Sinsi ölüm KOAH'a dikkat

[Ahmet Şakir]

Sinsi ölüm KOAH'a dikkat

Ülkemizde yaklaşık 3 milyon kişinin KOAH hastası olduğu tahmin
ediliyor; ancak KOAH'lı her on kişiden dokuzu hasta olduğunu bilmiyor.
Suadiye Memorial Tıp Merkezi Göğüs Hastalıkları Bölümü'nden Uz. Dr.
İlkay Keskinel, 19 Kasım 2008 "Dünya KOAH Günü" öncesi "KOAH hastalığı
ve korunma yolları" hakkında bilgi verdi.
Tüm dünyada en sık rastlanan ölüm nedeni

"Kronik obstrüktif (tıkayıcı) akciğer hastalığı"nın baş harflerinden
oluşan "KOAH", aslında iki hastalığı tanımlamakta kullanılır: kronik
bronşit ve amfizem.

Kronik bronşit, en az iki yıl üst üste ve bu iki yılın en az üç ayında
öksürük ve balgamla seyreden ilerleyici bir rahatsızlıktır. Amfizem
ise, kana oksijen taşınmasını sağlayan hava keseciklerinde harabiyete
neden olan bir hastalıktır. Bunun sonucunda akciğerde elastikiyet
kaybı ve nefes darlığı görülür.
Çoğumuzun adını bile duymadığı KOAH, Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, kalp-
damar hastalıkları, zatürre ve AIDS'ten sonra 4. en sık ölüm
nedenidir. Ölüm nedenleri arasında bu kadar üst sıralarda yer
almasının ötesinde KOAH, yaşam kalitesini bozan, işgücü kaybına neden
olan ve kişiyi zaman içinde kendi bakımını bile gerçekleştiremeyecek
hale getiren bir hastalık. Ülkemizde yaklaşık 3 milyon kişinin KOAH'lı
olduğu tahmin edilmekte, tüm dünyada ise bu sayı 600 milyona
ulaşmaktadır.

Sigara KOAH için vize

KOAH'ın başlıca nedeni (yüzde 90 hastada) sigaradır. Yalnızca sigara
değil, pipo ve puro kullanımı da KOAH'a yol açmaktadır. Sigara
içenlerin beşte birinde KOAH gelişmektedir. Sigara içen kişilerde,
içmeyenlere göre KOAH riski 30 kat kadar artmıştır. Sigaraya erken
yaşta başlanması ve uzun süre çok miktarda içilmesi, KOAH'ın daha ağır
seyretmesine neden olur. Sigara dışında bazı mesleki faktörler
(madencilik, fırın/tahıl işçiliği, çiftçilik gibi) ve ısınma amaçlı
tezek yakılması da KOAH'a zemin hazırlar.

Ne yazık ki KOAH, tanısı ihmal edilen bir hastalık. Toplumda yeterince
bilinmiyor ve önemsenmiyor. Halbuki erken tanı ve müdahale, hastalığın
gidişini durdurabilir ya da yavaşlatabilir. Tanıda öncelikle hastanın
şikayetleri değerlendirilmekte ve solunum fonksiyon testleri ile
akciğer grafisi gibi tetkiklerden yararlanılmaktadır. Başlıca
belirtileri; öksürük, daha çok sabahları balgam çıkarma ve özellikle
eforla gelen nefes darlığıdır. Tanıda gecikilmesinin en önemli sebebi,
sigara içenlerin öksürüğü ve balgamı "normal" kabul etmeleridir. Oysa
biliyoruz ki, "normal öksürük" ya da "normal balgam" yoktur. KOAH'lı
kişiler, öksürük ve balgamı çoğunlukla o kadar kanıksamışlardır ki,
yakınmaları iyice artana kadar doktora başvurmayı düşünmezler. Oysa
KOAH'a erken tanı konup zamanında sigara bırakılırsa, yıllık akciğer
fonksiyon kaybı azalmaktadır. 35 yaşından sonra sağlıklı her insanın 1
saniye içinde dışarı verebildiği soluk hacmi yılda 30 ml azalma
gösterir. Sigara içen KOAH'lılarda bu azalma 150 ml'ye bile
ulaşabilir. Dolayısıyla KOAH'lılarda sigaranın bırakılması, hastanın
daha uzun yıllar boyunca hayat kalitesinin yüksek kalması açısından
kritik önem taşımaktadır.
Sigara, eroin ve kokain gibi bağımlılık yapıcı bir maddedir. Bu
fiziksel bağımlılık nedeniyle kişi sigarayı bırakmada zorluk
çekmektedir. Kendi kendine sigara bırakılamıyorsa, sigara
poliklinikleri devreye girmelidir. Günümüzde sigara bağımlılığının
tıbbi tedavisi mümkündür. Sigara Polikliniği'mizde, öncelikle
hastalarımızın fizik muayeneleri yapılmakta, gerekli görülen
tetkikleri istenmekte ve fiziksel mi, yoksa ruhsal bağımlılığın mı
daha ön planda olduğu saptanmaktadır. Bundan sonraki aşamada kişinin
bağımlılık tipine göre, nikotin yerine koyma tedavisi ya da ilaç
tedavisi önerilmektedir.

Ülkemizde KOAH'lı her on kişiden dokuzu, hasta olduğunu bilmiyor
Sadece ülkemizde değil, dünyada da giderek artış gösteren KOAH
hakkında bilinci artırmak amacıyla her yıl Kasım ayının üçüncü
Çarşamba günü "Dünya KOAH Günü" etkinliklerine ayrılmıştır. Dünya KOAH
Günü, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığına karşı Küresel Girişim
(GOLD) grubu tarafından tüm dünya ülkelerinde düzenlenmektedir. Bu
özel günde, KOAH hakkında bilgi arttıracak çalışmalar yapılmakta;
kendilerinde KOAH olduğunun farkında olmayan kişilerin basit bir
solunum testi yaptırması ve erken tanısı teşvik edilmektedir.
Günümüzde dünyada KOAH hastası olan her dört kişiden sadece biri
hastalığının farkındadır. Sonuç olarak; kendinizi ihmal etmeyin, nefes
darlığı, öksürük, balgam yakınmalarınız varsa, mutlaka bir Göğüs
Hastalıkları Uzmanı'na başvurun ve KOAH hastası iseniz erken tanı
şansını yakalayın.
ALINTI