yoga-
saadhana- aadhipatyebhyo braahmana-baala-kata-raaja-saktu-candana-gangaa-sakata-anna-purusesvatadbhaave'pi tadupacaara it.
Yastiih pravesaya,mancaah krosanti etc. are examples.
Vyanjanaa is also acceptable to Vaiyakaranas- please refer to Manjusa of Nagesa.
There are TWO (not one) Vyangyarthas alongwith one Vacyartha to the verse -- 'Maa nisaada pratisthaam tvam'.
Tat = vaakyaarthah, tasmin paraah aasaktaah tatparaah, tesaam bhaavah taatparyam (bhaave syan by 'gunava-
canabraahmanaadibhyah karmani ca - Paanini 5-1-124). Taatparyam = purport or import.
Taatparyaartho'pi kesucit - is Kavyaprakasa.
Here is Manjusa - taatparyanirnayopayogasstu tajjnaane praamaanyaniscayadvaaraa pravrttau kvacidanekapadaarthasya anvayayogyatve kasyaadhyaarah ityatra ceti bohyam.
Samyoga,viprayoga etc(Vakyakanda of Vakyapdiyam, Tantrayuktis(32or36 or 40) in Arthasastram (15th adhikaranam) , Carakasamhita (Siddhisthaanam,40) and Susrutasamhita(Uttaratantram, 65-4) are useful
indeciding the purport.
Due to inherent Pratibhaa even a small boy understands the purport of a sentence like - 'kaakebhyo dadhi rakhyataam'
i.e. let the curd be protected from any agent that is going to spoil the curd (Vakyapadiyam, 2-321).
Thank you
--
Prof.Korada Subrahmanyam
Professor of Sanskrit,
CALTS,
University of Hyderabad 500046
Ph:09866110741(R),91-40-23010741,040-23133660(O)