GÜBRELEMEYE ETKİ EDEN FAKTÖRLER

[BAHÇE BAKIMI]

GÜBRELEMEYE ETKİ EDEN FAKTÖRLER

BİTKİ FAKTÖRÜ,
Bitki Çeşidi:
Farklı çeşitler farklı besin maddelerine ihtiyaç duyarlar. Örneğin
marul gibi yaprağı yenen sebzeler domates ve hıyara göre daha çok
azota ihtiyaç duyarlar. Domates ve hıyarın ise fosfor, potasyum ve
kalsiyum isteği fazladır.
Bitkinin Gelişme Dönemi:
Her bitki; farklı gelişme dönemlerinde farklı miktar ve oranlarda
besin maddesine ihtiyaç duyarlar. Örneğin domatesin toplam ihtiyacının
%15'i fide döneminde (Dikimden bitki boyu 40 cm olana kadar) , % 30'u
gelişme döneminde (bitki boyu 40-60 arası) , % 55'i de kalan sürede
verilmelidir. Hıyarda ise toplam besin maddesi gereksiniminin % 33'ü
ilk meyve tutumuna kadar % 66'sı da kalan sürede verilmelidir.
İKLİM FAKTÖRÜ,
Sıcaklık: Bitkilerin gelişebilmesi için gündüz ve gece sıcaklık
istekleri farklıdır. Ayrıca besin madde alımında toprak
sıcaklıklarının da etkisi çok önemlidir. Bitkilerin besin maddelerini
alımı üzerinde, toprak sıcaklığının da önemli rolü vardır.13-14 C tan
düşük toprak sıcaklığında özellikle P, Ca, Fe ve Mn alımı
engellenmektedir. Kışın ve erken ilkbaharda görülen noksanlıkların
sebebi toprağın soğuk olması sonucu kök gelişiminin ve besin maddesi
alma kapasitesinin düşük olmasıdır.
Işık: Fotosentezi ve besin madde alımını etkiler. Işık az olursa
solunum artar, besin maddesi parçalanır ve bitki zayıf düşer. Işık
fazla ise bitki daha çok azot daha az potasyum tüketir, Kışın ise
bitki daha çok potasyum ister. Yüksek potasyum kışın meyve kalitesini
arttırır, bitkinin daha sıkı ve sağlam gelişmesini sağlar.
Oransal Nem: Yüksek oransal nem terlemeyi azaltır. Bu da su ve besin
madde taşınmasını engeller. Örneğin yüksek nem domateste Ca 'un
alınmasını engeller ve meyvede çiçek dibi çürüklüğü görülmesine neden
olur.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ,
Toprak Reaksiyonu pH: Birçok besin madde alımı, hafif asit ve nötr
karakterli topraklarda daha fazladır.
Tuzluluk: Tuzluluk bitkinin gelişimini etkileyen en önemli bir
maddedir. Seralarda yaygın olarak yetiştirilen türler arasında tuza
dayanıklılığı en yüksek olanı domatestir. Aşırı tuzluluk bitkilerin su
almasını, dolayısıyla besin maddesi alımını da engellemektedir.
Organik Madde: Organik madde toprağın su tutma kapasitesini arttırır,
havalanma koşullarını düzenler, toprak sıcaklığını arttırır. Toprak
canlıları için besin kaynağıdır. Tamponlama etkisiyle Ph'ı ayarlar.
Ayrışması sonucu bitkiye yarayışlı halde besin maddeleri ile hümik ve
fülvik asitler ortaya çıkar. Bu organik asitler toprakta alınamaz
formdaki besin maddeleri ile tepkimeye girerek, onların bitkiler
tarafından alınmasını kolaylaştırır.
Toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri istenen düzeyde
değildir. Örneğin organik madde arttıkça fosforlu gübre elverişliliği
artar. Çözüm: Hayvan gübresi, Yeşil gübre Kompostlar, Turba (torf ve
peat), Leonardit, Humik asit.
Bünye: Toprağın havalanma ve su tutma kapasitesi olarak
tanımlayabiliriz. Ağır toprakların su tutma ve katyon değişim
kapasitesi yüksek ancak havalanma koşulları uygun değildir. Hafif
topraklar ise tam tersi özelliklere sahiptir. Bu yüzden hafif
topraklarda yıkanma ile besin maddesi kaybı daha fazla olmaktadır.
Kireç: Bitkiler için besin madde kaynağıdır. Yüksek olduğunda pH
yükselmesine sebep olur ve P, Fe, Zn gibi bazı elementlerin bitkiler
tarafından alınmasını engeller.
Kök bölgesinde bulunan besin madde miktarı: Uygun besleme programları
ile kök bölgesinde yararlanılabilir besin alanları oluşturmak
gerekmektedir.
SU
Fotosentez olayında ve besin maddelerinin bitkide taşınmasını
sağlayan çok önemli bir maddedir. Bitkinin hızlı geliştiği sıcak
mevsimlerde su ihtiyacı çok fazladır, dolayısıyla besin madde tüketimi
de fazladır.
Su Kalitesi: pH, tuzluluk...

ALPASLAN ÜLKÜ
Ziraat Yük.Mühendisi