به یقین باوفاترین جانور نسبت به انسان سگ میباشد، در اینجا دستورات دین اسلام و دین زرتشت دربارهی سگ بیان خواهد شد.
اسلام سگ را جانوری جنس میداند که اگر پیروانش با دست تر او را لمس کنند، باید خود را با آب و گل پاک نمائید و اگر چنین نکنید در زمرهی نجسها هستند. محمد ابن عبدالله حتی سگ ستیزی را بدانجا میبرد که به علی ابن ابیطالب دستور میدهد تا رهبری دستهای از مسلمانان برای کشتن تمام سگهای مدینه را بر عهده بگیرد(1)، او سگ سیاه (البته همراه زن) (2) را شیطان مینامد. اکنون این دستوارت را با دستور زرتشت در مورد سگ با هم مقایسه نمائید، زرتشت حتی خوراک بد دادن به سگهای ولگرد را هم جایز نمیداند و به پیروانش دستور میدهد که در درمان سگهای هار هم کوشا باشند:
کدام آفریدهی نیک در میان آفریدگان سپندمینو که از نیمهشب تا دمیدن خورشید، هزاران آفریدهی اهریمن را میکشد؟
اهورهمزدا پاسخ داد:
سگ خارپشت بلند و باریکپوزه، سگ "وَنگهاپَرَه"(3) که مردم بد زبان "دوژاک"مینامندش.
این است آن آفریدهی نیک در میان آفریدگان سپندمینو که از نیمهشب تا دمیدن خورشید، هزاران آفریدهی اهریمن را میکشد.
هر کس سگ خارپشت بلند و باریکپوزه – سگ ونگهاپره – را بکشد روان خویش را تا نه پشت میکشد و اگر تاوان گناه خود را در زندگانی این جهانی با پیشکش بردن نیازی نزد "سروش" ندهد(4)، راهی به " چینَودپُل(اسلام این را پل صراط میداند که اقتباسی است آشکار از زرتشتیت)" نیابد. هر کس سگ گله، سگ خانگی، سگ ولگرد یا سگ پروردهای(سگ شکاری) را بزند و بکشد، روان او هنگام رفتن به جهان دیگر، با شیونی بلندتر از شیون گوسفندی که گرگی در جنگلی بزرگ شبیخون زده باشد، پرواز میکند. ... هیچ روانی در جهان دیگر با روان از تن جدا شدهی او دیدار نکند و در برابر زوزه و شبیخون دیوان به وی یاری نرساند. سگ نگهبان "چینودپل" در برابر زوزه و شبیخون دیوان، به وی یاری نرساند......
ای دادار جهان استومند! ای اَشَوَن!
کسی که به سگ گلهای خوراک بد بدهد، گناه او چه اندازه است؟
اهورهمزدا پاسخ داد:
گناه او همچند گناه کسی است که به سرور بزرگترین خانواده خوراک بد بدهد.
ای دادار جهان استومند! ای اشون!
کسی که به سگی خانگی خوراک بد بدهد، گناه او چه اندازه است؟
اهورهمزدا پاسخ داد:
گناه او همچند کسی است که به سرور خانوادهای میانمایه خوراک بد بدهد.
ای دادار جهان استومند! ای اشون!
کسی که به سگی ولگرد خوراک بد بدهد، گناه او چه اندازه است؟
اهورهمزدا پاسخ داد:
گناه او همچند گناه کسی است که به آتُربانی اشون(5) که به خانهاش بیاید، خوراک بد بدهد.
ای دادار جهان استومند! ای اشون!
کسی که به توله سگی خوراک بد بدهد، گناه او چه اندازه است؟
اهورهمزدا پاسخ داد:
گناه او همچند گناه کسی است که به نوجوانی اَشَوَنزاده و به پانزده سالگی رسیده، خوراک بد بدهد.
و در ادامه برای هرکدام از از کارها پادافره(مجازات) در نظر گرفته است که شامل تازیانه است.
در میان آفریدگان سپند مینو، این سگ است که اگر به او خوراک بد بدهند و همواره سرگرم به کار پاسداری از چیزهادی باشد که بهرهای از آنها بدو نرسد، زودتر از همه پیر و ناتوان میشود. پس او را شیر و چربی و گوشت و بیاور که خوراک بایستهی اوست.
ای دادار جهان استومند! ای اشون!
اگر در خانهی مزداپرستی، سگی هار یا سگی نابو باشد، مزدا پرستان چه باید بکنند؟
اهورهمزدا پاسخ داد:
باید از او نگاهداری کنند و به درمانش بکوشند؛ همانگونه که دربارهی یکی از پرهیزگاران میکنند.
ای دادار جهان استومند! ای اشون!
اگر آنان به درمان آن سگ(سگ هار) بکوشند و با ناکامی روبرو شوند، چه باید بکنند؟
اهوره مزدا پاسخ داد:
....
اگر چنین نکنند و سگ نابویا در گودال یا چاه یا پرتگاه یا رودخانه یا جویی بیفتد و زخمی شود سپس بمیرد، آنان "پشوتنو" میشوند.
(منبع اوستا پژوهش از جلیل دوستخواه جلد 2)
================================================
(1) بخاری حدیث شمارهی 3160 و مسلم حدیث شمارهی 3018
أخرج البخاري ومسلم في صحيحيهما بهذا اللفظ وغيره كما اخرجاه من غير طريق مالك وأخرجاه عن طريق إسماعيل وهو ابن أمية ، عن نافع ، عن عبد الله ، قال : " كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يأمر بقتل الكلاب ، فننبعث في المدينة وأطرافها فلا ندع كلبا إلا قتلناه ، حتى إنا لنقتل كلب المرية من أهل البادية يتبعها
و همچنین در منابع شیعه؛ مانند حلیه المتقین.
(2) تحفه الاحوذی بشرح جامع ترمذی و صحیح مسلم بشرح امام نووی
(3) ونگهاپره=خارپشت اشاره به تابیدن خورشید از نیمه شب تا بامداد برای سوارخ کردن پردهی تاریکی است.
(4) اسفندیارچی چنین ترجمه نموده است: "... او با پیشکش بردن نیار نزد سروش نیز نمیتواند تاوان گنان خویش را در این جهان بدهد."
(5) به معنی نگهبان آتش، عنوان پیشوایان دینی یا موبدان بود.