Vị GH và TT: Hai người Mỹ có ảnh hưởng nhất thế giới đang bất đồng quan điểm về Iran | Vietcatholic

[Mikali Nguyễn]

Vị Giáo Hoàng và Tổng thống: Hai người Mỹ có ảnh hưởng nhất thế giới đang bất đồng quan điểm

m về Iran1. Một tổng thống và một giáo hoàng: Hai người Mỹ có ảnh hưởng nhất thế giới đang bất đồng quan điểm về Iran.

Thế giới Công Giáo đang bàng hoàng trước một báo cáo của tờ Free Press, theo đó vào ngày 22 Tháng Giêng, Bộ Chiến Tranh Hoa Kỳ, đã triệu tập Sứ thần Tòa Thánh, lúc bấy giờ là Đức Hồng Y Christophe Pierre, để đưa ra một “lời khiển trách gay gắt” về diễn từ của Đức Thánh Cha Lêô XIV trước ngoại giao đoàn cạnh Tòa Thánh. Cuộc họp kín được các giới chức Tòa Thánh mô tả là căng thẳng, trong đó Thứ trưởng Quốc phòng Elbridge Colby đã nói với Đức Hồng Y Pierre rằng “Hoa Kỳ có sức mạnh quân sự để làm bất cứ điều gì chúng tôi muốn trên thế giới”, và nói thêm: “Giáo Hội Công Giáo tốt hơn hết nên đứng về phía chúng tôi”. Cuộc gặp gỡ tai hại đó đã dẫn đến việc Tòa Thánh hủy bỏ vô thời hạn chuyến tông du của Đức Thánh Cha Lêô XIV, được dự trù diễn ra vào ngày 4 Tháng Bẩy, nhân kỷ niện 250 năm ngày Độc Lập của Hoa Kỳ.

Trong bối cảnh đó, thông tấn xã AFP có bài bình luận nhan đề “A president and a pope: The world's most influential Americans are at odds over Iran”, nghĩa là “Một tổng thống và một giáo hoàng: Hai người Mỹ có ảnh hưởng nhất thế giới đang bất đồng quan điểm về Iran.”

Xin kính mời quý vị và anh chị em theo dõi bản dịch sang Việt Ngữ qua phần trình bày của Thụy Khanh.

Ông Donald Trump đã quen với những lời chỉ trích từ khắp mọi miền đất nước — từ đảng Dân chủ, những người Cộng hòa bất mãn, các diễn viên hài kịch đêm khuya, cho đến các cuộc biểu tình quy mô lớn. Tuy nhiên, trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của mình, người chỉ trích Tổng thống Trump có ảnh hưởng nhất lại không sống ở trong nước mà ở Vatican.

Đây là một tình huống chưa từng có tiền lệ, khi vị Giáo hoàng người Mỹ đầu tiên trực tiếp chỉ trích tổng thống Mỹ về cuộc chiến ở Iran, nơi một thỏa thuận ngừng bắn mong manh đã được thiết lập trong tuần này. Thông báo hưu chiến được đưa ra sau khi Đức Giáo Hoàng Lêô XIV tuyên bố rằng thái độ hiếu chiến của Tổng thống Trump là “thực sự không thể chấp nhận được”.

Chưa bao giờ mối quan hệ giữa Washington và Vatican lại xoay quanh hai người Mỹ như hiện nay — cụ thể là một chính trị gia 79 tuổi đến từ Queens và một vị giáo hoàng 70 tuổi đến từ Chicago. Họ cùng thế hệ và có chung một số gốc rễ văn hóa, nhưng lại mang đến những đường lối hoàn toàn khác biệt đối với vị trí quyền lực to lớn của mình. Và mối quan hệ này cũng tiềm ẩn rủi ro cho cả hai bên.

“Họ đều là hai người đàn ông da trắng thuộc thế hệ Baby Boomer, nhưng kinh nghiệm sống, giá trị và cách sống của họ lại hoàn toàn khác biệt,” giáo sư thần học Natalia Imperatori-Lee của Đại học Fordham cho biết. “Đây là một sự tương phản rất rõ rệt, và tôi nghĩ đây là một bước ngoặt đối với Kitô giáo Mỹ.”

Quan điểm trái ngược về Iran giữa các Kitô Hữu tại Mỹ

Các chuyên gia về Giáo Hội Công Giáo nhấn mạnh rằng việc Đức Giáo Hoàng Lêô phản đối chiến tranh phản ánh những giáo lý đã được thiết lập của Giáo hội, chứ không phải là phản ứng chính trị nhất thời.

“Trong năm thế kỷ qua, Giáo hội đã tham gia vào một dự án giúp phát triển các chuẩn mực quốc tế vững mạnh,” bao gồm cả Công ước Geneva trong những thế kỷ gần đây, giáo sư William Barbieri của Đại học Công Giáo cho biết. “Đây là một truyền thống lâu đời bắt nguồn từ Kinh Thánh, thần học và triết học.”

Tuy nhiên, chính quyền Mỹ, vốn có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo Tin Lành bảo thủ, lại tuyên bố nhận được sự ủng hộ từ Thượng đế cho cuộc chiến của Tổng thống Trump chống lại Iran.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth kêu gọi người Mỹ cầu nguyện cho chiến thắng “nhân danh Chúa Giêsu Kitô”. Khi được hỏi liệu ông có nghĩ rằng Chúa chấp thuận cuộc chiến hay không, Tổng thống Trump nói, “Tôi nghĩ là có, bởi vì Chúa tốt lành — bởi vì Chúa tốt lành và Chúa muốn thấy mọi người được chăm sóc”.

Mục sư Franklin Graham, con trai của nhà truyền giáo Baptist nổi tiếng Billy Graham, đã nói về Tổng thống Trump rằng Chúa “đã chọn ông ấy cho thời điểm này”. Và Graham đã cầu nguyện cho chiến thắng để người dân Iran có thể “được giải thoát khỏi những kẻ Hồi giáo điên rồ này”.

Trong bài giảng Chúa nhật Lễ Lá tại quảng trường Thánh Phêrô, Đức Lêô phản bác rằng Chúa “không lắng nghe lời cầu nguyện của những kẻ gây chiến, mà bác bỏ chúng”. Ngài dẫn lời một đoạn trong sách Isaia trong Cựu Ước, nói rằng “dù các ngươi cầu nguyện nhiều, ta cũng không nghe – tay các ngươi đầy máu”.

Mặc dù việc các giáo hoàng và tổng thống bất đồng quan điểm không phải là chuyện hiếm gặp, nhưng việc nhà lãnh đạo Giáo Hội Công Giáo trực tiếp chỉ trích một nhà lãnh đạo Mỹ lại vô cùng hiếm hoi, và sau đó Đức Giáo Hoàng Lêô đã trực tiếp nêu tên Tổng thống Trump và bày tỏ sự lạc quan rằng tổng thống sẽ tìm kiếm “một lối thoát” khỏi Iran.

Lời lên án mạnh mẽ hơn nữa xuất hiện sau khi Tổng thống Trump cảnh báo về các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng của Iran, viết trên mạng xã hội rằng “cả một nền văn minh sẽ diệt vong đêm nay”. Đức Lêô mô tả đó là “mối đe dọa đối với toàn thể người dân Iran” và nói rằng điều đó “thực sự không thể chấp nhận được”.

Imperatori-Lee cho biết những lời chỉ trích trực tiếp của Đức Giáo Hoàng Lêô nổi bật hơn so với những lời chỉ trích chung chung hơn của Giáo hội đối với các hệ thống chính trị và xã hội. Ví dụ, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã kêu gọi các giám mục Hoa Kỳ bảo vệ người di cư mà không đề cập cụ thể đến Tổng thống Trump hay chương trình trục xuất của ông ta. Trước đó, Đức Giáo Hoàng Lêô cũng đã kêu gọi đối xử nhân đạo với người di cư.

“Các Giáo hoàng đã từng chỉ trích chủ nghĩa tư bản không kiểm soát một cách mạnh mẽ. Các Giáo hoàng đã chỉ trích cuộc Cách mạng Công nghiệp, phải không? Đó là những điều mà Mỹ luôn đi đầu,” Imperatori-Lee nói, “nhưng chưa bao giờ cụ thể và mang tính địa phương như thế này.”

Bà ấy nói rằng những bình luận của Leo gây được tiếng vang ở Mỹ — cả với người Công Giáo và không phải người Công Giáo — bởi vì Đức Giáo Hoàng Lêô XIV là người nói tiếng Anh bản ngữ.

“Không có gì phải nghi ngờ về ngữ điệu và ý nghĩa mà ngài muốn truyền đạt,” cô ấy nói. “Nó loại bỏ mọi sự mơ hồ.”

Tổng thống Trump hoan nghênh việc Đức Lêô đắc cử hồi tháng 5 năm ngoái như một “vinh dự lớn” cho đất nước, và ông chưa phản hồi về những lời chỉ trích mới nhất. Tòa Bạch Ốc không trả lời yêu cầu bình luận.

“Điểm chung giữa Đức Giáo Hoàng Lêô và Ông Donald Trump là cả hai đều đã trải qua thời kỳ phân cực hậu chiến,” bao gồm cả sự biến động chính trị của Phong trào Dân quyền và Chiến tranh Việt Nam, theo Steven Millies, giáo sư tại Học viện Thần học Công Giáo Chicago, một trong những trường mà Đức Giáo Hoàng từng theo học.

Ông lưu ý rằng Đức Lêô là người ghi danh mua báo The New York Times, chơi trò chơi “Wordle”, theo dõi thể thao Mỹ và thường xuyên nói chuyện với các anh em trai của mình, trong đó có một người công khai ủng hộ Tổng thống Trump.

“Ở một khía cạnh nào đó, ngài cũng giống như chúng ta,” Millies nói, một người “hiểu rõ nguồn gốc của cuộc khủng hoảng chính trị trong nước,” khác với Đức Thánh Cha Phanxicô người Á Căn Đình, “người không hoàn toàn hiểu được những đặc thù của Hoa Kỳ” ngay cả khi ngài đưa ra những lời chỉ trích ngầm.

Barbieri cho rằng sự am hiểu về chính trường Mỹ của Đức Lêô vẫn không làm thay đổi một thực tế ít được chú ý về Công Giáo và Giáo hoàng. Ông nói: “Giáo Hội Công Giáo không hoàn toàn phù hợp với bất kỳ khuôn khổ cánh hữu hay cánh tả nào như cách hiểu trong chính trường Mỹ”.

Tầm nhìn toàn cầu của Đức Lêô trái ngược với chính trị “thực dụng” của Tổng thống Trump.

Đức Lêô đã dành phần lớn thời gian trong sứ mệnh trước khi trở thành giáo hoàng, bao gồm toàn bộ thời gian làm giám mục và Hồng Y, ở bên ngoài Hoa Kỳ.

Ngài được đào tạo tại Rôma như một luật sư giáo luật trong Giáo hội. Ngài từng là giám mục ở những vùng nông thôn nghèo khó của Peru. Ngài lãnh đạo dòng Augustinô và giữ chức vụ nhà lãnh đạo của Đức Phanxicô trong việc đề cử các ứng viên giám mục trên khắp thế giới.

Imperatori-Lee cho biết tầm ảnh hưởng toàn cầu đã cho ngài cái nhìn trực tiếp về việc các chính sách kinh tế và quân sự của Washington — bao gồm cả việc ủng hộ các nhà độc tài ở Mỹ Latinh — đã ảnh hưởng tiêu cực như thế nào đến các quốc gia yếu hơn và người dân của họ.

Những kinh nghiệm đa dạng đã giúp Hồng Y Robert Prevost khi đó trở nên đặc biệt phù hợp để được bầu làm Giáo hoàng, bất chấp sự hoài nghi truyền thống của Hồng Y đoàn đối với Hoa Kỳ và vị thế siêu cường của nước này. Millies lập luận rằng Tổng thống Trump và các cố vấn của ông, thậm chí cả Phó Tổng thống JD Vance, một người cải đạo sang Công Giáo, có thể không đánh giá cao những điểm khác biệt đó.

Imperatori-Lee nói: “Đây là một chính quyền dường như chỉ nghĩ đến chính trị thực dụng – ai ủng hộ chúng ta và ai chống lại chúng ta”.

Sự phân cực tiềm ẩn rủi ro cho Đức Lêô và Tổng thống Trump.

Quan hệ giữa Washington và Vatican đã trở nên căng thẳng đến mức một báo cáo về cuộc gặp gỡ được tường trình gây tranh cãi giữa các quan chức Ngũ Giác Đài và Giáo Hội Công Giáo đã gây chấn động cả hai thành phố.

Theo báo cáo trên tờ The Free Press, một thành viên trong chính quyền Tổng thống Trump đã cảnh báo Giáo Hội Công Giáo vào tháng Giêng rằng không nên cản trở sức mạnh quân sự của Mỹ.

Hôm thứ Sáu, Vatican đã ra tuyên bố bác bỏ cách mô tả cường điệu hóa cuộc gặp trong bản báo cáo.

Đại sứ quán Mỹ tại Tòa thánh cũng lên tiếng phản bác, viết trên mạng xã hội rằng “việc cố tình xuyên tạc các cuộc gặp gỡ thường lệ này gieo rắc sự chia rẽ và hiểu lầm vô căn cứ”.

Trong khi đó, Millies đặt câu hỏi liệu những gì Giáo hoàng hay các giám mục Hoa Kỳ nói có thể tác động đến từng tín hữu Công Giáo hay không. Millies cho rằng Tổng thống Trump có thể sẽ mất đi sự ủng hộ trong cộng đồng Công Giáo khi ông mất đi sự ủng hộ trong toàn bộ cử tri, nhưng điều đó không nhất thiết là do các thành viên trong giáo đoàn của Đức Giáo Hoàng Lêô đang áp dụng giáo lý của Giáo hội.

“Sự ưu tiên đảng phái luôn lấn át lòng trung thành tôn giáo,” Millies nói, mô tả sự “mất kết nối” giữa các lãnh đạo Giáo Hội và nhiều giáo dân, những người tìm kiếm quan điểm về đức tin và chính trị từ các nguồn khác, bao gồm cả các chính trị gia.

“Hiện nay, JD Vance là biểu tượng của Công Giáo trong chính trường Mỹ, và điều đó chủ yếu hướng đến việc thắng thế trong các cuộc tranh luận,” ông nói. “Đó là một sự nhấn mạnh rất khác, nhưng nó có thể rất phù hợp với chính quyền Tổng thống Trump.”

---

Source:APA president and a pope: The world's most influential Americans are at odds over Iran

2. Cuộc triệu tập Sứ thần Tòa Thánh đến Bộ Chiến Tranh có tranh cãi hung hăng nhưng không có đe dọa

Các quan chức Ngũ Giác Đài khẳng định rằng cuộc gặp hôm 22 tháng Giêng với Sứ thần Tòa Thánh là một cuộc trò chuyện “thân mật” và thẳng thắn, trong khi một số nguồn tin từ Vatican nói với The Pillar rằng mặc dù không có lời đe dọa nào được ám chỉ hoặc đưa ra bởi các quan chức Mỹ, nhưng cuộc thảo luận giữa các lãnh đạo quốc phòng và Đức Hồng Y Christophe Pierre đôi khi “căng thẳng”.

Những bình luận này được đưa ra để đáp lại một báo cáo ngày 6 tháng 4 của Free Press, cho rằng Đức Hồng Y Pierre đã bị triệu tập đến Ngũ Giác Đài để bị khiển trách, nhằm đáp lại bài phát biểu về hòa bình thế giới của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV trước ngoại giao đoàn cạnh Tòa Thánh vào ngày 9 Tháng Giêng.

“Cuộc gặp giữa Thứ trưởng Colby và Đức Hồng Y Pierre là một cuộc gặp hữu hiệu, thân mật và là cơ hội để đối thoại thực sự về các vấn đề nghiêm chỉnh. Họ đã có một cuộc trò chuyện thẳng thắn và tôn trọng. Việc đưa tin về các mối đe dọa hoặc sự thiếu tôn trọng là sai sự thật và vu khống,” một quan chức cao cấp của Bộ Quốc phòng giấu tên nói với tờ The Pillar hôm thứ Năm.

Trong khi đó, một quan chức Vatican mô tả cuộc gặp đôi lúc “căng thẳng”, cho rằng một số cuộc trao đổi là “hung hăng”, nhưng xác nhận rằng “không có chuyện ai đó đe dọa ai cả”, bất chấp những gợi ý trong các báo cáo truyền thông gần đây.

Tờ Free Press ngày 6 tháng 4 đã đăng một bài báo cho biết Thứ trưởng phụ trách chính sách của Bộ Quốc phòng, Elbridge Colby, đã “triệu tập” Sứ thần Tòa Thánh tại Mỹ, lúc đó là Đức Hồng Y Christophe Pierre, đến Ngũ Giác Đài.

Theo tờ Free Press, các quan chức quốc phòng đã “phẫn nộ” trước bài phát biểu của Đức Giáo Hoàng Lêô XIV trước đoàn ngoại giao Vatican hôm 9 Tháng Giêng, được hiểu là “một thông điệp thù địch nhắm vào các chính sách của Tổng thống Trump”.

Trích dẫn các nguồn tin từ Ngũ Giác Đài và Vatican được thông báo về cuộc gặp, bài báo tường trình rằng Colby đã nói với Đức Hồng Y Pierre rằng “Hoa Kỳ có sức mạnh quân sự để làm bất cứ điều gì chúng tôi muốn trên thế giới”, và nói thêm: “Giáo Hội Công Giáo tốt hơn hết nên đứng về phía chúng tôi”.

Một quan chức Mỹ thậm chí còn viện dẫn đến thời kỳ Đức Giáo Hoàng Avignon, giai đoạn vào những năm 1400 khi vương triều Pháp sử dụng sức mạnh quân sự để chi phối quyền lực của Đức Giáo Hoàng.

Theo tờ Free Press, các quan chức Ngũ Giác Đài đã không hài lòng về bài phát biểu của Đức Giáo Hoàng trước các nhà ngoại giao được công nhận tại Tòa Thánh, trong đó ông chỉ trích “nền ngoại giao dựa trên vũ lực” – điều mà các quan chức Ngũ Giác Đài hiểu là lời chỉ trích trực tiếp đối với chính sách của Mỹ.

Kể từ khi trở thành vị Giáo Hoàng đầu tiên đến từ Hoa Kỳ năm ngoái, Đức Giáo Hoàng Lêô đã nhiều lần lên tiếng phản đối việc sử dụng bạo lực trong chính sách đối ngoại, những phát ngôn đôi khi được xem là lời bình luận trực tiếp về hành động quân sự của Mỹ, bao gồm cả gần đây ở Venezuela và Iran.

“Các báo cáo về cuộc gặp với Đức Hồng Y Pierre và các cộng sự của ông đã bị bóp méo và phóng đại quá mức,” một quan chức cao cấp của Ngũ Giác Đài giấu tên nói với tờ The Pillar.

“Mục đích của cuộc gặp là nỗ lực thiện chí nhằm đối thoại với Vatican về nhiều vấn đề chính sách đối ngoại. Đó là một nỗ lực nhằm đối thoại nghiêm chỉnh và tôn trọng lập trường của Tòa Thánh về các vấn đề liên quan đến Bộ Chiến tranh.”

“Cuộc gặp đã thảo luận về các vấn đề ở Mỹ Latinh, NATO, các vấn đề Âu Châu và Phi Châu,” quan chức này cho biết. “Trong bối cảnh Đức Giáo Hoàng và các quan chức cao cấp của Giáo hội đang thảo luận về những vấn đề này, chúng tôi quyết định liên hệ với sứ thần Tòa Thánh để hiểu trực tiếp quan điểm của Giáo hội. Ngũ Giác Đài thường xuyên làm việc với các đại sứ, vì vậy mặc dù đây có thể là lần đầu tiên gặp gỡ đại sứ Vatican, nhưng điều đó không phải là bất thường từ góc nhìn của bộ phận này.”

Các nguồn tin từ Ngũ Giác Đài cũng nói với tờ The Pillar rằng ngoài các vấn đề cụ thể, các quan chức Mỹ cũng muốn thảo luận về khái niệm chiến tranh chính nghĩa và bản chất cũng như phạm vi của hành động quân sự hợp pháp.

Một quan chức cao cấp của Ngũ Giác Đài nói với tờ The Pillar rằng cuộc trò chuyện đó là “một cuộc trao đổi ý kiến thẳng thắn” và “rất tôn trọng.”

“Có những quan điểm khác nhau, nhưng chắc chắn không có sự thù địch hay thậm chí là dấu hiệu của một nỗ lực ép buộc. Nói thẳng ra, điều đó thật vô lý và là một lời vu khống,” vị quan chức này cho biết.

Các quan chức cao cấp tại Phủ Quốc vụ khanh Tòa Thánh ở Vatican cũng xác nhận với tờ The Pillar rằng cuộc gặp đã diễn ra vào ngày 22 Tháng Giêng, và cuộc thảo luận tập trung vào các bài phát biểu và tuyên bố công khai của Đức Giáo Hoàng Lêô về chiến tranh và hòa bình trong bối cảnh hành động và ưu tiên quân sự của Hoa Kỳ, nhưng lại đưa ra đánh giá khác về giọng điệu của cuộc gặp.

Một quan chức cao cấp ở Rôma mô tả cuộc trò chuyện đôi khi “căng thẳng” và cho rằng các quan chức Hoa Kỳ đã “hung hăng” và “bắt nạt” ở một số thời điểm, nhưng khẳng định rằng cuộc trò chuyện diễn ra thẳng thắn, với việc Đức Hồng Y Pierre “cũng lên tiếng”.

“Không có chuyện ai đó đe dọa ai cả,” vị quan chức Vatican nói. Không ai tại Phủ Quốc vụ khanh Vatican được tờ The Pillar liên hệ có thể nhớ lại hoặc xác nhận bất cứ đề cập nào đến Đức Giáo Hoàng Avignon trong cuộc trò chuyện.

Đáp lại bài báo của Free Press được đăng vào ngày 9 tháng 4, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ và Bộ Quốc phòng cho biết “các báo cáo gần đây về cuộc gặp gỡ đã bị phóng đại và xuyên tạc rất nhiều”.

Bộ này xác nhận cuộc gặp đã diễn ra giữa Đức Hồng Y Pierre và ông Colby cùng các nhân viên của họ vào ngày 22 Tháng Giêng năm 2026, nhưng cho biết cuộc gặp “có nội dung thực chất, tôn trọng và chuyên nghiệp”.

“Trong cuộc gặp thân mật, họ đã thảo luận về nhiều chủ đề, bao gồm các vấn đề đạo đức trong chính sách đối ngoại, luận lý của Chiến lược An ninh Quốc gia Hoa Kỳ, Âu Châu, Phi Châu, Mỹ Latinh và các chủ đề khác. Đức Hồng Y Pierre bày tỏ sự đánh giá cao về sự tiếp xúc và cả hai bên mong muốn tiếp tục đối thoại cởi mở và tôn trọng”, bộ này cho biết.

Đức Giáo Hoàng Lêô đã chấp nhận đơn từ chức của Đức Hồng Y Pierre vào tháng 3, sau khi ngài tròn 80 tuổi, và bổ nhiệm Đức Tổng Giám Mục Gabriele Giordano Caccia thay thế, người trước đó đang giữ chức quan sát viên thường trực của Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc.

---

Source:PillarNuncio’s Pentagon meeting was ‘frank exchange of ideas,’ officials say