Türkiye Radyo Televizyon Kurumu
Christopher
359 sayılı "Trkiye Radyo Televizyon Kurumu Yasası" ile 1964 yılında zerk kamu tzel kişiliğine sahip bir kurum olarak, devlet adına radyo ve televizyon yayınlarını gerekleştirmek amacıyla kuruldu. İlk Genel mdr 29 Nisan 1964'te Adnan ztrak oldu.[2]
İlk programlı radyo yayınına 1965 yılında geildi ve btn radyolar haber saatlerinde TRT Ankara Radyosu'na bağlandılar. Aynı yıl bnyesinde Trk Sanat Mziği ve Trk Halk Mziği Danışma Kurulu ve Klasik Batı Mziği ve ağdaş Trk Mziği Danışma Kurulu toplandılar. Seim sonularını vermek iin ilk sabaha kadar yayın yine bu yıl yapıldı. 1966 yılında TRT kapalı devre televizyon eğitimi yayınları başladı. Spor haberleri ilk kez 1967 yılında haber blteni ile birlikte verildi. TRT Erzurum Radyosu ve TRT İzmir Radyosu yine bu yıl ierisinde yayın hayatlarına başladı. Televizyon yayınına ynelik alışmalara hız verildi.
Televizyon yayınları ise, 31 Ocak 1968 tarihinde Trkiye'de ilk deneme televizyon yayını Ankara'da bulunan Mithatpaşa Stdyosu'nda Mahmut Tali ngren'in aılış konuşmasıyla başladı. Haftada gn, er saat olarak başlayan deneme yayınları bir yıl sonra haftada drt gne ıktı. 1970'te İzmir televizyonu, ardından 1971'de İstanbul televizyonu faaliyete geti. İlk canlı spor yayını, 1971 yılında İzmir'de oynanan Karşıyaka ile İstanbulspor arasında oynanan futbol maını naklen vererek gerekleştirdi. Sonraki sene televizyonda ilk kez Bedava Dnya Gezisi adlı yabancı dizi Trke seslendirildi. Aynı yıl reklam yayınlarına da başlandı. Mnih'teki 1972 Yaz Olimpiyatları verilerek ilk dış naklen yayını gerekleştirdi. Trkiye'de ilk defa Dnya Kupası maları 1974'te TRT tarafından yayınlandı. Yine 1976'da Trkiye'de ilk defa Avrupa Futbol Şampiyonası maları TRT'den yayınlandı.
359 sayılı Trkiye Radyo Televizyon Kurumu Kanunu[4] 2 Ocak 1964'te, Resm Gazete'de yayımlandı. Nisan ayında, TRT ynetim kurulu ilk toplantısını yaptı. Başkanlığına Sedat Tolga seildi ve ynetim kurulu, oybirliği ile Adnan ztrak'ı TRT'nin ilk genel mdr olarak seti. Aynı yıl mayıs ayında, 359 sayılı TRT Kanunu yrrlğe girdi. Siyasi partilerin Trkiye radyolarında yapacakları seim konuşmaları sırası iin Yksek Seim Kurulu'nda kura ekildi. Haziran ayına gelindiğinde ise TRT, ilk kez EBU'nun Viyana'da yapılan genel kurul toplantısına katıldı. Eyll ayında 10 kw. gcnde Kıbrıs'ın Sesi Radyosu yayına başladı. Aynı yıl EBU'ya aktif ye olan TRT'DE 1965 yılının ocak ayında ilk kez programlı dnem başladı ve btn radyolar haber saatlerinde Ankara Radyosu'na bağlandılar.
31 Ocak 1968 yılında ilk olarak Ankara televizyonu yayına başladı. 6 Şubat tarihinde de ilk televizyon oyunu Şair Evlenmesi canlı olarak yayınlandı. Aynı ay TBMM'de TRT btesinin başbakanlığa bağlanması kabul edildi, daha sonra TBMM KİT Karma Komisyonu TRT'nin yıllık mali raporunu kabul etmedi. Mart ayında 300 kw orta dalga ile ukurova Radyosu deneme yayınına başladı. Ankara Radyosu 3. Programı FM bandından yayına başladı. Nisan ayında Yksek Seim Kurulu, TRT'nin haberlerinde siyasi partilere eşit yer vermesini kararlaştırdı.
Haber bltenleri iinde yer alan yorumlarda değişiklik yapıldı; radyoda kısıtlandı, televizyonda kaldırıldı. Ankara Televizyonu'nda kadrosuz alışan yapım ve teknik personel sendika kurdu. Ağustos ayında, radyo teknisyenlerine ek alışma creti verilmemesinden tr naklen yayınlar kaldırıldı ve ayın 22 Ağustos tarihinde 200 kw orta dalga İzmir radyo vericisi yayına başladı. 26 Ağustos tarihinde uluslararası fuar nedeniyle İzmir'de ilk televizyon deneme yayını yapıldı. 4 Ekim'de TRT, EBU Televizyon Program Komitesi'nin Stockholm'de yapılan toplantısına ilk kez katıldı. Aynı ay Anayasa Mahkemesi, TRT Kurumunun zerk yetkilerini karara bağladı. Cumhuriyet Senatosu, TRT'nin 1964, 1965, 1966 yılı hesaplarını kabul etmedi ve TRT, Kıbrıs'ın Sesi Radyosu yayın sorumluluğunu Genelkurmay Başkanlığı'na devretti. Kasım ayında, ukurova Blge Danışma Kurulu Mersin'de toplandı. Sartre'ın kitabını radyoda tanıtan beş kişi mahkemede susuz bulundu. Aralık ayında, 2 kw orta dalga ile Trabzon Radyosu yayına başladı. Ynetim Kurulu, TRT'nin TV-İş Sendikası ile grşmelere başlamasını kabul etti.
1969 yılına gelindiğinde ocak ayında TRT Teknik Danışma Kurulu İstanbul'da toplandı. Şubat ayına gelindiğinde, kye ynelik televizyon yayınlarının izlenmesi iin, Ankara'nın drt kyne televizyon izleme merkezi kuruldu. Bakanlar Kurulu, yeni TRT Kanun Tasarısını onayladı. Televizyon yayınlarına ilk Hkmet yasağı kondu. Nisan ayında, Televizyon yayınları, vericide meydana gelen bir arızadan tr yapılamadı. TRT Kanun tasarısı TBMM Başkanlığına verildi. TRT Kanun tasarısı TBMM'de geici komisyona havale edildi. CHP Genel Başkanı İsmet İnn, TRT konusunda iktidarı uyarması iin Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'a muhtıra verdi. Mayıs'ta Adnan ztrak, siyasi kuruluşlara dostluk ağrısında bulundu. TRT kanun tasarısı TBMM geici komisyonunda kabul edildi. TRT ile SACEM arasında mzik eserleri telif hakları ile ilgili szleşme imzalandı ve Mustafa Kemal'in Samsun'a ıkışının 50. yılı dolayısıyla ilk kez Ankara dışından bağlantılı naklen yayın yapıldı.
1969 yılının mayıs ayı ierisinde TRT sitesi kurulması ile ilgili alışmalar başladı ve bir ay sonra Anayasa Mahkemesi TRT'ye mali zerlik tanıdı ve ardından iki adet televizyon naklen yayın arabasının satın alınmasına karar verildi. TRT'nin radyo ruhsatiye cretlerinin tespiti iin dava amasına karar verildi. Televizyon, insanın aya ilk ayak basışı ile ilgili televizyon filmini, normal yayın gn dışında zel olarak yayınladı. Ağustos'ta ynetim kurulu, Trk Sanat Mziği ve Trk halk mziği konusunda 9 uzmanın hazırladığı mzik eğitim planını kabul etti. Bir ay sonra Ynetim Kurulu, televizyonda gsterilecek filmlerin seimi iin komisyon kurulması kararlaştırıldı. Trk Dil Kurumu, ilk radyo ve televizyon dil dln, Metin ztekin'in Bu Dilin Ustaları adlı radyo dizisine verdi.
1980 yılının son gn, yılbaşı gecesi oryantal Nesrin Topkapı ilk kez televizyona ıktı. 1984 yılında TRT tmyle renkli yayına geti. Yine aynı yıl radyolar da stereo yayına başladı. 1980'lerde TRT'nin yılbaşı zel programları popler hale geldi ve zel kanalların aılmasına kadar en ok rating alan programlardan oldu. 1986 yılında TRT 2'nin (TV-2) kurulmasıyla TRT 1'in 1968 yılından beri kullandığı blgesel televizyon isimleri kaldırılarak (TRT Ankara Televizyonu, TRT İstanbul Televizyonu gibi) TV-1 ismini aldı. 1989 yılında ise TRT 3'n (TV-3) kurulmasıyla kanal sayısı 3'e ykseldi.
TRT'nin oklu kanala gemesiyle kanalların isimleri TV şeklinde anılmaya başladı: 1986'da haber ve kltr ağırlıklı yayın yapan TV2, 1989'da ise spor programları ve TBMM yayınlarını veren TV3 ve TRT GAP kuruldu. 1990 yılında TRT Telegn ismi ile teletekst yayınları devreye girdi. Aynı yıl mzik ve eğitim zerine programlar yayınlayan TV4 ve dnya zerindeki tm Trklere ynelik yayın yapmaya başlayan TV5 kuruldu. Ynetim Kurulu, Gneydoğu Anadolu Blgesi'nde televizyon şebekesi kurulması iin inceleme yapılmasını kararlaştırdı.
28 Eyll 1992'de kanallar yeniden TRT adını aldı. 1990'ların ortalarında TRT İnt Avrasya, iki ayrı kanala ayrılarak TRT İnt ve TRT Avrasya (2001-2009 arası TRT Trk) olarak yayına başladı. 2001 yılında TRT tm logolarında değişikliğe gitti.
2 Şubat 2006 tarihinde ise sayısal yayıncılığın test yayınına geti. 2008 yılının Kasım ayında TRT ocuk adlı ocuk televizyon kanalı, aynı yılın son gnlerinde Krte yayın yapan TRT 6 yayın hayatına başlamış 2009 yılında ise TRT 1 ve TRT 3 logoları değişmiş, ayrıca Nevruz bayramında Trk dillerini konuşan halklara hitap eden ve Azerice, Trkmence, zbeke, Kazaka, Kırgızca dillerinde programlar yayınlayan TRT Avaz, 18 Ekim 2009'da ise belgesel ve turizm programları yayınlayan TRT Belgesel adlı kanal yayına başladı. 4 Nisan 2010'da ise TRT'nin Arapa yayın yapan kanalı TRT Arabi aıldı. Ayrıca dnya apında İngilizce yayın yapmakta olan TRT World haber kanalı da 29 Ekim 2015'te yayına başladı.[5]
TRT'de gerekleşen ilk srekli 16:9 geniş ekran lekli yayın, 2009'da yurt dışında yaşayan Trklere ynelik aılan TRT Trk zerinden yapılmıştır. Gnmzde TRT kanallarının tamamı 16:9 geniş ekran lekli yayın yapmaktadır.
HD yayın ise ilk olarak, 2008 Yaz Olimpiyatları sırasında TRT 3 zerinden geici olarak verilmiştir. İlk srekli HD yayın olarak 27 Mayıs 2010'da TRT HD'nin aılmasıyla başladı. Bununla birlikte Trkiye'de ilk defa Dnya Kupası karşılaşmaları HD kalitesiyle izleyicilere nakledildi. Ardından 19 Mayıs 2012'den itibaren TRT 1'de HD yayın yapmaya başladı. Bylelikle kurum bnyesinde HD yayın yapan 2.kanal oldu.
30 Eyll 2021'de TRT 3/TBMM TV'nin HD yayına gemesi itibarıyla TRT'nin tm kanalları HD olarak da yayın yapmaktadır. Halihazırda TRT 1, TRT Haber, TRT Spor, TRT ocuk, TRT Mzik, TRT Belgesel gibi kanallar SD yayınlara devam etmektedir. İlerleyen yıllarda bu kanalların SD yayınları sonlanıp, HD yayınlara gemesi bekleniyor.
TRT yayınları tm Trkiye'de ve ayrıca tm kıtalarda dinlenebilmekte ve izlenebilmektedir. Ayrıca Trksat uydusu zerinden yapılan sayısal yayın yoluyla Avrupa'da yaşayan Trklere de ulaşılmaktadır.
TRT şu an 19 televizyon kanalının yanında, TRT Radyo 1, TRT FM, TRT Radyo 3, TRT Radyo 4, TRT Radyo Haber, TRT Kurd Radyo, TRT Antalya Radyosu, TRT ukurova Radyosu, TRT GAP Radyosu, TRT Erzurum Radyosu, TRT Trabzon Radyosu, TRT Nağme, TRT Trk ve TRT Memleketim FM olmak zere yurtdışına Trke dahil 38 dilde[8] yayın yapan Trkiye'nin Sesi Radyosu olmak zere 15 radyo kanalına sahiptir.
TRT'nin tm Radyo ve Televizyon kanalları Trksat 3A ve Trksat 4A uyduları ile izlenebilmektedir. Ayrıca Digiturk, Turkcell TV+, D-Smart, KabloTV ve Tivibu dijital platformları ve normal antenle izlenebilir.
59fb9ae87f