TĨNH THẤT - “Giấc Mơ Trường Sơn” Của Thiền Sư Tuệ Sỹ
NhacSiNgheo
2000 2001
1.
Cho tôi một hạt muối tiêu
Bờ môi em nhạt nắng chiều lân la
Tôi đi chấn chỉnh sơn hà
Hồng rơi vách đá mù sa thị thành.
Oct. 20
2.
Đến đi vó ngựa mơ hồ
Dấu rêu còn đọng trên bờ mi xanh
3.
Nghìn năm trước lên núi
Nghìn năm sau xuống lầu
Hạt cải tròn con mắt
Dấu chân người ở đâu?
4.
Ta không buồn,
có ai buồn hơn nữa?
Người không đi,
sông núi có buồn đi?
Tia nắng mỏng soi mòn khung cửa;
Để ưu phiền nhuộm trắng hàng mi.
Ta lên bờ,
nắng vỗ bờ róc rách.
Gió ở đâu mà sông núi thì thầm?
Kìa bóng cỏ nghiêng mình che hạt cát
Ráng chiều xa, ai thấy mộ sương dầm?
5.
Lon sữa bò nằm im bên chợ;
Con chó lạc
đến vỗ nhịp
trời mưa.
Tôi lang thang
đi tìm cọng cỏ
Nó nhìn tôi
vô tư.
6.
Thuyền ra khơi, có mấy tầng tâm sự?
Nắng long lanh, bóng nước vọt đầu ghềnh.
7.
Trời cuối thu se lạnh
Chó giỡn nắng bên hè
Nắng chợt tắt
Buồn lê thê.
8.
Lời rao trong ngõ hẽm:
Đồng hồ điện!
Cầu dao!
Công tắc!
Những lời rao chợt đến chợt đi.
Một trăm năm mưa nắng ra gì,
Cánh phượng đỏ đầu hè, ai nhặt?
9.
Nghe luyến tiếc như sao trời mơ ngủ
Đêm mênh mông để lạc lối phù sinh
Ánh điện đường vẫn nhìn trơ cửa sổ
Ngày mai đi ta vẽ lại bình minh.
10.
Để trong góc tim một quả xoài,
Khi buồn vớ vẩn lấy ra nhai
Hỏi người năm cũ đi đâu hết?
Còn lại mình ta trên cõi này.
Anh vẽ hình tôi, quên nửa hình.
Nửa nằm quán trọ, nửa linh đinh.
Nửa trên thiên giới, quần tiên hội,
Nửa thức đêm dài, ôi u minh.
11.
Lặng lẽ nằm im dưới đáy mồ;
Không trăng không sao mộng vẩn vơ.
Tại sao người chết, tình không chết?
Quay mấy vòng đời, môi vẫn khô.
12.
Một hai ba
những ngày quên lãng;
Tôi vùi đầu trong lớp khói mù.
Khói và bụi
chen nhau thành tư tưởng;
Nhưng bụi đường lêu lỏng bến thâm u.
13.
Bỏ mặc đàn bò đôi mắt tình diệu vợi,
Ta lên trời, làm Chúa Cả Hư Vô.
Nhìn xuống dưới mặt đất dày khói thuốc;
Loài người buồn cho chút nắng hong khô.
14.
Giữa Thiên đường rong chơi lêu lổng.
Cõi vĩnh hằng mờ nhạt rong rêu.
Ta đi xuống quậy trần hoàn nổi sóng;
Đốt mặt trời vô hạn cô liêu.
15.
Con trâu trắng thẩn thờ góc phố
Nỗi hoài hương nhơi mãi nhúm trăng mòn
Đám sẻ lạnh gật gù trên mái đỏ;
Sương chiều rơi có thấy lạnh nhiều hơn?
Một chuỗi rắn rình mò trong hẻm nhỏ;
Không bụi đường đâu có chỗ đi hoang?
16.
Bứt cọng cỏ
Đo bóng thời gian
Dài mênh mang
17.
Cho xin chút hạt buồn thôi;
Để cho ngọn gió lên đồi rắc mưa.
Gió qua ngõ phố mập mờ;
Mưa rơi đâu đó mấy bờ cỏ lau.
Nắng trưa phố cổ úa màu,
Tôi đi qua mộng đồi cao giật mình.
18.
Lão già trên góc phố
Quằn quại trời mưa dông
Áo lụa gầy hoa đỏ
Phù du rụng xuống dòng
19.
Anh đi để trống cụm rừng
Có con suối nhỏ canh chừng sao Mai
Bóng anh dẫm nát điện đài
20.
Ôi nỗi buồn
Thần tiên vĩnh cửu.
Nhớ luân hồi
cát bụi đỏ mắt ai.
21.
Tiếng muỗi vo ve
Người giật mình tỉnh giấc
Ngoài xa kia
Ai đang đi?
Nước lũ tràn
Em nhỏ chết đuối
Tôi ngồi trên bờ
Vuốt ngọn cỏ mơ.
22.
Người hận ta
Bỏ đi trong thiên hà mộng du
Bóng thiên nga bơ vơ.
Nghìn năm sau
Trong lòng đất sâu
Thắm hạt mưa rào
Giọt máu đổi màu.
23.
Hoang vu
Cồn cát cháy
Trăng mù
Hoang vu
Cồn cát
Trăng mù
Cỏ cây mộng mị
Cơ đồ nước non
24.
Người đi đâu bóng hình mòn mỏi
Nẽo tới lui còn dấu nhạt mờ
Đường lịch sử
Bốn nghìn năm dợn sóng
Để người đi không hẹn bến bờ.
25.
Gió cao bong bóng vỡ
Mây sương rải kín đồng
Thành phố không buồn ngủ
Khói vỗ bờ hư không
26.
Đàn cò đứng gập ghềnh không ngủ
Ngóng chân trời con mắt u linh
Chân trời sụp ngàn cây bóng rủ
Cỗng luân hồi mở rộng bình minh
27.
Chờ dứt cơn mưa ta vô rừng
Bồi hồi nghe khói lạnh rưng rưng.
Ngàn lau quét nắng lùa lên tóc;
Ảo ảnh vô thường, một thoáng chưng?
Mùng 1 Tân Tỵ
28.
Ơ kìa, nắng đỏ hiên chùa.
Trăng non rỏ máu qua mùa mãn tang.
Áo thầy bạc thếch bụi đường.
Khói rêu ố nhạt vách tường dựng kinh.
29.
Người không vui, ta đi về làm ruộng.
Gieo gió xuân chờ đợi mưa hè.
Nghe cóc nhái gọi dồn khe suối
Biết khi nào phố chợ chắn bờ đê.
Mùng 1 tháng Giêng
30.
Thao thức đêm khuya trộm bóng ma.
Ẩn tình khách trọ, nến đâm hoa.
Chồi mai trẩy lá, mùa xuân đợi.
Đã quá mùa xuân ánh điện nhòa.
31.
Ơi người cắt cỏ ở bên sông,
Nước cuộn ngoài khơi có bận lòng?
Phấn liễu một thời run khóe mọng;
Hương rừng mờ nhạt rải tầng không.
32.
Khói ơi bay thấp xuống đi
Cho ta nắm lại chút gì thanh xuân
Ta đi trong cõi Vĩnh hằng
Nhớ tàn cây nhỏ mấy lần rụng hoa
NhacSiNgheo
2000 - 2001
Poème vietnamien de Thiền Sư Tuệ Sỹ
1.
Donne-moi un grain de sel et de poivre
Car la lumière du soir
a fané les commissures de tes lèvres
Je vais réparer les erreurs de ma patrie
alors que tombe le démon rouge sur la falaise
et que la brume enveloppe la ville entière...
Oct. 20
2.
Est-ce bien le cheval qui s’approche à petits pas rapides ?
Ou part-il au galop là-bas, au lointain ?
De la mousse bleue étant encore en stagnation
sur le bord de tes cils bleu ciel.
3.
Mille ans avant j’escaladai la montagne
Mille ans après j’en descends pour secourir les gens.
Je t’ai attendue en vain néanmoins,
La pupille de mes yeux te cherchant,
Et les empreintes de tes pieds,
Où sont-elles maintenant ?
4.
Je ne suis pas triste,
qui peut être plus triste que moi ?
Tu ne pars pas,
ton pays n’ayant jamais l’intention de te quitter !
Les fragiles rayons de lumière
éclairent en élimant l’encadrement de ta porte
pour laisser les chagrins blanchir mes sourcils.
Je monte sur la rive,
le soleil illuminant les eaux qui clapotent doucement.
Où est le vent qui accompagne mon pays
dans son chuchotement ?
Voilà l’ombre inclinée de l’herbe
qui cache les grains de sable
et les nuages rouge pâle du soir arrivés,
qui peut voir la tombe couverte de rosée ?
5.
Voyant la boîte de lait immobile au marché,
vers sa proie s’élance le chien égaré
au rythme de la pluie tombante.
J’erre à la recherche
de la tige de l’herbe,
le chien me regardant,
indifféremment.
6.
Le navire voguant vers le large,
combien d’étages de confidences abrite-t-il vraiment ?
Le soleil scintillant,
dans l’ombre de l’eau dormante
qui jaillit sur la falaise au loin.
7.
En fin d’automne, il fait bien froid
Le chien s’amuse avec le soleil sur la véranda
Soudain la lumière s’éteint,
la tristesse nous envahit et nous étreint.
8.
Dans la ruelle, le marchand ambulant annonce
en criant ce qu’il achète :
Compteur électrique !
Disjoncteur !
Interrupteur !
Ses cris surviennent et repartent comme le vent.
Dans cent ans,
que restera-t-il
de la pluie et du beau temps ?
Qui ramassera la branche de fougère
au bout de la véranda naguère ?
9.
Je m’attarde aux vains regrets du passé
comme les étoiles rêvent de dormir
Dans la nuit immense en se trompant de chemin
pour une vie éphémère.
Les lampadaires des rues éclairant
impassiblement les fenêtres fermées.
Passé le lendemain,
je redessinerai l’aube de l’humanité.
10.
Je laisse dans un coin de mon cœur une mangue
pour en mâcher une partie
quand la vague de tristesse m’envahit
en me posant la question :
où sont mes amis d’antan ?
Il ne reste que moi en ce bas monde.
Vous me faites mon portrait, en en oubliant la moitié
Moitié dans une auberge, moitié à la dérive
Moitié dans le Ciel, pour une réunion de fées,
Moitié dans la nuit blanche, en enfer !
11.
Silencieusement mon corps repose au fond de la tombe
Pas de lune, ni d’étoiles mais un rêve vagabond
Pourquoi l’homme meurt-il, mais non l’amour ?
De plusieurs vies j’ai beau faire le tour,
mes lèvres sont aussi sèches.
12.
Un deux trois
Tant de jours dans l’oubli ;
Je plonge ma tête dans la couche épaisse de fumée,
Fumée et poussière
S’entremêlent en idées ;
Mais la poussière de rue en vagabondage
s’envole vers l’autre monde sans rivage.
13.
Laissant les vaches aux yeux passionnément amoureux,
Je monte au Ciel, sacré Prince consort du Néant
Regardant la Terre en bas, couverte de fumées polluantes ;
L’humanité se désole de voir si peu de lumière
du soleil levant.
14.
Au sein du Paradis je me promène en vagabondage,
l’éternité semblant légèrement assombrie
par la mousse et les algues sauvages.
Je descends sur terre
en remuant le monde de poussière
pour le transformer en tsunami,
et brûler le soleil solitaire, à l’infini.
15.
Le buffle blanc a l’air hébété dans un coin de ville,
en broutant toujours une partie de la triste lune,
par nostalgie du pays.
Des moineaux sur le toit en brique
saisis par le froid,
baissent et lèvent la tête plusieurs fois ;
La rosée du soir tombant, est-on encore plus glacial ?
Une bande de serpents guettent leur proie
dans le petit passage étroit
Sans la poussière des rues, où peuvent-ils se cacher
dans cet endroit abandonné ?
16.
J’arrache un brin d’herbe
Pour mesurer l’ombre du temps
Qui dure infiniment.
17.
Donnez-moi un peu de tristesse seulement
Pour que le vent se lève sur la colline environnante
en répandant la pluie.
Le vent souffle à travers l’impasse diffuse ;
La pluie tombe çà et là sur les touffes d’herbe et de roseau.
Le soleil de midi brillant sur la cité ancienne de couleur fanée,
Je marche à travers mon rêve
tout en haut de la colline en tressautant.
18.
Le vieillard dans un endroit retiré de la ville
Qui se tortille sous la pluie torrentielle,
Une jeune fille vêtue de tunique de soie décorée de rosacées...
La vie étant éphémère,
Qui passe comme le cours de la rivière.
19.
Vous partez en laissant vide une partie de la forêt
où le ruisseau veille en permanence
sur l’Étoile du Matin,
et votre ombre écraser palais et châteaux
20.
Ô ma tristesse
Dans le monde légendaire de l’immortalité
Ô ma nostalgie de la métempsycose
Dans laquelle sable et poussière rendent tes yeux rouges ?
21.
Le bourdonnement de moustiques
Réveille l’homme en sursaut
Dehors, dans le lointain là-haut
Qui est en train de marcher ?
Le cours d’eau en crue monte
Le petit enfant meurt noyé
Assis sur la rive,
Je caresse la pointe de l’herbe rêvée.
22.
Vous avez du ressentiment envers moi
Et m’avez quitté dans la voie lactée
Où vous voyagiez en rêve
En laissant l’ombre du cygne vagabonder.
Mille ans après,
Au cœur de la terre profonde
ardemment arrosée de pluie abondante
Les gouttes de sang
changent de couleur.
23.
Dans le désert
Les bans de sable sont en flamme
La lune se trouvant assombrie
Désert
Bans de sable
Lune assombrie
Les herbes et les arbres rêvent
De restaurer le patrimoine national
24.
Où allez-vous, voyageur usé par le temps ?
Un aller et retour sur le même chemin
Tout en laissant vos empreintes
de plus en plus floues
La voie de l’histoire
De quatre mille ans dans la tourmente
Vous laisse partir dans votre errance
Sans esprit de retour.
25.
Le vent fort fait éclater la bulle d’air
La nuée de brouillard couvre bien la campagne
La cité n’a pas sommeil
La fumée de nuage tapote la rive du néant
26.
La bande de cigognes debout sur un terrain raboteux
ne pouvant dormir, attendent impatiemment
en scrutant l’horizon des yeux ténébreux
L’horizon s’écroule sous des milliers d’arbres
aux feuilles tombantes généreuses
Le portail de la réincarnation s’ouvre largement à l’aurore.
27.
J’attends que la pluie ait cessé pour entrer dans la forêt
Afin d’écouter avec émotion la fumée froide se réchauffer
Et les touffes de roseaux balayer le soleil qui pénètre dans tes
cheveux ;
Illusion extraordinaire,
qui nous apparaît en l’espace d’un instant ?
1er Jour de l’An Tân Tỵ
28.
Voilà du soleil sur la véranda de la pagode
La lune à peine apparue s’égoutte de sang,
la saison de deuil étant révolue.
Votre toge, Maître, blanchit
en raison de tant de poussières de vie,
la fumée de mousse décolorant le mur des Prières.
29.
Vous n’êtes pas heureux, je m’en vais labourer au champ,
Semer le vent de printemps
en attendant les pluies d’été.
Et d’écouter les batraciens appelant à se ruer
vers le petit ruisseau,
Je ne sais pas si un jour le marché de la cité
pourra arrêter l’eau débordant la digue.
1er jour de l’An lunaire
30.
Au cours de ma nuit blanche
et en volant l’ombre fantomatique,
pour exprimer des sentiments intimes pour l’hôte voyageur
des bougies se transforment en fleurs,
le prunier bourgeonne, ses feuilles apparaissant,
le printemps étant attendu.
Et le printemps passé,
la lumière électrique devenant éthérée.
31.
Ô l’homme qui coupe l’herbe au bord du fleuve,
L’eau tourbillonnante au large
ne vous inquiète-t-elle pas ?
Destin de saule pleureur pour un temps délicat
aux feuilles tremblantes chargées d’eau, à chaque angle ;
Le parfum forestier rend floue
la couverture de l’air existant.
32.
Ô fumée, vole encore plus bas
Pour que je puisse retenir par la main
un peu de ma jeunesse
Je marche dans le monde supraterrestre
en pensant à mon petit arbre flétri
qui perd ses fleurs maintes fois depuis.
Traduit en français par Lê Mộng Nguyên
Membre de l’Académie des Sciences d’Outre-Mer
(Paris, 27 janvier 2006)
NhacSiNgheo
2000 2001
1.
Please give me a grain of salt and pepper.
In the lingering golden sunset, your young lips turn paler.
I am on my journey to rebuild my country.
The red light fell on rocks and the mist shrouded my city.
Oct. 20
2.
Is it a horse at an amble coming up?
Or a horse at a gallop going away?
On your eyelashes, a light layer of green moss still stays.
3.
A thousand years ago, up the mountain I climbed.
I’ll go down the stairs in a thousand years’ time.
I have been waiting for you in vain with my eyes wide open like mustard
seeds.
Where are the footprints left behind by your feet?
4.
If the iron is not entering this soul of mine,
Who else is more deeply plunged into sorrow than I?
Man is not leaving at all.
Then, why the mountains and rivers have to answer the go away call?
The fragile sunray erodes the doorframe
to let sorrow whitewash the eyelashes on your eyes so strained.
I climbed up the riverbank.
The water bubbles in the sunlight on its flank.
Where is the wind blowing?
How can we still hear the mountains and rivers murmuring?
Just look at that grass using its tilted shadow to protect the grains
of sand.
O Twilight! You are so far away beyond the land,
How can we see the soggy graves soaked in the dew so dense?
5.
A can of milk lies quietly by the side of a market drain.
A wandering stray dog comes beating time in the rhythmic rain.
I am wandering about looking for a grass.
The dog’s eyes tell me:
“The same thing in a hundred years’ time will last.”
6.
The ship is now departing; have you any secrets to be held in esteem?
The sunrays sparkle, the water bubbles at the end of the stream.
7.
The mild cold comes at the end of autumn.
On a porch a dog plays around with the sunlight that blossoms.
The sunlight suddenly goes out of sight.
An immeasurable sadness we are now coming by.
8.
A call out of a vendor in the alley:
Power meter!
Circuit breaker!
Light switch!
The call-outs suddenly come and go away.
Who cares about the sunshine or the rain during a hundred years of a
life span?
On the porch, who will pick up the flame petals that land?
9.
Yearning like a star dreaming in its sleep.
Mankind is lost in its temporary life during the many nights so deep.
The streetlight still coldly stares through the window.
To redraw the landscape of sunrise, tomorrow I will go.
10.
A mango in my heart I have kept deep down.
To chew it in my sadness I take it out.
People of the past, where have you gone?
How lonely I am on earth, you didn’t take me along!
You painted my portrait, but you forgot half of the thing.
Half of me stays in an inn, the other half just wandering.
Half of me enjoys the company of fairies in the sky,
The other half stays awake in the long hellish nights.
11.
Silently lying at the bottom of the graveyard.
No moon, no star, I just find it hard
to understand why people die, but love does not?
Human lives keep transforming but their dry lips cannot stop the rot.
12.
I counted one two three
My many neglected days lost;
I buried my head in thick smoke where I have been on the trot.
Smoke and dust here
Intermingling with each other to create ideas;
But dust is loitering about dark ferry landings full of fear.
13.
Leaving behind the cattle herd with their amorous eyes,
I flew up the sky to become the Lord of the ephemeral life.
I look down onto the earth darkened by the cigarette smoke;
Why can’t we have a bit of sunlight to dry up the damp way of living
of those human folks?
14.
I am wandering about in Paradise.
Eternity is blurred by moss and dirt.
I go down and stir up the waves on earth;
and set fire to the sun to destroy the endless loneliness of the world.
15.
A white buffalo wandering about the streets,
Nostalgically chewing the eroded moon now becoming a tiny bit.
On the red roof a flock of shivery sparrows trembling;
The evening dew might cause them more shivering?
A snake lurks in the alley;
No street dirt, it will be meandering into a no through way?
16.
Picking up a grass
To measure time past
But it eternally lasts.
17.
Please grant me a few drops of moderate pain;
Let the wind rise on the hill to sprinkle drops of rain.
The wind blows through the gloomy streets;
The rain falls somewhere on the banks of the reeds.
The midday sun discolours the old town.
I pass through my dream, and I suddenly startle and find myself on a
mount.
18.
An elderly man shivering in a thunder shower in town.
Down a stream a skinny girl in a red floral silk dress gets drowned.
19.
You have gone away leaving behind the empty forest.
For a tiny little stream to look after the morning star by your
request.
Your shadow crushes monument and palace.
20.
Oh sadness.
Eternally divine.
Recalling the cycle of life,
Sand and dust redden one’s eyes.
21.
At the buzzing sound of mosquitoes,
One startles and awakes.
Far out there
someone is having a long journey to make?
The flood overwhelmed the country.
The children drowned and away passed.
I sat on the riverbank
Caressing a dream grass.
22.
You resented me
And left me for your dream Galaxy.
As a swan I just feel lonely.
A thousand years on from now,
Swallowed deep in the ground,
And brightened up by the shower.
The change of colour in the blood will be really sound.
23.
Deserted.
Sand dune burns.
Murky moon.
Deserted.
Sand dune.
Murky moon.
Plants and trees dreamt
About the fate of the land
24.
Where are you going? Your countenance looks so wearied!
The footprints of the coming and going are fading away drearily.
The Path of History over four thousand years now looks wavy.
So the ones that left didn’t promise themselves any dry land to see.
25.
The wind rose high and up the water bubbles blew.
The field was shrouded in cloud and dew.
The town was not drowsy.
The smoke befogged the banks of the non-entity.
26.
A flock of storks stand off balanced but not dormitive,
Looking down the horizon with the eerie eyes of the deceased.
The horizon collapses, the trees shed their drooping leaves.
The gate of the metempsychosis opens up to a new life to live.
27.
I wait for the rain to stop then head for the tope.
Anxiously listening to the wintry and tearful smoke.
The reeds sweep the sunlight over my hair on my top;
It’s only mirage, everything suddenly stops.
1st day of the year Tân Tỵ
28.
Look at that Red light falling on the pagoda lawn.
The sickle moon drips blood throughout the time to mourn.
A monk’s robe is blotched by dust and its colour is gone.
Smoke and moss have tarnished the temple wall.
29.
If you are not happy, I will come back home to do the farming.
I will sow the spring breeze and wait until summer when it will be
raining.
I will listen to the croaking of toads and frogs calling each other in
the spring.
Who knows when the market place will stop the floodwater from coming?
First of January
30.
Tossing in the night and glancing at shadows of ghosts.
So many one-night stands in an inn I have got.
No flowers, only a smouldering candle taper like a flowers’ flash.
The apricot flowers blossomed and waited for spring to come at last.
Now the streetlight is dimmed out, spring has gone past.
31.
Hey, mower on the riverbank, are you listening?
Don’t you find the billowing current on the horizon disturbing?
The willow tree has been trembling.
The forest is no longer filled with its familiar sweet smelling.
32.
Smoke! Please glide lower down!
Let me catch something from my youth that has gone by now.
I am walking in the Eternity
Feeling the miss of the little thicket that shed, time and again,
flowers from the trees.
Translated by Dinh LUONG
BA. (Français, Saigon Uni.)
Graduate Diploma in Education (ICE Melbourne) – Australia
(Melbourne, 31 March 2006)