ADIYAMAN' in KENDINE ÖZGÜ KONUSMA SIVESI

[www.adiyamanlilar.com]

ADIYAMAN' in KENDINE ÖZGÜ KONUSMA SIVESI

Adiyaman' da Türkçe Kendine özel bir agizla konusulur. Ülkemizde bu
agiza en yakin sadece Kilis yöresinde rastlanir.

Kullanilan bu kelime ve deyimlerin etimolojik analizi yapildiginda;
Azerbeycan, Gagavuz ve Türkmen Türkçeleri ile benzer özellikler
tasidigi görülmektedir. Agirlik olarak Türkmen Türkçesinin
özelliklerini tasiyan Adiyaman agzinin bu özelligine M.Ö. yedinci
yüzyilda bir süre Saka Iskil Türklerinin egemenligi ve 1085 yilinda da
Selçuklu Türklerinin egemenliginin etki ettigi söylenebilir.

A
A'llaf : Hutubat alip-satan kisi.
Ahdaracah : Evde tandir üzerinde yapilan yufkaekmegi tandirin (sacin)
üzerinde pismesi için
çevirmeye yarayan tahta dan yapilmis kilici andiran alet.
Alamyon : Alimiyum.
Alita : Sakat, arizali, özürlü
Angut : Güvercin
Aristah : Toprak damin agaçla dösenmis tavani.
Asbap : Elbise
Avrat : Kadin-Bayan
Avrat namazi : Kusluk namazi

B
Balah : Paça
Balima : Bari
Baran : Çizgi, serit halindeki çizgi, keder çizgisi,üzüm baglarindaki
asma (Tiyek) sirali hali
Barmel : Fiçi
Baz : Bir kus türü ( Kaz Kazina,baz bazinan herkes entesinan )
( Atasözü )
Berk : Saglam
Bilata : Meyvelerin olgunlasma zamani
Bildir : Geçen sene

C
Canan : Bag bahçe islerinde yardimci hizmetçi
Cincih : Kus veya kus yavrusu
Cerbe'e : Su kenarinda öten kurbaga
Cömçe : Kepçe
Cörten : Oluk
Cardah : Merdiven
Cigiz : Yaramaz, oyun bozan huzursuzluk çikaran
Cilgi : Serit halinde kesilmis bez
Cinik : Favori
Ç
Çaga : Bebek, yavru
Çaglin : Sakat, eli kolu tutmaz
Çeç : El
Çirtik : Eglence aninda bas parmakla orta parmagin sikica birbirine
sürtülüp kaydirarak
Çikarilan sese çirtiik çalma denir.
Çirtikli : Süslü olmaya çok merakli, süslü-püslü, çitkirildim tavirli
Çin : Omuz




D
Delbike : Darbuka
Deleme : Topaç
Dink : Bugdayi kepegin ayirma islemi yapilan yer
Dürmik : Dürüm
Dari : Misir

E
Ehhe : Kaka
Elek : Oyunbaz,dilbaz, dalevereci
Elöpen : Kertenkele
Enik : Yavru, manih
Entes : Es-Denk
Ergen : Evli olmayan, bekar
Evsen : Sis
Eyis : Küçük toz küregi
Etdor : Büyük dürüm
Erasa : Hutubat satilan yer
Etebe : Kapi ve pencerelerin üzerine çiris olarak konulan kalas
Eyne : Ayna, ayrica rötgen anlamina gelir

F
Fak : Tuzak
Firinca : Kayik biçiminde ( Oval ) ekmek küregi
G
Gelin : Oglun hanimi, gelen anlamina gelin derilmistir.
Gever : Bahçe sulama için yapilan su kanallarin sularin kanallara
taksim edildigi taksimat yeri
Gisi : Herif, koca, er, evin erkegi

H
Hamkef : Uykusu, henüz açilmamis, keyfi pek yerinde olmayan
Hampara : Orta boy tas, Toprak parçasi, biçimsiz tas
Haphap : Takunya
Haraba : Bos arsa
Harar : Büyük çuval
Haraza : Kuyunun agzina konulan 30-40 cm. yüksekliginde tastan daire
seklinde tek parça
Çikinti.
Harih : Ark, ince su yolu.
Hayma : Ahsaptan (agaç ve dallardan) yapilmis bag ve bahçelerde insa
edilen bekçi kulübesi.
Hazna : Su biriktirilen yer
Hecer : Yeni, teze
Hafdar : Çok yiyen canavar
Hellaç : Keçe isleri ugrasan, keçeci.
Hemam Leyeni : Büyükçe fazla derin olmayan yayvan su kab
Hevre : Kepekli undan yapilan hamur isi
Hisir : Takilar
Hira : Ciliz
Him : Temel ( Evin Temili )
Hind : Yuva ( Arinin hindina barmah sogma)
Höllik : Huni seklinde külah, normal külah
Hopan : Bakimsiz bag bahçe
Hökkiz : Cevizin içinin tam bütün olarak çikmis hali
Hökkeze : Oldugundan iri yapili
Hölbe :Silindir ve elips sekilde genelde tuz konulan, kati ve sivi
bazi maddeler de konulan kap
Hölhölli : Süpheci
Höllik : Eskiden bebelerin kundaklari içine çis ve kakalarini
yapmalari için konulan beyaz toprak
Hurç : Heybe
Hubar : Zerricik halinde toz
Hilt : Karisik tahil
Himbil : Zarif, ciliz, avanak, enayi
I
Idara : Tenekeden yapilmis, kumbara büyüklügünde silindir veya koni
seklinde içerisinde
Gaz yagi ve fitil bundan aydinlatma araci " çira " da denilirdi.
Izar : Siyah çarçaf
Içme : Sifali su, içmece
Innedenlik : Igne tutturulan içi pamuk doldurulmus minyatür yastik.
K
Kalin : Baslik parasi
Kakma : Agaç ve tahta kiymigi
Kantarma : Kemerli yapi
Kara kafir : Kertenkelenin büyükçesi.
Karulye : Karyola
Kaynana : Kaim ana, Kaim Valide(ana yerine geçen) anlamina
Kekre : Acimisi, dil büker seklinde
Kuküç : Çekiç
Kelenguç : Kirlangiç.
Kelle : Tahta masanin çekmecesi, çekmece, para konulan çekmece.
Kendir : Kildan yapilmis ( örülmüs ) kalin ip
Kenif : Tuvalet -WC (Ayrica tuvalet için, yüznumara, cartcurt dami, ay
ahyoli, abdeshana
Hela isimlen de kullanilir. )
Keppir : Bozuk ve yokuslu yol.
Keremet : Iftira.
Kerrik : Olmamis, ham meyve.
Keskes : Farba, firfir
Kevese : Toprak damlarda, agaçla toprak arasina giren tahta kamis v.s.
malzeme.
Keyyim : Saglam
Kidik : Oglak.
Kindirik : Ufak, tefek
Kirat : 7200 gr. Hububati içine alan silindir sekilde ölçüm aleti.
Kirççik : Zayif, ciliz
Kildan : Hamamda yikanilacak suyun içerisine konulmasi için bakirdan
yapilmis özel kap.
Koka : Nakis ipi makarasi.
Kordile : Kurdela
Kurrik : Esek sipasi
Korrik : Belin bükük, kemiklerin çikmis ve çok zayif ciliz hali.
Köm : Yigin tepecik
Kör keliz : Önü kapali tabii su yolu.
Körefem : Pejmurde
Kört : Çukur
Kösegi : Yari yanmis odun
Kudimli : Ugurlu
Kufa : Kamistan ya da agaç dalindan yapilmis sepet
Kullep : Dalevre, hile hurda, oyun
Kulunç : Iki omuz arasi
Kuncik : Köse duvar kenari
Kuskana : Bakirdan yapilmis derince, yemek pisirme tenceresi
Kuttik : Kisa boylu
Külinçe : Ekmek, yagli yavan
L
Lallik : Dilsiz, ahraz
Lebbe : Boyuna takilan zincir gerdanlik
Lekkom : " Koyayim " anlaminda sövme ve hakaret ifadesi
Lembir : Fincan kirigi
Lenger : Genis, yayvan içine hamur ve köfte yogrulan genis kap
Log : Toprak damin yagmura karsi direncini antirmak üzere kullanilan
tastan yapilmis silindir
Logdir : Logu toprak damin üzerinde gezdirmeye yarayan ahsaptan
yapilmis makas seklinde alet
Lop : Bedavadan elde edilen yiyecek, beles yemek
Lopah : Bir lokma / Bir avuç
Lottik : Arkaya tekme atma
Lüllik : Musluk gibi suyun aktigi yer.
Lüllik : Oluk.
Lüllük : Tek elin içine sigabilecek bir sikimlik ölçü. ( bir lülük
köfte )

M
Mag : Uzun olan maskan. ( Odanin arka tarafinda agaçla ikiye bölünmüs
kisim )
Makat : Divan, Oturacak yer.
Mamiz : Nabiz.
Manca : Salata.
Mangaç : Cimbiz
Marama : Mendil
Markama : Bonyo havlusu
Mehsere Kazani: Büyük kazan
Mekir : Üzerine, den dolayi
Mesboh : Makbul olan.
Meyrat : Ölenden kalan giyisi
Mih : Çivi
Meleviz : Salak, sünepe
Millik : Kambur
Mirgibi : Küçük karinca toplulugu
Misandara : Evin salonun girisinde ahsaptan yapilmis korkuluk
Misir Tovigi : Hindi.
Motorsihlet : Motosiklet
Muhatara : Hastalikli.

N
Nacar : Marangoz
Nanir : Bir yerde bulunan herkese ait hayvanlarin toplanip gün boyu o
yerin dag ve meralarinda otlatilip aksam olunca getirilme isi.
( hayvan kendi evine kendi gelir )
Nehit : Beyaz yapi tasi
Nukkil : Gaga

O
Ohlagi : Ekmek açilan yuvarlak ince uzun merdane
Omça : Islenebilir tahta parçasi, odun
Oturah : Iskembe

Ö
Öhlez : Ciliz, agir hareket eden, uyuz görüntülü.
Öhlez : Zayif isik
Örken : Pamuktan örülmüs kalin ip
Örtme : Kapatmak, örtmek ayrica : Evin avluya açik üstü kapali önü
açik kismi
Öttirikli : Hastalikli
P
Paga : Zornakli kapinin kilit yeri.
Pangilot : Lira
Papah : Sünnet çocuklarinin baslarina taktiklari silindir seklinde
baslik
Partal : Mitil, ekski giysi
Patlah : Olmamis incirin yesil hali
Peççel : Beceriksiz
Perçem : Saçin alina sarkan kismi.
Perensek : Fir dönme
Perize : Biçilen ekinin tarlada kalan kismi.
Peskir : Havlu
Pizzik : Lahananin nazik kismi
Pirtik : Küçük bez parçasi
Pissik : Kedi.
Pizzik(Pezzik): Ciltte çikan sivilce ve benzer seyler,
Pörçikli : Havuç
Post : Deri.
Pöçcik : Bir seyin son kismi, kuyruk sokumu, kiç
Pöççik : Sap, kuyruk
Pöççik : Kuyruk, izmarit.
Pusirik : Toprak damlarda agaç dizildikten ve kevese konulduktan sonra
ince bir tabaka halinde
Konulan çamur.

R
Riççik : Kökün ince dallari, kök
Rik : Kin, nefret
Rüzkatiye : Belge.

S
Sadana : Saf, salak, agzi sagir
Salaca : Tabutun üzerine konuldugu dört kolu olan tahta
Sefertasi : Birkaç çesit yemek tasimak için yapilmis üst üste konulan
kap.
Sehen : Sahan
Seklem : Sirtta tasiyabilecek kadar yük
Sele : Sepet
Sete : Kalas
Seki : Evin avlusunda topraktan yapilmis divan seklinde yer
Sirgi : Toprak damlarda, yagan kari siyirmak için tahtadan yapilmis
kar küregi
Sirim : Ip
Sikke : Demir kazik ( yere çakilan ) .
Sitam : Üsütme hastaligi, Sitma
Sitil : Kova
Siyeç : Büyük çali
Soki : Içinde bulgur dövülen oyuk tas, dibek
Soyha : Ölünün sirtindan çikarilan giyecek.
Surfa : Sofra
Surha : Angarya is, onun-bunun isi
Süngil : Genelikle ellerde görülen nokta seklinde çikinti, sigil.
Süllüm : Toprak damlara çikilmak için agaçtan yapilmis merdiven.
Süvik : Toprak evlerin daminin kenar kisimlari




S
Sapsah : Sürahi
Sarmita : Yaramazlik yapan kiz çocugu
Savir olma : Aleme fars olma.
Seb : Toprak siva yaparken veya toprak zemini islatip, çatlaklar varsa
el sürerek kapatarak düzgün ve kaygan hale getirme ( sikillama )
Sekerdenlih : Seker konulan kap.
Sekgal : Eskimis ayakkabi
Sekuka : Yapan armudu
Sellek : Insanlarin tasidigi yük biçimi.
Sendik : Kalabalik
Senkor : Okun atildigi ' Yay ' seklinde ip ve yaydan olusan bir ucu
ilmek seklinde kus yakalamada kullanilan tuzak.
Serdenlik : Bahsis
Sev : Yörep, inis asagi.
Sigvin : Siddetli saganak yagmur
Sirga : Ekinden kalan saplari tasimak için esegin sirtina uygun
agaçtan üçgen biçiminde yapilmis malzeme
Sibik : Göz çapagi.
Sörrik : Salya
Simre : Yüzde yara halinde çikan bir hastalik.

T
Tagar : Köskerlerin içerisinde sagtiyan ( deri ) islattiklari su
kovasi
Taht : Yaz mevsiminde açik havada yatmaya uygun sekilde yapilmis
tahtadan kanepe Kanefe
Taka : Içerisine esya konulmak için, duvar içine oyulmus küçük bos
mekanlar.
Tay ( Tek ) : Bir adet
Tekes : Ayri ayri iki tekten olusan bir çift. ( her biri ayri olan bir
çift ayakkabi gibi )
Teberik : Hatira
Tecir(Canbaz) : Hayvan salip-satan
Telis : Kildan yapilmis çuval
Tentene : Tigla örülen yastik, yorgan kenarligi desen veya çiçek
dantel.
Teppir : Bugdaydaki yabanci maddeleri ayirmaya yarayan kenarsiz, ahsap
daire tepsi
Tesi : Ipligi elde egirmeye yarayan basi topaç seklinde olan uzunca
kuyrugu olan tahtadan alet
Tetirham : Ishal.
Tillane : Çok gezen
Tirsek : Korkak.
Tokaç : Toprak damin süvik denilen saçaklarinin sertlestirilmesi için
tahtadan yapilmis yassi tokmak.
Tola Suyu : Islatilmis kil dibe çöktükten sonra elde edilen kullü su.
( Eskiden çamasirlar mese agacinin külü ile yikanirdi. )
Tollaz : Bos Bos gezen
Tommiz : Yaz ayinin en sicak olusunun ismi yada deleme ( topaç )
demirden olan ucu.
Tommizlan : Yaz mevsiminde görülen biraz büyükçe siyah bir böcek.
Tottik : Akil, Iz' an.
Topalah : Yuvarlak.
Tovih : Tavuk.

U-Ü
Ugard : Dogru taraf.
Urgin : Gizlice
Uriplagi : 1800 gr.'in karsiligi agirlik ölçüsü
Usah : Çocuk
Üssibi Kusi : Yusufçuk Kusu
Velesbit : Cansiz at-bisiklet
Vizzik-mizzik : Mizmiz.
Virrik : Civik sulu kaka

Y
Yadirgi : Baskasi, el, yabanci
Yapmis : Yan yan yürüyen
Yavasa : Esegin agzina vurulan gem.
Yazi : Mahalle aralarinda, genelde çocuklarin oyun oynaya bilecekleri
düz mekân, oyun yeri.
Yelpeme : Nefes darligi ( Astim ) hastaligina verin ad.
Yermeti : Minder

Z
Zagal : Tembel, vurdum duymaz, agzi sagir.
Zaringil : Bikmis bezmis, perisan
Zemmik : Yapistirici, tutkal
Zerzembe : Karanlik derin çukur yer.
Ziknabit : Zehir gibi aci
Zobi : Kalibi büyük ve ise yaramaz, hantal
Zoppik : Çikinti
Zornah : Ahsap kapilarin arkadan emniyetini saglayan yine ahsaptan
yapilmis sürgü
Zumzih : Yumruk.










Gelom : Geliyorum
Sive olarak Konusma Sekli:
* Gelon' mu Okula barabar gidek
* Sen ged ben gelom
* Gelon' mu yaziya çelik çomak oynamaya.
Aney : Anne
Babo : Baba
Keko: Kardes
Bibi : Hala
Taka : Duvara oyulmus dolap
Örtme : Üstü örtülü ev avlusu
Kirtik : Parça
Bilokma : Birazcik
Çaga: Cocuk
Alayi : Hepsi
Emmi : Amca
Agey: Baba, agabey
Sümsürük : Sümük
Çörten : Damlarin suyunu tahliye eden tenekeden yapilmis oluk

Savus : Geç ( Git )
Sive olarak Konusma Sekli:
* Senin isin buruda yok savus get burdan
* Benden konusma savus burdan
* Belli etmeden buradan savus gardas

Hesirim : Konusulan sözü alaya almak
Sive olarak Konusma Sekli:
* ( Anlatilan sözden sonra ) hesirim canim
* Hessirim canim anlattigin dogru degil

Höllük : Kundaktaki çocugun bez görevini yapmasi için altina konulan
beyaz toprak
Sife olarak Konusma Sekli:
* Anam gardesimin altini höllükle bagladi.
* Höllük satan adan neden bu hafta gelmedi
* Aney kardesim altini pislemis höllük yapip degistir.

Körtük : Çukur
Sive olarak Konusma Sekli:
* Yagmurda her taraf körtük olmus
* Havlu da körtükler olusmus tamir edilmesi gerekor.


Aristak : Toprak damin altindaki tavan agaci
Sive olarak Konusma Sekli:
* Kavurmayi aristaka as pisik yemesin
* Eti aritsak tan getir
* Eti aristaka komustum ne oldu
Avrat
Sive olarak Konusma Sekli :
Civik : Gevesek adam ( Gözüne güvenilmez )
Sive olarak Konusma Sekli :
* Bak su adamin sözüne güvenilmez civak adam
* Ne kadar civik adam bu
* Oglum bu günde civik' lasma

Cücük : Serçe ( Kus )
Sive olarak Konusma Sekli:
* Karin üstünde yem arayan cücüge bak görommu
* Geçen gün evimizin balkonuna yem attim cücükler kapis kapis yediler
* Cücüge bak yuva kurmak için çöp topluyor.
Çagam
Sife olarak Konusma Sekli :
Çirpi : Bag bozumunda çikan küçük odun parçalari
Sive olarak Konusma Sekli:
* Bag bozumunda çirpileri eve getirdik.
* Biraz çirpi getir sobayi tutusturalim.
* Çirpileri kirarak içeriye aldik. :
Dam : Tek katli toprak ev
Sive olarak Konusma Sekli:
* Bizim dami tokaçlarmisin akiyor
* Dam' in üstünde yem attim serçeler kapis kapis yediler
* Örtümüzü dama ser asagisi sicak aney
Dambira : Büyük Def
Sive olarak Konusma Sekli:
* Bizim dügünde dambira çalindi.
* Memet ne güzel dambira çaliyor
*
Deleksiz
Sive olarak Konusma Sekli :
Deleme : Topaç
Sive olarak Konusma Sekli:
* Yazida arkadaslarla beraber deleme çevirdik
* Senin delemen ne kadar güzel
* Deleme çevirerek 120 pas yaptim.
Denesen
Sive olarak Konusma Sekli :
Deyensiz
Sive olarak Konusma Sekli :
Disligim : Keyfi
Sife olarak Konusma Sekli:
* Bu gün bana dokunma disligim yok
* Disligim yok ben gidom
* Disligim gelmesi için buradayim
Düneyin : Bir gün evvelki gün
Sive olarak Konusma Sekli:
* Düneyin maliye gitti isimi yapamadim
* Düneyin söz vermistin neden gelmedin.
* Düneyin iyi eglendik.
Elham : Herhalde ( olabilir )
Sive olarak Konusma Sekli:
* Elham anam size gitti
* Elham su borcumu bu ay ödemedim.
* Söyledigi söz Elham dogru
Ellik: Çocuklarin oynadigi ugur getirdigi misket
* Bu ellik' gim oyunu bundan oynayacagim.
* Ellik bana ugur getiriyor
* Bu ellik' le çok misket yuttum.
Essehmi : Dogrumu
Sive olarak Konusma Sekli:
* Duydugun olay essehmi
* Essehmi bu sene üniversiteyi kazanamadin.
* Söyledigin essehmi
*
Esitlik : Dis Kapi önü
Sive olarak Konusma Sekli:
* Komsularin avratlari esitlike oturmus dedi kodu yapiyorlar.
* Esetlikte oturma iyi degil
* Esitlikte oturma içeri gel
Eyis :
Sive olarak Konusma Sekli:
* Evde eyis i nereye koydun
* Eyis' i getir çöpü atayim
Gemis
Sive olarak Konusma Sekli :
Gevende : Çalgici
Sive olarak Konusma Sekli :
* Gevendeye istek yaptim benim türkümü çalacak
* Kaba konusma çalgicilar degil onlar hepsi bir sanatkâr
* Gevende olma yerinde otur.
Gidik : Keçi ( 1 yasinda küçük keçi )
Sive olarak Konusma Sekli :
* Ziyarete bir gidik adagim var
* Gidik' e iyi bakmissin iyi eti çikti.
*
Gidom : Gidiyorum
Sive olarak Konusma Sekli:
* Babam gile gidom
* Ben gidom isim var.
* Gidom çay ocagina çay içmeye beklom gel.
Gisi :Erkek ( Kadinin Kocasina denir )
Sive olarak Konusma Sekli:
* Gisim ev dönmedi
* Gisim bana bugün bilezik aldi.
* Gisim dükkana gitti haber gönderim simdi gelir.
Deynek : Sopa
Sive olarak Konusma Sekli:
* O çocuk deynek ile yola gelir
* Yaramazlik yaptigi için ögretmeni Abdurrahmani sopa ile dövdü.
* Babam kardesimi sopa ile dövdü
Goncik : Odalarin en dip kösesi
Sive olarak Konusma Sekli:
* Parami goncik' e koydum gördümmü
* Goncik'teki hali getir serelim odaya
* Goncik' teki takaya sigaram var getir. :

Guddik : Kisa boylu
Sive olarak Konusma Sekli :
* Hiç boyu çikmiyor guddik kalacak
* Hele su gelene bak guddik kalmis
* Mahallede boyu çikmadigi için adamin lakabi guddik kado kaldi.
Gullep : Oyuna getirme ve hile ile yapilan is
Sive olarak Konusma Sekli:
* Geçen gün bu adan bana gullep yapti
* Abuzer arkadasina gullep yapip oyuna getirdi.
* Oyunu dogru oyna gullep yapma
Gusgana : Orta boy tencere
Sive olarak Konusma Sekli :
* Kizim gusganayi getir yemek yapalim
* Gasgana maskanda getir yemek suyunu koyayim
Heket : Masal
Sive olarak Konusma Sekli :
* Ne güzel heket anlatiyor.
* Heket' in sonunu getirmeden gitti
* Abuzer'i çagir bize Heket anlatsin.

Hakketmi : Söyledigin dogrumu
Sive olarak Konusma Sekli:
* Hakketmi Söyledigin dogru inanmiyorum.
* Hakketmi söyledigi sözde bulunmadi abuzer
* Hakketmi seni Abuzer kandirdi.
Hampara: Kaba Tahta
Sive olarak Konusma Sekli:
* Bizim evin girisi hampara
* Sizin evin girisi hampara ile yaptirmissiniz güzel olmus
* Tanidigim marangozcu var güzel hampara yapiyor.
Harik : Küçük su yolu
Sive olarak Konusma Sekli :
* Harik' in yolunu açta bahçeyi sulayalim.
* Harik yolunu degistir
* Sabah Harik' tan su getir
Hebbe : Tane
* Bir sey söylerken hebbe hebe anlat seni dinliyorum.
* Anlattiginin bir hebbe dogru degil
* Adiyaman için bir hebbe is yapmadik.
Herif : Koca
Sive olarak Konusma Sekli
* Herif nereye gidon evde hiç sebze kalmadi
* Benim herif bugün bana bilezik aldi.
* Gözün kör olmaya herif ne yaptin.
Hilli his : Daginik
Sive olarak Konusma Sekli:
* Bak hele su adam giysisi hili his gibi olmus.
* Niye Yagmurda geziyorsun bak hale haline Hilli his gibi olmusun
* Su adan giyimine hiç önem vermiyor hilli his gibi geziyor.
Hiyar : Salatalik
Sive olarak Konusma Sekli
* Bahçeye gittik hiyar yedik
* Hiyarlasma dogru ol
* Hiyarin büyüklügüne bak ne kadar büyümüs
Hizar : Çarsaf ( Siyah )
Sive olarak Konusma Sekli:
* Hizar' i giymis ve yüzüne peçe takmis geliyor.
* Herif Hizarim eskidi yenisini alirmissin.
* Mehmet emmi güzel hizar dikiyormus ona yaptir hizari
Hopla : Atlamak
Sive olarak Konusma Sekli:
* Agaçtan hopla gel sana söyleyecegim var.
* Hopla'ma gürültü yapiyorsun.
Hüslan
Sive olarak Konusma Sekli :
Iskeviyo
Sive olarak Konusma Sekli :
Ilangaç : Salingaç
Sive olarak Konusma Sekli:
* Bizim mahallede ilangaç kurmuslar
* Fatma nine ilangaç kurmus evine gelommu
Kenif : Tuvalet
Sive olarak Konusma Sekli:
* Ben kenife gidiyorum bir az sonra gelom bekle
* Çarsi camisinin kenif onarmislar çok güzel olmus
* Oturakçi pazari kenif gazindan patladi gördümmü
Keser :
Sive olarak Konusma Sekli:
* Keseri getir tahtayi yontum.
* Keseri getir çiviyi çakayim.
* Bu Keserin agzi körelmis
Kiymik : Küçük parça ( Genelde yeninen )
Sive olarak Konusma Sekli:
* Ekmeginden bir kiymik ver.
* Akilli ol oglum seni kiymik kiymik ederim.
Kötek : Dayak
Sive olarak Konusma Sekli:
* Geçen gün çarsida adamin birine güzel bir Kötek çektiler
* Babam deynek le iyi bir kötek atti
* Kötek yiyeceksin ha akilli ol
Lakirdi : Laf, söz
Sive olarak Konusma Sekli:
* Lakirdi etme
* Gel gidek haciginnas çok güzel lakirdi ediyor dinlemeye gidek.
* Bazi insanlari lakirdisi dinlenir.
Lallik : Dili tutulmus
Sive olarak Konusma Sekli:
* Bak hale lallik olmus konusamiyor.
* Dilinimi ( lallik ) yuttun konussana
* Neden konusamiyorsun lallik mi oldun.
Logdir : Silidir seklindeki tastan yapilymis log'u damin üstünde saga
sola tasiyan alet
Sive olarak Konusma Sekli :
* Evimizin dami akiyor logdirlamam gerekiyor.
* Su tas onarilir ise çok güzel dam logdiri olur.
* Yagmurlar tam baslamadan ben dami logdirlamam gerekiyor.
Lop : Sivi içecek
Sive olarak Konusma Sekli :
* Lop diye bir kuskana çorbayi içti
* Bir sehen pekmezi bir dikiste lop diye içti
* Bir sitil suyu lop diye içti
Lülük : Çigköfte' de bir sikim
Sife olarak Konusma Sekli :
* Hele bir lülük al tadina bak nasil olmus
* Lülük' ü al tuzuna bak nasil olmus
* Yaptigindan lülük lülük ette komsuya verelim.
Manca : Salata
Sive olarak Konusma Sekli :
* Manca yemegin yaninda iyi gider
* Bu yemegin yaninda manca iyi olur
* Mancanin tuzu fazla olmus
Marhama : Mendil
Sive olarak Konusma Sekli:
* Evde Marhamami getir.
* Marhaman varmi sunlari sarayim.
* Merhamami düsürdüm gördümmü :
Maskan : Kiler ( Kislik yiyeceklerin saklandigi yer )
Sive olarak Konusma Sekli:
* Kizim maskan' dan bulguru getir
* Maskan' dan kavurmayi getir hitap yapalim
* Kislik erzaklari maskan da saklardik.
Maskan : Oda ( Evin en dip odasi )
Sive olarak Konusma Sekli :
* Maskanda bulguru getir
* Maskana penseyi getir.
Mehzere kazani : Büyük kazan
Sive olarak Konusma Sekli :
* Geçen gün mahzere kazani ile yemek yaptilar
* Eskiden mahzere kazani ile bulgur kaynatilirdi.
*
Meyrat : Istenmeyen canli
Sive olarak Konusma Sekli:
* Bu meyrat nereden çikti
* Su meyrat ta bak ( Yilana )
Ne kadar ofinsin
Sive olarak Konusma Sekli :
Neciye : Fiyat sorma
Sive olarak Konusma Sekli :
* Domatesin kilosu neciye dayi
* Neciye satiyorsun
* Fiyat neciye emmi
Nislon : Ne yapiyorsun
Sife olarak Konusma Sekli:
* Nislon disligin geliyor mu ?
* Kele baci nislon ?
* Nislon bugün havan yerinde mi
Össehet
Sive olarak Konusma Sekli :
Pajmur
Sive olarak Konusma Sekli :
Pesgir : Havlu
Sive olarak Konusma Sekli :
* Pesgir nerede getir yüzümü sileyim
* Pesgir askiya asmistim nereye koydun.
Pirti : Kumasparça
Sive olarak Konusma Sekli :
* Ne kadar pirti toplamisin
* Pirtilari getir minder yapalim.
Pisik : Kedi ( Küçük )
Sive olarak Konusma Sekli:
* Pisik' i getir evde fare dolasiyor.
* Komsumuzun pisik'i evimizdeki etti götürmüs.
* Su pisik ne kadar güzel renge renk

Polim : Oyuna getirip tuzaga düsürme
Sive olarak Konusma Sekli :
* Bir arkadas vardi çok polim yapiyordu.
* Polime gelmem dogru ol.
* Polim yapma dogru dürüst konus
Sako : Palto ( Palto' nun kalini )
Sive olarak Konusma Sekli:
* Abdurrahman evden sako'mu
* Bu gün hava soguk sako'nu giy öyle çik
* Sako' mu nereye koydun
Sehen :
Sive olarak Konusma Sekli :
Semema
Sive olarak Konusma Sekli :
Serpene :
Sive olarak Konusma Sekli :
Sirpincak
Sive olarak Konusma Sekli :
Sivis: Kaytarmak
Sive olarak Konusma Sekli:
* Belli etmeden buradan sivis'mam gerekiyor.
* Sen buradan sivis
* Bu senin isim degil sivis buradan
Sivtik
Sive olarak Konusma Sekli :
Sokkum
Sive olarak Konusma Sekli :
Soysop : Sülale
Sive olarak Konusma Sekli :
* Sen kimlerdensin soysop' un kimlerden
* Soyu sopu belli ailenin çocugu bu
* Bak hale soyun kimki sopun ne ola
Sövük : Toprak damin en uç kismi
Sive olarak Konusma Sekli :
* Tokaçi getir sövük'ü takaçlayim.
* Komsumuzun daminda Sövükte otlar çikmis
*
Sülüm
Sive olarak Konusma Sekli :
Sillisop : Islanmak ( Yagmurlu havada elbiseleri yasarmak )
Sive olarak Konusma Sekli:
* Yagmurda sillisop olmusun elbiseni degistir.
* Aney sillisop oldum bana yeni elbise ver
* Bak hele yagmurda geziyor sillisop olmus
Sollo
Sive olarak Konusma Sekli :
Tavli : Sisman
Sive olarak Konusma Sekli
* Ne yedirdin böyle tavli oldu.
* Kendine iyi bakmisinki bu kadar tavli olmusun
Tesmereke : Rastgele tesadüf
Sife olarak Konusma Sekli :
* Gökte ararken tesmereke sana rastladim.
* Gelisi güzel tesmereke konusuyor
* Tesmereke sen geldin
Tesi
Sive olarak Konusma Sekli :
Tireto : Tiyatro
Sive olarak Konusma Sekli :
* Yazi' ya tireto geldi.
* Oglum sen tam bir tireto' sun.
- Bu gün dügüne gittim filanin kizi tireto gibi oynadi.
Tiyek : Üzüm bagin dallari
Sive olarak Konusma Sekli :
* Üzüm bagindaki tiyekleri eve getirdik.
* Üzüm bagimizdaki bir tiyekte üzüm çok tutmus
* Abuzer dayi güzel tiyekleri Budama yapiyor.
Tokaçsitili
Sive olarak Konusma Sekli :
Tolloz : Bos gezen kisi
Sive olarak Konusma Sekli
* Tolloz Tolloz gezme bir ise bak
* Gardas gezme tolloz tolloz
* Bu gün her yeri tolloz tolloz gezdim.
Tophane : Somun
Sive olarak Konusma Sekli :
* Tophaneyi güzel yapiyor filanin ekmek fabrikasi
* Oglum git 5 tane tophane al gel
* Tophane çok gevrek tadi da güzel
Tosbagi : Kaplumbaga
Sive olarak Konusma Sekli :
* Tosbaginin büyüklügüne bak ?
* Tosbaginin güzelligine bak renk ge renk
Töbetöbe
Sive olarak Konusma Sekli :
Yavan
Sive olarak Konusma Sekli :
Yazi : Düz cadde ( Ana cadde )
Sive olarak Konusma Sekli:
* Yazi' ya gel oyun onayalim
* Yazi' ya gel seninle isim var.
* Yazi'ya bir sanatçi gelmis gelommu seyretmeye
Yertmeti : Minder ( küçük )
Sive olarak Konusma Sekli :
* 2 kilo pamuk al da minder yapayim.
* Eski kullanilmayan çapitlari getir minder çikaralim.
*
Zahar : Olabilir
Sive olarak Konusma Sekli:
* Zahar Annem size gitti dayi oglu
* O dedigin yere zahar geçen gün beraber gittik.
* Zahar bu gün size gelecegiz.
Zibar : Yat ( Büyüklerin söyledigi söz )
Sive olarak Konusma Sekli:
* Daha sen yatmadim mi zipar
* Gecenin 2'si olmus sen daha zibarmadin mi
* Ne isin var disarida zibar yat sabah erken kalkacaksin
Zikkimla
Sive olarak Konusma Sekli :
zirpar
Sife olarak Konusma Sekli :
Zirto
Sive olarak Konusma Sekli :
Zort : Begenilmeyen konusmaya tepki
Sife olarak Konusma Sekli:
* Durdu durdu zort diye konustu
* Kalk gidelin gelen kisi zort diye konusur
* Sözün arasina girme zort diye muhabbeti karistiriyorsun