İSTİHBARAT DOSYASI : İstihbarat nedir? İstihbarat alanları nelerdir ?

[Özel Büro (Digi.Security.Isnet)]

 

KAYNAK : http://bulentkeskin.net/istihbarat-nedir-alanlari-teskilatlari/

 

Elektronik Harp ve Sinyal Savaşları 

İstihbarat nedir?

İstihbarat, kelime manası itibariyle Arapça istihbar kelimesinin çoğulu olarak; haberler veya yeni öğrenilen bilgiler, haber alma demektir. Teknik olarak istihbarat, muhtelif imkân ve vasıtaları kullanarak herhangi bir konuda enformatik materyal temini ve temin edilen bilgilerin ham halden kurtarılarak işlenmesi, kıymetlendirilmesi ve yorumlanarak bunlardan bir netice çıkarılmasıyla ilgili faaliyettir. İstihbarat insanların fıtrî bir melekesi olan merak ve öğrenme arzusu ile doğmuştur. Batı dillerinin bilhassa ingilizcenin hâkim olduğu ülkelerde kelime “intelligence” kelimesiyle karşılanmaktadır. Bu kelime zekâ anlamını taşımaktadır. Bu da Batı’da bu meşgalenin hangi seviyede yapıldığını göstermektedir.

Bu tanımlamaları da göz önüne alarak istihbarat ne demek derseniz de istihbaratı; haber ve zekânın birlikte oluşturduğu bir kavram olarak özetlemek de yanlış olmayacaktır. İstihbarat pek çok kaynakta akıl, zekâ, anlayış, malumat, haber, bilgi, vukuf, işletilen haberler, muteber olan havadis, duyulan şeyler, toplanan ve alınan haberler, bilgi toplama, haber alma olarak tarif edilmektedir.

CIA’nın kendi sayfada yapılan istihbarat tanımı ise; “ülkemizi yönetenlerin, güvenliği sağlamak için ihtiyaç duydukları bilgi şeklinde açıklanmaktadır.”

Başka bir tanımla istihbarat, ülkeler ya da bölgeler için de elde edilebilir bilgilerin, toplanarak işlenmesi, bütünleştirilmesi, analiz edilmesi, değerlendirilmesi ve yorumlanmasının sonucu olarak ortaya çıkan üründür. Bir rakip ya da düşman hakkında, gözetleme, araştırma, analiz ve anlayış ile elde edilen bilgidir.

Devlet istihbaratı ise devletin bütünlüğünü, rejimin emniyetini sağlamak için, milli politika ile tespit edilen milli hedefleri elde etmek üzere devlet organlarının yaptığı istihbaratın tümüdür. Bilgi savaşlarının önemli bir bölümü olan istihbarat temelli savaşta ise savaşın bilinen bir parçası olan sürprizleri engellemek ve komuta merkezlerine planların şekillendirilmesinde yardımcı olmak “ temel amaçtır. Taktik resmin elde edilmesi maksadıyla kullanılan tüm vasıtalar ve sensörler ile bu bilgileri işleyen, değerlendiren ve askeri birliklere yayan tüm sistemleri kapsamaktadır.

Bilgi savaşının temel dayanak noktası olan bilgi alt yapısının çözümlenmesi; o ülke ile ilgili olarak yapılacak her türlü teknolojik istihbarat çalışmalarının başarılı olacağı anlamına gelmektedir.

İstihbarat Savaşları

İstihbarat temelli savaşı anlayabilmek için özellikle teknolojik istihbarat çeşitlerinin neler olduğunu bilmek gerekir. Teknolojik istihbarat çeşitlerinin izah edilmesiyle istihbaratın herhangi bir savunma veya saldırı amaçlı çatışma esnasında nasıl kullanılması gerektiği açıkça ortaya çıkmaktadır. Dünyada 100 ülkenin kayıtlı yaklaşık elli bin bilgisayar ağı olduğunu düşünürsek; teknolojik istihbaratın bilgisayar destekli çeşidinin 21. yüzyıldaki kapasitesini algılamak hiç de zor olmayacaktır. Bilgisayar teknolojilerinden istifade edilerek gerçekleştirilen ve bilgisayarın bilgiyi toplama, sistemleştirme ve dağıtma amacına yönelik olarak kullandığı bu teknolojik istihbarat türüne kısaca “bilgisayar tabanlı istihbarat” denilebilir. Bir diğer teknolojik istihbarat türü ise, iletişim araçlarının kullanılarak yapıldığı bilgi toplama faaliyetleridir. Örneğin, dijital iletişimin en önde gelen araçlarının (telefon, TV, faks) kullanılarak yapıldığı bu tür, popüler olarak yapılan istihbarat çalışması niteliğini taşımaktadır.

 

Stratejik, operasyonel ve taktik istihbaratın yöneldiği temel hedefler bir devletin/toplumun bütün yaşam alanlarını, diğer bir ifade ile millî gücü oluşturan bütün unsurları kapsamak zorundadır. Bu istihbarat alanları şunlardır:

1.     Askerî İstihbarat: Kara, Deniz ve Hava kuvvetleri ile füze sistemleri ve kitlesel imha silâhlarına yönelik bilgi toplama amacı ile yapılan istihbarattır.

2.     Biyografik İstihbarat: Bir ülkede askerî, siyasî, kültürel, ekonomik elite yönelik yapılan bilgi toplama faaliyetidir.

3.     Ekonomik İstihbarat: Ekonominin genel kapasitelerine, zayıf ve güçlü yanlarını tespit etmeye yönelik ve çok uzun zaman genellikle ekonominin silâhlı kuvvetleri destekleyebilme derecesini tespite yönelik istihbarattır.

4.     Bilim ve Teknoloji İstihbaratı: Bütün dünyada ve aktüel ve muhtemel düşmanlarla ilgili bilimsel çalışma ve teknolojik gelişmeleri toplamaya yönelik istihbarattır.

5.     Ulaşım ve İletişim İstihbaratı: Ulaşım ve iletişim istihbaratı ülkelerin ulaşım altyapılarına ve iletişim tesislerine yönelik olarak yapılan bilgi toplama faaliyetidir.

6.     Askerî Coğrafya İstihbaratı: Askerî coğrafya istihbaratı, askerî operasyonları etkileyecek her türlü fiziksel ve kültürel çevrenin tespit ve analizine yönelik çalışmadır. Stratejik istihbaratın gerçekleşmesi istihbaratın kapsamına, zaman ve mekân perspektifine de bağlıdır.

7.     Siyasal İstihbarat: Bir ülkenin siyasal yapısını oluşturan, devlet sistematiğinin yani anayasal düzenin yapısında yer alan bütün unsurlara karşı yapılan istihbarattır.

8.     Sosyolojik İstihbarat: Toplumsal yapıya yönelik olarak gerçekleştirilen bilgi toplama faaliyetidir.

Bütün bu alanlara yönelik olarak gerçekleştirilen istihbarat faaliyetleri çok boyutlu, karmaşık ve sistemleştirilmiş, kendi içinde uzmanlaşmayı gerektiren bir yapı arz etmektedir.

İstihbarat teşkilatları

ACSS: Assistant Chief of M16 – İngiliz Gizli Entelijans Servisinin Baş Yardımcısı

AFOSI: Air Force Office Of Special Investigations- ABD Hava Kuvvetleri Özel Araştırmalar Ofisi (OSI) olarak da tanınır.

AMAN: İsrail Askeri İstihbaratı

ASIO (ASIS): Australian Security and Intelligence Service – Avustralya İstihbarat Teşkilatı

AVB: Allami Vedelmi Batosag – Macar İstihbarat Servisi

BCA: Bo Cong An-Vietnam İstihbarat Servisi.

BCRA: Bureau Central de Renseignements et d’ Action-Fransız Merkezi ve Harekât Bürosu.

BFV: Bundesamt für Verfassungsschutz- Batı Alman Güvenlik Servisi.

BND: Bundesnachrichtendienst – Batı Alman Entelijans Servisi

BSC: British Security Coordination – İngiliz Güvenlik Koordinasyonu.

Bundes Polizei: İsviçre Güvenlik Servisi.

CIA: Central Intelligence Agency – ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı

CID: Connittee of Imperial Defeance – İngiliz Kraliyet Savunma Komitesi.

CIFE: Combined Intelligence Far East – İngiliz Uzak Doğu Birleşik Entelijansı

CIS: Combined Intelligence Service – İngiliz Birleşik Entelijans Servisi.

COI: Coordinator of Information – İngiliz Enformasyon Koordinatörü.

CRO: Cabinet Research – Japonya İstihbarat Teşkilatı

CSIS: Kanada İstihbarat Servisi

CSS: Chief Of M16 – İngiliz Gizli Entelijans Servisinin Başkanı.

D Branch: Counterespionage Branch ofM15-İngiliz Güvenlik Servisi Kontrespiyonaj Bölümü

DCI: Director Of Central Intelligence-CIA Direktörü.

DCSS: Deputy Chief Of M16- İngiliz Gizli Entelijans Servisinin Başkan Yardımcısı

DDCI: Deputy Director Of Central Intelligence–CIA Direktör Operasyonlar Yardımcısı Teşkilat’ın 2’nci adamı.

DDO: Deputy Director for Operations–CIA direktör Operasyonlar Yardımcısı Operasyonlar Direktörlüğünün (DO-Directorate for Operations) Başı

DGI: Direccion General de Inteligencia- Küba İstihbarat Teşkilatı.

DGSE: Direction Generale de Securite Exterieur – Fransız Dış Güvenlik Servisi.

DIA: Defense Intelligence Agency – ABD Savunma İstihbarat Teşkilatı.

DIE: Departmentul de Informatii Externe – Romen Dış İstihbarat Başkanlığı.

DMI: Director Of Military Intelligence- İngiliz Askeri Entelijans Direktörü.

DNI: Director Of Naval Intelligence – İngiliz Deniz Kuvvetleri Entelijans Direktörü.

DST:  Direction de la Surveillance du Territoire – Fransız Güvenlik ve Kontrespiyonaj Servisi. İngiliz M15 ve Amerikan FBI Teşkilatlarına muadildir.

DS: Drzaven Sigurnost – Bulgar İstihbarat Teşkilatı

FBI: Federal Bureau Of Investigation -ABD Federal Soruşturma Bürosu

FOE: Forsvarvarsftaben Operativ Enhat – İsveç Güvenlik Teşkilatı.

GCHO: Goverment Communications Headquartes – İngiliz Hükümet Haberleşme Merkezi.

GCR: Groupement de Controles Radio-Electrique-Fransız İstihbarat Servisi Kripto Bölümü.

GRI: Çin İstihbarat Teşkilatı

GRU: Glavnoye razvedyvatelnoye Upravleniye – Sovyet Askeri İstihbaratı. Sovyet Genel Kurmayına bağlı bir direktörlük

HVA: Hauptvewaltung für Auklarung – Doğu Alman İstihbarat Servisi

IIC: Industrila Intelligence Center – İngiliz Endüstri Entelijansı Merkezi.

ISIC: International Services Intelligence Committee – Uluslararası İstihbarat Servisleri Komitesi MI5 ve MI6’yı kontrol eden komite

ISLD: Inter Services Liasion Department – İngiliz Servisler Arası Liyezon Bölümü

JIC: Joint Intelligence Committee – İngiliz Birleşik Entelijans Komitesi.

KGB: Komitet Gosudarstvennoy Bezopasnostri – Sovyet Devlet Güvenlik Komitesi.

KYP: Yunan İstihbarat Servisi.

MEIC: Middle East Intelligence Center- İngiliz Orta Doğu Entelijans Merkezi.

MI5: British Security Service – İngiliz Güvenlik Servisi

MI6: British Secret Intelligence Service- İngiliz Gizli Entelijans Servisi.

MI9: Escape and Evasion Service – İngiliz Kaçma ve Kurtulma Servisi.

MOSSAD: Ha Mossad, Le Modiyn ve Le Tafkidim Mayuhadim–İsrail Entelijans ve Özel Operasyon Enstitüsü

MUHABERAT: Mısır, Suriye ve birçok Arap devletinin istihbarat servislerine verilen isim.

NIC: National Intelligence Council – ABD Milli Haberalma Konseyi

NIS: Naval Investigetive Service – ABD Deniz Kuvvetleri Soruşturma (İst) Servisi.

NSA: National Security Agency – ABD Milli Güvenlik Teşkilatı

OS: Overvaaksningst jeneste – Norveç İstihbarat Servisi

RCMP: Royal Canadian Mountain Police – Kanada Kraliyet Dağ Polisi.

SABO: Underrattelse Och Sakerhetsenhet – İsveç İstihbarat Servisi

SAVAMA: İran İstihbarat Servisi.

SB: Sluzba Bezpieczenstwa – Polonya İstihbarat Servisi.

SDECE: Service de Documentation Esterieur et Contre

Espiyonage: Fransız Dış Dokümantasyon ve Kontrespiyonaj Servisi.

SHABACK: İsrail İç Güvenlik Teşkilatı. FBI muadili

SIS: Secret Intelligence Service – İngiliz Gizli Entelijans Servisi (Ml6)’nın diğer adı.

STB: Stani Tajna Bezpecnost- Çekoslovakya İstihbarat Servisi

UB: Polonya İstihbarat Servisi.

Kaynaklar:

• ATAY Mehmet, “Batıda Örgütlenmiş Casusluk ve Gizli istihbarat Savaşının- Öncüleri”, Strateji Dergisi, , 2003, Sayı 9, sy.18.
• HEADQUARTERS Department of the Army Washington, DC, 31 May 1995, FM 100-16, Army Operatıonal Support, 9-I,sy. 9-I
• http://en.wikipedia.org
• ÖZDAĞ Ümit, Stratejik İstihbarat, Uluslararası İlişkiler ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, Yaz 2002 Fasikül: 23 Cilt: 8 Sayı: 2, sy.113

[publicize twitter]

[publicize facebook]

[category istihbarat]

[tags İSTİHBARAT DOSYASI, İstihbarat, İstihbarat alanları]