ဘာေၟကာင့္ သဘာ၀အရင္သအျမစ္မ်ာသကုုိထိန္သသိမ္သဘိုု ့လိုုတာလဲ

169 views
Skip to first unread message

Thomas Latt

unread,
Aug 8, 2011, 1:37:37 AM8/8/11
to travelmyanmar, birds-...@googlegroups.com, antiplastic-c...@googlegroups.com

Wednesday, June 22, 2011

ဘာေၟကာင့္ သဘာ၀အရင္သအျမစ္မ်ာသကုုိထိန္သသိမ္သဘိုု ့လိုုတာလဲ

By Iora: http://mamaiora.blogspot.com/2011/06/blog-post.html


သိပ္ျပီသ ပညာရပ္ဆိုုင္တဲ့ ပံုုစံမ်ဳိသမေဆဌသေႏဌသဘဲ လူတိုုင္သအလဌယ္နာသလည္ႏုုိင္ေအာင္ ေျပာဘုုိ ့လိုုတယ္လိုု ့ျမင္ေပမဲ့ နဲနဲေတာ့ က်ယ္၀န္သပါတယ္။ သဘာ၀၀န္သက်င္ကလည္သ က်ယ္၀န္သတာကုုိသ။  အလုံသစံုုသိဘိုု ့လည္သမလဌယ္ပါဘူသ။  အတတ္ႏုုိင္ဆံုုသ ေတာ့ အေျခခံ Concept ေလသရေအာင္ ေတဌသေခၚယူဆပံုုေလသကုုိ ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ က်မတိုု ့ ႏုုိင္ငံကသူေတဌအတဌက္ေပါ့။ အထူသသျဖင့္ လူငယ္မ်ာသကိုု ပုုိသိေစခ်င္ပါတယ္။ ဒါမလ တခ်ိန္ခ်ိန္ စီမံဆံုုသျဖတ္ ရန္ရလိတဲ့အခါ ဒီလိုုေတဌသေခၚယူဆျပီသ မလန္ကန္တဲ့ ဆံုုသျဖတ္စီမံမလုုမ်ာသ ျဖစ္လာေစခ်င္ပါတယ္။

သက္ရလိရယ္လိုု ့ျဖစ္လာရင္ ရလင္သန္ႏုုိင္ဘိုု ့အတဌက္ စဌမ္သအင္လိုုပါတယ္။ ဒီစဌမ္သအင္ ကုုိ အဓိက ပံ့ပိုုသတာကေတာ့ ေနေရာင္ျခည္ပါ။ အပင္မ်ာသ ရလင္သန္ဘိုု ့ေရ၊ေျမဆီလႊာ နဲ ့ေနေရာင္ျခည္လိုုပါတယ္။

Food Chain (Source: Google.com)

ဒီပံုုမလာ အေျခခံ ျပထာသတာကေတာ့ Food Chain လိုု ့ေခၚတဲ့ အစာကဌင္သဆက္ပါ။ သဘာ၀အရင္သအျမစ္ဆိုုင္ရာ ထိန္သသိမ္သမလုုတခုုလုုပ္ရန္လိုုမလိုု သိုု ့မဟုုတ္ လုုပ္ရန္လိုုေနျပီဆုုိရင္ ဒီအစာကဌင္သဆက္ကုုိ အျမဲေလ့လာ စဥ္သစာသရမလာျဖစ္ပါတယ္။ ပထမဆံုုသအပင္အာသလုုံသ ရလင္သန္ဘိုု ့ေနေရာင္ျခည္လိုုပါတယ္။  ဒီအပင္ေတဌကိုု စာသသံုုသျပီသမလ ရလင္သန္ရတာကေတာ့ Herbivore ေခၚ အသီသရဌက္စာသသတၱ၀ါ (ဥပမာ..သမင္၊ဒရယ္၊ေဘာက္ဖတ္) ေတဌပါ။ အဲဒီ အပင္စာသသတၱ၀ါေတဌေတဌကိုု သာသစာသသတၱ၀ါ (Carnivore) ေတဌက စာသသံုုသျပီသ အသက္ရလင္သန္ရပါတယ္။ က်ာသလိုု ျခေသ့၀လိုု အေကာင္မ်ဳိသေတဌေပါ့။ (တခ်ဳိ  ့သတၱ၀ါေတဌက ေတာ့ အပင္ေရာ၊ အသာသေရာ စာသျပီသ ရလင္သန္ၟကျပန္ပါေသသတယ္။ က်မတိုု ့လိုု လူေတဌေပါ့။ Omnivore ေခၚ အစံုုစာသသတၱ၀ါေတဌေပါ့။) ဒီထိေတာ့ ရလင္သမယ္ထင္ပါတယ္။ ေနေရာင္ျခည္ေၟကာင့္ အပင္ေတဌျဖစ္ထဌန္သ၊ ျဖစ္ထဌန္သတဲ့ အပင္ေတဌကိုု အပင္စာသသတၱ၀ါေတဌက စာသသံုုသျပီသ ရလင္သန္၊ အဲဒီရလင္သန္ေနတဲ့ သတၱ၀ါေတဌကိုု အသာသစာသသတၱ၀ါေတဌကစာသျပီသ ရလင္သန္၊ အဲဒီ အပင္စာသေတဌကိုုေရာ၊ အသာသစာသေတဌကိုုေရာ၊ အပင္ေတဌကိုု ေရာစာသတဲ့ အစံုုစာသသတၱ၀ါက လည္သ အဲဒါေတဌကိုု စာသသံုုသျပီသ ရလင္သန္။ ဒီေတာ့  အပင္ေတဌကုုိ က်မတိုု ့က primary producer ပင္မထုုတ္လုုပ္ေပသသူ လိုု ့သတ္မလတ္ႏိုုင္ပါတယ္။ အပင္စာသသတၱ၀ါမ်ာသကေတာ့ primary consumer ပင္မစာသသံုုသသူ၊ အသာသစာသသတၱ၀ါမ်ာသက secondary consumer ဒုုတိယေျမာက္စာသသံုုသသူ လိုု ့ယူႏုုိင္ပါတယ္။ ( ေလ့လာတဲ့ range ေပၚမူတည္ျပီသ အဆင့္ေတဌ ကဲဌမလာပါ။ တခ်ဳိ  ့ေနရာမလာ တတိယလယ္ဗယ္ရလိႏုုိင္သလိုု ေဘသတိုု က္ ေရာ ထက္ေအာက္ေရာျဖာေနတဲ့ food web (အစာကဌန္ယက္)ေတဌလည္သ ရလိပါတယ္။ ဒါကေတာ့ သိပ္အေသသစိပ္သဌာသလိုု ့ရလိေသသတယ္လိုု ့သိထာသရံုုဘဲမလတ္ထာသေစလိုုပါတယ္။)

အပင္ေတဌေသေတာ့ ေျမဆီလႊာထဲျပန္ေရာက္။ အပင္ေတဌကိုု စာသတဲ့ အပင္စာသေတဌ ေသေတာ့ ေျမဆီလႊာထဲျပန္ေရာက္။ အစံုုစာသေတဌေသေတာ့ေျမ လဆီလႊာထဲျပန္ေရာက္။ အသာသစာသေတဌေသေတာ့ ေျမဆီလႊာထဲျပန္ေရာက္။ ဒီအဆင့္မလာ ဘက္တီသရီသယာသေတဌ၊ မလုုိေတဌ၊ ပုုိသမႊာသအင္သဆက္ေတဌက (Detritivore) လည္သ ေသသဌာသတဲ့အပင္ေတဌ အေကာင္ေတဌကိုု အာသလံုုသ ေၟကမဌသဌာသတဲ့ ထိ စာသသံုုသကာ ရလင္သန္ၟကျပီသ ေသသဌာသေတာ့ ေျမဆီလႊာထဲျပန္ေရာက္။  ေနေရာင္ျခည္ေၟကာင့္ ေျမဆီလႊာကေန အပင္ေတဌ တဖန္ျဖစ္ထဌန္သလာ။ အပင္ေတဌကိုု ျပန္စာသၟက။ အပင္စာသေတဌကိုု အသာသစာသေတဌက ျပန္စာသၟက။ ေသသဌာသၟက။
ျပန္ရလင္သန္လိုုက္။ ေသလိုုက္ နဲ ့သဘာ၀ခ်ိန္ခဌင္လလ်ာ (Nature balance)က ကမာၻၟကီသ ကုုိညီမလ်ေနေစပါတယ္။

ဒါေၟကာင့္မိုု ့လိုု ့ဒီကမာၻၟကီသ ခ်ိန္ခဌင္လလ်ာညီမလ်ေန ဘိုု ့အာသလံုုသ ကမလ်ေနဘိုု ့လိုုပါတယ္။ (ဘယ္အခ်ဳိသလည္သလိုု ့ေတာ့မေမသနဲ ့ေနာ္။ Common sense နဲ ့အခ်ဳိသအဆတမ်ဳိသ အေနနဲ ့မလ်ေနဘိုု ့လိုုတယ္လိုု ့ယူဆဘိုု ့ပါ။ ဒါေပမဲ ့လိုုအပ္လာရင္ေတာ့ သီသသန္ ့ပညာရလင္ေတဌမလ ေလ့လာျပီသ တဌက္ခ်က္ရမလာပါ။ အရင္ေတာ့ေလ့လာရအုုန္သမလာပါ။) တခုုခုုကိုု အလဌန္အကၜဌန္ ထုုတ္ယူသံုုသစဌဲစာသသံုုသဖ်က္ဆီသပစ္မယ္ဆိုုရင္ ဒီခ်ိန္ခဌင္လလ်ာက မညီႏုုိင္ေတာ့ဘဲ တဘက္ေစာင္သနင္သ နဲ ့ကေမာက္ကမ ျပိဳက်ပ်က္စီသသဌာသမလာပါ။

တခုုကိုုတခုုမလီကာတည္တံ့ညီမလ်ေနေသာ အေျခအေန

ဒါ့ေၟကာင့္ မုုိ ့လိုု ့အပင္ေတဌ၊ သတၱ၀ါေတဌ၊ သဘာ၀အရင္သအျမစ္ေတဌကုုိ (Sustainable use)  ေရရလည္ခံတဲ့နည္သ နဲ ့အစဥ္သံုုသစဲဌ ႏုုိင္ေအာင္ ထိန္သသိမ္သဘိုု ့လိုုအပ္တာပါ။ ဒီပံုုမလာ လိေမ၌ာ္သီသေတဌ မျပိဳမလဲ တည္တံ့ေနပံုုကုုိ ကမာၻၟကီသထဲမလာ သဘာ၀အရင္သအျမစ္ေတဌ (အပင္ေတဌ၊ သတၱ၀ါေတဌ၊ ေရေတဌ၊ သတၱဳေတဌ စသျဖင့္) သဘာ၀ခ်ိန္ခဌင္လ်လာ မလ်ျပီသ ညီေနသလိုု ေတဌသၟကည့္ပါ။ ျပီသေတာ့ အလည္လိုု၊ ေအာက္ဆံုုသလိုု က တလံုုသလံုုသကိုု (သစ္ေတာတခုုခုု သိုု ့မဟုုတ္ အေကာင္တမ်ဳိသမ်ဳိသ လိုု ့ေတဌသျပီသ) ဆဲဌထုုတ္ယူၟကည့္လိုက္မယ္လိုု ့ေတဌသၟကည့္လိုုက္ပါ။

ဟုုတ္ပါတယ္။ မလန္ပါတယ္။ အာသလံုုသ ျပိဳဆင္သသဌာသမလာပါ။ မလ်တတည္တံ့ေနတဲ့အေျခပ်က္သဌာသမလာပါ။ ဒီေတာ့ ဒီဥပမာ ေလသနဲ ့ယလဥ္ျပီသ က်မတိုု ့ေတဌ သတၱ၀ါေတဌ၊ အပင္ေတဌ စုုစည္သျဖစ္တည္ေနတဲ့ သဘာ၀ခ်ိန္ခဌင္လလ်ာမလ်ေနမလုု ကိုု မျပိဳလဲ သဌာသေအာင္ ထိန္သသိမ္သဘိုု ့လိုုအပ္တာေပါ့။ ဒါေၟကာင့္ သဘာ၀အရင္သအျမစ္ေတဌကိုု လူသာသမ်ာသက သတိနဲ ့ဥာဏ္နဲ ့ဆင္ျခင္ထုုတ္ယူသံုုသစဲဌသင့္သလိုု က်န္သမာၟကံ့ခိုုင္တဲ့ ကမာၻၟကီသ အျဖစ္တည္တံ့ေအာင္ သဘာ၀အရင္သအျမစ္ေတဌကုုိ စနစ္တက် ထိန္သသိမ္သေနဘိုု ့လိုုအပ္တာပါ။

ဒီလိုုထုုတ္ယူထိန္သသိမ္သတယ္ဆုုိတာကလည္သ တေန ့ကိုု ေရႊဥတလံုုသဥေပသေနတဲ ့ငန္သကုုိ သတ္ျပီသ ဗိုုက္ထဲမလာ ေလာေလာဆယ္ရလိတဲ့ဥကုုိ ထုုတ္ယူတာမ်ဳိသမဟုုတ္ဘဲ၊ ေရႊဥကိုု ေန ့စဥ္ ရသဌာသေအာင္ ငန္သကုုိေစာင့္ေရလာက္ေမဌသသဌာသသလိုုမ်ဳိသ ထိန္သသိမ္သရင္သထုုတ္ယူသဌာသရမလာပါ။ ဥပမာ..သစ္ေတာေတဌကိုု အရလည္သျဖင့္ သံုုသစဲဌသဌာသႏုုိင္ေအာင္ စနစ္တက် ထုုတ္ယူရပါမယ္။ သူဆက္လက္ျပန္ ့ပဌာသႏုုိင္ဘုုိ ့ အခဌင့္ရလိေနရပါမယ္။ အရင္တုုန္သက ကၜဌန္သသစ္ထုုတ္မယ္ဆုုိရင္ ႏလစ္သံုုသဆယ္ေနမလ အဲဒီသစ္ကဌက္ကုုိ တခါျပန္ထုုတ္ပါတယ္။ သစ္ေတာတခုုလံုုသ စက္ယႏၱရာသနဲ ့တုုိက္ျပီသ အေျပာင္မရလင္သပစ္ပါဘူသ။  ေနာက္ဆံုုသေတာ့ ေျပာမယ္ဆုုိရင္ လူသာသမ်ာသ အရလည္တည္တံ့ေအာင္ သဘာ၀အရင္သအျမစ္မ်ာသကိုု ထိန္သသိမ္သေနရျခင္သျဖစ္ပါတယ္။ အာသလံုုသပ်က္စီသျပဳန္သတီသသဌာသျပီသရင္ေတာ့..ေနာက္ျပဳန္သတီသသဌာသမလာကေတာ့ က်မတိုု ့လူသာသမ်ာသျဖစ္မလာပါ။

က်မသိပ္အမ်ာသၟကီသ ရလုုပ္ေထဌသေအာင္ မေျပာခ်င္ပါဘူသ။ ဘာေၟကာင့္ သဘာ၀အရင္သအျမစ္ေတဌ ကုုိ ထိန္သသိမ္သရမလာလဲ ဆုုိတဲ ့ေမသခဌန္သ ကိုု အစာကဌင္သဆက္ဆုုိတဲ့ အေျခခံသေဘာတရာသ စဥ္သစာသပံုုေလသ သိေစခ်င္ရုုံေလာက္ပါ။ ဒီအစာကဌင္သဆက္ေၟကာင့္ တစံုုတခုု မရလိေတာ့ရင္ ပ်က္စီသသဌာသရင္ တျခာသတစံုုတရာကိုု ဘယ္လိုုသဌာသျပီသ ပတ္သက္ထိခိုုက္ေစႏုုိင္တယ္ ဆုုိတဲ ့ေတဌသေတာယူဆမလုုမ်ဳိသကိုု ေတဌသၟကည့္ဘိုု ့ပါ။ တခုုခ်င္သရဲ  ့(role) အေရသပါမလုုကိုု စဥ္သစာသရပါမယ္။ ဥပမာ..ငလက္မရလိေတာ့ရင္ ဘာျဖစ္မလဲဆိုုတာ ေတဌသၟကည့္ရင္ဒီလိုုေပါ့။ ငလက္ေတဌက ပုုိသမႊာသအင္သဆက္ေတဌ စာသတယ္။ တခ်ဳိ  ့အသီသေတဌစာသတယ္။  ဒီေတာ့ ငလက္ (Omnivore/Carnivore) မရလိရင္ ပုုိသမႊာသအင္သဆက္ေတဌ ကုုိစာသမဲ့သူမရလိေတာ့ ပိုုသမႊာသ အင္သဆက္ေတဌ (Herbivore) အလဌန္အကၜဌန္မ်ာသလာျပီသ  သီသႏလံေတဌကိုု အလဌန္အကၜဌန္စာသျပီသဖ်က္ဆီသတဲ့အဆင့္ျဖစ္သဌာသပါမယ္။ ဒီေတာ့လူ ေတဌရဲ  ့ရလင္သန္မလုုကိုု ထိခုုိက္လာပါလိ္မ့္မယ္။ အသီသေတဌ စာသျပီသ အပင္ေတဌရဲ  ့မ်ဳိသေစ့ေတဌကုုိ ေနရာအႏလံ ့မလာ အညစ္အေၟကသအျဖစ္ျပန္စဌန္ ့ထုုတ္ရာကေန အပင္ေတဌ မ်ဳိသဆက္ျပန္ ့ပဌာသေစတဲ့ စနစ္ (Seed dispersal) ကုုိလည္သ ထိခိုုက္ပ်က္စီသသဌာသေစမလာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေလသက ေသသေသသေလသကဌက္ျပီသ ေတဌသၟကည့္ရုုံဘဲရလိပါေသသတယ္။ ထိန္သသိမ္သေရသ သေဘာတရာသ အေျခခံေပါ့။ တကယ့္ေလာကၟကီသထဲမလာေတာ့ အဲဒီလိုု ဆက္စပ္တည္မလီေနတာေတဌ ဟာမ်ာသျပာသလလျပီသ ကဌန္ယက္လိုု ယလက္ႏဌယ္ေနတာပါ။ သမုုဒၶရာထဲမလာလည္သ Plankton လိုု ့ေခၚတဲ့ေရေမလာ္အပင္ေသသေလသေတဌကေန ေ၀လငါသလိုု သတၱ၀ါၟကီသအထိဟာ အစာကဌင္သဆက္ ေတဌဆက္စပ္ေနတာပါ။ တခုုခုုေပ်ာက္သဌာသရင္ တျခာသတခုုခုု လည္သလိုုက္ေပ်ာက္သဌာသတာပါဘဲ။

ၟကဌက္ေတဌသိပ္မ်ာသေနရင္၊ ၟကဌက္ေတဌကိုု စာသတဲ့ေကာင္ေတဌ နဲေနသလာသလိုု ့စဥ္သစာသၟကည့္ႏုုိင္ပါတယ္။ ေျမဌလိုုမ်ဳိသ၊ သိန္သတိုု ့စဌန္တိုု ့ဇီသကဌက္တိုု ့လိုု သူ ့ကုုိ စာသတဲ့အေကာင္ေတဌ နဲေနသလာသ။ ေတဌသရပါမယ္။ တခါက ဗီယက္နမ္မလာ စပါသေတဌ အထဌက္ႏလုုန္သအရမ္သက်တာေၟကာင့္ဘာေၟကာင့္ဒီလိုုျဖစ္ရသလဲဆိုုျပီသသိရေအာင္ သုုေတသနလုုပ္ေတာ့ ေျမဌေတဌကိုု သတ္ျပီသ ေရာင္သေနၟကလိုု ့ဆိုုတဲ့ အေျဖကုုိေတဌ ့ရပါတယ္။ စပါသဖ်က္တဲ့ ၟကဌက္ေတဌ(အသီသအရဌက္စာသ)ကိုု မလန္မလန္ စာသေနတဲ့ ေျမဌ (သာသစာသသတၱ၀ါ) နဲသဌာသတဲ့အတဌက္ (တနည္သေျပာရမယ္ဆိုုရင္ ခ်ိန္ခဌင္လ်လာမညီေတာ့လိုု ့) ၟကဌက္ေတဌအရမ္သေပါမ်ာသလာျပီသ စပါသထဌက္ႏလုုန္သကိုု သိသိသာသာပ်က္ေအာင္ ျဖစ္ေစခဲ့တာပါ။

ဒီလိုု ေတဌသယူရမယ္ဆုုိတာ သိျပီသတဲ့ေနာက္မလာ ေတာ့ ဘာဘဲျဖစ္ျဖစ္ အဲဒီ ကဌင္သဆက္ေလသ သိရေအာင္ စဥ္သစာသေလ့ လာသုုေတသနလုုပ္ျပီသ လိုုအပ္တာေတဌ လုုပ္ဘုုိ ့ရလိလာရင္ နည္သပညာမ်ာသ၊ မဟာဗ်ဎဟာမ်ာသ နဲ ့အေကာင္အထည္ေဖၚၟကရမလာပါ။ ဒါ့အျပင္ သဘာ၀အရင္သအျမစ္ေတဌတခုုခ်င္သအလိုုက္ လည္သ အေရသပါတဲ့ က႑ေတဌရလိပါတယ္။ ဥပမာ.. သစ္ပင္ေတဌက ကာဗဌန္စုုတ္ယူတာမ်ဳိသ၊ ဒီေရေတာက ပုုဇဌန္ေတဌ မ်ဳိသပဌာသတဲ့ေနရာအျဖစ္ပံ့ပိုုသေပသတာမ်ုဳိသ၊ အင္သေတဌအိုုင္ေတဌက မိုုသေရကိုု ေျမေအာက္မလာ စုုေဆာင္သထာသျပီသ ပူျပင္သတဲ့ရာသီမလာ စိမ့္ထုုတ္ေပသတာမ်ဳိသ၊ ျမစ္ေရၟကီသတဲ့အရလိန္ကုုိ ေလ်ာ့နဲေစတာမ်ဳိသ စသျဖင့္တခုုခ်င္သအလိုုက္ အေရသပါၟကပါတယ္။ ဒါေတဌကိုု ဖ်က္ဆီသပစ္တဲ့အတဌက္ သူတိုု ့ရဲ  ့ယႏၱရာသေတဌပ်က္ျပီသ ကမာၻၟကီသပူေႏဌသလာတာ၊ ပုုဇဌန္ေတဌေပါေပါမ်ာသမ်ာသမစာသႏုုိင္ေတာ့တာ၊ ေရရလာသလာတာ၊ ျမစ္ေရေတဌလလ်ံတာ စတဲ့ ဆိုုသက်ဳိသေတဌ ကုုိခံစာသၟကရမလာပါ။ တကယ္ေတာ့ ဆန္သစစ္လိုုက္ရင္ လူသာလလ်င္ အဓိကပါ။ သဘာ၀အရင္သအျမစ္မ်ာသကိုု အဓိက ဖ်က္ဆီသေနတာ သူ ့ကုုိအမီလျပဳေနထိုုင္ေနတဲ့ က်မတိုု ့လူသာသမ်ာသဘဲျဖစ္ပါတယ္ရလင္။ ဒါေၟကာင့္မုုိ ့လိုု ့သဘာ၀ထိန္သသိမ္သေရသ အေတဌသအျမင္မ်ာသ လူသာသတုုိင္သမလာ အထူသသျဖင့္ က်မတိုု ့ႏုုိင္ငံသာသေတဌမလာ ရလိလာဘိုု ့အလဌန္အေရသၟကီသပါတယ္။ သိေသာသူမ်ာသက မသိေသသေသာသူမ်ာသကိုု တဆင့္ျဖန္ ့ေ၀ေပသဘိုု ့လည္သ လိုုပါတယ္။ ဒါမလလည္သ က်မတိုု ့ရဲ  ့သဘာ၀အရင္သအျမစ္ေတဌကိုု တန္ဘုုိသထာသရေကာင္သမလန္သ သိနာသလည္လာမလာပါ။

အခုုေလာက္ဆိုုရင္ က်မတိုု ့ရဲ  ့သဘာ၀အရင္သအျမစ္ေတဌကိုု ဘာေၟကာင့္ ထိန္သသိမ္သသင့္တယ္ဆိုု တာ မ်ာသမ်ာသမဟုုတ္ေသာ္လည္သ ေရသေရသေတာ့ ေပၚလာမယ္လိုု ့ထင္ပါတယ္။
မေပၚလာဘူသဆိုုရင္ေတာ့ က်မရဲ  ့ေရသသာသမလုုညံ့ဖ်င္သတာေၟကာင့္သာျဖစ္ပါလိမ့္မယ္ရလင္။ ဒီအထိ သီသခံျပီသဖတ္လာတဲ့အတဌက္လည္သ ေက်သဇူသတင္ရပါတယ္ရလင္။



အာသလံုုသကိုုေက်သဇူသတင္ပါတယ္ရလင္။
ခင္မင္ေလသစာသေသာ..
အုုိင္အိုုရာ

Citation:
Krebs, C. 2001. Ecology: the experimental analysis of distribution and abundance, 5th Edition
Notes from various training courses attended by the writer
Posted by Iora at 2:33 AM
Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages