Hakimiyeti Sadece Allah (c.c)'a Has Kılmak
mehmet selim polat
Hakimiyeti Sadece Allah (c.c)'a Has K�lmak
Hayat�n her y�n�nde sadece Allah��n h�km� uygulanmad�k�a �slam tahakkuk etmi� olmaz. Ki�inin m�sl�man olabilmesi i�in hayat�n�n her alan�nda sadece Allah (c.c)��n h�km�n� uygulay�p kabul etmesi gerekir.
Allah (c.c) ��yle buyuruyor:
�De ki: Ey kitap ehli! Yaln�z Allah�a kulluk etmemiz, O�na hi� bir �eyi ortak ko�mamak ve Allah�� b�rak�p birbirimizi rab olarak benimsememek �zere bizimle sizin aras�ndaki m��terek bir s�ze gelin! E�er y�z �evirirlerse, bizim m�sl�man oldu�umuza �ahid olun, deyin.� (Al-i �mran: 64)
�mam Taberi bu ayet hakk�nda ��yle dedi:
�Allah (c.c) bu ayette ��yle buyuruyor: �Ey Muhammed! Kitap ehline yani, yahudi ve hristiyanlara ��yle de: �M��terek bir s�ze gelin.� Yani; aram�zda m��terek olan adaletli bir s�ze gelin. Adaletli s�zden kas�t; Allah�� birlemek, O�ndan ba�kas�na ibadet etmemek, O�ndan ba�kas�na ibadet edenlerden beri ve uzak olmak ve hi� bir �eyi O�na ortak ko�mamakt�r.
�Birbirimizi rab olarak benimsememek.� Yani; Allah�a isyan konusunda birbirimize itaat etmeyelim ve birbirimize Allaha secde etti�imiz gibi secde etmeyelim.
�E�er y�z �evirirlerse� yani; onlar�n gelmeleri i�in emretti�imiz bu adaletli s�zden y�z �evirip gelmezlerse, o zaman ey m�minler! Bu adaletli s�zden y�z �evirip gelmeyenlere ��yle deyin: ��ahit olunuz ki biz m�sl�man�z.�
Onlar� rab edinmekten kas�t; Allah��n yasaklar�n� ihlal etmede liderlere tabi olup emirlerini dinlemek ve liderlerin yasaklad��� �eylerde onlara itaat etmektir. Allah (c.c)�nun a�a��daki ayette buyurdu�u gibi:
�Allah�� b�rak�p, din adamlar�n�, rahiplerini ve Meryem o�lu Mesih�i rab edindiler. Oysa onlar ancak tek ilaha kulluk etmekle emrolunmu�lard�. O�ndan ba�ka ibadete lay�k ilah yoktur. O, bunlar�n ortak ko�tuklar�ndan beridir.� (Tevbe: 31)
�bin Cerir Taberi, �bni Cureyc�den ��yle nakletmi�tir:
�Birbirimizi rab edinmemek �zere.� �bni Cerir ��yle dedi: �Yani Allah��n yasaklar�n� ihlal konusunda birbirimize itaat etmeyelim. ��yle de denilebilir: Onlar� rab edinmek, ibadet meseleleri hari�, insanlar�n Allah��n yasaklar�n� ihlal konusunda liderlerine b�y�klerine itaat etmeleridir. Onlara namaz k�lmasalar bile...
�E�er y�z �evirirlerse bizim m�sl�man oldu�umuza �ahit olun deyin!� Ayetin bu b�l�m�n�n manas� ise ��yledir. E�er adaletli s�ze �a��rd���n�z o kimseler, bu s�zden y�z �evirip k�fr� se�erlerse ey m�minler! Siz onlara ��yle deyin: �Kabul etmeyip y�z �evirdi�iniz Allah�� tevhid etmeyi, ibadeti O�na has k�lmay�, O�nun tek ilah oldu�unu ve O�nun hi�bir orta�� olmad���n� biz kabul ediyoruz, buna �ahit olun.Yani biz, hem dilimizle hem de kalbimizle Allah (c.c)�a boyun e�erek ibadeti sadece O�na yap�yoruz ve O�na hi� bir �eyi ortak ko�muyoruz.� (Taberi Tefsiri)
�mam Kurtubi bu ayet hakk�nda ��yle dedi:
1 - Hasan b. Zeyd ve S�ddi�ye g�re ayetteki hitap Necran ahalisinedir. Katade, �bn C�reyc ve ba�kalar�na g�re hitap Medine yahudilerinedir. ��nk� onlar din adamlar�n� itaat konusunda rab seviyesine ��kard�lar. Ba�ka alimlere g�re ise bu hitap hem yahudilere, hem hristiyanlarad�r. Rasulullah (s.a.s) H�rakl�e g�nderdi�i mektupta ��yle yazd�rd�:
�Bismillahirrahmanirrahim!
Allah (c.c)��n Rasul� Muhammed�den Rumun b�y��� H�rakl�e�
Hidayete uyanlara selam olsun! Ben seni �slama �a��r�yorum. M�sl�man ol ki selamete eresin. M�sl�man ol ki Allah (c.c) senin ecrini iki kat versin. E�er �slamdan y�z �evirirsen g�nah�nla beraber h�ristiyan �ift�ilerin g�nah� da senin boynunad�r.
�Ey Kitap ehli! Yaln�z Allah�a kulluk etmemiz, O� na hi� bir �eyi ortak ko�mamak ve Allah� b�rak�p birbirimizi rab olarak benimsememek �zere sizinle bizim aram�zdaki m��terek bir s�ze gelin. E�er y�z �evirirlerse bizim m�sl�man oldu�umuza �ahit olun, deyin.� (Al-i �mran: 64) (M�slim)
2 - �Allah (c.c)�tan ba�ka birbirimizi rab olarak benimsememek �zere...� Yani; herhangi birimize, helali haram, haram� helal yapma konusunda tabi olup itaat etmeyelim. Bu Allah (c.c)�nun �u s�z�ne benzemektedir:
�Allah�� b�rak�p din adamlar�n�, rahiplerini....rab edindiler.� Yani; Allah (c.c)��n haram k�ld���n� helal, helal k�ld���n� haram k�lma konusunda onlara itaat ederek onlar� rab seviyesine ��kartt�lar.
3 - �Y�z �evirirlerse...� Yani; �a�r�lan �eylerden y�z �evirip kabul etmezlerse onlara �bizim m�sl�man oldu�umuza �ahit olun deyin� yani; biz m�sl�man�z, �slam��n h�k�mlerine boyun e�dik, Allah��n bizim �zerimizdeki nimetlerini ve fazl�n� kabul ettik. O�ndan ba�ka hi� bir �eyi; ne �sa�y� ne Uzeyr�i ne de melekleri rab edinmeyiz. ��nk� onlar�n hepsi de bizim gibi Allah�n yaratt��� birer varl�kt�r.Yine Allah�n helalini haram haram�n� helal k�lan rahiplerin bu yapt���n� reddederiz. E�er bu konuda onlara itaat edersek onlar� Allah�tan ba�ka rab edinmi� oluruz.� (Kurtubi Tefsiri)
�bni Kesir, a�a��daki ayetin tefsirinde ��yle dedi:
�Ey kitap ehli!... M��terek olan s�ze gelin.� Ayetteki bu hitap; ehli kitap ve ona benzer ki�ileredir. M��terek olan s�zden kas�t; ikimizin de s�yledi�i ve kabul etti�i adaletli s�zd�r. Sonra Allah (c.c) bu s�z� a��klayarak ��yle buyuruyor:
�Birbirimizi rab edinmemek �zere�� Yani; ne puta ne ha�a ne ta�uta ne ate�e ne de herhangi bir �eye tapmayal�m. �badeti sadece tek olan ve orta�� olmayan Allah�a has k�lal�m. Bu; b�t�n rasullerin ilk �a��rd��� �eydir. Allah (c.c) ��yle buyuruyor:
�Muhakkak biz her �mmete Allaha ibadet edin, ta�uttan ka��n�n demesi i�in bir rasul g�nderdik.� (Nahl:36)
Cureyc dedi ki:
�Birbirimizi rab edinmeyelim.� Yani; Allah��n yasaklar�n� ihlal konusunda birbirimize itaat etmeyelim.�
�krime ise; birbirimize secde etmeyelim, dedi.
�E�er y�z �evirirlerse bizim m�sl�man oldu�umuza �ahit olun deyin!� E�er bu adaletli s�z� kabul etmeyip y�z �evirirlerse siz onlara, �slam �zerinde oldu�unuzu ve Allah��n h�k�mlerine uymaya devam etti�inizi s�yleyin.�
(Sonra �bni Kesir, H�rakl�e g�nderilen mektubla ilgili hadisi zikretti) (�bn Kesir Tefsiri)
�evkani bu ayetin tefsirinde ��yle dedi:
�Birbirimizi rab edinmeyelim.� Bu ayet; Mesih�i ve Uzeyr�i rab edinenlere bir azarlama, edindikleri bu ilahlar�n kendileri gibi birer be�er oldu�una bir i�aret ve ayn� zamanda din konusunda, din adamlar�n� taklid ederek helal dediklerini helal, haram dediklerini haram kabul edenler i�in bir al�altmad�r. ��nk� b�yle yapan ki�i taklit etti�i ki�iyi rab edinmi� demektir. �u ayetin manas� da buna benzer.
�Allah�� b�rak�p, din adamlar�n�, rahiplerini...rab edindiler.� (Tevbe: 31) (Sonra H�rakl�e g�nderilen mektupla ilgili hadisi zikretmeye ba�lad�.)� (�evkani-Fethul Kadir Tefsiri)
��te bu ayeti kerimeyi ve m�fessirlerin bu ayeti kerime hakk�ndaki s�zlerini zikrettikten sonra anla��lmaktad�r ki bu ayeti kerime apa��k bir �ekilde, ��pheye mahal b�rakmadan, kullar�n canlar�n� ve mallar�n� koruyabilmeleri ve zahiren m�sl�man say�labilmeleri i�in yapmalar� gereken �eyleri anlatmaktad�r. Ayete g�re onlardan istenilen �ey; yaln�z Allah (c.c)�a ibadet etmek, Ona hi�bir �eyi ortak ko�mamak ve Allah�tan ba�ka ibadet edilen sahte ilahlardan, ta�utlardan ve rablerden beri olup uzak durmak, sadece Allah (c.c)��n h�k�mlerine muhakeme olmak ve hi� bir �eyi bu konuda Allah (c.c)�a denk tutmamakt�r.
M�fessirlerin bu ayeti tefsir ederken Rasulullah��n H�rakl�e g�nderdi�i mektubu zikretmeleri, ayette istenilen �eyin; zahiren d�nya ahkam�n� uygulaman�n �art oldu�una ve kanla mal� koruyan la ilahe illallah s�z�n�n manas�n� a��klamas�na apa��k bir delil olmas�ndand�r. �eriat, bir kavme, bir yerde; �Ey kitap ehli!� M��terek olan s�ze gelin� diye emrediyor, ba�ka bir yerde de bir kavme hitabederek; �insanlarla la ilahe illallah deyinceye kadar sava�makla emrolundum� diyorsa ve her iki yerdeki insanlar da ayn� ise bu g�steriyor ki; ayetin ve hadisin manas� birbirine uygundur. Buna g�re ki�iye ancak, hem ayetten hem de hadisten istenilen �ey yerine getirildi�inde zahiren m�sl�man h�km� verilir, can ve mal ancak o zaman korunur. �nsanlar�n kalbinden ge�enlerin durumu ise Allah (c.c)�a aittir.
Ayetten ve hadisten istenilen ise; tevhide ba�lanmak ve �irkin her �e�idini reddetmektir. Bu hem s�zde hem amelde ger�ekle�melidir. Hem s�zde hem de amelde �irki terkedip tevhide ba�lanmak; itaat etmeyi, boyun e�meyi, tabi olmay�, h�k�m verme ve muhakeme olmay� sadece Allah (c.c)�a has k�lmay� gerektirir. Yani; yaln�z Allah (c.c)��n kanunlar�na ve �eriatine tabi olup ba�lanmak, sadece Allah (c.c)��n helal k�ld���n� helal, haram k�ld���n� haram kabul etmek, Allah (c.c)��n helal k�ld���n� haram, haram k�ld���n� helal yapanlar�n ise ta�ut oldu�unu kabul edip onlar� reddetmek, tekfir etmek ve onlar� tekfir etmeyenleri de tekfir etmek, b�t�n g�c� bu ta�utlar� ortadan kald�rmak i�in harcamak ve k���k b�y�k her konuda Allah (c.c)��n h�km�n� tatbik etmektir.
Allah (c.c) ��yle buyuruyor:
�H�k�m vermek sadece Allah�a aittir. Kendisinden ba�kas�na de�il, yaln�z O�na kulluk etmenizi emretmi�tir. Dosdo�ru olan din budur. Fakat insanlar�n �o�u bunu bilmezler.� (Yusuf: 40)
