Học một biết mười - phép mầu kì diệu
Doan Chien Thang
đàn bàn về học ngoại ngữ khá ổn (link:
http://www.goldenkey.edu.vn/vi/forum/index.php/ )
(Trang này dành cho giáo viên và các học viên có trình độ
từ trung cấp trở lên)
Bạn đã học tiếng Anh được 3 năm, 5 năm hay thậm chí 10
năm? Bạn thấy thất vọng về khả năng tiếng Anh và vốn
từ ít ời của mình? Bạn luôn mơ ước gặp được
người thầy giỏi và bày cho mình cách học tiếng Anh siêu
tốc?
Trên thực tế, không có phương pháp nào là siêu tốc cả.
Tuy nhiên, có thể có những con đường ngắn hơn, giúp
bạn đạt được hiệu quả nhanh hơn trong quá trình học
tập.
Ngoài việc dạy cho học viên hiểu và vận dụng được
tốt ngôn ngữ tiếng Anh, giáo viên cần phải trang bị cho
học viên các kỹ năng tự học, tự duy tu kiến thức của
mình. Nói như lời của GS. Nguyễn Đức Chính, Phó Giám
Đốc Đại Học Quốc Gia Hà Nội (nguyên Hiệu trưởng
Trường ĐHSPNN): Nhiệm vụ của giáo viên là phải "trang
bị cho người học kỹ năng học suốt đời."
Phương pháp học một biết mười là cách vận dụng các
gốc từ của tiếng La tinh và tiếng Hy Lạp trong các cấu
tạo từ vựng tiếng Anh. Phương pháp này sẽ giúp các
bạn tự trang bị từ vựng cho mình thuộc các chuyên ngành
kinh tế, y tế, kỹ thuật, máy tính và đặc biệt là ngôn
ngữ<br>
I. Khái niệm về từ nguyên.
Từ nguyên học (etymology) là môn nghiên cứu về cấu tạo,
nguồn gốc và sự phát sinh của từ. Khi bạn biết nghĩa
của một tiếp đầu tố, hậu tố hoặc gốc từ La tinh
và Hy Lạp, bạn có thể hiểu và dễ dàng ghi nhớ hầu
hết các từ Tiếng Anh có cấu tạo dựa trên các gốc từ
hoặc hậu tố, tiền tố đó.
Một trang web rất nổi tiếng của Mỹ chuyên đào tạo
trực tuyến cách vận dụng của gốc từ La tinh và Hy lạp
quảng cáo như sau:
"Học một gốc từ và bạn có thể khám phá, suy luận ra
nghĩa của 10 từ, 20 từ, hoặc thậm chí hàng trăm từ
tiếng Anh. Ví dụ khi học từ ego (gốc La tinh, nghĩa là
tôi, cái tôi), bạn sẽ dễ dàng nắm được ý nghĩa của
các từ egocentric (cho mình là trọng tâm, ích kỷ), egoist
(người ích kỷ), egotist (người tự cao tự đại, người
ích kỷ).
Hoặc khi học từ anthropos (gốc Hy Lạp, nghĩa là loài
người, nhân loại), bạn sẽ nhanh chóng nhớ được nghĩa
của các từ anthropology (nhân chủng học, nhân loại học),
misanthropy (tính ghét người, lòng ghét người), anthropoid
(dạng người, vượn người), anthropocentrism (thuyết loài
người là trung tâm), anthropomorphic (thuyết hình người),
anthropophagy (tục ăn thịt người)."
Một ví dụ khác khá đơn giản như sau: Trong từ incredible
có thể được phân tích: in (không), cred (tin), ible (có
thể), như vậy bạn có thể suy ra từ incredible có nghĩa
là: không thể tin được, lạ thường. Rõ ràng phương
pháp này khi áp dụng để học từ mới còn mới lạ đối
với đa số học sinh, sinh viên của Việt Nam, nhưng kết
quả thì hoàn toàn credible (Bạn có thể đoán được nghĩa
của từ này không?!)
II. Con đường hiệu quả giúp bạn mở rộng vốn từ
vựng của mình
Khi bạn thực sự nắm vững được các quy luật ngôn ngữ
và tìm hiểu sâu về các gốc từ của La tinh và Hy lạp
trong các cấu tạo tiếng Anh, bạn có thể tiết kiệm
được rất nhiều thời gian trong học tập, đặc biệt là
đối với các sinh viên chuyên ngành kinh tế, y học, kỹ
thuật và máy tính. Hãy tưởng tượng một ngày nào đó,
bạn có thể ngồi lướt trên mạng hoặc đọc sách báo
chuyên ngành mà không cần sử dụng đến từ điển.
Điều đó thật thú vị và cách học cũng thật đơn
giản. Mời bạn kiên trì theo các bước sau:
Bước 1. Khởi động với những từ đơn giản
14 từ cơ bản giúp bạn có bước đột phá về khả năng
sử dụng từ vựng
14 từ cơ bản này sẽ thực sự giúp ích cho bạn vì chúng
bao gồm 20 tiếp đầu tố thông dụng nhất và 14 gốc từ
quan trọng nhất. Khi bạn đã ứng dụng được tốt các
thành phần cấu tạo nên 14 từ này, bạn sẽ có thể suy
luận ý nghĩa của khoảng 14.000 từ trong từ điển dành
cho sinh viên đại học và khoảng 100.000 từ trong từ
điển lớn. (Trích lời của giáo sư James I. Brown, trường
Đại học Minnesota; trong cuốn Programmed Vocabulary, NXB
Meredith, New York 1971)
Dưới đây là danh sách 14 từ và cấu tạo của chúng:
precept: pre- và capere [Mặc dù cep, cip, ceiv, ceipt, và ceit là
các biến dạng của capere, nhưng dạng thông dụng nhất
thường được dùng là cap (Latin: head, chief, get, receive)].
detain: de-và tenere [Biến dạng của tenere là ten, tain, và
tin (Latin: hold, grasp, have)].
intermittent: inter-và mittere [Các biến dạng khác bao gồm
mitt, mit, miss, mis, và mise(Latin: send, let go, cause to go; throw,
hurl, cast)].
offer: ob-và ferre [Gồm các biến dạng fer và lat (Latin: line,
bring, carry)].
insist: in-và stare [Các biến dạng của stare là sta, stat,
sti, và sist (Greek: standing, stay, make firm, fixed)].
monograph: mono-và graphein [Các biến dạng thông dụng bao
gồm graph và gram (Greek: to scratch; write, record, draw,
describe)].
epilogue: epi-và legein [Gồm các biến dạng sau: log, logy,
logo, logue, và ology (Greek: talk, speech, speak; word)].
aspect: ad-và specere [Gồm có 2 dạng spec và spic (Latin: see,
sight, look, appear, behold, and examine)].
uncomplicated: un-, com-,và plicare [Có 11 biến dạng sau: plic,
plicat, plicit, pli, ply, plex, ple, pleat, play, ploy, và plicity
(Latin: layer, involved]
nonextended: non-, ex-,và tendere [Gồm 3 dạng tend, tent, và tens
(Latin: stretch)].
reproduction: re-, pro-,và ducere [Mặc dù duit, duke, duct, duch,
và duce là các biến dạng của ducere, nhưng tần suất cao
nhất lại rơi vào duc (Latin: lead, leading, bring, take, draw)].
indisposed: in-, dis-,và ponere [Hai dạng thông dụng nhất chỉ
dùng 3 ký tự của ponere là pon và pos (Latin: set, place);
pound và post ít sử dụng hơn vì chúng có thể dẽ bị
nhầm lẫn với post trong nghĩa "after, behind"(sau)].
oversufficient: over-, sub-,và facere [Có các biến dạng fac,
fact, fic, feat, feas, featur, và fair (Latin: make, do, build, cause,
produce; forming, shaping)].
mistranscribe: mis-, trans-,và scribere [Biến dạng thông dụng
scrib, scrip, scrip, và biến dạng ít dùng scriv (Latin: write,
record)].
Ngoài ra, trong cuốn Improving Spelling and Vocabulary in the
Secondary School, Richard E. Hodges, NXB ERIC, 1982, trang 30. Học
giả Richard E. Hodges có nói rằng "Nếu bạn kiểm tra trong
số 20.000 từ thông dụng nhất trong tiếng Anh, bạn sẽ
thấy 5.000 từ bao gồm các tiếp đầu tố mà trong đó có
80% (khoảng 4.100 từ) chỉ sử dụng 14 tiếp đầu tố sau
trong cấu tạo từ vựng". Sau đó ông đưa ra danh sách các
tiếp đầu tố sau:
ab- (away from)
be- (on all sides, overly)
de- (reversal, undoing, downward)
dis-, dif- (not, reversal)
ex- (out of, former)
pre- (before)
re- (again, restore)
un- (do the opposite of)
ad- (to, toward)
com-, con-, co- (with, together)
en-, em- (in, into, to cover or contain)
in- (into, not)
pro- (in favor of, before)
sub- (under, beneath)
Bước 2: Ghi nhớ các gốc từ thông dụng.
(Phần trong ngoặc đơn ghi chú về nguồn gốc của từ và
giải nghĩa)
aero-, aer-, aeri- (Greek: air, mist, wind).
aesth-, esth-, aesthe-, esthe-, aesthesio-, esthesio-, -aesthesia,
-esthesia, -aesthetic, -esthetic, -aesthetical, -esthetical,
-aesthetically, -esthetically (Greek: feeling, sensation, perception).
ampho-, amph-, amphi- (Greek: around, about, both, on both sides of,
both kinds).
anti-, ant- (Greek: against, opposed to, preventive; used as a prefix).
astro-, astra-, astr- (Greek: star, star shaped; also pertaining to
outer space).
auto-, aut- (Greek: self; directed from within).
bi-, bin-, bino-, bis- (Latin: two, twice, double, twofold; a number
used as a prefix).
biblio-, bibli-, bibl- (Greek: book).
bio-, bi-, -bia, -bial, -bian, -bion, -biont, -bius, -biosis, -bium,
-biotic, -biotical, -biotic (Greek: life).
cardio-, cardi-, card- (Greek: heart, pertaining to the heart).
chromato-, chromat-, chromo-, chrom-, chro-, -chrome, -chromasia,
-chromia, -chromatism, -chromatic, -chromatically, -chromy (Greek:
color).
chrono-, chron- (Greek: time).
cine-, cinem-, cinema-, cinemat-, cinemato-, -cinesia, -cinesis,
-cinetic, -cinesias, -cineses, -cinetical, -cinetically (Greek: move,
movement, set in motion).
-crat, -cracy, -cratic, -cratism, -cratically, -cracies (Greek: a
suffix; govern, rule; strength, power).
dactylo-, dactyl-, dactylio-, -dactyl, -dactyla, -dactylia, -dactylic,
-dactylism, -dactyloid, -dactylous, -dactyly (Greek: finger, toe).
deca- [DEK uh], dec-, deka-, dek- (Greek: ten; a decimal prefix used in
the international metric system for measurements).
demo-, dem-, demio-, -demic, -deme, -demically (Greek: people).
dermo-, derm-, derma-, dermato-, dermat-, -derm, -derma, -dermatic,
-dermatous, -dermis, -dermal, -dermic, -dermoid, -dermatoid (Greek:
skin).
dyna-, dyn-, dynamo-, -dyne, -dynamia, -dynamic (Greek: power,
strength, force, mightiness).
dys- (Greek: bad, harsh, wrong; ill; hard to, difficult at; slow of;
disordered; used as a prefix).
eco-, oeco-, oec-, oiko-, oik- (Greek: house, household affairs
[environment, habitat], home, dwelling; used in one extensive sense as,
"environment").
endo-, end- [before vowels or "h"] (Greek: within, inside, into, in,
on, inner; used as a prefix).
epi-, ep- [before vowels or "h"] (Greek: above, over, on, upon;
besides; in addition to; toward; among; used as a prefix).
ergo-, erg- (Greek: work). Also: urg-, [erg-], -urgy, -urgia, -urgical,
-urgically, -urgist, -urge (Greek: work).
etym- (Greek: truth, true meaning, real [the root meaning, true meaning
or literal meaning of a word]).
eu- (Greek: good, well, normal; happy, pleasing; used as a prefix).
ex- (e-, ef-). (Latin: [out of, from]; [upward]; [completely,
entirely]; [to remove from, deprive of]; [without]; [former]; used as a
prefix). Also: ex-, ec-, e- (Greek: out of, out, outside; away from;
used as a prefix).
geo-, ge- (Greek: earth, world).
glotto-, glot-, -glott (Greek: tongue; by extension, "speech,
language"). Also: glosso-, gloss- (Greek: tongue; language, speech).
grapho-, graph-, -graph, -graphy, -grapher, -graphia (Greek: to
scratch; write, record, draw, describe).
gymno-, gymn- (Greek: naked, uncovered; unclad).
gyno-, gyn-, gynaeco-, gyneco-, gyne-, -gynia, -gynic, gynec-, -gynist,
-gynous, -gyny (Greek: woman, female).
helio-, heli- (Greek: sun).
hemi- (Greek: half).
hetero-, heter- (Greek: different, other, another, unlike; used as a
prefix).
hippo-, hipp- (Greek: horse).
homo-, hom- (Greek: same, equal, like, similar, common; one and the
same).
hydro-, hydra-, hydr-, hyd- (Greek: water).
hyper-, hyp- (Greek: above, over; excessive; more than normal; abnormal
excess [in medicine]; abnormally great or powerful sensation [in
physical or pathological terms]; highest [in chemical compounds]; used
as a prefix).
hypo-, hyp- (Greek: under, below, beneath; less than; too little;
deficient, diminished; used as a prefix).
icono-, icon- (Greek: image, likeness; sacred or holy image).
-itis (Greek: a suffix; inflammation, burning sensation; by extension,
disease associated with inflammation).
kilo- [KIL oh or KEEL oh], kil- (Greek: one thousand; a decimal prefix
used in the international metric system for measurements).
kine-, kin-, kino-, kinesio-, kinesi-, kineto-, kinet-, -kinesia,
-kinesis, -kinetic, -kinesias, -kineses, -kinetical, -kinetically
(Greek: move, set in motion; muscular activity). Also: cine-, cinem-,
cinema-, cinemat-, cinemato-, -cinesia, -cinesis, -cinetic, -cinesias,
-cineses, -cinetical, -cinetically (Greek: move, movement, set in
motion).
-latry, -olatry, -later, -olater, -latress, -olatress, -latria,
-latrous, -olatrous (Greek: a suffix; worship; excessively, fanatically
devoted to someone or something; "service paid to the gods").
litho-, lith-, -lith, -lithic, -lite, -liths, -lites (Greek: stone,
rock).
logo-, log-, -logia, -logical, -logism, -logician, -logian, -logist,
-logy, -logue (Greek: talk, speech, speak; word).
macro-, macr- (Greek: large, great; long [in extent or duration];
enlarged, or elongated, long).
-mania, -maniac, -maniacal, -manic, -manically, -maniacally (Greek:
mental disorder).
mega- [MEG uh], meg- (Greek: large, great, big, powerful; a decimal
prefix used in the international metric system for measurements).
meter-, metro-, metr-, -metrical, -metrically, -metron, -metric,
-metrist, -meters, -metry, -metre (Greek: measure).
micro-, micr- (Greek: small, tiny; a decimal prefix used in the
international metric system for measurements).
miso-, mis- (Greek: hate, hater, hatred; used as a prefix).
mne-, mnem-, mnemon-, mnes-, -mnesia, -mnesiac, -mnesic, -mnestic
(Greek: memory, to remember).
mono-, mon- (Greek: one, alone, single; a number used as a prefix).
morpho-, morph-, -morphous, -morphically, -morphia, -morphosis,
-morphously, -morphy, -morphic, -morphism (Greek: shape, form, figure,
appearance).
naus-, nau- (Greek: ship, sailor).
neo-, ne- (Greek: new, recent, current, young).
odonto-, odont-, odon-, -odont, -odonic, -odontic, -odontia, -odontoid
(Greek: tooth, teeth).
-oid, -oidal, -oidism, -ode (Greek: a suffix; like, resembling, similar
to, form).
oligo-, olig- (Greek: few, small; abnormally few or small; used as a
prefix).
onomato-, onoma-, onomo-, onom-, ono- (Greek: name; word).
ortho-, orth- (Greek: right, straight, correct, true; designed to
correct).
pachy-, pacho-, pach- (Greek: thick, dense; large, massive).
pedo-, paedo-, ped-, paed-, paido-, paid- (Greek: child).
The British tend to use "paed-" while those in the United States tend
to use "ped-". Remember that the Greek ped- means "child" while the
Latin ped- means "foot". Don't confuse this Greek element with another
Greek pedo- that means "ground, soil, earth".
pan-, panto-, pant- (Greek: all, every).
patho-, -path-, -pathia, -pathic, -pathology, -pathetic, -pathize,
-pathy (Greek: feeling, sensation, perception, suffering, [in medicine,
it usually means "one who suffers from a disease of, or one who treats
a disease"]).
peri- (Greek: around, about, near, enclosing; used as a prefix).
petro-, petr-, peter- (Greek: stone, rock).
phago-, phag-, -phag, -phage, -phagic, -phagia, -phagism, -phagist,
-phagous (Greek: eat, consume).
philo-, phil-, -phile, -philia, -philic, -philous, -phily, -philiac,
-philist, -philism (Greek: love, loving, friendly to, fondness for,
attraction to, strong tendency toward, affinity for).
Note: under some circumstances, -philia means "unwholesome-sexual
attraction" to something or someone, as in pedophilia (paedophilia).
-phobia, -phobias, -phobe, -phobiac, -phobist, -phobic, -phobism,
-phobous; phobo-, phob- (Greek: fear, extreme fear of, morbid fear of,
excessive fear of, irrational fear or terror of something or someone;
however, sometimes this Greek element means a strong dislike or hatred
for something).
Noun endings are formed with -phobia and -phobe; while adjectives end
with -phobic.
phono-, phon-, -phone, -phonia, -phonic, -phonetic, -phonous,
-phonically, -phonetically, -phony (Greek: phone; sound; voice).
photo-, phot-, -photic, -phote (Greek: light).
pneumo-, pneum-, pneumono-, pneumon- (Greek: lung [breath]).
podo-, pod-, -poda, -pod, -pode, -podium, -podia, -podial, -podous,
-pody (Greek: foot, feet).
polis-, polit-, poli- (Greek: city; method of government).
poly- (Greek: many, much; too many, too much, excessive; often used as
a prefix).
Don't confuse this poly- with the next -poly that means "to sell".
-poly, -pole, -polism, -polist, -polistic, -polistically (Greek: used
as a suffix; sale, selling; one who sells; pertaining to selling).
Don't confuse this element with the previous poly- that means "many".
pro-, por- (Greek > Latin: used as a prefix).
1 before
2 forward
3 for, in favor of
4 in front of
5 in place of, on behalf of
pseudo-, pseud- (Greek: false, deception, lying, untrue, counterfeit;
used as a prefix).
psycho-, psych-, -psyche, -psychic, -psychical, -psychically (Greek:
the mind or the mental processes).
Etymologically, this element includes such meanings as, breath, life,
soul, spirit, mind, and consciousness.
pyro-, pyr- (Greek: fire, burn; and sometimes "fever"; heat, produced
by heating).
sarco-, sarc-, -sarcous, -sarc, -sarcoma, -sarcomatous, -sarcomatoid
(Greek: flesh, meat).
sauro-, saur-, -saurus, -saurid, -saur, -sauria, -saurian (Greek:
lizard).
scopo-, scop-, scept-, skept-, -scope-, -scopy, -scopia, -scopic,
-scopist (Greek: see, view, sight, look at, examine).
seismo-, seism-, -seism, -seisms, -seisma, -seismically, -seismical,
-seismal, -seismic (Greek: shake, earthquake [move to and fro'; to
shake, move violently]).
soma-, som-, somat-, somato-, -soma, -some, -somus, -somia, -somic,
-somal, -somite, -somatous, -somatia, -somatic (Greek: body; mass).
sopho-, soph-, sophic, -soph, -sopher, -sophy, -sophical, -sophically,
-sophist (Greek: wise, wisdom; knowledge).
stereo-, stere- (Greek: solid, firm, hard; three-dimensional).
syn-(sy-, sym-, syl-, sys-). (Greek: together, with, along with).
By extension, syn- may also mean: together, with; united; same,
similar; at the same time.
tacho-, tach-, tachy- (Greek: fast, speed, swift, rapid).
techno-, techn-, tect-, -technic[ s], -technique, -technology,
-technical, -technically (Greek: art, skill, craft; techne, art, skill,
craft; tekton, "builder").
tele-, tel-, telo-, -telic, -telical (Greek: far away, far off, at a
distance).
Don't confuse this tele- with the teleo- that means "end, last".
thanato-, thanat-, thanas-, -thanasia, -thanasic (Greek: death, dead).
theo-, the-, -theism, -theist, -theistic (Greek: God, god, deity,
divine).
therap-, -therapeutic[ s], -therapeutically, -therapy, -therapies,
-therapist (Greek: heal, cure; treatment; service done to the sick, a
waiting on).
thermo-, therm-, thermi-, -thermia, -therm, -thermal, -thermic,
-thermous, -thermy (Greek: heat).
toxico-, toxic-, toxi-, tox-, toxin-, -toxically, -toxaemia, -toxemia,
-toxaemic, -toxemic, -toxical, -toxy, -toxis, -toxicosis, -toxism,
-toxia, -toxin, -toxicity (Greek: poison).
xeno-, xen- (Greek: foreign, foreigner, strange, stranger; and by
extension, guest).
The "x" in xeno- is pronounced "z"; "zeno". Greeks are said to have
considered any stranger a "guest" and modern Greek includes
xenodocheion a "guest house" or "house for guests" or its modern
version of "hotel".
xero-, xer-, xir- (Greek: dry).
zoo-, zo-, -zoic, -zoid, -zoite, -zoal, -zonal, -zooid, -zoon, -zoa,
-zoan (Greek: animal; living being; life).
a-, ab-, abs- (Latin: from, away, away from; used as a prefix).
This prefix is normally used with elements of Latin and French origins
(abs- usually joins elements beginning with c, q or t).
The form ab- is regularly used before all vowels and h; and it becomes
a- before the consonants m, p, and v. The prefix apo- has similar
meanings.
ad- (Latin: to, a direction toward, addition to, near; used as a
prefix).
ad- appears before vowels and before the consonants d, h, j, m, and v:
agri-, agrio- (Greek > Latin: fields).
"Wild, savage; living in the fields" through Latin, ager, agri.
amat-, amor-, am- (Latin: love, loving; fondness for).
ami-, amic- (Latin: friend).
ambi-, amb- (Latin: both, on both sides; around, about).
ambul-, ambulat-, -ambulate, -ambulating, -ambulation -ambulator,
-ambulatory, -ambulant, -ambulic, -ambulism, -ambulist (Latin: walk,
take steps, move around; from "to wander, to go astray").
anima-, anim- (Latin: animal life; breath; soul; mind).
Anima- is "a living being" from a Latin form meaning, "of air, having a
spirit, living", which in turn comes from another form meaning, "breath
of air, air, soul, life".
anni-, annu-, enni- (Latin: year, yearly).
ante-, anti-, ant- (Latin: before, in front of, prior to, forward; used
as a prefix).
Compare this element with anti-, meaning "against". Anti-, with the
meaning of "before", is found in very few words, such as: "antipasto"
(from Italian). and "anticipate" with its various forms, plus a few
scientific terms.
aqua-, aquatic-, aqui-, aqu-, -aquatically, aque-, -aqueous (Latin:
water).
audio-, aud-, audi-, audit- (Latin: hearing, listening, perception of
sounds).
bene-, ben-, beni- (Latin: good, well) and bon- (Latin: good).
brevi-, brev- [brie-, bri-] (Latin: short).
cand-, can-, cend- (Latin: glow; white).
capit-, capt-, ceps-, chapt-, chef, cip-, -cup- (Latin: head, leader,
chief, or first).
carno-, carn-, carne-, carni- (Latin: flesh, meat).
celer- (Latin: fast, speed, swift, rapid).
centi-, cent- (Latin: hundred; a decimal prefix used in the
international metric system for measurements).
This prefix is used in the metric [decimal] system as, one-hundredth
[U.S.] and hundredth [U.K.], and denotes 1/100th of a unit or 10-2
[0.01]. The metric symbol for centi- is c.
-cise, -cis, -cide (Latin: a suffix; to cut, cut).
-cide, -cides, -cidal (Latin: a suffix; kill, killer; murder, to cause
death, slayer; cutter; "to cut down").
Don't confuse this element with the another -cide that means "to cut";
although -cide, "death", is related to -cise, -cide, "to cut down".
circum- (Latin: around, about, surrounding, on all sides; literally,
"in a circle").
com- [co-, cog-, col-, con-, cor-] (Latin: together, with; used as a
prefix).
contra-, contro-, counter, contre- (Latin: against, opposed to,
opposite, contrary; used as a prefix).
cor-, cord-, cour- (Latin: heart).
corp-, corpor-, corpus- (Latin: body).
cred-, credit-, creed- (Latin: believe, belief, faith, confidence,
trust).
cura-, cur- (Latin: heal, cure [care for, give attention to, to take
care of]).
cur(r).-, curs-, -course (Latin: run, go).
dei-, div- (Latin: God, god [deity, divine nature]).
adieu (French): Goodbye (literally, "I commend you to god.").
dento-, dent-, denta-, dentino-, denti-, dentin- (Latin: tooth, teeth).
dic-, dict- (Latin: talk, speak, say, tell, declare).
digit (Latin: finger, toe).
dor-, do-, don- (Greek > Latin: gift).
dorm-, dormi- (Latin: sleep, sleeping).
duo-, du- (Latin: two; a number used as a prefix).
duc-, -duce, -duct, -ducent, -ductor, -duction, -ductive, -ducer,
-ducement, -ducation (Latin: lead, leading, bring, take, draw).
equ-, equi- (Latin: same, equal, similar, even).
ex- (e-, ef-). (Latin: [out of, from]; [upward]; [completely,
entirely]; [to remove from, deprive of]; [without]; [former]; used as a
prefix).
extra-, extro- (Latin: beyond, outside, on the outside, outward,
external; used as a prefix).
fac-, fact-, feas-, -feat, -fect, -feit, -facient, -faction, fic-, -fy,
facil- (Latin: make, do, build, cause, produce; forming, shaping).
fid-, fidel- (Latin: believe, belief, trust, faith).
fin- (Latin: end, last, limit, boundary, border).
flagr- (Latin: fire; burn, blaze).
fluct-, flucti-, -flux, flu- (Latin: flow, wave).
fortu-, fortun- (Latin: chance, fate, luck).
frag-, frang-, fract-, fring- (Latin: break).
fug-, -fuge, -fugit (Latin: drive away, flee, fly, run away).
grad-, -grade, -gred, -gree, -gress (Latin: walk, step, take steps,
move around; walking or stepping).
grav-, griev- (Latin: heavy, weighty).
habili-, habil- (Latin: clothe, clothing; that which may be easily
handled, suitable, fit, proper).
ign-, igni-, ignis- (Latin: fire, burn).
inter- (Latin: between [also: among, mutually, together]; used as a
prefix).
intra- (Latin: within, inside, on the inside; used as a prefix).
jet-, -ject, -jecting, -jected, -jection, -jector, -jectory; jac-
(Latin: throw, send, fling, hurl, cast; gush; spurt).
junct-, jug- (Latin: join, unite, yoke).
lav-, lava-, lavat- (Latin: wash, bathe).
linguo-, lingu-, lingua-, -linguist, -linguistic, -linguistical,
-linguistically (Latin: tongue, language).
luco-, luc-, luci-, lux, -lucence, -lucent (Latin: light, shine).
locu-, loc- (Latin: talk, speak, say, word, speech).
lumen-, lumin-, lum- (Latin: light, shine; source).
luna-, luni-, lun-, lunu- (Latin: moon, light, shine).
magni-, magn- (Latin: large, big, great).
mal-, male-, mali- (Latin: bad, badly, harsh, wrong; ill; evil;
abnormal, defective).
This combining form has no etymological connection to "male", meaning
"man" or "masculine"; despite what some women may think.
manu-, man-, mani- (Latin: hand).
medio-, medi- (Latin: middle).
migr-, migrat- (Latin: wander, moving).
milli- [MIL i], mille-, mill-, mili- (Latin: thousand; a decimal prefix
used in the international metric system for measurements).
In the metric [decimal] system, milli- denotes 1/1 000 of a unit,
thousandth [U.S.] and thousandth part [U.K.]; 10-3 [0.001] The metric
symbol for milli- is m.
mini-, minor-, minut-, minu- (Latin: small, little).
miss-, -miss, -mis-, -mit, -mitt- (Latin: send, let go, cause to go;
throw, hurl, cast).
mort-, mor-, mori- (Latin: death, dead).
multi-, mult- (Latin: many, much; used as a prefix).
nom-, nomen-, nomin-, -nomia, -nomic (Latin: name).
Don't confuse this element with the Greek nomo- that means "law".
non- (Latin: nothing, not).
novo-, nov-, novi- (Latin: new, recent; used as a prefix).
omni-, omn- (Latin: all, every).
pac-, peac-, peas- (Latin: peace, calm).
pari-, par- (Greek: same, equal, equality, equal value). and peer, pair
(Latin: same, equal, similar).
pass-, pati- (Latin: suffering, feeling; enduring).
ped-, pedi-, -pedal, -ped, -pede, -pedia (Latin: foot).
petro-, petr-, petri-, peter- (Greek > Latin: stone, rock).
port-, portat- (Latin: carry, bring, bear).
port- (Latin: door, gate, entrance, harbor).
poten-, pot-, poss-, -potent, -potence, -potency, -potential (Latin:
power, strength, ability).
pre- (prae-) (Latin: before [both in time and place]; used as a
prefix).
pro-, por- (Greek > Latin: before; forward; for, in favor of; in front
of; in place of, on behalf of; used as a prefix).
quir-, quisit-, quis-, que-, quer-, quest-, -quirement, -quirable,
-quisition, -quisitive (Latin: ask, seek).
re-, red- (Latin: back, backward, again; used as a prefix).
retro-, retr- (Latin: back, backward, behind; used as a prefix).
rupt-, -rupting, -ruption (Latin: break, tear, rend; burst).
sana-, sani-, san- (Latin: healthy, whole; by extension: cure, heal,
take care of).
sci-, -science, -sciently, -scientific, -scientifically, -scient,
-sciently (Latin: know, learn, knowledge).
scrib-, script-, -scribe, -scription, -scriptive (Latin: write,
record).
sec-, seg-, -sect, -section, -sectional (Latin: to cut).
semi- (Latin: half, partly, twice; used as a prefix).
senso-, sens-, sensi-, sensori-, sent- (Latin: feeling, sensation,
perception through the senses, be aware, discern by the senses).
sed-, sedat-, -sid, -sess (Latin: sit).
sol-, soli-, solo- (Latin: sun).
soli-, sol- (Latin: one, alone, only).
solv-, -solu-, solut-, -sol, -soluble, -solubility, -solvent (Latin:
loosen, dissolve; untie, set free).
sono-, son-, sona-, -sonous, -sonic, -sonically (Latin: sound).
spec-, spic-, spect-, spectat-, spectro- -spectr, -spectful, -spection,
-spective (Latin: see, sight, look, appear, behold, and examine).
spiro-, spir-, spira-, spirat-, -spire, -spiring, -spiration,
-spirational (Latin: breath of life, breath, breathing, mind, spirit,
courage, "soul").
stato-, stat-, sta-, -static, -stasi, staso-, -stasis, -stasia, -stacy,
-stitute, -stitution, -sist, -stasic, -stit- (Greek: standing, stay,
make firm, fixed).
stell- (Latin: star).
stru-, struct-, -structure, -struction, -structive (Latin: build,
construct, place together, arrange).
sub- (Latin: under, below [suc-, suf-, sug-, sum-, sup-, sur-, sus-];
used as a prefix) andsubter- (Latin: under, beneath, secretly, less
than; formed from sub-; used as a prefix).
Don't confuse the sur- in this element with the sur- in super-. Note:
sub- regularly means "under", but it often changes its form as it
retains its meaning:
super-, supra-, sur- (Latin: above, over, more than; excessive).
Sur- is a form of super- formed through the French and shouldn't be
confused with another assimilated sur- form that comes from sub- and
means: "under, below, beneath". In some words, super- is amplified to
mean: "on top of; higher in rank or position than; superior to; greater
in quality, amount, or degree than others of its kind; to a degree
greater than others of its kind; to a degree greater than normal;
extra, additional".
tempo-, tempor- (Latin: time, occasion).
Don't confuse this tempo- element with other words that refer to the
temples, such as the flattened sides of the forehead or the buildings
used for religious worship or services. They simply have no connection.
ten-, tent-, tin-, -tain, -tainment, -tenance, -tinence (Latin: hold,
grasp, have).
trans-, tran-, tra- (Latin: across, through, over, beyond, on the far
side of; used as a prefix).
Don't confuse the tra- in this element with another tra- in "drag" or
"draw". Trans- becomes tra- before the consonants -d, -j, -l, -m, -n,
and -v.
ultra-, ult- (Latin: beyond, on the other side; excessive, to an
extreme degree).
uni-, un- (Latin: one, single; a number used as a prefix).
vaga-, vag- (Latin: wander, move around).
veloci-, veloc-, velo- (Latin: fast, speed, swift, and rapid).
veri-, ver- (Latin: true, truth, real, truthfulness).
verg-, -vergent, -vergence (Latin: bend, curve, turn, tend toward,
incline).
vers-, vert-, -verse, -version, -version, -versation, -versary, -vert,
vort-, vors- (Latin: bend, turn).
via- [-vey, -voy-] (Latin: way, road, path).
vid-, video-, vis-, -vision, -visional, -visionally, visuo-, vu-
(Latin: see, sight, view, look, perceive).
vir-, viri-, virtu-(Latin: man, manliness; manhood; husband).
vita-, vito-, vit- (Latin: life, living, pertaining to life, essential
to life).
voc-, voca-, vocat-, -vocation, -vocative, -vocable, vok-, -voke
(Latin: call, talk, speak, say, voice, word).
volen-, volunt-, voli-, vol- (Latin: will, free will, free choice;
wish, personal desire).
volv-, volu-, -volve, volut-, -volute, -volution (Latin: bend, curve,
turn, twist, roll).
vor-, vora-, -vore, -vorous, -vores, -vora, -vory (Latin: eat, consume,
devour).
(Adapted from Lexfile International, October 5th 2001)
Bước 3: Phép thử
Hãy tự mua cho mình một cuốn từ điển tốt và ngồi làm
các phép thử. Ví dụ đối với gốc từ aqua, hãy tra tất
cả các từ bắt đầu bằng aqua trong từ điển xem chúng
có nghĩa gì liên quan đến "nước" không, bạn sẽ thấy
thực sự ngạc nhiên khi tự mình khám phá ra quy luật cấu
tạo và ý nghĩa của từ vựng trong tiếng Anh. Nhớ là
bạn phải kiên trì đấy.
Bước 4. Luyện tập
Bước này rất quan trọng, vì chỉ có luyện tập mới có
thể giúp bạn có được sự thành công. Nên thường xuyên
đọc sách báo và cố gắng đoán nghĩa mỗi khi bạn gặp
từ mới. Bằng cách này, bạn sẽ từng bước vận dụng
được các gốc từ mình vừa học và rèn luyện được
kỹ năng nhận biết ý nghĩa trong các từ tiếng Anh được
cấu tạo từ gốc La tinh và Hy lạp. Chúc bạn thành công.