ခ်င္းတြင္းနဲ႔ ျမစ္သာ
Thomas Latt
| ခ်င္းတြင္းနဲ႔ ျမစ္သာ |
|
|
| Written by ကုိဆူး (ခ်င္းေတာင္ေျခ) | |
|
ျမစ္ဆုံဆုိတာ ဧရာ၀တီရဲ႕ အထက္ပုိင္းေဒသမႇာေတာ့ နာမည္ႀကီးတာပဲေလ။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ အထက္ခ်င္းတြင္းေဒသမႇာလည္း ကေလး၀ၿမိဳ႕မႇာ ခ်င္းတြင္းျမစ္နဲ႔ ျမစ္သာျမစ္ ဆုံရာရႇိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီေနရာကုိ ျမစ္ဆုံလုိ႔ ဘယ္သူမႇ အေခၚအေ၀ၚ မရႇိပါဘူး။ ကေလး၀ၿမိဳ႕ရဲ႕ ၿမိဳ႕ဦးမႇာရႇိတဲ့ ေရႊမုဒ္ေ႒ာဘုရားရဲ႕ အစြန္းေလးမႇာ ျမစ္ႏႇစ္စင္း ဆုံၾကတယ္။ အဲဒီေနရာကုိ ေရႊမုဒ္ေ႒ာဘုရားႀကီးေပၚကေန ၾကည့္လုိက္ရင္ ျမစ္ႏႇစ္စင္းဆုံေတြ႕ရာကုိ အတုိင္းသားျမင္ႏုိင္တယ္။ ခ်င္းတြင္းျမစ္ဟာ ဧရာ၀တီျမစ္ရဲ႕ အဓိက ျမစ္လက္တက္ ျဖစ္ၿပီး ျမန္မာႏုိငံအတြင္းမႇာ တတိယအရႇည္ဆုံး ျမစ္တစ္ခု ျဖစ္တယ္။ ကခ်င္ျပည္နယ္ ကူမြန္ေတာင္တန္းရဲ႕ အေနာက္ဘက္နဲ႔ အိႏၵိယျမန္မာနယ္စပ္ ေတာင္တန္းေတြမႇာ ျမစ္ဖ်ားခံတဲ့ တႏုိင္ခ၊ တရြန္ခ၊ တ၀န္ခ ျမစ္သုံးသြယ္ဟာ ဟူးေကာင္းခ်ိဳင့္၀ႇမ္းမႇာ ေပါင္းဆုံးၿပီး ခ်င္းတြင္းျမစ္ အျဖစ္နဲ႔ေတာင္ဘက္သုိ႔ စီးဆင္းပါတယ္။ ျမစ္သာျမစ္ႀကီးက ခ်င္းေတာင္ကေန ျမစ္ဖ်ားခံ စီးဆင္းလာၿပီး ခ်င္းတြင္းျမစ္ထဲကုိ စီး၀င္တဲ့ ခ်င္းတြင္းျမစ္ရဲ႕ လက္တက္ တစ္ခုေပါ့။ ဒီျမစ္ႏႇစ္ခုဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံ အေနာက္ေျမာက္ ေဒသမႇာ လူသိမ်ားၿပီး လူေတြကုိ အက်ိဳးျပဳေနတဲ့ ထင္ရႇားတဲ့ ျမစ္ေတြေပါ့။ ခ်င္းတြင္းျမစ္အတြင္းကုိ အေရႇ႕ဘက္ကေန ဥ႐ုျမစ္၊ အေနာက္ဘက္က နန္ဖြတ္ကျမစ္၊ ျမစ္သာျမစ္တုိ႔ စီး၀င္တယ္ေလ။ ခႏၲီး၊ ထမံသီ၊ ဟုမၼလင္း၊ ေသာင္သြပ္၊ ေဖာင္းျပင္၊ ကင္းတပ္၊ ေမာ္လုိက္၊ ကေလး၀၊ မင္းကင္း၊ ကနီနဲ႕ မုံရြာၿမိဳ႕ တုိ႔ကုိ ျဖတ္သန္းၿပီး ေရစႀကိဳၿမိဳ႕ အလြန္မႇာ ျမစ္ေၾကာင္း ႏႇစ္ျဖာကြဲၿပီး ျမစ္၀ႏႇစ္ခုျဖင့္ ဧရာ၀တီ ျမစ္အတြင္းကုိ စီး၀င္တယ္လုိ႔ သိရတယ္။ ျမစ္၀တစ္ခုက ျမင္းျခံအထက္ ေရတုိင္ရြာအနီးမႇာ စီး၀င္ၿပီး၊ အျခား တစ္ခုက ျမင္းျခံၿမိဳ႕ေအာက္ ပခုကၠဴ အထက္ကေန စီး၀င္တယ္ေလ။ ဒါေပမယ့္ အထက္ျမစ္၀မႇာ ေကာသေလာက္နီးပါး ျဖစ္သြားလုိ႔ ေအာက္ျမစ္၀ကသာ သေဘာၤမ်ား စုန္ဆန္ သြားလာႏုိင္ေတာ့တယ္လုိ႔ ဆုိၾကတယ္။ ခ်င္းတြင္းျမစ္ဟာ ၆၉၁ မုိင္ ရႇည္လ်ားၿပီး တစ္ႏႇစ္တစ္ႏႇစ္ ေရထုထည္ဧက ေပ ၁၁၅ သန္း စီးဆင္းၿပီး မုိးတြင္းမႇာေတာ့ ခႏၲီးၿမိဳ႕အထိ သေဘၤာေတြ သြားႏုိင္ေပမယ့္၊ ေဆာင္းနဲ႕ေႏြဥတုမႇာေတာ့ ဟုမၼလင္းၿမိဳ႕အထိသာ သေဘၤာမ်ား က်ပ္က်ပ္တည္းတည္း သြားလာႏုိင္ေတာ့တယ္ေလ။ တစ္ေန႔ေတာ့ ကြၽန္ေတာ္ဟာ ျမစ္ႏႇစ္စင္းကို ခ်စ္တဲ့စိတ္နဲ႕ ျမစ္ေရျပင္ကို ျဖတ္တုိက္လာတဲ့ ေလညင္းသန္႕သန္႕မႇာ စိတ္ေဆးဖုိ႕ ေရႊမုဒ္ေ႒ာဘုရားေပၚကို တက္ခဲ့မိပါေရာ။ အဲဒီမႇာ ဘုရားေပၚကေန ျမင္ရတဲ့ ျမစ္ႏႇစ္စင္းကုိ ခါတုိင္းလုိပဲ ေငးၾကည့္မိတယ္။ ျမစ္တစ္ခုက ညိဳညစ္ညစ္၊ ျမစ္တစ္ခုက စိမ္းၾကည္လဲ့လုိ႔ အတုိင္းသား ျမင္လုိက္ရေတာ့ တုန္လႈပ္သြားတယ္။ ခ်င္းတြင္းျမစ္ေရေတြဟာ ေနာက္က်ိလုိ႔ေပါ့။ ေႏြရာသီမႇာဆုိရင္ ခ်င္းတြင္းျမစ္ေရဟာ အျမဲတမ္း ၾကည္ၾကည္လင္လင္ ရႇိခဲ့တာ မဟုတ္လား။ မုိးရာသီေရာက္မႇ ဒုိက္ ေတြနဲ႔ ေနာက္က်ိတတ္တယ္လုိ႔ သိထားတာကုိး။ ခုေတာ့ အတၲေတြ မႊမ္းထုံထားၿပီး ေလာဘေတြနဲ႕ အေရာင္ဆုိးခံလုိက္ရတဲ့ ခ်င္းတြင္းျမစ္ႀကီးဟာ မႈန္ေတေတ အၾကည့္ေတြနဲ႔ ၾကည့္တတ္ေနၿပီေလ။ အထက္ပုိင္းမႇာက ခ်င္းတြင္းျမစ္ထဲကုိ ေရႊေတြက်င္ေနၾကေတာ့ ေရေတြေနာက္ေနတာ ေတာ္ေတာ္ၾကာပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ ဒီဘက္ တစ္ႏႇစ္၊ ႏႇစ္ႏႇစ္ေလာက္မႇာ ပုိဆုိးလာတယ္။ ေႏြ၊ မုိး၊ ေဆာင္း ျမစ္ေရက ေနာက္က်ိေနေတာ့တာ။ ခ်င္းတြင္းျမစ္ေရကုိ ေသာက္သုံးေနၾကတဲ့ ေဒသခံေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးကုိ သတိပုိထားၾကရၿပီေလလုိ႔ ေဒသခံတစ္ဦးက ေျပာျပတယ္။ ေရအမ်ိဳးအစား အမ်ဳိးမ်ဳိးမႇာ အညစ္ပတ္ဆုံးဟာ ျမစ္ေရျဖစ္တယ္လုိ႔ ေျပာၾကတယ္ဗ်။ ေရအမ်ိဳးအစား အမ်ိဳးမ်ိဳးအတြင္းမႇာလည္း၊ သတၲဳတြင္းေတြရႇိတဲ့ ေဒသမ်ားမႇာရႇိတဲ့ ေျမေအာက္ေရကုိ ခဲ၊ ကက္ဒ္မီယမ္၊ ျပဒါး၊ ဖယ္ရီလီယမ္၊ စထရြန္တီယမ္၊ ခ႐ုိမီယမ္ ပါ၀င္မႈ အေျခအေနကုိ စစ္ေဆးၿပီးမႇသာ ေသာက္သုံးသင့္တယ္လုိ႔ ဆုိၾကတယ္။ ကဲ ဒီလုိ ေရႊေတြတူးေဖာ္ေနၾကတဲ့ ျမစ္အတြင္းက ညိဳညစ္ညစ္ ျမစ္ေရေတြထဲမႇာလည္း ဘယ္လုိ ဓာတ္သတၲဳေတြ ပါ၀င္ေနမလဲဆုိတာ စမ္းသပ္ေပးဖုိ႔ လုိေနၿပီမဟုတ္လား။ ေရႊက်င္ေနၾကတဲ့ သူေတြဆီက ျပဒါးေတြဟာ ျမစ္ထဲကုိ လုံး၀မေရာက္ပါဘူးလုိ႔ ဘယ္သူကမ်ား အာမခံရဲမႇာလဲဗ်ာ။ သဘာ၀က ေပးအပ္ထားတဲ့ သယံဇာတေတြ ေပါမ်ားလြန္းတဲ့၊ ေျမလႇန္ရင္ ေရနံဆုိတာလည္း မရႇားတဲ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ႏုိင္ငံမႇာ သယံဇာတျမစ္ႀကီးေတြလည္း အပါအ၀င္ေပါ့။ လူတစ္စုရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာမယ့္ ဆုိးက်ိဳးေတြကုိ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ဒီအတုိင္း ထုိင္ၾကည့္ေနႏုိင္မလား။ သဘာ၀သယံဇာတဆုိတာ မကုန္သြားပါဘူးလုိ႔ ဘယ္သူက ေျပာႏုိင္လိမ့္မလဲ။ ဘုိးေမြဘြားေမြျဖစ္တဲ့ ျမစ္ၾကီးေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးကုိ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ဂ႐ုစုိက္ၾကရမယ္ေလ။
ျမစ္သာျမစ္နဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ေျပာစရာတစ္ခုက အရင္ႏႇစ္ေတြ အုိးသည္ေတြဆုိရင္ ေလႇေလးေတြနဲ႔ ဒီလုိ ေႏြဦးရာသီဆုိရင္ ဆန္တက္လာၾကေပမယ့္ ေလႇေလးေတြကုိ ဒီႏႇစ္မႇာ မျမင္မေတြ႕ၾကေတာ့ဘူးေလ။ သစ္ေခ်ာက္ေက်းရြာ အနီးမႇာ ေက်ာက္မီးေသြးတူးေဖာ္တဲ့ ကုမၸဏီတစ္ခုက တံတားထုိးထားလုိက္တာ ေလႇသြားလုိ႔ မရေတာ့လုိ႔ ဆုိပဲ။ ဒါေပမယ့္ လြတ္လပ္စြာ စီးဆင္းတဲ့ ျမစ္ေရေတြကုိ မထိခုိက္လုိ႕ ေတာ္ေသးတာေပါ့။ ခ်င္းတြင္းျမစ္၀ႇမ္းရဲ႕ ေရသယံဇာတကုိ ဘက္စုံ အသုံးခ်ေရးအတြက္ ပဏာမ ေလ့လာမႈကုိ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ ကြၽမ္းက်င္မႈ အကူအညီေပးေရး ဘုတ္အဖြဲ႕ရဲ႕ အစီအစဥ္နဲ႔ ၁၉၆၂ ခုႏႇစ္ ကတည္းက ေဆာင္ရြက္ခဲ့တယ္လုိ႔ မႇတ္သားဖူးတယ္။ အဲဒီ အစီရင္ခံစာမႇာ ခ်င္းတြင္းျမစ္ႀကီးနဲ႔ ျမစ္လက္တက္ေတြေပၚမႇာ ေရေလႇာင္တမံေတြ အဆင့္ဆင့္ တည္ေဆာက္ၿပီး ေရအားလွ်ပ္စစ္ ထုတ္ယူရန္၊ လႇ်ပ္စစ္ေရတင္စုိက္ပ်ဳိးေရး တုိးခ်ဲ႕ေဆာင္ရြက္ရန္နဲ႔ ခ်င္းတြင္းျမစ္႐ုိးတစ္ေလွ်ာက္နဲ႔ ဧရာ၀တီျမစ္ အလယ္ပုိင္းအတြင္း ေရေၾကာင္း သြားလာေရး တုိးခ်ဲ႕ ေဆာင္ရြက္သြားရန္ တင္ျပခဲ့ပါတယ္။ စစ္ကုိင္းတုိင္း အထက္ပုိင္းေဒသေတြနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံ အလယ္ပုိင္းေဒသေတြ အၾကား စီးပြားေရး၊ ကူးသန္းသြားလာေရး အဓိက လမ္းေၾကာင္းျဖစ္တဲ့ ခ်င္းတြင္းျမစ္ေၾကာင္းဟာ မုိးရာသီနဲ႔ ေႏြရာသီေရစီးႏႈန္း ကြာျခားမႈ အလြန္မ်ားလာသလုိ၊ ေရအျမင့္ေတြဟာလည္း အနိမ့္အျမင့္ ႀကီးမားလြန္းပါတယ္။ ခ်င္းတြင္းျမစ္ရဲ႕ ေလွ်ာေစာက္(Gradient)ကို ေလ့လာၾကည့္ေတာ့ အထက္ပုိင္းမႇာ (၀.၀၀၀၃၀) ေလာက္ျဖစ္ၿပီး ျမစ္ေအာက္ပုိင္းမႇာေတာ့ (၀.၀၀၀၅၀) ခန္႔ ျဖစ္တယ္လို႔ မႇတ္သားဖူးတယ္။ ျမစ္ၾကမ္းျပင္ဟာ အနည္က်ေက်ာက္တုံးေတြ ျဖစ္တယ္။ အျမင့္ဆုံး ေရစီးႏႈန္းကေတာ့ (၃.၆၇) မီတာ။ စကၠန္႔ျဖစ္ၿပီး ျမစ္ေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္ ျမစ္ ျပင္အက်ယ္မႇာ (၁၈၀)မီတာကေန (၃၀၀၀)မီတာအထိ ရႇိတယ္လို႔ မႇတ္တမ္းေတြအရ သိရပါတယ္။ ကုလသမဂၢ ပညာရႇင္ေတြက ခ်င္းတြင္းျမစ္ဖ်ားမႇာ ေရအားလႇ်ပ္စစ္ စီမံကိန္း(၃) ခု(တရြန္ခ ၁၅၀ မဂၢါ၀ပ္၊ တ၀မ္ခ ၅၀ မဂၢါ၀ပ္၊ တႏုိင္းခ ၁၅ မဂၢါ၀ပ္)၊ ခ်င္းတြင္းျမစ္မႀကီးေပၚမႇာ ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္း ၃ ခု၊ (ထမံသီ ၁၂၀၀ မဂၢါ၀ပ္၊ ေမာ္လုိက္ ၅၂၀ မဂၢါ၀ပ္၊ ေရႊစာေရး ၆၄၂ မဂၢါ၀ပ္)၊ ျမစ္လက္တက္ျဖစ္တဲ့ ျမစ္သာျမစ္ေပၚမႇာ(၂၀ မဂၢါ၀ပ္နဲ႔ ၄၀ မဂၢါ၀ပ္)တုိ႔ကုိ အဆင့္ဆင့္ တည္ေဆာက္သြားဖုိ႔ တင္ျပခဲ့ၿပီး အဲဒီအထဲကေနမႇ ထမံသီနဲ႕ ေရႊစာေရး စီမံကိန္းေတြကုိ ဦးဆံုး ေလ့လာခဲ့ၾကသတဲ့။ ၆၄၂ မဂၢါ၀ပ္ ထြက္ရႇိမယ့္ ေရႊစာေရး ေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းရဲ႕ ျဖစ္ေျမာက္ႏုိင္စြမ္း အစီရင္ခံစာဟာ ၂၀၀၅ ခုႏႇစ္အတြင္း ၿပီးစီးခဲ့ပါတယ္။ ခ်င္းတြင္းျမစ္ရဲ႕ မုိးရာသီ ေရစီးႏႈန္း မ်ားျပားလြန္းတာေၾကာင့္ အထက္ပုိင္းက ထမံသီစီမံကိန္းကုိ ဦးစြာတည္ေဆာက္ဖုိ႔ အၾကံျပဳခဲ့တဲ့အတြက္ ထမံသီစီမံကိန္းရဲ႕ ျဖစ္ေျမာက္ႏုိင္စြမ္း အစီရင္ခံစာ ျပဳစုေရးဆြဲေရးကုိ အိႏၵိယႏုိင္ငံ အမ်ိဳးသားေရအားလွ်ပ္စစ္ ေကာ္ပုိေရးရႇင္း(National Hydroelectric Power Corporation NHPC)က တာ၀န္ယူေဆာင္ရြက္သြားဖုိ႔ ညိႇႏႈိင္းထားပါတယ္။ ဘာပဲေျပာေျပာ ျမစ္ေတြေပၚမႇာ တာတမံေတြ တည္ေဆာက္တာဟာ အက်ိဳးနဲ႔အျပစ္ေတြ အနည္းနဲ႔အမ်ား ဆုိသလုိေတာ့ ရႇိတာပါကလား။ အက်ဳိးေက်းဇူးမ်ားမ်ားကုိ စဥ္းစားၿပီး အျပစ္ဒုကၡေတြ နည္းနည္းကုိ ျဖစ္ေစမယ့္ စီမံခန္႔ခြဲမႈေတြ ရႇိပါေစလုိ႔ ဆုေတာင္းရမႇာေပါ့။ ေလာေလာဆယ္မႇာေတာ့ ခ်င္းတြင္းျမစ္ဟာ ႏႈန္းပုိ႔ခ်မႈေတြ မ်ားတာေၾကာင့္ တခ်ိဳ႕ေနရာေတြဆုိရင္ ေရေၾကာင္းသြားလာမႈ ေတာ္ေတာ္ခက္ခဲလာတယ္လုိ႔ ဆုိၾကတယ္။ ေရႇာ္တယ္လုိ႔ေခၚတဲ့ ကုန္ေမာ္ေတာ္ေလးေတြ ႏႇစ္စင္း အေရႇာင္ခက္တဲ့ ေနရာေတြ ရႇိလာၿပီတဲ့။ သဲေသာင္ေတြမ်ားတဲ့၊ အနည္ေတြပုိၿပီး ပုိ႔ခ်လာတဲ့ ဗုိက္ႀကီးပူလာတဲ့ ခ်င္းတြင္းလုိ႔ ဆုိရမႇာေပါ့။ ခ်င္းတြင္းျမစ္ရဲ႕ လက္တက္ ဥ႐ုျမစ္ဆုိရင္ ေမာ္ေတာ္ႀကီးေတြ သြားမရေတာ့လို႔ ဟုမၼလင္းၿမိဳ႕ေအာက္က ျမစ္၀တင္ ကုန္ေတြကုိ ေမာ္ေတာ္ငယ္ေလးေတြနဲ႔ကဲ့ၿပီး သယ္ေဆာင္ေနရတယ္ဆုိတဲ့ သတင္းစကားေတြ ၾကားသိေနရတယ္။ ဟုိယခင္ တစ္ႏႇစ္က ေမာ္လုိက္ၿမိဳ႕ ေရေၾကာင္းဟာ ၿမိဳ႕နဲ႔ေ၀းရာကုိ ေရႊ႕သြားလုိ႔ ၿမိဳ႕သူၿမိဳ႕သားေတြ ေရအခက္ေတြ႕ရပါေရာလား။ ေနာက္ကုိ ဒီလုိ သုံးေရေသာက္ေရ ခက္ေစမယ့္ ျမစ္ေၾကာင္း ေရလမ္းေျပာင္းလဲမႈေတြ ျဖစ္လာခဲ့ရင္ ေဒသခံေတြ အခက္ၾကံဳရမႇာပါလား။ တခ်ဳိ႕ျမစ္ေတြဆုိ အခုလုိ ေႏြရာသီမႇာဆုိ လႇည္းနဲ႔ျဖတ္လုိ႔ ရၾကသတဲ့။ ေရမရႇိတဲ့၊ ေရနည္းပါးတဲ့ ျမစ္ေတြမ်ားလာတာဟာ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ အနာဂတ္ကုိ ေကာင္းမြန္လာတာလား ဆုိးရြားသြားေစတာ လားဆုိတာ ေျပးၾကည့္စရာ မလုိပါဘူး။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ အနာဂတ္ မ်ဳိးဆက္သစ္ေတြနဲ႕အတူ ငယ္ငယ္တုန္းက ေရဆင္းခ်ဳိးခဲ့ဖူးတဲ့ ခ်င္းတြင္းျမစ္အတြင္းမႇာ တေပ်ာ္တပါးႀကီး ေရကူးေနလုိက္ခ်င္ပါသေကာဗ်ာ။ |