سياه دانه داروى شفا بخش (بخش اول)
گروپ اهالي توحيد
سياه دانه داروى شفا بخش (بخش اول)
سیاه دانه چیست؟
سیاه دانه که نام علمی اش(Nigella sativa) است، گیاهی است پوشیده از کرکهای ظریف که گلهای بسیار زیبایی به رنگ سفید مایل به سبز یا آبی ، با غلاف خارجی بذر قابل تشخیص دارد،وبه خانواده آلالگان یا چلیپاییان (Ranunculaceae) تعلق دارد. گلهایش در انتهای ساقه قرار دارند، ودانه های خمیده سه لبه در غلافی که آنها را احاطه کرده است قرار دارند، دانه ها سیاه رنگ ومعطر می باشد.
سیاه دانه در شرایط اقلیمی گرم وخشک خوب رشد می کند، حوزه ی دریای مدیترانه محل اصلی این گونه گیاهان بوده که پس از گسترش مصارف آن در پزشکی، کشت آن در غرب آسیاه وجنوب اروپا وجنوب کشورهای حوزه ی بالکان نیز گسترش یافت، وهمچنین در کشورهای ایران، هند، پاکستان، مصر، عراق وترکیه نیز کاشت می شود، وبطور خود رو نیز در بعضی مناطق می روید.
نامهای سیاه دانه:
سیاه دانه با نامهای مختلفی نامیده وخوانده می شود، در زبان عربی به آن :« حبه البرکه» « حبة السوداء» « شونیز» و«الکمون الأسود» می گویند.
در زبان اردو: « کلونجی» ودر زبان فارسی به آن : « سیاه دانه» « دانه مبارک» «شنیز» و« شونیز» گفته می شود.
در فرهنگ فارسی «معین» (ص 568) در باره ی سیاه دانه چنین نوشته است:
«سیاه دانه، گیاهی است از تیره های آلالگان جزء دسته ی خربقیها که پوشیده از کرکهای ظریف است، وبرخی از گونه های آن ممکن است فاقد کرک باشد، این گیاه به طور خود رو در اکثر نقاط واز جمله ایران می روید، برگهایش دارای تقسیمات باریک وگلهایش منفرد، ودانه اش تیره رنگ وسه گوشه، ودارای بویی مخصوص است، ارتفاع آن تا 40 سانتیمتر می رسد، وگلهایش آبی رنگند، سیاه دانه را نانوایان برای خوشمزگی نان در موقع پختن روی آن می ریزند
مواد مؤثر وترکیبات شیمیایی موجود در سیاه دانه:
سیاه دانه دارای مواد فعال مختلفی است که تا کنون برخی از آنها شناخته شده است، سیاه دانه دارای:
- 33 در صد روغن ثابت (چرب) «Fixed oil» (برخی 5/37 در صد نوشته اند).
- 5/1 در صد روغن فرار« Volatle oil».
- همچنین سیاه دانه مواد مؤثر دیگری مانند:
- ساپینین، آلفاپنین، سینالول، کاردتین، هیدرات کربن وغیره دارا می باشد.
- وهمجنین شامل عناصر غذایی مانند:
- سودیوم، پتاسیم،فسفور، آهن، کلسیم، منیزیم، و ..
- ویتامینها ومواد ضد حساسیت وآرامبخش وضد درد می باشد.
- تأثیر بیشتر آن به خاطر وجود روغنهای چرب (ثابت) وروغنهای فرار می باشد.
- محققان به این نتیجه رسیده اند که مؤثرترین ماده ی دارویی که در سیاه دانه وجود دارد، نوعی روغن فرار بنام «نیژلون» (Nigellone) است.(1)
- قابل یاد آوری است که سیاه دانه علاوه برآنچه ذکر شد، دارای ویتامینهای(E) و(A) و(D) و همچنین هورمونهای جنسی می باشد.
- استاد بزرگوارمان دکتر محمد عزت می نویسد:
سیاه دانه از عناصر فعال، مطبوع، شگفت آور تشکیل شده است،در آن : فوسفات، آهن، فسفر، کربوهیدرات، وروغن (اسانس) وجود دارد که راز واسرار ش در آن نهفته است، وتقریبا نسبت روغن 28% می باشد.
همچنین سیاه دانه مواد آنتی بیوتک فعال ضد میکروب دارا می باشد.
ودر آن ماده ی « کاروتین»(Carotin) وجود دارد که ضد سرطان است، وهمچنین در آن هرمونات قوی جنسی وجود دارد که برای بارداری وناتوانی جنسی مفید است. ومواد ادرا آور، ومدر صفرا وجود دارد، همچنین دارای آنزیمات برای هضم می باشد،وضد اسیدی شدن معده است، وبرخی مواد دیگر که آرامبخش ومقوی دماغ است وجود دارد.(2)
سیاه دانه در احادیث نبوی:
در باره سیاه دانه وخاصیت علاجی آن احادیث بسیاری از رسول خداص روایت شده است که برخی از آنها را ذکر می نماییم:
1-ابوهریره رضی الله عنه روایت می کند که رسول خدا صل الله علیه و سلم فرمود:
« عليكم بهذه الحبة السوداء فإن فيها شفاء من كل داء إلا السام، والسام الموت»
این سیاه دانه را لازم بگیرید، زیرا که شفای هر بیماری بجز سام (مرگ) در آن نهفته است
زهری راوی حدیث می گوید: سام مرگ است، وحبة السوداء شونیز است.(3)
2-خالد بن سعد می گوید: در مسافرت بودیم ،وغالب بن ابجر همراه ما بود که در مسیر راه بیمار شد،وهنگامی که به مدینه رسیدیم هنوز بیمار بود،پس ابوبکر بن ابی عتیق (برادر زاده حضرت عایشه) به عیادتش آمد، آنگاه به ما گفت: این سیاه دانه را ،پنج یا هفت دانه بردارید، خوب بکوبید، آنگاه با روغن زیتون مخلط کنید، سپس یک قطره در سوراخ بینی سمت راست، ویک قطره در سمت چپش بچکانید، زیرا که حضرت عایشهل برایم بیان نمود که از رسول خدا صل الله علیه وآله وسلم شنید که فرمودند:این سیاه دانه علاج هر بیماری است،بجز سام» پرسیدم: سام چیست؟ فرمود: «مرگ» .(4)
3-بریده رضی الله عنه می گوید: رسول خدا صل الله علیه وسلم فرمود:
الشونیز دواء من کل داء،إلا السام، السام هو الموت »
شونیز دوای هر بیماری است بجز سام و سام مرگ است.(5)
4-ونیز بریدهت روایت می کند که رسول الله صل الله علیه و سلم فرمود:
«الحبة السوداء شفاء من كل داء إلا الموت»
درسیاه دانه شفای هربیماری ، بجز مرگ نهفته است.(6)
5-ابوهریره رضی الله عنه می گوید:رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمود:
« ما من داء إلا في الحبة السوداء منه شفاء، إلا السام »
جز مرگ ،هیچ بیماری نیست؛ مگر این که شفای آن در سیاه دانه است(7)
(1) برای اطلاعات بیشتر به کتابهای ذیل رجوع فرمایید:
معجزات الشفاء فی حبة السوداء، حبة السوداء ، حبة البرکه، العلاج بالبصل والثوم وحبة السوداء، النباتات الطبیه زراعتها ومکوناتها، کلونجی ک کمالات(کمالات سیاه دانه) وکلونجی اور شهد سی علاج (علاج با عسل وسیاه دانه).
(2) معجزات الشفاء (ص14).
(5) ابو نعیم در طب نبوی(ص96) وابن ابی شیبه در مصنف(23440) روایت کرده اند .
(صحیح الجامع حدیث شماره 3168)
(6) ابن السنی در طب نبوی وعبد الغنی در «الایضاح» روایت کرده است.
( صحیح الجامع شماره 3738و الاحادیث الصحیحه آلبانی شماره 1905)
(7) صحیح مسلم (89/2215)