Հայկական լեգիոնը Ուկրաինայում

[martines]

Հայկական լեգիոնը Ուկրաինայում
1943 թվականի օգոստոսի կեսերին հայկական 809-րդ ,,Զեյթուն,, գումարտակը
ուղարկվեց Ուկրաինա, և նրա որոշ ստորաբաժանումներ
Լեհաստան, ,,Antipartisan,, խմբավորման կազմում տեղի պարտիզաների դեմ
մղվող մարտական գործողություններին մասնակցելու համար: ումարտակի
ստորաբաժանումները անմիջապես սկսեցին մասնակցել մարտական
գործողություններին, նրա որոշ ստորաբաժանումներ ուղարկվեցին հացառատ
շրջաններ պահպանելու համար հացահատիկային կուլտուրանները: Հայկական
ստորաբաժանումները իրենց գործողությունները ծավալեցին Ռովնո քաղաքից
արևելք: ումարտակը պաշտպանության տակ վերցրեց 80կմ տարածք:
Լեգիոնականների մեծամասնությունը լեզվական խնդիրներ տեղի բնակչության հետ
չուներ և հեշտությամբ կարողանում էին շփվել նրանց հետ: Սակայն
տեղաբնիկների 90%-ը թշնամաբար էր տրամադրված գերմանացիների հանդեպ,
թշնամական վերաբերմունք կար նաև լեգիոնականների հանդեպ: Տեղացի
բնակչությունը հաճախակի էր տարածում անմիտ ու ստահոդ պանիկա սերմանող
լուրեր, որոնք որպես կանոն կարմիրների պրոպագանդայի արդյունքն էր, և որը
նրանց հրահանգիչների աշխատանքի մի մասն էր կազմում: Բացի այդ, հաճախակի
էին դարձել ուկրաինացի ապստամբների և խորհրդայիների կողմնակիցների
հարձակումները: Փաստացի ամենուր իրականացվում էր հակաֆաշիստական
պրոպագանդա: երմանական հետախուզության արդյունավետ աշխատանքի շնորհիվ
բացահայտվեցին ապստամբների, նրանց հրահանգիչների և պրոպագանդիստների
թաքնվելու վայրերը: երմանական հետախուզությունը այս մասին հաղորդեց այդ
տարածքները վերահսկող հայկական ստորաբաժանումներին, որի արդյունքում
լեգիոննակաների կողմից իրականացված հակազդման գործողությունների շնորհիվ
ոչնչացվեցին հակառակորդի ապստամբ խմբերը և ագիտատորները: Պատժիչ
հակազդման գործողությունները մեծ փորձություն էին դարձել, քանզի դրանք
ծավալվեցին տեղատարափ անձրևների տակ, ճահճային անտառապատ տարածքներում:
Այն թանկ արժանացավ հայ լեգիոնականներին, նրանք ունեցան ծանր կորուստներ,
զոհվեցին ու վիրավորվեցին 59 զինվորներ, 25 զինվորներ գերի ընկան և
կարմիրների անընդհատ գործող պրոպագանդայի ազդեցության տակ անցան
կարմիրների և ուկրաինական ապստամբական բանակի կողմը: Հակաֆաշիստների
քայքայիչ գործնեության արդյունքում խզվել էր հայկական զորամասերի միջև
հեռախոսային կապը: Դրությունը էլ ավելի լարվեց երբ տեղեկություն ստացվեց
հարևան մարզերից, որտեղ տեղակայված ադրբեջանական 805-րդ և Հայկական
լեգիոնի 814-րդ հետևակային գումարտակի մի քանի դասակներ անցան
հակառակորդի կողմը: Վերջիներիս անմիջապես հետապնդեցին լեգիոնի հակազդող
ստորաբաժանումները, բայց հետագայում կարմիրները իրենց կողմը անցած
լեգիոնականներին օգտագործեցին մայրենի լեզվով պրոպագանդա իրականացնելու
համար: Այս դեպքերի կապակցությամբ Հայկական լեգիոնի 814 –րդ հետևակային
գումարտակը հապճեպ հեռացվեց այդ տարածքներից, զինաթափվեց և ուղարկվեց
Հայկական լեգիոնի Պուլավայի ճամբար, որտեղ բազմաթիվ ձերբակալություններից
հետո նորից վերակազմավորվեց և ուղարկվեց Բալկաններ: Արժանանալով նույն
ճակատագրին, ադրբեջանական 805-րդ գումարտակը ուղարկվեց Ռումինիա: 809-
րդ ,,Զեյթուն,, գումարտակը ազգային մյուս գումարտակների հետ համեմատած
մնաց հաստատակամ իր կոչմանը և փառահեղորեն կատարեց իր
պարտականությունները: 1943 թվականի հոկտեմբերի 6-ին ,,Զեյթուն,,
գումարտակը հրաման ստացավ հավաքել իր ստորաբաժանումները Ուկրաինայից
Արևմութք տեղափոխվելու համար: Ուկրաինայում գումարտակը արժանացավ գերման
բարձր հրամանատարության հատուկ պատվո շնորհակալությանը և գովեստի: Շատ
լեգիոնականներ պարգևատրվեցին տարբեր աստիճանի ,,Արևելյան լեգիոն,,
և ,,Երկաթե խաչ,, շքանշաններով ու մեդալներով, նրանցից շատերը ստացան նոր
կոչումներ և դրամական պարգևներ: Իր ստացած պարգևներով, շնորհակալագրերով
և բարձր հրամանատարության կողմից հատուկ տրված խրախուսանքների և
գովասանագրերի քանակով, հայկական այս գումարտակը գերմանական բանակի
ազգային այլ գումարտակների համեմատությամբ ամենաառաջինն էր և զբաղեցնում
էր բարձր տեղ: Մարտական գործողությունների ժամանակ ցուցաբերած
խիզախության և հերոսության համար գումարտակը արժանացավ Ուկրաինայում
Վերմախտի ավիացիայի գեներալ` Կարլ Հիտցենգերի շնորհակալագրին և Արևելյան
լեգիոնի և հատուկ նշանակության ստորաբաժանումների /740/s.b.v.740/
հրամանատար` գեներալ-մայոր Մաքս Իլգենի շնորհակալությանը, որից հետո
պարգևատրվեցին բոլոր լեգիոնականները: