Re: Yeterlik Fiili
Katheleen Rullman
Yeterlilik fiiline getirilen -ebilmek ekleri, izin cmlelerinde de kullanılır. rnek: ''Bu konuda sizin grş ve nerilerinizden faydalanabilir miyim?'' cmlesinde faydalanmak kelimesine getirilen -abilmek eki, izin almak anlamında kullanılmıştır.
Yeterlilik Fiili Nedir?
Cmle ierisinde bir eylemin yapılabileceğini belirten fiillere, yeterlilik fiili denir. Bu fiiller bazı cmlelere ihtimal ve izin anlamı katar.
Olumlu cmlelerde yeterlilik fiilinin aldığı ekler: -abilmek -ebilmek
Gelebilmek, yapabilmek, bitirebilmek,
Olumsuz cmlelerde yeterlilik fiilinin aldığı ekler: -ama, eme
Yapamadı, yapamaz, yapamıyor.
Yeterlilik Fiili ile İlgili Cmle rnekleri Nelerdir?
Olumlu Cmlelerde Yeterlilik Fiili
A- Geniş Zaman
1- Gl bir karaktere sahip olduğu iin her şeyin stesinden ''gelebilir.''
2- Bana maddi aıdan destek ''olabilir misin?''
3- Senin iin onunla ''grşebilirim''
4- ok alışkan bir ğrenci olduğu iin istediği niversiteyi ''kazanabilir.''
5- Onun hakkında merak ettiğin şeyleri bana ''sorabilirsin.''
B- Gemiş Zaman
1- Mezuniyet tezini zamanında teslim ''edebildi.''
2- Sonunda istediği blm ''kazanabildi.''
3- Arkadaşlarınla bu mesele hakkında ''konuşabildiniz mi?''
4- Aylar sonra istediği gibi bir işe ''girebildi.''
C- Şimdiki Zaman
1- Sabırlı bir insan olduğu iin kaba insanlara tahamml ''edebiliyor.''
2- Bazen insanlar karşısında aşırı ''heyecanlanabiliyor.''
3- Stor perdeler uzaktan kumanda ile aılıp ''kapatılabiliyor.''
4- Son ameliyattan sonra yine eskisi gibi ''yryebiliyor.''
Olumsuz Cmlelerde Yeterlilik Fiili
A- Geniş Zaman
1- Sorumsuz bir insan olduğu iin hibir işi sonuna kadar ''srdremez.''
2- Sıkılgan bir yapıya sahip olduğum iin hibir yerde uzun sre ''alışamıyorum.''
3- Şu an ok yoğun, bu nedenle seninle ''grşemez.''
4- Elindeki işi ''bırakamaz.''
B- Şimdiki Zaman
1- Oğlu ok yaramaz olduğundan ona sz ''geiremiyor.''
2- İkimiz de ok yoğun alıştığımız iin bir trl ''buluşamıyoruz.''
3- Ne kadar uğraşsam da bu işi bir trl ''beceremiyorum.''
C- Gemiş Zaman
1- Ge uyandığım iin işlerimi ''yetiştiremedim.''
2- Onunla henz ''grşemedik.''
3- Sınavdan istediğim kadar iyi bir not ''alamadım.''
4- Sorduğu sorulara doğru yanıt ''veremedi.''
Yeterlilik fiili nedir, konu anlatımı iin yeterlilik fiili rnekleri bu konuda bize yardımcı olabilir. Diziler konu başlığı, yapı bakımımdan fiiller olarak e ayrılırken birleşik fiiller de bunlardan biridir. Yeterlilik fiili birleşik fiil midir, sorusuna bu noktada evet yanıtını verebiliriz. Birleşik fiililer başlığı altında yer alan yeterlilik fiili, cmleye ihtimal ve gc yetme anlamı katmaktadır. Fiillerin olumsuzu olduğu gibi yeterlilik fiilinin olumsuzu da vardır.
Fişler zaman, kip, kişi gibi alt başlıklara ayrılmanın yanında yapılarına gre fiiller başlığına da ayrılmaktadır. Yapılarına gre fiiller de basit fiil, tremiş fiil ve birleşik fiil olmak zere e ayrılır.
Yeterlilik fiili cmleye olasılık ve gc yetme anlamlarının yanında birden fazla anlam katmaktadır. Yeterlilik fiilini yapı bakımından ve cmleye kattığı diğer anlamlar aısından rneklerle inceleyecek olursak:
Birleşik fiiller ya da bileşik fiiller, bir eylemi karşılamak zere birden fazla szcğn bir araya gelmesi ile oluşturulmuş fiiller (eylemler). Bazı birleşik fiiller bir arada, bazıları iki ayrı szck halinde yazılır.
Kurallı birleşik fiiller, iki fiilin -aralarına geniş-dz nllerden (a, e) veya dar nllerden (ı, i, u, ) birini alacak şekilde- birleşmesi yoluyla oluşur. Tamamı bitişik yazılır. Fiiller arasındaki nl, ilk fiilin son hecesi ile byk nl uyumuna uyar:
Herhangi bir fiil ile bil- fiilinin birleşmesi ile oluşturulur. Fiiller arasına "a" veya "e" harflerinden biri gelir. Cmleye gc yetme veya olasılık anlamı katar. Soru olarak kullanıldığında rica anlamı katar.
Fiil sonuna yaz- fiilinin eklenmesi ile oluşturulur. Fiiller arasına "e" veya "a" harflerinden biri gelir. Modern Trkede kullanımı gitgide azalan bu yapı eylemin neredeyse (hemen hemen) gerekleştiğini belirtir:
Bazı kaynaklarda fiil+fiil yapısındaki kurallı bileşik fiillerde kullanılan yeterlilik, sreklilik, tezlik ve yaklaşma fiilleri (-ver, -yaz, -bil vs.) ile ek-fiiller (idi, imiş, ise, -dir) de yardımcı fiil kabul edilir.[2]
Yukarıdaki olumsuz yeterlilik fiilinin aralarında anlam farkı vardır. Birincide kesinlik, ikincide kişinin kendisine bağlı olumsuzluk, ncde ise kişinin elinde olmayan nedenlerden doğan olumsuzluk sz konusudur.
LinkedIn ve 3. taraflar, Hizmetlerimizi sunmak, analiz etmek ve geliştirmek ve size, LinkedIn iinde ve dışında daha ilgili reklamlar (profesyonel reklamlar ve iş ilanı reklamları dahil) gstermek iin nemli ve nemsiz erezleri kullanır. erez Politikamız hakkında daha fazla bilgi edinin.
Yine bu konuyu ilgilendiren bir başka dzenleme; teklif kapsamında sunulan belgelerde tzel kişiliği temsile ve ynetime yetkili kişilerin T.C. kimlik numaralarının beyan edilmemesi veya beyan edilen T.C. kimlik numaralarının teyit edilememesi durumunda teklifin bu gerekeyle değerlendirme dışı bırakılmayacağı ynndeki dzenlemedir.
İhalelerde sıka yaşanan uyuşmazlıklardan birisi Tzel kişilerin ortaklık ve ynetiminde grevli kişilere ait bilgilerin tam olarak ve son durumu gsterir biimde ihale aşamasında sunulup sunulmadığı konusudur. Bu alanı disipline edebilmek amacıyla KİK tarafından standart form ihdas edilmesi olumlu bir gelişmedir. Ancak standart formun dipnotunda yer verilen dzenlemeler uyarınca, standart formun ekinde yine ilgili Ticaret Sicili Gazetelerinin (yahut bunlara elektronik ortamda ulaşılmasını sağlayacak bilgilerin) ve A.Ş.lerde pay defterlerinin sunulması gerekecektir.
İhale konusu işin yrtlmesi iin işyerinde bulundurulması ngrlen tesis, makine, tehizat ve diğer ekipmanın kendi malı olması hususunun yeterlik kriteri olarak belirlenemeyeceği, ancak fiyat dışı unsur olarak puanlamada dikkate alınabileceği, puanlamada da buna ilişkin fiyat dışı unsurun toplam değerlendirme puanı iindeki ağırlığının yzde biri geemeyeceği dzenlenmiştir.
Elektronik ihalelerde karşılaşılması muhtemel sınır değer maniplasyonunu nlemek iin ihaleye katılan tm isteklilerin en azından elektronik olarak teyit edilebilir Teminat Mektubu sunulmalarının zorunlu hale getirilmesini sağlıyor oluşu nedeniyle yerinde bir dzenleme olduğu kanaatindeyim.
Kanunun emredici hkm hilafına, uygulamada zellikle de szleşmelerin yrtlmesi aşamasında ortaya ıkan uyuşmazlıklarda yargı mercileri tarafından, muhtemelen bahse konu emredici hkmden haberdar olmadıkları iin, teminat mektupları zerine ihtiyati tedbir konulduğuna şahit olunmaktadır. KİK tarafından teminat mektubu standart formuna bahse konu Kanun hkmnn izinin bırakılması, yargı mercilerinin benzeri kararlar almalarının bir nebze olsun nlenmesi potansiyelini taşıdığından, kanaatimce yerinde bir dzenleme olmuştur.
Tekliflerin değerlendirilmesinde yeterlik kriteri olarak dikkate alınacağı Teknik Şartnamede belirtilen belgelere İdari Şartnamede de sayma yoluyla yer verilmesi hususu dzenlenmiştir.
Szleşmede yer verilen revize birim fiyat forml uygulanarak hesaplanan birim fiyata bir st sınır getirilmiş, revize birim fiyatın ilgili iş kalemine ait resmi birim fiyatı geemeyeceği, resmi birim fiyatın bulunmaması halinde ise, st sınır olacak fiyatın Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesi uyarınca hesaplanacağı dzenlenmiştir.
Tekliflerin kendi iindeki tutarlılığına ilişkin fiyat dışı unsur belirlemesi yapılabileceğine ilişkin dzenleme ile byk lde kontrol altına alınan maniplatif teklif konusunda ilave bir tedbir olarak getirilmiş bu dzenlemenin, isteklilerce daha tutarlı ve gereki teklif hazırlanmasını veya teklif tutarsız olsa bile bunun İdareye getireceği ilave ykn olduka azaltılmasını sağlayacak olması bakımından yerinde bir dzenleme olduğu dşncesindeyim.
Yorum: Esasen fiyat teklifi veren tedarikinin/hizmet sağlayıcısının gizli kalmasını isteyebileceği ticari bilgileri iermesi nedeniyle daha nce sadece İdarece veya KİK tarafından gerekli grlmesi halinde mali mşavirden istenen Tutanakların aşırı dşk teklif aıklaması sunan isteklilerce en başta aıklama kapsamındaki bilgi/belgelerle birlikte sunulmasının zorunlu tutulması istekliler ile fiyat teklifi veren tedariki/hizmet sağlayıcıları arasında ihtilaflara neden olabilir niteliktedir. te yandan, aıklama istenen hemen tm ihalelerde bu belgelerin sonradan İdarelerce veya KİK tarafından istenmekte olduğu dikkate alındığında, srecin hızlanmasını temin etmek bakımından olumlu bir dzenleme olduğu sylenebilir.
Sadece aşırı dşk teklif aıklaması kapsamında kullanılmasını sağlamak zere kk miktarlarda alım-satım yapılması suretiyle elde edilen haksız avantajın nlemek aısından getirilen bu dzenleme mantık olarak yerinde olsa da aşağıdaki hususlar bakımından sorunlu gzkmektedir.
1- İhale konusu işte kullanılması ngrlen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının tespiti her zaman kolay olmayabilir. Analizlerde yer alan miktarlar bir fikir verse de aıklama istenmeyen iş kalemi iindeki miktarlar veya hi analiz yapılamayan iş kalemleri kapsamında olması gereken miktarlar, anahtar teslimi gtr bedel işlerde idare ve isteklilerce belirlenebilecek farklı miktarlar vb. miktar belirsizlikleri bu dzenlemenin uygulanabilirliğini zorlaştırmaktadır. İdarelerce aşırı dşk teklif aıklaması isteme yazısında ilgili malzemelerin toplam miktarlarına ayrıca yer verilmesi bir zm niteliğinde dşnlebilirse de bunun uygulaması da kolay değildir ve zorunlu tutulmadıka idarelerce byle bir uygulamadan kaınılacağı değerlendirilmektedir.
59fb9ae87f