Fifa Haqqında
Clotilde Wilks
FiFA-nın ilk prezidenti Robert Qeren seildi. Onun nizamnaməsi 1 Setyabr 1905-c il tarixində qvvəyə minənədək artıq Almanyada təşkilatın sıralarına qoşulmuşdu. 1906-cı ildə isə zv lkələrin yekdil səsverməsi ilə Daniel Berli Vulfol FIFA-nın ikinci prezidenti seildi. O, futbol n vahid qaydaların yaradılmasında byk uğurlar əldə etdi.
Yeni lkələr qoşulduqca FIFA daha da byyr və beynəlxalq malara nəzarəti əlində cəmləşdirərək z təsir dairəsini genişləndirirdi. Buna baxmayaraq, təşkilati məsələlərdə yetərincə təcrbəyə malik olmadığından 1908 və 1912ci Yay Olimpiya Oyunlarında futbol yarışları İngiltərə Milli Futboll Assosiasiyası tərəfindən keirildi və hər iki yarışın qalibi Byk Britaniya oldu.
Birinci Dnya mharibəsi zamanı beynəlxalq futbol yarışları nadir hallarda keirilirdi. 1918-ci ildə FİFA prezidenti Vulfolun lm ilə FİFA dağılmaq təhlkəsi ilə zləşdi. Bu zaman onun ilk qurucularından olan və o illərdə FİFA-nın ikinci baş katibi vəzifəsində alışan Kornelis Hirşman tək başına təşkilatı ayaqda saxlaya bildi. Hirşman 1919-cu ildə Brsseldə FIFAnın iclasını ağırdı. Bu iclasda (İngiltərə, İrlandiya, Şotlandiya və Uelsi təmsil edən) Britaniya Assosiasiyaları İttifaq dvlətlərinin təşkilata zv olmasına etiraz olaraq FİFAdan ayrıldılar. Onlar 1920-ci illərin əvvəllərində yenidən zvlklərini bərba etdilər. Jl Rime 1920-ci ildə FIFAya sədr, 1921-ci ildə prezident seildi.
Bu uğurların davamı olaraq FIFA-nın 28 May 1928-ci il tarixli Amsterdam qurultayında Dnya empionatı keirmək təklifləri mzakirə olundu. Nəhayət, nvbəti Barcelona qurultayında ilk FİFA Dnya empionatının Uruqvayda keirilməsi qərarına gəlindi. Lakin Avropanı cənginə alan iqtisadi bhran nəticəsində bəzi komandalar peşəkar oyunularını itirdilər və empionatda iştirakdan imtina etdilər . Beləliklə, yalnız drd Avropa komandasının iştirakı ilə ilk Dnya Kuboku 18 İyul 1930-cu ildə Montevideoda aıldı.
İlk yarışa ev sahibliyi etməkdən boyun qaıran İtaliya yenidən 1934-c ilin Dnya Kuboku ev sahibi seildi. İtaliya Milli Komandasının qalib olduğu Dnya Kubokunun finalı ilk dəfə radio vasitəsilə canlı yayımlandı. Nvbəti dəfə İtaliya bu uğurunu İkinci Dnya Mharibəsindən ncə Fransada keirələcək Dnya Kubokunda yenilədi.
1954-c ildə Belikalı Rudolf Sildrayers FİFA rəhbəri seildi. Bir il sonra Sildrayersin vəfatından sonra bu posta ingilis Artur Druri gətirildi. Ancaq onun da rəhbərliyi uzun mddətli olmadı. 1961-ci ildə Artur Drurinin dnyasını dəyişməsi ilə daha ncə hakimlik etmiş Ser Stenli Rouz FİFA prezidenti oldu. Onun rəhbərliyi dvrndə futbol dnyada daha geniş ərazilərə yayıldı və oyunlar ilk dəfə olaraq televiziya ilə nmayiş olunmağa başlandı. Onun prezidentliyi mddətində Dnya Kuboku əzəmətli idman hadisəsi kimi btn dnyada şhrət qazandı. Bununla belə, Rouzun Cənubi Afrika irqi rejimi dəstəkləməsi və Afrika Futbol Konfederasiyası tərəfindən iştirakına qadağa qoyulan lkənin Dnya Kubokunda iştirakına şərait yaratması onunla FİFA konfederasiyaları arasında mbahisələrə səbəb olmuşdu.
1974-c ildə Rouzu prezident postunda brazilyalı Joao Avelanj əvəzlədi. Onun dvrndə FİFA kommersiya fəaliyyətinə daha ox diqqət ayırsa da, Dnya Kubokunda bir sıra nailiyyətlər əldə olundu. Onun əməyi sayəsində 1982-ci il Dnya Kubokunda 24 komanda iştirak etmiş, 1998 -ci il Dnya Kubokunda isə komandaların sayı 32-yə atmışdı. O Israil Milli Futbol Komandasının beynəlxalq oyunlara qatılmasına (UEFA-ya qəbuluna) kməklik gstərdi. Quam, Lesoto və Montseratın milli komandalarını FİFA zvlynə qəbul etdi.
Sonrakı prezident Sep Blater bu siyasəti davam etdirdi və 2010-cu il Dnya Kubokuun Afrikada keiriləcəyini vəd etdi. Futbolun masirləşdirilməsi işlərini davam etdirən 2015-ci ildə FİFA-da korrupsiya qalmaqalından sonra istefa verən Sep BlaterI vəzifəsində yeni prezident seilənə qədər İssa Hayatu əvəzlədi. 26 Fevral 2016-ci ildə FİFA-nın nvbədənkənar konqresində Covani Infantino qurumun rəhbəri vəzifəsinə seilmişdir.
2006-cı ildə İsverə və Cənubi Korea arasındakı qarşılaşmadan sonra Cənubi Koreanın FIFA-nın rəsmi veb səhifəsinə girişi bağlandı. Koreada belə şaiyələr yayılmışdı ki, guya rəsmi səhifəyə 500 milyon koreyalı etiraz məktubu gndərdikdə FIFA adminstrasiyası İsverənin qələbəsini ləğv edə bilər. Bu səbəbdən Korealı istifadəilərin saysız-sehabsız rəsmi səhifəyə girişi (IP nvanlardan bilinirdi) problemlərə səbəb oldu və nəticədə FIFA Koreanın veb səhifəsinə girişinə qadağa qoydu.
2007-ci ilin Mayında FIFA ox yksəkdə yerləşən lkələrlə bağlı qadağa qoymaq istədi. Bu qadağaya grə 2500 metrdən yskək olan klələrdə futbol yarışları keirilməsinə icazə verilməyəcəkdi.[1]Bu qadağa daha ox And dağları lkələrini əhatə edəcəkdi və beləliklə, Boliviya (paytaxtı La Paz - 3600 m) və Ekvador (paytaxtı Kito - 2800 m) və Kolumbiyada (paytaxtı Bogota - 2640 m) beynəlxalq yarışlar keirilməyəcəkdi. Lakin, CONMEBOL-un siyasi təsiri və beynəlxalq ictimaiyyətin qınağı [2] ilə FİFA bu qərarını ləğv etdi.[3]
2011 Mayında Qətər 2022 Dnya Kubokunun keiriləcəyi lkə seildikdən sonra İngiltərə Futbol Assosiasiyasından Lord Trisman FIFA İcra Komitəsinin iki zv haqqında rşvətxorluq iddiaları irəli srd. Bu iddialar Qətərin seilməsində əli olan bir şəxsin verdiyi məlumata əsaslanırdı. FIFA məsələ ilə bağlı araşdırma başlatdı və iddialar doğrulandığı təqdirdə seimin yenidən aparılacağını aıqladı. FIFA prezidenti Sep Blater səsvermənin yenidən keirilməsi n ictimai dəstəyin də gcl olduğunu syləmişdi. Qətər rəsmiləri də, z nvbəsində iddiaları təkzib etmiş, bunun Dnya Kubokunun bu lkədə keirilməsinə həsəd aparanlar tərəfindən uydurulduğunu bildirmişdilər.2011-ci ilin Mayında Lord Trisman Britaniya parlamentinin araşdırma heyətinə verdiyi ifadəsində bildirmişdi ki, Trinidad və Tobaqo Respublikasından olan KONKAKAF prezidenti Cek Ourner z səsi mqabilində lkəsində təhsil mərkəzi tikmək n 4 milyon dollar rşvət tələb etmişdir. O hətta iddia etmişdir ki, digər yksək rtbəli şəxs - paraqvaylı Nikolas Leos isə zadədanlıq titulu istəmişdir.Sandey Taymz qəzetinin mxbirləri ifadələrində demişlər ki, onların əldə etdiyi məlumata grə Kotdivuarlı Jak Anoumaya və Kamerunlu Issa Hayatuya hər birinə 1.5 million məbləğində olmaqla rşvət atıb. Onlar bu rşvət qarşılığında Qətərin namizədliyini dəstəkləməli olublar. Gnahlandırılan şəxslər btn iddiaları təkzib etmişlər.[4] Qətər oyunlarında təhlkəsizliyə cavabdeh olan Asiya Futbol Konfederasiyasının prezidenti Məhəmməd bin Hammam korrupsiyada gnahlandırıldıqdan sonra - 2011-ci ilin May ayında FIFA-nın prezidentliyinə namizədliyini geri əkdi.[5] Qısa mddət sonra Bin Hammam və Jek UornerI araşdırma mddəti boyunca vəzifələrindən kənarlaşdırdılar.[6] Bin Hammama və Jek Uornerə qarşı ittihamları KONKAKAF katibi ak Bleyzer rədd etdi. Buna hərəkətinə grə KONKAKAF prezidenti Layl Ostin onu vəzifəsindən azad etməyə cəhd etsədə KONKAKAF İcra Komitəsi buna mane oldu.[7]
Bul maqala er adamlar assotsiatsiyasi futbol turniri haqqında.Hayallar turniri ushın FIFA hayallar ortasındaǵı jhn chempionatiga qarang.FIFA Jhn kubogi, dette piwayi ǵana Jhn kubogi dep ataladı, bul sporttıń global basqarıw organı bolǵan Xalıq aralıq futbol federaciyasi ( FIFA ) aǵzalarınıń lken er adamlar qurama komandaları trepinen tkeriletuǵın xalıq aralıq futbol jarısı. Chempionat 1930-jılda tkerilgen dslepki turnirden baslap, hr trt jılda bir ret tkerip kelinip atır, 1942 hm 1946-jıllarda Ekinshi jhn urısı sebepli tkerilmegen. meldegi chempion 2018-jılda Rossiyada bolıp tken turnirde ekinshi mrte chempionıqti qolǵa kirgizgen Franciya esaplanadı.
meldegi saralaw basqıshın z ishine aladı, qaysı komandalar turnir basqıshına saralanıwın anıqlaw ushın da'slep sh jıl dawamında tkerilgen. Turnir basqıshında 32 komanda, sonday-aq avtomatikalıq trde saralawdan tken miyman ktiwshi mmleket(ler) miyman ktiwshi mmleket(ler) de bir ay dawamında chempionliq ushın gresedi.
2018-jılg'i futbol boyınsha jhn chempionatınan baslap jigirma bir final turniri tkerildi hm jmi 79 qurama komanda qatnastı. Kubokti segiz qurama komanda qolǵa kirgizdi. Braziliya bes ret utqan hm olar hr bir turnirde oynaǵan birden-bir komanda bolıp tabıladı. Jhn kuboginiń basqa jeńimpazları Germaniya hm Italiya bolıp, hr biri trtewden ataqqa iye; Argentina, Franciya hm dslepki jeńimpaz Urugvay, hr biri ekewden ataqqa iye; Angliya hm Ispaniya bolsa birewden ataqqa iye.
Jhn chempionati dnyadaǵı eń abıraylı futbol assotsiaciyasi turniri, sonıń menen birge, dnyadaǵı eń kp krilgen hm gzetiletuǵın birden-bir sport jarısı bolıp tabıladı. 2006-jılǵi Jhn chempionatiniń barlıq oyınlarınıń ulıwma tamashagyleri sanı 26, 29 milliardtı quraydı hm final oyının shama menen 715,1 million adam tamasha etedi, bul planetamız xalqınıń 1/9 blegi bolıp tabıladı.
Jhn chempionatina 17 mmleket miyman ktiwshilik etken. Braziliya, Franciya, Italiya, Germaniya hm Meksika eki retten, Urugvay, Shveycariya, Shveciya, Chili, Angliya, Argentina, Ispaniya, AQSh, Yaponiya hm Qubla Koreya (birgelikte), Qubla Afrika hm Rossiya miyman ktiwshilik etken. Qatar 2022-jılg'i turnirge bir marte miyman ktiwshilik etedi hm 2026-jılda Kanada, AQSh hm Meksika birgelikte miyman ktiwshilik etedi, bul bolsa Meksikaǵa ush jhn chempionatında oyınlar tkergen birinshi mmleket bolıw hrmetin beredi.[1][2][3][4][5][6]
59fb9ae87f