Kitab Oxumaq
Custodio Groves
Elektron kitab oxumaq n cihaz deyəndə əsasən ağla Amazon Kindle gəlsə də smartfon bazarındakı rəqabət kimi e-book readerin də z bazarı, mxtəlif modelləri, z rəqabəti var. Hazırda Kindle ilə yanaşı Kobo, PocketBook, Booken və s. bu kimi digər məşhur markalar da e-reader hazırlayır. Bu bazardakı əsas rəqabət cihazın əkisinin yngl olması, yaddaşı, internetə ıxışı, audio kitab dinləməyə imkan verməyi və hətta su keirməzlik xsusiyyətlərindədir.
Keən il ox uzun mddətdi almağa alışdığım Kindle PaperWhite n mağazada gəzəndə daha ucuz qiymətə Kobo e-reader grdm. İndi onun hansı model olduğu dəqiq yadımda deyil, amma internetdə araşdırıb haqqında bəzi mənfi rəyləri grəndən sonra fikrim dəyişdi və qəti qərara gəldim ki, Kindle Paperwhite almalıyam. İstifadəilərin oxu yazmışdı ki, cihaz qəfildən, durduğu yerdə snr.
Bir neə gn əvvəl də dşndm ki, hazırda bu bazarda ən ox tanınan elektron kitab oxuma cihazları ilə bağlı yazı hazırlayım. Beləcə başqaları da e-reader almadan əvvəl onlar haqqında birdəfəyə məlumatlanmış olar, qərar vermək də asanlaşar.
Başlayım ilk e-readerim olan, khnə dost kimi zmə doğma saydığım PocketBook-dan.
PocketBook-un da Kindle kimi bir neə modeli var. Mən təxminən 4 il PocketBook-un Basic 2 adlanan modelindən istifadə etmişəm. Əgər e-reader almaq n ayıra biləcəyiniz bdcə ox deyilsə, bu modeli rahatlıqla ala bilərsiz. Əsas zəlliyi odur ki, burada kitab oxuyanda gzlər telefondan, komputerdən, planşetdən oxuyanda olduğu kimi yorulmur, yanma və ağrı hissi olmur. Cihazın rəngi kitab kağızına bənzədiyinə grə əksinə rahat oxunur. Şrifti, yazıların və sətirlər arasındakı məsafənin lsn istədiyiniz kimi dəyişmək mmkndr. Həminin ən mhtəşəm zəlliyi odur ki, PDF, Doc, Epub kimi demək olar ki, hər formatda mətni dəstəkləyir. Mətndən qeydlər eləmək də olur.
Xeyli uzun mddət enerji saxlayır.
Mənfi cəhəti odur ki, qaranlıq yerdə oxumaq istəsən cihazın z işığından faydalanmaq olmur, nki belə funksiyası yoxdur. Həminin touchscreen olmadığına grə bir mddət sonra, yəni ox istifadə olunandan sonra dymələri funksionallığını itirməyə başlayır. Bəzən mətndə hansısa cmləni işarələmək n onu sətirbəsətir endirmək, dyməni dəfələrlə sıxmalı olmaq adamın səbrini daraldır.
Həminin bu modeldə wi fi olmadığından kitabları cihaza ancaq usb vasitəsilə əlavə etmək mmkndr. Yenə də yngl əkisi, iində minlərlə kitab gəzdirə bilməyi bir ox baxımdan işi asanlaşdırır. Amma bu sadaladıqlarım məhz Basic 2 modelinə aiddir. PocketBook markasının bundan başqa 11 modeli var. Bir-birindən fərqli olan modellərin digərlərində ekran işığı, daha ox yaddaş, hətta mətni səsləndirmə imkanı da var. Bundan başqa sensor, daha gcl RAM, micro SD, lğət, tərcmə proqramı və s. bu kimi funksiyaları var. Bu modellərin hər birinin ayrı-ayrılıqda funksiyaları ilə bağlı markanın rəsmi saytından yrənmək olar.
Kobo markalı e-book readerin he bir modelindən zm istifadə etməmişəm. Kobonun 10-dan ox modeli var. Qiymətlər 100-270 ABŞ dolları arasında dəyişir.
Bu modellərin PocketBook-dan daha stn cəhəti cihazdakı tərcmə proqramında daha ox dil seiminin olmağıdır. Belə ki, PocketBook modellərində ancaq ingilis-alman dillərində tərcmə var, amma Kobo modellərində holland, fransız, ingilis, alman, italyan, portuqal, trk və yapon dillərinə tərcmə mmkndr. Daha stn zəlliyi isə cihazların sukeirməz olmağıdır. Kobo da cihazda wi fi-la internetə qoşulmaq imkanı verir, bəzi modellərdə 8 gb və ya 32 gb yaddaş seimi imkanı var. Kobonun bəzi modelləri hətta komikslər oxumağa da imkan verir.
Kobo ilə bağlı rəylərə gz atdım. İstifadəilər bu markada ən əsas su keirməzliyini və Kobo Aura One modelinin erkanının standart e-book readerlərlə mqayisədə xeyli byk olmasını bəyənir.
Bunu mtləq qeyd etməliyəm ki, hər modellə bağlı rəylər mxtəlifdir. Məsələn, Kobo Clara haqqında msbət fikirlər daha oxdur.
Ən yaxşısı isə almaq istədiyin modeli məyyən edib onu araşdırmaqdır. Kobo modelləri haqqında daha ətraflı buradan oxuya bilərsiz.
Amazon Kindle-ın hazırladığı ilk elektron kitab oxumaq n cihaz 2007-ci il noyabrın 19-da satışa ıxıb. 399 dollar qiyməti olan ilk cihaz bir neə ay ərzində tamamilə satılıb qutarıb.
PaperWhite-dan sonra Oasis adlanan yeni modelin də artıq 2-ci nəsli istehsal olunub. Birinci nəsil Oasis-in sukeirməzlik funksiyası yoxdur. Amazon.com saytında Kindle modelləri ilə bağlı daha ətraflı yrənmək olar.
Autovision istehsalı olan ebook reader modeli azdır, nki bu şirkət yalnız e-reader istehsalına fokuslanmayıb, bu şirkətin məhsullarının sadəcə bir eşididir. Mxtəlif nv elektron cihaz istehsal edən şirkətin 4 e-reader modeli var. Onların yaddaşı 4-8 GB arasında dəyişir, amma hər biri Micro SD dəstəklədiyinə grə xarici yaddaşı 32 GB-a qədər artırmaq mmkndr. Wi-fi funksiyasının olmadığı cihazlar epub, pdf, txt, html, fb2, mobi, rtf mətn formatlarını dəstəkləyir.
Bəziləri hesab edir ki, kağız qoxusunu hiss etmədən kitab oxumaq olmur. Ənənəvi kitab oxuma tərəfdarı olanlar e-book readerləri sevmir. Amma radikal yanaşmaq yaxşı deyil, ən yaxşısı elektron kitab oxumağın yaxşı tərəfləri olan bu siyahını oxumaqdır ?
Romanda əsas qəhrəman yeniyetmə Holdenin dili ilə məllif z dvrnn Amrrikasında, geniş mənada btn dnyada gedən proseslərə z fikrini bildirir. Əsərdə aıq formada XX əsrin ortalarındakı amerikan həqiqətlərinin kəskin tənqidi, insanların ikizlly, dinin lazımsız steorotipləri tənqid olunur. Maraqlı olan da budur ki, məllif btn bunları 16 yaşlı bir yeniyetmənin dilində mkəmməlliklə ifadə edə bilir. Əsərdə istifadə olunan geniş vulqarizmə, insanlardakı mənfi təsirinə grə əsər uzun mddət qadağan edilməsinə baxmayaraq, dnyada ən ox oxunan kitablardan biri ola bilmişdir. Roman nəşr edildiyi gndən əksər amerikan gənclərinin sevimli kitabına evrilmişdir. Hətta əsərin təsirindən intihar edən bir neə gəncə belə rast gəlinmişdir. ABŞ Prezidenti Ronald Reyqana sui-qəsd etmiş Con Hinklin sui-qəsddən əvvəl bu romanı oxumuşdur. Con Lennonun qatili Mark epmenin də zərindən Devid Selincerin bu romanı tapılmışdır.
Roman bəşəri mvzu olan qadın-kişi mnasibətlərinin bəzən mrəkkəb, bəzən də olduqca sadə grnən məqamlarından bəhs edir. İnsanın həyatında rastlaşdığı hər bir halın onun n ilk və təkrarsız olduğunu, qərarını sınamaq şansının olmadığını, yaşamaq təcrbəsinin yaşadıqca yarandığını deyən yazıı, əslində, btn bunların olmamaq ehtimalının varlığını da inkar etmir. İnsan daim seim qarşısındadır, bu seimin ynglly və ağırlığı onun gələcək həyatının trayektoriyasını cızır.
Lev Tolstoy bu əsəri İncildən gtrlmş sitatlar əsasında yazıb. Burada gnah işlətmiş mələyin "İnsan nə ilə yaşayır?" sualına cavab tapmalı olmasından danışılır. O, sualın cavabını tapmasa, səmaya qayıda bilməyəcək. İnsanlar arasında yaşayıb, insan həyatının həqiqi mənasını anlamağa alışacaq. Sualın cavabı isə oх sadədir: Sevgi! İnsan sevgi ilə yaşayır.
Kasıb təbəqənin nmayəndəsi olan 21 yaşlı Martin İden işi, matros olur. O bir gn Artura sataşan avaralarla dalaşıb, onları yaxşıca əzişdirir. Bunun mqabilində Artur ona təşəkkr etmək n evlərinə nahara ağırır. Artur Martinin yaşında olan yksək təbəqənin, burjua ailəsinin zvd. Martin onlara qonaq gələrkən yksək təbəqənin adamlarına, onların savadlarına heyran qalır. Elə burada da Arturun bacısı Rufu grr və onu sevir. Ruf yarıtəhsilli Martinə ingilis dilində gzəl danışmağı yrədir, onda ədəbiyyata maraq oyadır. Martin yrənir ki, jurnallar yazıılara onların əməyi mqabilində yaxşı qonorar verir. Ona grə də qəti qərara gəlir ki, yazıı olsun və z sevgilisinə layiq olan təbəqənin adamları sırasına qatılsın.
Son dvrlər həddindən artıq ox #kitab, mxtəlif materiallar oxuyuram. Qeyd edim ki, kitab almaq bir nv vərdişə evrilib. Təbii ki, daha ox z sahəmə aid olan, faydalı, yrədici ədəbiyyat əldə etməyə alışıram. Amma ara-sıra bədii əsərlər, "bestseller" olan dramatik məzmunlu romanlar oxumaq ehtiyacı da yaranır. Beyin, necə deyərlər, sanki "relax" olur.
Kitab oxumaq faydalı məşğuliyyətdir. Kitablar bizə ətraf mhiti daha aydın anlamğa, yeni biliklər əldə etməyə, ən əsası da sz ehtiyatımızı artırmağa və danışıq, eləcə də yazı qabiliyyətimizi inlişaf etdirməyə dəstək olur.
Ara-sıra olur ki, kitabları məzmununa grə yox, sadəcə cildlərini, dizaynını bəyəndiyim n də ala bilərəm. Evdə oxlu sayda hələ oxumağa vaxt tapmadığım kitablarım da var (bu vaxt azlığının yaranmasında sosial şəbəkələrin də rolu az deyil (əslində gnah sosial şəbəkələrdə yox, elə zmdədir)).
Bədii kitablar bəzən oxucuları həmin qəhrəmanların həyatının iinə aparır. Biz həmin qəhrəmanlarla bərabər sevinir, həyəcanlanır, qorxur və təsvir olunan bədii obrazın həyatını yaşayırıq. Aristotel deyirdi ki, faciə seyr edəndə iimizdə iki hiss yaranır: əsərin qəhrəmanına acımaq hissi və z həyatımıza grə qorxu hissi. Bu hissləri yarada bilən əsəri mkəmməl hesab etmək olar.
Mike Wallas və Alison Wray adlı ingilis akademikləri "Five Critical Synopsys Questions" ("Beş kritik qısa xlasə sualları") adlı bir metod hazırlayıblar. Hər-hansı bir materialı oxumazdan əvvəl 5 suala cavab verməliyik:
c80f0f1006