Nghiên cứu Pew: Vì sao một số người Mỹ – kể cả người Công giáo rời bỏ đức tin thời thơ ấu của họ | Phanxico.vn
Mikali Nguyễn
americamagazine.org, Gina Christian – OSV News, 16-12-2025
Các hàng ghế trống trong bức hình tư liệu tại Nhà thờ Công giáo St. Gabriel ở Washington. Một nghiên cứu mới của Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố ngày 15 tháng 12 năm 2025 cho thấy vì sao người công giáo Mỹ rời bỏ đức tin của họ – những người rời bỏ truyền thống tôn giáo thời thơ ấu của họ giải thích.
Từ ngày 11 đến ngày 14 tháng 12, hơn hai ngàn giáo dân hành hương ở Papua Tân Ghinê tham dự các lễ Tạ Ơn để tôn vinh Thánh Peter To Rot, người dạy giáo lý và tử đạo được Đức Lêô phong thánh ngày 19 tháng 10.
Giáo dân hành hương tập trung tại Rabaul, quê hương của Thánh Peter To Rot để dự thánh lễ trọng thể do Hồng y John Ribat cử hành. Trả lời phỏng vấn của hãng thông tấn Fides, Hồng y cho biết: “Đức tin của người dân Papua là thành quả công việc truyền giáo. Các nhà truyền giáo Dòng Thánh Tâm (MSC) đã đến Rabaul năm 1882 theo lời kêu gọi của Giáo hoàng Lêô XIII. Ngày nay, hơn 100 năm sau, một Giáo hoàng Lêô khác tiếp nối con đường này, ngài đã công nhận một trong các Thánh của chúng ta.”
Là người cha gia đình và là giáo lý viên, Thánh To Rot nhắc chúng ta đức tin được thực hiện trong gia đình. Ngài nhận ra sứ mệnh Chúa giao phó cho ngài: giữ vững lòng trung thành với Chúa, duy trì sự đoàn kết trong gia đình và cộng đồng trong thời kỳ khó khăn ở Thái Bình Dương.
Ngài từ chối từ bỏ chức vụ của mình
Peter To Rot sinh năm 1912 tại New Pomerania (một trong những hòn đảo của Papua Tân Ghinê) và lớn lên trong gia đình trở lại đạo công giáo. Ngài làm việc tại làng của ngài.
Năm 1942, quân Nhật đánh đuổi quân Úc và hạn chế nghiêm ngặt các quyền của tín hữu kitô, đặc biệt là cấm các buổi lễ. Năm 1943, Peter To Rot, người tiếp tục hoạt động bí mật với tư cách là giáo lý viên, đã phản đối một cảnh sát tham nhũng muốn cướp vợ của người khác để biến bà thành vợ thứ hai của mình, theo luật pháp Nhật Bản.
Bị tố cáo, Peter To Rot bị bắt và quân Nhật phát hiện ra hoạt động tôn giáo của ngài. Từ chối từ bỏ chức vụ của mình và tiếp tục phản đối chế độ đa thê, ngài đã bị quân Nhật hành quyết.
Nhìn chung, việc có những trải nghiệm tích cực về tôn giáo trong thời thơ ấu và lớn lên với các hoạt động tôn giáo thường xuyên đều đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì bản sắc tôn giáo thời thơ ấu khi trưởng thành.
Đó là một trong những phát hiện được Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố vào ngày 15 tháng 12 trong một báo cáo có tiêu đề “Tại sao một số người Mỹ rời bỏ tôn giáo của họ trong khi những người khác vẫn giữ vững?”
Trung tâm Nghiên cứu Pew dùng dữ liệu của cuộc khảo sát từ ngày 5 đến ngày 11 tháng 5 với 8.937 người trưởng thành ở Mỹ thuộc Nhóm Xu hướng Mỹ và từ Nghiên cứu Bức tranh Tôn giáo năm 2023-2024 của trung tâm, đại diện cho 36.908 người trưởng thành ở Mỹ.
Nhìn chung, hơn một nửa (56%) số người trưởng thành ở Mỹ vẫn tự nhận mình thuộc tôn giáo thời thơ ấu của họ, với 35% cho biết họ đã “từ bỏ tôn giáo thời trẻ”. Báo cáo cho biết thêm 9% “không được nuôi dạy theo một tôn giáo nào và hiện nay vẫn không theo tôn giáo nào”.
Trung tâm Nghiên cứu Pew nhận thấy tỷ lệ giữ vững đức tin của người Công giáo (57%) – chiếm 19% dân số trưởng thành ở Mỹ – thấp hơn nhiều so với tín hữu Hinđu (82%), Hồi giáo (77%), Do Thái (76%) và Tin lành (70%), mặc dù cao hơn một chút so với các tín hữu thuộc Giáo hội Các Thánh Ngày Sau (54%) và Phật giáo (45%).
Ngoài ra, Trung tâm Pew cho biết, “14% người Mỹ được nuôi dạy theo Công giáo hiện nay là người Tin lành”, chiếm 4% tổng số người trưởng thành ở Mỹ. Nghiên cứu về Bức tranh Tôn giáo của Pew cho thấy 13% người trưởng thành ở Mỹ là người từng theo đạo công giáo.
Lý do hàng đầu được đưa ra để bỏ tôn giáo thời thơ ấu: họ không còn tin vào giáo lý của tôn giáo đó nữa – 46% người theo đạo công giáo cho biết vì mất niềm tin nên họ rời bỏ đức tin. Những lý do khác làm họ bỏ đức tin: các vụ bê bối của giáo sĩ và lãnh đạo tôn giáo (39%), bất mãn với giáo lý của Giáo hội về các vấn đề xã hội và chính trị (37%).
35% số tín hữu công giáo cho biết họ dần dần xa rời tôn giáo của họ – con số này thấp hơn một chút so với tỷ lệ chung của báo cáo là 38%.
Tỷ lệ tương đương với một số tín hữu công giáo, họ cho rằng tôn giáo “không còn quan trọng” trong cuộc sống (36%) hoặc nhu cầu tâm linh của họ không được đáp ứng (36%).
Hơn một phần tư số người được hỏi cho biết họ không hài lòng về cách Giáo hội đối xử với phụ nữ (27%) hoặc cho rằng đạo công giáo đã lỗi thời (27%).
20% khác cho biết họ cảm thấy được kêu gọi đến một đức tin mới, 16% không hài lòng với giáo đoàn của mình và 10% cho biết họ đã chuyển đến một cộng đồng mới. Chỉ 7% cho rằng lý do họ bỏ đạo là do kết hôn với người thuộc tôn giáo khác.
Tuổi tác và khuynh hướng chính trị cũng có mối tương quan với việc giữ đạo, theo Nghiên cứu Pew: “Trong số những người trưởng thành từ 65 tuổi trở lên được nuôi dạy trong một tôn giáo, 74% vẫn tự nhận mình thuộc tôn giáo đó, 11% theo một tôn giáo khác với tôn giáo cũ, 13% không theo bất kỳ tôn giáo nào. Trong số những người trưởng thành dưới 30 tuổi, 55% vẫn tự nhận mình thuộc tôn giáo thời thơ ấu, 10% hiện theo một tôn giáo khác, và 35% không theo bất kỳ tôn giáo nào.”
Với người trưởng thành ở Mỹ được nuôi dạy trong một tôn giáo, các đảng viên Cộng hòa hoặc có xu hướng ủng hộ đảng Cộng hòa có nhiều khả năng giữ vững đức tin thời thơ ấu của họ (73%) so với 56% những người thuộc đảng Dân chủ và có xu hướng ủng hộ đảng Dân chủ. Ngoài ra, những người thuộc đảng Dân chủ được nuôi dạy trong một tôn giáo “có nhiều khả năng trở thành những người không theo tôn giáo nào so với những người thuộc đảng Cộng hòa”.
Những người được hỏi đã từ bỏ tôn giáo thời thơ ấu của họ đưa ra nhiều lý do khác nhau cho việc chấp nhận một bản sắc tôn giáo mới hoặc từ bỏ hoàn toàn bất kỳ bản sắc tôn giáo nào. Trong số những người từng theo đạo, 48% chuyển sang tôn giáo khác cho biết họ cảm thấy “được kêu gọi đến một đức tin mới”, 45% cho biết tôn giáo ban đầu của họ không đáp ứng được nhu cầu tâm linh.
Nhưng 51% trong số những người hiện không theo tôn giáo nào – chiếm 29% người trưởng thành ở Mỹ, và tự nhận mình là người vô thần, bất khả tri hoặc “không theo tôn giáo nào cụ thể rất có thể cho rằng việc không còn tin vào giáo lý của tôn giáo là lý do quan trọng khiến họ rời bỏ tôn giáo thời thơ ấu”.
Hơn một nửa (52%) số người Công giáo trước đây hiện theo đạo Tin Lành cho biết nhu cầu tâm linh của họ không được đáp ứng, với 49% cho biết họ cảm thấy được kêu gọi đến một đức tin mới.
Ngược lại, những người Công giáo trước đây không theo tôn giáo nào có nhiều khả năng cho rằng họ đã ngừng tin vào giáo lý của Giáo hội (52%), so với 34% những người Tin lành từng theo Công giáo.
Những người từng theo đạo Công giáo nay theo đạo Tin Lành ít có khả năng nêu ra những lý do sau đây cho sự thay đổi tôn giáo của họ hơn so với những người không theo tôn giáo nào:
– Các vụ bê bối của giáo sĩ và lãnh đạo tôn giáo (30% so với 44%)
– Không hài lòng với giáo lý của nhà thờ về các vấn đề xã hội và chính trị (26% so với 42%)
– Tôn giáo không còn quan trọng với cuộc sống cá nhân (20% so với 45%)
– Dần dần xa rời đức tin (24% so với 41%)
– Không hài lòng về cách đối xử của tôn giáo với phụ nữ (17% so với 33%)
– Cảm thấy tôn giáo đã lỗi thời (18% so với 32%)
Tỷ lệ người Công giáo trở thành Tin Lành (16%) cao hơn so với những người từng theo đạo Công giáo nay không theo tôn giáo nào (1%) cho biết họ đã kết hôn với người theo tôn giáo khác. Đa số (79%) những người từng theo đạo Công giáo nay tự nhận mình là người theo đạo Tin Lành cho biết niềm tin vào giáo lý của tôn giáo là động lực chính cho quyết định của họ, tiếp theo là sự hài lòng với nhu cầu tâm linh (76%), ý nghĩa cuộc sống (63%) và cảm giác thuộc về một cộng đồng (56%).
Những lý do khác được nêu ra bao gồm giáo lý của tôn giáo về các vấn đề xã hội và chính trị (34%), sự quen thuộc (29%), ý thức về nghĩa vụ tôn giáo (24%), truyền thống (24%), sự gắn bó tôn giáo trong gia đình (17%) và sự gắn bó suốt đời với giáo đoàn (4%).
Trong số những người “không theo tôn giáo” từng được nuôi dạy theo đạo Công giáo – nhóm chiếm 7% người trưởng thành ở Mỹ – đa số (81%) cho biết họ đã chọn không theo tôn giáo nào vì họ “tin rằng họ có thể sống đạo đức” mà không cần đến tôn giáo.
Những lý do phổ biến khác để duy trì tình trạng “không theo tôn giáo” của họ là đặt câu hỏi về nhiều giáo lý của tôn giáo (67%), cho rằng họ có thể sống tâm linh mà không cần tôn giáo (57%), không thích các tổ chức tôn giáo (53%) và không tin tưởng các nhà lãnh đạo tôn giáo (52%). Ngoài ra, 47% cho biết họ không có nhu cầu về tôn giáo, 33% nói rằng họ không tin vào Chúa hay một đấng tối cao, và 30% cho biết họ đã có những kinh nghiệm không tốt với những người theo tôn giáo.
Dữ liệu của Pew cho thấy những trải nghiệm tôn giáo thời thơ ấu, bao gồm việc tham dự các buổi lễ và các hoạt động tôn giáo trong gia đình, có tác động rõ rệt đến bản sắc tôn giáo khi trưởng thành.
Trong cuộc khảo sát tháng 5, Nghiên cứu Pew tìm hiểu về những trải nghiệm tôn giáo thời thơ ấu của người tham gia và nhận thấy hầu hết những người Công giáo suốt đời (73%) cho biết trải nghiệm này phần lớn là tích cực.
Tuy nhiên, “rất ít người Công giáo cũ” nói như vậy, mặc dù 56% những người hiện là người Tin Lành có nhiều khả năng nói như vậy hơn những người hiện không theo tôn giáo nào (26%).
Nghiên cứu Pew cho biết: “Những người được nuôi dạy theo đạo Công giáo, khi trưởng thành là người Công giáo hoặc Tin Lành, nhìn chung có nhiều khả năng được nuôi dạy theo tôn giáo hơn những người được nuôi dạy theo đạo Công giáo hiện không theo tôn giáo nào. 84% người trưởng thành ở Mỹ được nuôi dạy theo đạo Công giáo và vẫn tự nhận mình là người Công giáo cho biết họ lớn lên với việc tham dự Thánh lễ ít nhất một hoặc hai lần một tháng, cũng như 77% những người từng theo đạo Công giáo nay theo đạo Tin Lành.”
Ít người từng theo đạo Công giáo nay không theo tôn giáo nào (68%) – mặc dù vẫn hơn một nửa – cho biết đã tham dự Thánh lễ hàng tuần khi còn nhỏ.
Trung tâm Pew cũng lưu ý: “Cha mẹ theo đạo Tin lành có nhiều khả năng hơn cha mẹ theo đạo Công giáo, họ nói con cái họ dự các buổi lễ tôn giáo ít nhất hàng tháng (61% so với 47%).”
Trung tâm Pew cho biết: “Một mô hình tương tự với các hoạt động tôn giáo thời thơ ấu, cụ thể với năm hoạt động: cầu nguyện buổi tối, làm thủ công mỹ nghệ tôn giáo, đọc kinh tạ ơn hoặc cầu nguyện trước bữa ăn, nghe nhạc tôn giáo và đọc truyện tôn giáo. Chúng tôi nhận thấy những người được nuôi dạy trong đạo công giáo, những người theo đạo công giáo hoặc hiện nay theo đạo Tin lành thường có các hoạt động này khi còn nhỏ so với những người không theo tôn giáo nào.”
Về vấn đề này, theo Nghiên cứu Pew, tỷ lệ người theo đạo Tin lành (38%) thường xuyên nói với con cái về tôn giáo cao hơn so với người theo đạo Công giáo (24%), và tỷ lệ cha mẹ theo đạo Tin lành cho biết gia đình họ rất sùng đạo, cao hơn so với cha mẹ theo đạo Công giáo (35% so với 20%).
Theo Nghiên cứu Pew: “Nhiều cha mẹ Mỹ cho biết con cái họ thường tham gia vào các hoạt động tôn giáo khác nhau: đọc kinh tối (46%), đọc kinh trước bữa ăn (43%), đọc truyện tôn giáo (43%), nghe nhạc tôn giáo (37%) hoặc làm thủ công mỹ nghệ tôn giáo (28%)”. 27% phụ huynh cho biết con cái họ tham gia ít nhất bốn trong số các hoạt động này.
Ngược lại, việc thiếu các hoạt động tôn giáo trong thời thơ ấu cho thấy có khả năng con cái sẽ không theo tôn giáo nào: “Việc chuyển đổi từ không có tôn giáo khi còn nhỏ sang xác định mình thuộc về một tôn giáo nào đó khi trưởng thành là tương đối hiếm. Nhìn chung, chỉ có 3% người trưởng thành ở Mỹ có được sự chuyển đổi này.” Theo Nghiên cứu Pew, họ cho biết lý do: niềm tin vào giáo lý của tôn giáo (61%), thỏa mãn nhu cầu tâm linh (60%) và cảm giác có ý nghĩa cho cuộc sống (55%).
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch