بسم الله الرحمن الرحیم
دختری فعال فرهنگی بود.
برخی از متحجرین قصد داشتند با ازدواج با او، وی را ساکت کنند، اما موفق نشدند.
دختری که از داستان نویسی و شعر و رمان، به عنوان سلاحی برای تبلیغ اسلام استفاده میکرد.1
سیر حرکتی اقدامات بانو بنتالهدی:
مهدکودک، مدرسه، آموزش خارج مدرسه (کتاب،
نشریه)، مجالس خانگی و... بود. بنت الهدی بانویی که خود را وقف جریانسازی در مهمترین رکن
جامعه، یعنی زنان کرد.
| | | | بنتالهدی صدر، زنی فراتر از زمان خود سیر حرکتی اقدامات بنتالهدی، مهدکودک، مدرسه، آموزش خارج مدرسه (کتاب، نشریه)، مجالس خانگی و... همه و همه زنانی که... | | | |
تولد:
در عراق، در شهر کاظمین به دنیا آمد.2
والدین بنت الهدی:
«پدر بنت الهدی مرجع بزرگی بود که پس از میرزا محمّدحسین شیرازی
به مقام رفیع مرجعیت عامّه شیعیان رسید. مادر بنت الهدی فرزند شیخ عبدالحسین آل یاسین از عالمان بزرگ زمانه خود به شمار می
آمد.»3
تحصیلات بنت الهدی صدر:
در طفولیت، پدر خود را از دست داد و تحت آموزش مادر بزرگوار و برادر فاضل خویش سید محمدباقر صدر قرار گرفت.
بنت الهدی تحصیلات عالی خود را در زمینه ادبیات، اصول فقه و علم حدیث در نزد برادرانش، سید اسماعیل، و سید محمدباقر در شهر نجف اشرف به پایان رساند و توانست به درجه اجتهاد برسد.
آمنه صدر از زنان روشن فکر زمان خود به شمار می آمد و بعدها به بنت الهدی صدر ملقب گردید، توانست آگاهی زنان هم دوره خود را بالا ببرد و با نظارت بر چهار مدرسه دخترانه در شهرهای کاظمین، نجف و کوت، در طول هفت سال، به تربیت صحیح اسلامی، توسعه فرهنگ بیداری و ترویج حجاب در میان دختران بپردازد.2

این بانوی گران قدر پس از پایان تحصیلات، با تأسیس یک مرکز فرهنگی در شهر کاظمین و برپایی اجتماعات مختلف به ترویج اسلام پرداخت.
او نخستین زن مسلمان شیعه بود که کتاب های فراوانی به سبک جدید تألیف کرد. در دوازده سالگی نیز مجله ای به نام «جامعه» را منتشر ساخت و بعدها مقالات او در مجله «اضواء» که جمعی از علمای نجف آن را منتشر می کردند به چاپ رسید. وی با این اقدامات توانست دیدگاه های جامعه را در مورد زن تغییر دهد.2
ویژگی های شخصیتی بنت الهدی:
او دانشمندی با اعتقاد، با اخلاقیاتی نیکو و
معاشرتی پسندیده بود. وی با پذیرفتن بانوان، چنان لبخندی بر لبان آن ها می
نشاند که غم را از جانشان می زدود. او دارای هوش سرشاری بود و کرم بیش از
حدّی نسبت به درماندگان داشت. او صمیمی، هدایتگر و عفیف بود و یدی طولا در
تربیت اسلامی داشت. به تحصیل کرده ها اهمیت می داد، اما با همه برخوردی
یکسان داشت. به اعتقاد وی طبقه تحصیل کرده در نسل های آینده تأثیر بیشتری
دارد. در همه صحنه ها حاضر و مورد اطمینان مراجع مسلمان و پرهیزگار بود.
یکی از خواهران مجاهد عراقی می گوید: «محبت و عاطفه و روش جذّاب ایشان و به
طور کلی، چهره متکامل اسلام را در این شهید بزرگوار بنت الهدی می دیدم.
نهایت ایثار در او متجلّی بود. آگاهی بخشیدن به دیگران را وظیفه شرعی و
واجب خویش می دانست. جلوه رفتاری او با دیگران به گونه ای بود که گویی
سالیان دراز با آن ها زیسته است. شخصیت وی در دل ها نفوذ عمیقی داشت.»3
فعالیتهای فرهنگی
فعالیتهای فرهنگی آمنه، ناظر بر تمام اقشار زنان بود؛ از کودک گرفته تا زنان سالخورده و ناتوان؛(4)
الف- تأسیس مدارس الزهرا(س) و مراکز فرهنگی:
اقدامی که نمونه آن را شهید باهنر و شهید بهشتی در ایران نیز انجام دادند، تأسیس مدارس اسلامی مبتنی بر اهداف اسلام.
هدف از تأسیس این مجتمعهای آموزشی ابتدایی و غیرابتدایی، صرفاً تأمین
نیازهای آموزشی نبود؛ زیرا مدارس حکومتی که در عراق وجود داشتند
دانشآموزان دختر را آموزش میدادند، بلکه ضرورتهای دیگری موجب تأسیس این
مدارس گردیدند؛ از جمله این ضرورتها، میتوان مقابله و رویارویی با فرهنگ
مادی که موجبات فساد و انحراف اخلاقی را فراهم میکرد، ذکر کرد. همچنین
نشر فرهنگ اسلامی صحیح به نحو وسیع که میتوانست جایگاه زن را ارتقا بخشد.
او بانوان شیعه معلمهای را که دارای کفایت علمی و
مزایای خاص بودند و به شئونات اسلامی التزام داشتند، بر این کار گماشت تا
اسوه و الگوی دختران قرار گیرند.
...این مدارس نسبت به مدارس
دولتی، موفقیتهای فراوانی در امتحانات سراسری وزارتخانهای داشتند؛
بهگونهای که به قوت علمی و تربیتی مشهور بودند و استقبال مردم به این
مدارس به حدی بود که برای ورود به آن صف میکشیدند و این مدارس گنجایش همه
داوطلبان را نداشتند. او دایم بین بغداد و نجف در حرکت بود تا به امر تدریس
و نظارت و توجه به مدارس بپردازد.
ب- تدریس و برگزاری جلسات دعا
ج- کتابت و تألیفشيوه داستانپردازي او، بهترين راهکار براي آشناکردن زنان با مسئوليتهاي
خود بود؛ به خصوص در آن مقطع زماني که عرصه ادبي، عرصه تاخت و تاز دشمنان
اسلام بود.
از اینجا بود که نام بنتالهدی، جایگزین آمنه شد. زنان
عراقی آنقدر که بنتالهدی را میشناختند، با آمنه آشنایی نداشتند و
کتابهای بنتالهدی یکی پس از دیگری با اقبال فراوان مخاطبان روبهرو شد.
حضور اجتماعی زنان نیز در عین خانوادهمداری، در داستانها قابل تأمل است.
خط به خط داستانهای بنتالهدی، یادآور آیه به آیه قرآن است؛
د- تعلیم و تربیت در موسم حج
یکی
از اقدامات منحصر به فرد بنتالهدی، تشکیل کاروانی از زنان همراه خود برای
برگزاری مراسم حج بود. او در خلال برگزاری مراسم با تسلطی که بر احکام دین
و فتاوای مراجع مختلف داشت، پاسخگوی سؤالات و معلم احکام و دین بود.
کتاب «بر بلندیهای مکه» به خوبی نشاندهنده احساسات و روح او در این ایام است؛
ه- انسانسازی
تلاش میکرد بهگونهاي لباس بپوشد که در محافل زنان متمکن که در نجف و يا
بغداد ملاقاتشان ميکرد، مقبوليت داشته باشد. فلسفه اين اقدام او آنطورکه
خود تبيين ميکرد اين بود که با لباس پوشيدن مناسب، بسياري از زنان را جذب و
تصويري مثبت از زنان مؤمنه را در اذهان آن دسته از زناني ايجاد ميکرد که
خوشپوشي را نمادي از فرهنگ و ذوق و همسویي با زمانه و همراهي با تمدن و
همقدمي با روح زمان ميدانستند و فکر ميکردند که دختران و زنان مذهبي،
امل و عقبمانده هستند و حتي در لباسپوشيدن، ذوق و سليقه زنانه و آگاهي و
درکي از روح تمدن و مدنييت پيشرفتهاي که هر روز چيز جديدي را به دنيا عرضه
ميکند، ندارند.
بنتالهدي دريافت که اين وسيله (شيکپوشي و توجه
به نوع لباس) از جمله راهها و ابزارهايي است که ميتواند به هدف مقدس او
کمک کند؛ لذا به سمت آن رفت، اما نه از روي علاقه و شيفتگي به آن، بلکه به
نيت اينکه اين حرکت را زمينه و پيشدرآمدي براي ادي تکليف بزرگش که همانا
رساندن پيام و رسالت خدا به ذهن و گوش ديگر دختران و زنان بود، قرار دهد و
بنابراين، زماني که انجام اينگونه اقدامات منتفي شد، او به همان طبيعت
زاهدانه و بياعتنايي به زخارف و تجملات دنيا گشت و از آن به بعد، او را در
سادهترين لباسها ميبينيم و مشاهده ميکنيم.4
فعالیتهای سیاسی
در
نخستین مرتبه اى که رژیم صدام سید محمدباقر صدر را دستگیر کرد، بنتالهدی
تا خیابان اصلى همراه او آمد و تصمیم گرفت که همراه برادر سوار ماشین شود،
ولى مأموران مانع از این اقدام شدند. بنتالهدی فریاد برآورد و سخنرانى
عجیبى کرد که همه را به تعجب واداشت؛
پس از خروش زینبوار بنتالهدی، تظاهراتی از حرم امام علی علیهالسلام با
حضور مردان و زنان عراقی به راه افتاد و در پی تظاهرات، رژیم مجبور شد سید
محمدباقر را آزاد کند.
سرانجام بنتالهدی و برادرش سید محمدباقر، در سال 1359 شمسی به دست
عوامل رژیم بعث، و بنابر اقوالی، مستقیماً توسط صدام حسین به شهادت رسیدند.4
امام خامنه ای:
در همین زمان ما، یک زن جوانِ شجاعِ عالمِ متفکّرِ هنرمندی به نام خانم «بنتالهدی» - خواهر شهید صدر - توانست تاریخی را تحت تأثیر خود قرار دهد، توانست در عراقِ مظلوم نقش ایفا کند؛ البته به شهادت هم رسید. عظمت زنی مثل بنتالهدی، از هیچ یک از مردان شجاع و بزرگ کمتر نیست. حرکت او، حرکتی زنانه بود؛
-----------------------------------------------------------------------------------
پی نوشت:
1.
2.
3.
4.