Tue^. Sy~ - Tha'i D-o^. Cu?a Nha` Su+ Nha^.p The^' - Nguye^n Sie^u

[NhacSiNgheo]

Tue^. Sy~ - Tha'i D-o^. Cu?a Nha` Su+ Nha^.p The^'

Nguye^n Sie^u
(VNN)

*Tha^`y Nguye^n Sie^u

Cung ca'ch dung di., hie^`n tu+` tay la^`n chuo^~i ha.t cha^~m ra~i,
tu+. ta.i trong nha` Thie^`n, be^n ta'ch tra` sen bo^'c ho+i a^'m, d-o'
la` hi`nh a?nh tha^n thu+o+ng, to^n ki'nh toa't ra tu+` vi. Su+ Tru.
Tri` no+i ca'c To^? D-i`nh, Co^? Tu+. cu?a nhie^`u tha^.p nie^n,
nhie^`u the^' ky? qua. Hi`nh a?nh a^'y la` bie^?u tu+o+.ng cu?a ca'c
ba^.c Tha.ch Tru. Thie^`n Gia, Long Tu+o+.ng Tha.c D-u+'c, la` ba`i
thuye^'t pha'p vo^ ngo^n, tha^n gia'o thanh ti.nh, gio+'i d-u+'c tinh
nghie^m. D-o' chi'nh la` no+i quy ngu+o+~ng cu?a ha`ng Pha^.t tu+?
ba(`ng ly' tu+o+?ng tu ta^.p va` phu.ng su+. la`m lo+.i i'ch, an la.c
cho tha nha^n.
Du+o+'i mo.i ha`nh tra.ng, u+'ng xu+? thi'ch nghi vo+'i d-o+`i, d-e^?
the^? hie^.n co^ng ha.nh d-o^. sinh, ban vui cu+'u kho^? ma` tinh
tha^`n nha^.p the^' cu?a d-a.o Pha^.t tu`y duye^n, vo^ tu+o+'ng hie^.n
ba`y kha('p cho^'n, tho+`i gian cho tu+`ng ngu+o+`i, cho tu+`ng quo^'c
gia, xa~ ho^.i. Tinh tha^`n nha^.p the^' a^'y, d-a~ tra?i da`i suo^'t
mo^.t do`ng li.ch su+? Pha^.t gia'o Vie^.t Nam ma` cu~ng la` do`ng
li.ch su+? Pha^.t gia'o the^' gio+'i, qua bao tha(ng tra^`m vinh nhu.c
cu?a loa`i ngu+o+`i.
Ba(`ng ba`i ho.c nha^.p the^', nha(`m go'p pha^`n xa^y du+.ng que^
hu+o+ng thanh bi`nh thi.nh tri. cho da^n to^.c d-u+o+.c ha.nh phu'c,
tu+. do cho nhu+~ng the^' he^. ke^' thu+`a co' ti`nh thu+o+ng d-o^`ng
loa.i, Tha^`y Tue^. Sy~ d-a~ d-i tre^n con d-u+o+`ng ma` tu+` nga`n
xu+a chu+ vi. To^? Su+, Tie^`n Nha^n d-a~ d-i, d-a~ ha`nh su+? nhu+~ng
ha.nh nguye^.n ma` ca'c ba^.c Tha^`y d-a~ u+'ng xu+? qua tha'i d-o^.
nha^.p the^' nhu+ la` mo^.t hie^.n tha^n vi` con ngu+o+`i.
1. Tha'i d-o^. nha^.p the^' qua co^ng tri`nh tru+o+'c ta'c, di.ch
thua^.t, tho+ va(n.
D-e^? go'p pha^`n la`m gia`u d-e.p cho gia ta`i va(n ho'a nu+o+'c nha`,
cu~ng nhu+ D-a.o pha'p, Tha^`y d-a~ da`nh pha^`n lo+'n tho+`i gian,
co^ng su+'c d-e^? tru+o+'c ta'c, di.ch thua^.t Kinh Lua^.t Lua^.n,
nghie^n ta^`m ca'c he^. pha'i trie^'t ho.c, tu+ tu+o+?ng D-o^ng Ta^y
va` cu~ng chi'nh tu+` d-o', Tha^`y d-a~ d-i va`o "Nhu+~ng Phu+o+ng
Tro+`i Vie^~n Mo^.ng."
* La~nh vu+.c D-a.o ho.c, Kinh Lua^.t Lua^.n:
Ba(`ng so+? tri li.ch la~m, kie^'n va(n sa^u xa ma` nha^'t la` co^?
ngu+~ chu+~ Nho, Pa`li, Sankrit la` phu+o+ng tie^.n duy nha^'t d-e^?
phie^n di.ch Tam Ta.ng. Nhu+~ng bo^. kinh Tha^`y d-a~ hoa`n ta^'t nhu+
bo^. A Ha`m, Kinh Duy Ma Ca^.t So+? Thuye^'t, Tha('ng Man Phu Nha^n...
Bo^. Kinh A Ha`m d-u+o+.c xem la` bo^. Kinh tie^u bie^?u cho ne^`n
ta?ng cu?a Pha^.t gia'o Nguye^n Thu?y. Ta^'t ca? nhu+~ng tho+`i kinh
ma` D-u+'c Pha^.t d-a~ thuye^'t gia?ng tre^n con d-u+o+`ng hoa(`ng
ho'a, la`m tu+o+i ma't cho mo.i d-o+`i so^'ng tu+` Vua quan cho d-e^'n
ha`ng da^n da~, tu+` ta^`ng lo+'p d-a.o sy~ cho d-e^'n ha`ng no^ng no^,
tu+` nhu+~ng tu+o+'ng cu+o+'p gie^'t ngu+o+`i cho d-e^'n ha`ng ky~ nu+~
lang ba.c, ta^'t ca? d-e^`u d-u+o+.c ho'a d-o^. d-e^? tro+? tha`nh
ba^.c Tha'nh. D-o' la` tinh tha^`n gia'o pha'p la`m so^'ng da^.y ti`nh
ngu+o+`i, nga`y the^m hu+o+ng sa('c d-e^? d-u+a d-e^'n cha^n tro+`i
tha'nh thie^.n.
Tha^`y di.ch bo^. A Ha`m, cho chu'ng ta tha^'y d-u+o+.c ra(`ng: lo+`i
Pha^.t da.y xa^y du+.ng mo^.t d-o+`i so^'ng cha^n ha.nh phu'c gia
d-i`nh quo^'c gia xa~ ho^.i. D-a^y d-u+o+.c xem nhu+ tinh tha^`n nha^.p
the^' ti'ch cu+.c. D-o+`i so^'ng cu?a ngu+o+`i cu+ sy~ Pha^.t tu+?
ha.nh phu'c trong hie^.n ta.i va` tu+o+ng lai. Mo^.t ca'i nhi`n ra^'t
nha^n ba?n va` ca^'p tie^'n tre^n ti`nh thu+o+ng ye^u d-o^`ng loa.i,
lie^n d-o+'i giu+~a ca' nha^n va` co^.ng d-o^`ng loa`i ngu+o+`i tre^n
the^' gio+'i. Ca'c mo^'i tu+o+ng quan to^'t d-e.p giu+~a Cha Me. va`
con ca'i, giu+~a Tha^`y va` tro`, giu+~a ba.n be` va` ba` con xo'm
gie^`ng, giu+~a ngu+o+`i chu? va` tho+.... Tha^`y d-a~ mang ha`nh trang
chu+~ nghi~a, y' kinh d-e^? la`m nguo^`n ca?m hu+'ng gia'c ngo^. cho
nhu+~ng ai d-em ta^m su+u kha?o, nghie^n ta^`m va` a'p du.ng gia'o
pha'p va`o d-o+`i so^'ng ha(`ng nga`y, d-e^? tu+` d-o' chu+'ng d-a('c
gia'o pha'p no+i tu+. tha^n ma` d-u+o+.c gia?i thoa't.
Tinh tha^`n nha^.p the^' thu+' hai la` Kinh Duy Ma Ca^.t So+?u?
Thuye^'t va` Tha('ng Man Phu Nha^n, d-a^y la` hai bo^. Kinh d-u+o+.c
tie^u bie^?u cho ha.nh Bo^` Ta't ta.i gia cu?a Tru+o+?ng gia? Duy Ma
Ca^.t va` Phu Nha^n Tha('ng Man. No+i d-a^y, tinh tha^`n nha^.p the^'
d-u+o+.c mo+? ro^.ng, hoa`n toa`n xa? ky? vi. tha, pha' tru+` me^ la^.u
vo.ng cha^'p, d-e^? tha(?ng tie^'n d-e^'n cha^n tro+`i Pha^.t ta'nh
bi`nh d-a(?ng. Phie^n di.ch Tam Ta.ng Kinh D-ie^?n la` d-ie^`u Tha^`y
thu+o+`ng khuye^n nhu? ho.c Ta(ng pha?i tho^ng Ha'n ho.c, gio?i Pa`li
va` ra`nh Sankrit vi` d-o' la` nhu+~ng ngoa.i ngu+~ ma` ngu+o+`i muo^'n
di.ch thua^.t Kinh Lua^.t Lua^.n kho^ng the^? kho^ng tho^ng. Do va^.y,
Tha^`y d-a~ da.y Pha.n ngu+~ va` Pa`li ha^`u nhu+ suo^'t tho+`i gian
cho Ta(ng sinh Pha^.t Ho.c Vie^.n d-e^? chua^?n bi. cho ne^`n di.ch
thua^.t sau na`y.
Tha'i d-o^. nha^.p the^' cu?a Tha^`y d-u+o+.c bie^?u lo^. qua "Tu+.
Ngo^n" cu?a bo^. lua^.t Tu+' Pha^`n: "Chu'ng to^i hy vo.ng nhu+~ng
d-e^. tu+? ke^' thu+`a y ba't cu?a Ho`a Thu+o+.ng se~ chu' ta^m thu+.c
hie^.n ca'c Pha^.t su+. na`y, mo^.t la` d-e^? kho^ng phu. a^n d-u+'c
gia'o du+o+~ng ta`i bo^`i cu?a Su+ Tru+o+?ng, hai la` go'p pha^`n va`o
su+. ta(ng tru+o+?ng hu+ng thi.nh cu?a Ta(ng gia`, tie^'p no^'i ma.ng
ma.ch cu?a cha'nh pha'p, la`m cho^~ nu+o+ng tu+.a va` phu+o+'c d-ie^`n
cho the^' gian."
Nhu+ va^.y, co^ng tri`nh nghie^n cu+'u di.ch thua^.t cu?a Tha^`y nha(`m
mu.c d-i'ch la` hoa`n tha`nh bo^. D-a.i Ta.ng Kinh Vie^.t Nam d-e^? cho
ngu+o+`i Pha^.t tu+? de^~ da`ng tri` tu.ng, tham va^'n ma` kho^ng co`n
le^. thuo^.c va`o ngo^n ngu+~ cu~ng gio^'ng nhu+ ca'c quo^'c gia kha'c.
D-a^y la` co^ng tri`nh la^u da`i va` to lo+'n ma` Tha^`y d-a~ go'p
mo^.t pha^`n quan tro.ng trong co^ng vie^.c pha't huy va` ba?o to^`n
ne^`n va(n ho'a, ho.c thua^.t d-a.o pha'p.
* La~nh vu+.c the^' ho.c tho+ va(n:
Mang ha`nh trang va`o d-o+`i ba(`ng ngo^n ngu+~ thi ca, Tha^`y d-a~
tham cu+'u ca'c tu+ tu+o+?ng trie^'t ho.c tu+` A^u sang A'. Trong ba`i
Cogito Ba't Nha~ - Du+o+'i a'nh sa'ng cu?a Hie^.n Tu+o+.ng Lua^.n, no+i
d-a^y Tha^`y d-a~ ga(.p Descartes, Husserl la` nhu+~ng nha` toa'n ho.c,
trie^'t ho.c, d-a~ d-e^` ca^.p d-e^'n trong cuo^'n "Tu+ Tu+o+?ng Da^~n
D-a.o Va`o Hie^.n Tu+o+.ng Ho.c". Husserl d-i.nh nghi~a: "Hie^.n
tu+o+.ng ho.c la` mo^.t khoa ho.c ca(n ba?n d-a(.t ne^`n cho trie^'t
ho.c; no' d-u+o+.c go.i la` khoa ho.c ve^` hie^.n tu+o+.ng." Hay trong
ba`i so sa'nh ca'c va^'n d-e^` trie^'t ho.c Pha^.t gia'o, Tha^`y d-a~
co' le^. ngo^n: "Cogito la` mo^.t danh tu+` La Tinh co' nghi~a la`
"To^i suy tu+o+?ng" ru't trong nguye^n ly' trie^'t ho.c cu?a Descartes:
"Cogito ergo sum - to^i suy tu+ tu+'c to^i hie^.n hu+~u"... Sau na`y
Husserl, Sartre, Heidegger la^`n lu+o+.t theo Descartes suy nie^.m ve^`
ba?n the^? cu?a tri thu+'c va` d-em la.i cho danh tu+` Cogito nhu+~ng
no^.i dung kha'c nhau. Do d-o', chu'ng to^i cu~ng co' y' mu+o+.n danh
tu+` Cogito la` mo^.t d-e^` mu.c cho su+. nghie^n cu+'u ba?n the^? tri
thu+'c sie^u nghie^.m cu?a D-u+'c Pha^.t, trong loa.t ba`i so sa'nh
trie^'t ho.c D-o^ng Ta^y cu?a chu'ng to^i mang ti'nh trie^'t ho.c
lo^`ng va`o tu+ tu+o+?ng Ta'nh Kho^ng Lua^.n la` gi`? Tha^`y d-a~
mu+o+.n lo+`i no'i cu?a Heidegger: "Aus der Erfahrung des Denkens".
"Co' the^? vay mu+o+.n nhu+~ng lo+`i no'i nhu+ va^.y d-e^? kho+?i
d-a^`u cho su+. cho+` d-o+.i tie^'ng vo.ng d-a'p u+'ng cu?a nhu+~ng gi`
d-o' d-ang a^?n mi`nh trong bo'ng to^'i... kie^n tri` va` du+`ng la.i
d-e^? cho+` d-o+.i trong su+. be^' ta('c la` lie^`u li~nh ky' tha'c
mi`nh cho mo^.t cuo^.c cho+i ngoa.n mu.c cu?a thie^n die^~n, la` lie^`u
li~nh d-u+'ng la.i giu+~a do`ng tha'c d-o^? cu?a va.n hu+~u."
Trong ca'i thu+o+`ng co' ca'i ba^'t thu+o+`ng. Trong ca'i thua^.n do`ng
co' ca'i nghi.ch do`ng d-u+o+.c die^~n ba`y thie^n lu+u thie^n bie^'n,
trong y' nie^.m trie^'t ho.c, tu+ tu+o+?ng, tri thu+'c ma` Tha^`y d-a~
ta.o du+.ng ne^n khung tro+`i nghi.ch thu+o+`ng d-o': "Kho^ng chi.u
tie^.m tie^'n tu+`ng bu+o+'c vu+~ng cha('c nhu+ nhu+~ng d-o+.t nha?y
cu?a con chim ho^`ng: nha?y be^n bo+` nu+o+'c, nha?y d-e^'n ta?ng d-a',
nha?y tre^n d-a^'t ca.n, nha?y tre^n ca`nh ca^y, nha?y le^n go` cao va`
cuo^'i cu`ng bay trong thu+o+ng khung d-e^? lo^ng ca'nh la`m d-e.p cho
ba^`u tro+`i." Va` d-e^? tu+` d-o' tra? lo+`i Ta'nh Kho^ng Lua^.n la`
gi`? Nhu+ la`: "Khi con bu+o+'m mu`a he` du+`ng la.i tre^n d-o'a hoa,
khe'p la.i d-o^i ca'nh va` d-ong d-u+a theo co+n gio' cu?a co? no^.i
hoa nga`n." Hay mo^.t d-i.nh nghi~a kha'c: "Trong tu+ tu+o+?ng, mo.i
su+. tro+? tha`nh co^ lie^u va` lu+~ng thu+~ng." A^'y la` Trie^'t ho.c
Ta'nh Kho^ng d-u+o+.c no'i ba(`ng ngo^n ngu+~ cu?a Tha^`y vo+'i tha'i
d-o^. cu?a ke? si~ nha^.p the^'.
Tu+` cha^n tro+`i trie^'t ly' phu+o+ng Ta^y, Tha^`y d-a~ tru+.c nha^.p
va`o ne^`n trie^'t ho.c D-o^ng phu+o+ng tie^u bie^?u la` ne^`n trie^'t
ho.c Trung Hoa. Nhu+~ng nha` tho+ D-a`o Tie^`m, Da~ D-a?o, Ly' Ba.ch,
To^ D-o^ng Pha, Ba.ch Cu+ Di.... Tha^`y d-a~ d-e^`u go~ cu+?a ghe'
tha(m d-e^? ba^`u tro+`i tho+ cu?a Tha^`y phie^u die^u la~ng d-a~ng,
nhu+ hu+o+ng, nhu+ sa('c hie^'n ta(.ng cho d-o+`i.
D-a.i die^.n cho ne^`n trie^'t ho.c Trung Hoa la` Kinh Thi va` Kinh
Di.ch. No+i d-a^y, chu'ng ta nghe Tha^`y no'i:
"Kinh Thi va` Kinh Di.ch nhu+ d-o^i ca'nh cu?a con chim nha.n chuye^n
cho+? d-i.nh me^.nh cu?a li.ch su+? Trung Hoa bay lu+o+.n suo^'t ma^'y
mu+o+i the^' ky? tre^n vo`m tro+`i Vie^~n D-o^ng. Di.ch tra?i ro^.ng
con d-u+o+`ng cho nhu+~ng bu+o+'c d-i li.ch nghie^.m trong cuo^.c to^`n
sinh; Thi la` ta^m nguye^.n kha^?n thie^'t va` trung thu+.c tu+` giu+~a
cho^~ sa^u tha(?m cu?a ti`nh ngu+o+`i va` lo`ng ngu+o+`i d-u+o+.c mang
ra d-e^? li.ch nghie^.m cuo^.c lu+~ ma` Di.ch d-a~ pho+i ba`y ra d-o'.
A^m hu+o+?ng cu?a Thi la` tie^'ng vang cu?a nhi.p bu+o+'c trong cuo^.c
lu+~."
"Ly' Ba.ch la` mo^.t trong nhu+~ng tay la'i cu+. pha'ch va` co' the^?
la` nha^'t. La~ng d-a~ng vo+'i ta`i hoa vu+`a la~ng ma.n vu+`a kie^u
hu`ng ne^n quye^'n ru~ va` ta.o ra mo^.t tru+o+`ng say so'ng. Say trong
mo^.t buo^?i tie^.c, lu+o+.m la(.t nhu+~ng va^.t phe^' khi' cu?a tro+`i
d-a^'t, d-e^? tho^'ng a^?m cuo^`ng ngo^ng. Ga^.y lu.c ngo.c cu?a Ly'
Ba.ch d-u+o+.c mu+o+.n d-e^? go~ le^n d-a^`u li.ch su+?, d-a^?y li.ch
su+? va`o me^ cung ba't tra^.n d-o^`."
"Tho+ va^~n la` mo^.t cuo^.c li.ch nghie^.m Rie^ng va` Chung cu?a
Tho+`i D-a.i va` Li.ch Su+?. Tu+` cuo^.c Rie^ng, Tho+ nu+o+ng theo
d-o^i ca'nh Thi va` Di.ch d-e^? d-i ve^` no+i Hoa(`ng vie^~n, da^~n
li.ch su+? uye^n nguye^n tu. ho^.i vo+'i tho+`i d-a.i."
Ba(`ng ca'ch no'i cu?a bie^.n chu+'ng pha'p hay d-e^? ke^'t thu'c y'
nie^.m trie^'t ly', tu+ tu+o+?ng, Tha^`y vie^'t:
"Bao la^u con ngu+o+`i co`n d-a('m chi`m trong trie^'t ly', kha'i
nie^.m va` ngo^n tu+` cu?a trie^'t ly', thi` ba^'y la^u, con ngu+o+`i
va^~n la` mo^.t ke? lu+~ ha`nh trong d-e^m tru+o+`ng kinh khie^'p."
Tha^.t su+. Tha^`y muo^'n kho+i da^.y, d-a'nh d-o^.ng tri thu+'c tu+.
tri, tu+. gia'c d-e^? d-i tre^n con d-u+o+`ng tu chu+'ng ho+n la`
trie^'t ly', lua^.n gia?i, pha?i the^? hie^.n mo^.t d-o+`i so^'ng
thu+.c te^' co' i'ch, co' lo+.i cho chu'ng sanh, ho+n la` ly' lua^.n
suo^ng. Du` su+. lo+.i i'ch a^'y nho? nha(.t, khie^m to^'n, bi`nh di..
Phu+o+ng tro+`i vie^~n mo^.ng, nhu+ la` ba^`u tro+`i tho+ cu?a Tha^`y
d-a~ ke^'t tinh mo^.t ta^'m lo`ng vi` que^ hu+o+ng, da^n to^.c, ve^`
mo^.t cha(.ng d-u+o+`ng li.ch su+? nguy nan, kho^'n kho' ma` con
ngu+o+`i pha?i mang na(.ng tre^n d-o^i vai sinh tu+? cu?a tho+`i d-a.i.
Phu+o+ng tro+`i vie^~n mo^.ng d-o', me^nh mo^ng nhu+~ng va^`n tho+ mang
ti'nh tu+. to^`n, d-o^.c la^.p, kie^u hu`ng cu?a do`ng li.ch su+? que^
Cha, d-a^'t To^? ma` Tha^`y luo^n ma~i la` d-u+'a con cu?a gio^'ng
no`i, le^nh d-e^nh theo do`ng su+? me^.nh que^ hu+o+ng.
"Tie^'ng tre? kho'c nga^n vang lo+`i vi~nh cu+?u
Tu+` nguye^n so+ so^ng ma'u tha('m d-o^`ng xanh
To^i la` co? tro^i theo do`ng thie^n co^?
Nghe lo+`i ru nho+' ma~i buo^?i bi`nh minh.

Buo^?i vo^ thu?y ho^`n to^i tu+` d-a'y mo^.
Uo^'ng su+o+ng khuya ti`m sinh lo^. vie^~n tri`nh
Khi na('ng so+'m ho^n no^`ng le^n nu. nho?
To^i ye^u ai, tro+`i ru+.c a'nh bi`nh minh."
(Bi`nh Minh - Tue^. Sy~)

Tu+` tho+`i la^.p quo^'c, tu+` thu?a so+ khai cu?a nu+o+'c nha` La.c
Vie^.t la` tho+`i tha'i bi`nh, an cu+ la.c nghie^.p, d-o' la` buo^?i
bi`nh minh, la` tie^'ng kho'c d-a^`u d-o+`i cu?a da^n to^.c Vie^.t co'
ma(.t tre^n da?i d-a^'t da^'u ye^u. D-e^? xa^y du+.ng cho giang so+n
ga^'m vo'c, bao anh hu`ng lie^.t nu+~ d-a~ to^ d-a^.m non so^ng ba(`ng
ma'u d-o? cu?a tha^n mi`nh d-e^? la`m tu+o+i tha('m ruo^.ng d-o^`ng,
ma` ho^m nay Tha^`y tie^'p no^'i do`ng so^ng li.ch su+? a^'y, d-em
nu+o+'c ma't, phu` sa phi` nhie^u cho da^n sinh nhua^`n d-u+o+.m.
Nhu+ng nay, tho+`i thanh bi`nh thi.nh tri. d-o' d-a~ kho^ng co`n d-e^?
Tha^`y pha?i vie^'t le^n ta^m tu+ qua "Ba`i Ca Cuo^'i Cu`ng":
"Chim tro+`i xe^'p ca'nh
Ha't vu vo+ ma^'y tie^'ng trong lo^`ng
Nho+' ma~i ru+`ng ca^y tha(m tha(?m
U? ta^m tu+ cho ha.t tho'c cay no^`ng
Ra't bo?ng vo+'i no^~i ho+`n tu?i nhu.c
No' nhi.n a(n
Ro^`i che^'t gu.c
Ta d-a~ ha't nhu+~ng ba`i ca pho^' cho+.
Ngu+o+`i a(n ma`y ke^u li.ch su+? d-i lui
Cha`ng tuo^?i tre? cu.t cha^n tu+` chie^'n d-i.a
Vo^~ le^` d-u+o+`ng d-oa'n mo^.ng tu+o+ng lai
Lo^.ng la^~y chie^'c lo^`ng son
Ha.t tho'c ca(ng no^~i ho+`n
Giu+~a tu+o+`ng cao bo'ng ma't
A^m u lo+`i ca kho^? nhu.c
No' nhi.n a(n
Va` che^'t.

Hi`nh a?nh na`y la` thu+.c tra.ng cu?a que^ hu+o+ng Vie^.t Nam chu'ng
ta ho^m nay. Tha^`y d-a~ d-i tu+`ng vi?a he`, go'c pho^', chu+'ng
kie^'n ca?nh tra.ng d-au thu+o+ng tu+` muo^n ngu+o+`i d-e^'n muo^n
va^.t, tu+` ti`nh ca?m d-o+n co^i d-e^'n ca'i nhi`n nha~n quan to^?ng
the^?. Tha'i d-o^. nha^.p the^' kho^ng chu? quan, phie^'n die^.n ma`
la` ta^m tra.ng d-au buo^`n cho que^ hu+o+ng, da^n to^.c, ngang qua
nhu+~ng hi`nh a?nh xo't xa d-au d-o+'n. No^~i d-au cu?a da^n to^.c
cu~ng la` no^~i d-au cu?a chi'nh mo^~i ngu+o+`i trong chu'ng ta. No^~i
d-au cu?a ngu+o+`i Me. ma^'t con, no^~i d-au cu?a ba` con ruo^.t thi.t
chia li`a, cu?a cu+?a ma^'t nha` tan, cu?a mo^.t da^n to^.c bi. lu+u
d-a`y:
"D-e^m qua chie^m bao ta tha^'y ma'u
Tu+` so^ng nga^n d-o^? xuo^'ng co~i ngu+o+`i
Ba` Me. xoi tim con tha`nh lo^~
Mo'c be^n trong ha.t ngo.c sa'ng ngo+`i
Lo^`ng son ha.t co+m tra('ng
Ca'nh nho? run ua^'t ha^.n
Tie^'ng ha't li.m ta('t da^`n
No' d-i ve^` vo^ ta^.n."
(Ba`i Ca Cuo^'i Cu`ng - Tue^. Sy~)

Ba(`ng ca'i nhi`n tha^?m tha^'u, vi` chan chu+'a ti`nh thu+o+ng d-e^'n
mo.i loa`i, va.n va^.t ngay ca? loa`i vo^ ti`nh cu~ng chie^'u co^'
cha(?ng la`m ngo+, khi ma` ta^m thu+'c cu?a Tha^`y bu+`ng da^.y nhu+
la` su+. so^'ng cu?a va.n loa`i chu'ng sinh.
"Lon su+~a bo` na(`m im be^n cho+.
Con cho' la.c
D-e^'n vo^~ nhi.p
Tro+`i mu+a
To^i lang thang
D-i ti`m co.ng co?
No' nhi`n to^i vo^ tu+."
(Ti~nh Tha^'t 5 - Tue^. Sy~)

No^~i u+u tu+ cu?a Tha^`y d-a~ ho`a quye^.n cu`ng no^~i u+u tu+ cu?a
mo.i ngu+o+`i, cu?a tu+`ng ca'i so^'ng va` ca'i che^'t, ca'i hu+~u
ti`nh, ca'i vo^ ti`nh, ca'i su+' ma.ng thie^ng lie^ng cao ca? d-u+o+.c
hie^.n hu+~u no+i d-a^y:
"Lo+`i rao trong ngo~ he?m
D-o^`ng ho^` d-ie^.n!
Ca^`u dao!
Co^ng ta('c!
Nhu+~ng lo+`i rao cho+.t d-e^'n, cho+.t d-i
Mo^.t tra(m na(m mu+a na('ng ra gi`
Ca'nh phu+o+.ng d-o? d-a^`u he` ai nha(.t?
(Ti~nh Tha^'t 8 - Tue^. Sy~)

Nha^.p the^' d-e^? tha^'y tha?m ca?nh tre^n que^ hu+o+ng mi`nh ho^m
nay, ma` ai trong chu'ng ta co' chu't suy tu+ ve^` do`ng ma'u, con tim
ngu+o+`i da^n nu+o+'c Vie^.t d-e^`u nha^.n cha^n ra mo^.t thu+.c tra.ng
nhu+ lo+`i tho+ cu?a Tha^`y trong ba`i tru+o+`ng ca Ti~nh Tha^'t:
"Con tra^u tra('ng tha^~n tho+` go'c pho^'
No^~i hoa`i hu+o+ng nho+i ma~i nhu'm tra(ng mo`n
D-a'm se? la.nh ga^.t gu` tre^n ma'i d-o?
Su+o+ng chie^`u ro+i co' tha^'y la.nh nhie^`u ho+n?
Mo^.t chuo^~i ra('n ri`nh mo` trong he?m nho?
Kho^ng bu.i d-u+o+`ng d-a^u co' cho^~ d-i hoang?

Ngay d-e^'n nhu+~ng da~ thu', loa`i va^.t cu~ng kho^ng co' cho^~ d-e^?
d-i trong y' nghi~a tu+. do cu?a da^n to^.c ngay tre^n que^ hu+o+ng
mi`nh. Nhu+ng, da^~u co' tang thu+o+ng d-e^'n hoa kia co? na`y d-i
nu+~a, Tha^`y va^~n mo^.t lo`ng trung trinh vo+'i do`ng li.ch su+?
ma^'y nghi`n na(m va(n hie^'n, d-u+o+.c pha't xua^'t tu+` nu'm ruo^.t
cu?a To^? tie^n:
"Ngu+o+`i d-i d-a^u bo'ng hi`nh mo`n mo?i
Ne?o to+'i lui co`n da^'u nha.t mo+`
D-u+o+`ng li.ch su+?
Bo^'n nghi`n na(m do+.n so'ng
D-e^? ngu+o+`i d-i kho^ng he.n be^'n bo+`
(Ti~nh Tha^'t 24 - Tue^. Sy~)

Va`, vo+'i bo^?n pha^.n, tra'ch nhie^.m cu?a ngu+o+`i da^n, Tha^`y tu+.
d-a(.t hu+o+'ng d-i cho chi'nh mi`nh, vie^.c la`m cho chi'nh mi`nh.
Vi`, ne^'u kho^ng tu+. mi`nh co' tra'ch nhie^.m vo+'i que^ hu+o+ng da^n
to^.c, kho^ng xa^y du+.ng la.i co+ d-o^` thi` ai se~ d-i xa^y du+.ng
la.i d-a^'t nu+o+'c cho mi`nh? Du` ta^'m tha^n co' nho?, d-o^i tay co'
ga^`y nhu+ co.ng co? le^` d-u+o+`ng, thi` cu~ng mo+? lo`ng che cho+?
trong ti`nh d-o^`ng loa.i d-e^? nghe tie^'ng thi` tha^`m cu?a so^ng
nu'i:
"ta kho^ng buo^`n
co' ai buo^`n ho+n nu+~a?
ngu+o+`i kho^ng d-i,
so^ng nu'i co' buo^`n d-i?
tia na('ng mo?ng xoi mo`n khung cu+?a
d-e^? u+u phie^`n nhuo^.m tra('ng ha`ng mi

ta le^n bo+`,
na('ng vo^~ bo+` ro'c ra'ch
gio' o+? d-a^u ma` so^ng nu'i thi` tha^`m?
ki`a bo'ng co? nghie^ng mi`nh che ha.t ca't
ra'ng chie^`u xa, ai tha^'y mo^. su+o+ng da^`m?
(Ti~nh Tha^'t 4 - Tue^. Sy~)

2. Tha'i d-o^. nha^.p the^' qua cung ca'ch gia'o du.c nhu+ la` tu+
tu+o+?ng vu+o+.t thoa't cu?a con d-u+o+`ng Bo^` Ta't D-a.o
Tha^`y d-u+'ng tre^n bu.c gia?ng cu?a D-a.i Ho.c Va.n Ha.nh tho+`i
ra^'t tre?, nhu+~ng gia'o su+ d-o^`ng nghie^.p d-u+o+.c xem nhu+ ba.n
vong nie^n, do d-o' ma` Tha^`y d-u+o+.c go.i la` "Chu' Sy~". Ma(.c du`
nho? tuo^?i, nho? con nhu+ng ai cu~ng ngu+o+~ng phu.c ca'i d-a^`u
kho^ng nho?, ca'i kie^'n thu+'c ro^.ng ra~i, ca'i chi' nguye^.n cao
vo+`i va` ca'i ha.nh tha^m tra^`m tinh te^' cu?a Tha^`y. Tha^`y d-em
so+? ho.c cu?a mi`nh trao truye^`n la.i cho sinh vie^n va` luo^n luo^n
lu+u ta^m d-e^'n the^' he^. ke^' thu+`a. Tha^`y thu+o+`ng hay no'i:
"D-a^'t nu+o+'c co' gia`u d-e.p vu+~ng ma.nh d-e^`u tro^ng nho+` va`o
lo+'p ngu+o+`i tuo^?i tre? ho^m nay. Nguo^`n na(ng lu+o+.ng d-e^? cung
ca^'p cho d-a^'t nu+o+'c la` kha? na(ng va` kie^'n thu+'c cu?a tuo^?i
tre?. Ne^'u nga`y nay tuo^?i tre? kho^ng d-u+o+.c d-a`o ta.o, ho.c
ha`nh ky~ lu+o+~ng thi` d-o' la` ca'i lo^~i cu?a the^' he^. Cha O^ng,
chu'ng ta pha?i tha^'y d-ie^`u d-o' ma` ra co^ng xa^y du+.ng ta`i bo^`i
cho tuo^?i tre?."
Tha^`y luo^n u+u tu+ d-e^'n con d-u+o+`ng gia'o du.c va` lu'c na`o
Tha^`y cu~ng muo^'n da.y, du` co' lo+'p ho.c hay kho^ng, hoa(.c na(m ba
ngu+o+`i ma` do^'c chi' ho.c, Tha^`y cu~ng kho^ng nga^`n nga.i hu+o+'ng
da^~n. Hie^.n nay, Tha^`y co' lo+'p gia?ng Duy Thu+'c Ho.c cho quy'
Tha^`y Co^ cu~ng nhu+ Pha^.t tu+? o+? kha('p the^' gio+'i tre^n
Paltalk, d-o' la` tinh tha^`n gia'o du.c cu?a Tha^`y. Tu+` no+i d-a.i
ho.c pho^? tho^ng cho d-e^'n lo+'p cao d-a(?ng chuye^n khoa Pha^.t
Ho.c, Tha^`y d-em su+. hie^?u bie^'t cu?a mi`nh trong Kinh Lua^.t
Lua^.n gia?ng da.y la.i cho ca'c the^' he^. sau, nhu+ trong ba`i D-a.o
Pha^.t va` Thanh Nie^n, Tha^`y vie^'t:
"Lo+`i Pha^.t ca^`n ghi nho+': "Chu'ng sanh la` ke? thu+`a tu+. nhu+~ng
ha`nh vi ma` ho. d-a~ la`m" va` co`n co' lo+`i Pha^.t kha'c nu+~a:
"Ha~y la` ke? thu+`a tu+. cha'nh pha'p cu?a Nhu+ Lai, cho+' d-u+`ng la`
ke? thu+`a tu+. ta`i va^.t."
"Ca'c ba.n tre? ho.c ta^.p d-e^? chua^?n bi. cho mi`nh xu+'ng d-a'ng
la` ke? thu+`a tu+.. Ke^' thu+`a gia nghie^.p cu?a Cha O^ng, cu?a do`ng
ho.. Ke^' thu+`a su+. nghie^.p cu?a da^n to^.c. Ke^' thu+`a di sa?n
cu?a nha^n loa.i. Du` d-a(.t o+? vi. tri' na`o, ba?n tha^n cu?a ca'c
ba.n tre?, tru+o+'c he^'t se~ pha?i la` ngu+o+`i thu+`a ke^' tha`nh
co^ng hay tha^'t ba.i trong su+. nghie^.p ke^' thu+`a cu?a mi`nh, d-o'
la` tra'ch nhie^.m cu?a tu+`ng ngu+o+`i, cu?a tu+`ng ca' nha^n. Ha~y
tu+. d-a`o luye^.n cho mi`nh mo^.t tri' tue^., mo^.t ba?n la~nh d-e^?
sa'ng suo^'t lu+.a cho.n hu+o+'ng d-i, va` du~ng ca?m nha^.n chi.u
tra'ch nhie^.m nhu+~ng gi` ta d-a~ lu+.a cho.n va` ga^y ra cho ba?n
tha^n va` cho ca? chu'ng sanh."
Gia'o du.c theo phu+o+ng pha'p tu+. tri, tu+. gia'c d-e^? thu+`a tie^'p
gia ta`i que^ hu+o+ng, da^n to^.c ma` gia ta`i d-o' pha?i d-u+o+.c
d-o'n nha^.n ba(`ng d-o^i tay ca^?n tro.ng, ba(`ng tra'i tim no^`ng
a^'m cu?a tuo^?i tre?. Su+. gia'o du.c con ngu+o+`i, kho^ng pha?i chi?
gia?ng da.y ba(`ng chu+~, ba(`ng nghi~a, ba(`ng va(n chu+o+ng tu+`
ngu+~, ma` Tha^`y luo^n kho+i ta.o y' thu+'c tu+. tha^n qua ca'i nhi`n
xuye^n suo^'t do`ng li.ch su+? nu+o+'c nha`. Su+. gia'o du.c tra'ch
nhie^.m ca' nha^n vo+'i chi'nh no'. Su+. gia'o du.c mo^'i tu+o+ng quan
giu+~a mi`nh va` ngu+o+`i. Su+. gia'o du.c ti`nh ca?m ga('n bo' giu+~a
gia d-i`nh va` xa~ ho^.i. D-a^y chi'nh la` su+. gia'o du.c nha^.p the^'
ma` Tha^`y d-a~ va.ch ra cho tuo^?i tre? ho^m nay, hu+o+'ng tha^n la^.p
me^.nh tre^n ha`nh tri`nh xa^y du+.ng d-a^'t nu+o+'c. Ti'nh cha^'t
gia'o du.c na`y chi'nh la` tu+ tu+o+?ng vu+o+.t thoa't, kho^ng vu+o+'ng
ma('c bo+?i nhu+~ng the^' lu+.c the^' gian, d-a?ng pha'i ma` chi? mo^.t
lo`ng hu+o+'ng ta^m thua^`n tu'y, tre^n su+. hu+ng thi.nh cu?a que^
hu+o+ng da^n to^.c.
Su+. gia'o du.c d-u+o+.c tha^'m nhua^`n tinh tha^`n Bo^` Ta't D-a.o,
bie^'t hy sinh d-e^? co^'ng hie^'n cho d-o+`i. Con d-u+o+`ng Bo^` Ta't
ha`nh su+? la` ho'a d-o^. chu'ng sanh, ta.o nie^`m bi`nh an ha.nh phu'c
cho ke? kha'c. Gia'o du.c vu+o+.t thoa't d-e^? kho^ng bi. ca^u thu'c
no+i the^' tu.c, quye^`n lu+.c the^' gian va^y ha~m. Nhu+ng, ho^m nay,
ne^`n gia'o du.c vu+o+.t thoa't, tu+. tri d-o' d-a~ bi. da^.p vu`i,
ta^?y xo'a, d-o' la` no^~i d-au thu+o+ng cu?a Tha^`y cu~ng nhu+ cu?a
bao ngu+o+`i co`n chu't ti`nh que^ hu+o+ng d-a^'t nu+o+'c.
Tha'i d-o^. gia'o du.c nha^.p the^' nhu+ la` ca'i nhi`n sa^u va`o
nhu+~ng ve^'t ha(`n, va`o nhu+~ng ve^'t se.o loang lo^? tre^n tha^n
hi`nh da^n to^.c, que^ hu+o+ng, D-a.o pha'p, d-e^? tha^'y ta^.n ma('t
ba(`ng tra'i tim non cu?a tuo^?i tre?, ba(`ng y' thu+'c ga^`y du+.ng
va` ba?o to^`n di sa?n nga`n d-o+`i cu?a Cha O^ng, ma` du+o+`ng nhu+
bi. ne'm va`o bo'ng to^'i. Trong cung ca'ch cu?a nha` gia'o du.c nha^.p
the^', Tha^`y d-a~ vu+.c da^.y nhu+~ng gi` d-a~ bi. su.p d-o^?, chi?
cho the^' he^. tre? nhi`n tha^'y no^~i tu?i nhu.c, thu+o+ng d-au, qua
Thu+ Gu+?i Ta(ng Sinh Thu+`a Thie^n-Hue^' :
"The^' he^. ca'c con d-u+o+.c gia'o du.c d-e^? que^n d-i qua' khu+'.
Nhie^`u ngu+o+`i trong ca'c con kho^ng bie^'t d-e^'n Gia'o Ho^.i Pha^.t
Gia'o Vie^.t Nam Tho^'ng Nha^'t la` gi`; d-a~ la`m gi` va` co^'ng
hie^'n nhu+~ng gi` cho su+. nghie^.p va(n ho'a, gia'o du.c, ho`a bi`nh
da^n to^.c, trong nhu+~ng giai d-oa.n hie^?m nghe`o cu?a li.ch su+?
da^n to^.c va` d-a.o pha'p cu?a d-a^'t nu+o+'c - Mo^.t qua' khu+' chi?
mo+'i nhu+ nga`y ho^m qua, di sa?n va^~n co`n d-o' nhu+ng d-a~ bi.
cho^'i bo? mo^.t ca'ch vo^.i va`ng - Di sa?n d-u+o+.c ti'ch lu~y ro`ng
ra~ ha(`ng the^' ky?, ba(`ng bao ta^m tu+ kho^? lu.y d-au thu+o+ng
ba(`ng ma'u va` nu+o+'c ma('t cu?a bie^'t bao Ta(ng Ni, Pha^.t tu+?;
ma` nhu+~ng ngu+o+`i ga^`y du+.ng ne^n di sa?n d-o' ba(`ng bi nguye^.n
va` hu`ng lu+.c cu?a mi`nh, co' vi. bi. bu+'c tu+? bo+?i ba.o quye^`n,
co' vi. suo^'t na(m tha'ng da`i chi.u tu` d-a`y, bi. la(ng nhu.c.
Nhu+ng so^'ng hay che^'t, vinh hay nhu.c, kho^ng la`m dao d-o^.ng ta^m
tu+ cu?a nhu+~ng ai bie^'t so^'ng va` che^'t xu+'ng d-a'ng vo+'i pha^?m
ca'ch con ngu+o+`i, kho^ng ho^? the.n vo+'i pha^?m ha.nh cao quy' cu?a
ba^.c xua^'t gia."
Tru+o+'c ngu+o+~ng cu+?a vong tha^n cu?a mo^.t the^' he^., va` tha^'y
d-o' la` hie^?m ho.a cu?a da^n to^.c que^ hu+o+ng, vi` the^' tre^n mo.i
la~nh vu+.c: va(n ho'a, gia'o du.c, thi ca... Tha^`y d-e^`u the^?
hie^.n tinh tha^`n phu.ng su+. cu?a mi`nh cho co^ng cuo^.c ho^`i sinh
mo^.t que^ hu+o+ng qua' nhie^`u d-o^? na't. Do d-o', con d-u+o+`ng
gia'o du.c toa`n die^.n la` ne^`n ta?ng quan tro.ng ca^`n pha?i xa^y
du+.ng, ba?o tri`. Tha^`y cu~ng nhu+ mo.i ngu+o+`i chu'ng ta d-e^`u
nhi`n tha^'y tu+o+ng lai d-a^'t nu+o+'c nhu+ the^' na`o, khi mo^.t
quo^'c gia vo+'i he^. tho^'ng gia'o du.c lo?ng le?o, nhie^`u the^' he^.
con em bi. tha^'t ho.c, da^n tri' tha^'p ke'm va` d-a^`y da^~y nhu+~ng
te^. na.n xa~ ho^.i?

3. Tha'i d-o^. nha^.p the^' qua ba?n a'n tu+? hi`nh va` ca'i du~ng cu?a
sy~ phu.
Ne^'u la` mo^.t con ngu+o+`i bi`nh thu+o+`ng, kho^ng lu+u ta^m d-e^'n
su+. thi.nh suy cu?a d-a^'t nu+o+'c, kho^ng d-a(.t hu+o+'ng d-i d-e^?
ke'o que^ hu+o+ng da^n to^.c du+`ng la.i d-e^? kho^ng bi. ro+i va`o
ho^' tha(?m suy vong, thi` cha('c ha(?n Tha^`y kho^ng bi. bao la^`n tu`
to^.i, d-e^? d-u+a d-e^'n ba?n a'n tu+? hi`nh na(m 1984. Va` ne^'u
kho^ng pha?i la` mo^.t Ta(ng sy~ vo+'i ta^m nguye^.n xa^y du+.ng que^
hu+o+ng, d-a^'t nu+o+'c d-u+o+.c thanh bi`nh, tu+. do va` nha^'t la`
mo^.t tha`nh vie^n cu?a Gia'o Ho^.i Pha^.t Gia'o Vie^.t Nam Tho^'ng
Nha^'t co' tie^'ng no'i trung thu+.c, tha(?ng tha('n thi` cha('c ra(`ng
Tha^`y d-a~ kho^ng bi. canh ga'c, giam lo?ng nhu+ trong mo^.t nha` tu`
lo+'n. Vi` ta^m lu+o+.ng cu?a mo^.t ke? sy~ cha^n chi'nh d-o^'i vo+'i
d-a^'t nu+o+'c, vi` tie^`n d-o^` cu?a D-a.o pha'p d-o^'i vo+'i ly'
tu+o+?ng xua^'t gia ma` Tha^`y d-a~ kho+?i xu+o+'ng y' thu+'c d-o^.c
la^.p, Tha^`y d-a~ khuye^n nhu? d-a`n ha^.u due^. qua Thu+ Gu+?i Ta(ng
Sinh Thu+`a Thie^n-Hue^' :
"Ca^`u mong ca'c con co' d-u? du~ng ma~nh d-e^? d-i ba(`ng d-o^i cha^n
cu?a mi`nh, nhi`n ba(`ng d-o^i ma('t cu?a mi`nh; tu+. xa'c d-i.nh
hu+o+'ng d-i cho chi'nh mi`nh. Tha^`y se~ la` ngu+o+`i ba.n d-o^`ng
ha`nh vo+'i ca'c con tre^n d-oa.n d-u+o+`ng bo'ng xe^' cu?a d-o+`i
mi`nh."
Chi'nh tha'i d-o^. nha^.p the^' tru+.c die^.n vo+'i chi'nh quye^`n Ha`
No^.i ho^m nay, ma` Tha^`y d-u+o+.c xem nhu+ ngu+o+`i tu` cu?a che^'
d-o^., do d-o' nha` ca^`m quye^`n d-a~ kho^ng nga^`n nga.i trao cho
Tha^`y ba?n a'n tu+? hi`nh.
Tha^`y d-a~ kho^ng khie^'p nhu+o+.c khi bi. ke^'t a'n tu+? hi`nh,
Tha^`y va^~n ti'ch cu+.c d-a^'u tranh vie^'t ca'c va(n kie^.n, kha'ng
thu+, gia'c thu+ go+?i d-e^'n chi'nh quye^`n Ha` No^.i, Ta^.p Tho+
Ngu.c Trung Mi. Ngu+~, ca'c va(n thu+ tu+o+`ng tri`nh Pha^.t su+. Gia'o
Ho^.i d-u+o+.c vie^'t trong suo^'t tho+`i gian o+? tu` cho d-e^'n nga`y
d-u+o+.c tha?, nhu+ng kho^ng ky' gia^'y pho'ng thi'ch, vi`: "Kho^ng ai
co' quye^`n ke^'t a'n to^i, thi` cu~ng kho^ng ai co' quye^`n a^n xa'
to^i."
Tha^`y d-a~ gu+?i cho Quo^'c ho^.i Ho`a Lan ba?n va(n Mo^.t Khi'a Ca.nh
Cu?a Va^'n D-e^` Nha^n Quye^`n Ta.i Vie^.t Nam, Tham Nhu~ng Mo^.t
Quo^'c Na.n:
"O+? d-a^y, to^i cu~ng xin ba^`y to? su+. ca?m ki'ch sa^u xa d-o^'i
vo+'i co^.ng d-o^`ng Vie^.t Nam ha?i ngoa.i d-ang d-a^'u tranh cho
mo^.t nu+o+'c Vie^.t Nam trong sa'ng va` tu+. do. To^i cu~ng xin go+?i
lo+`i ca'm o+n d-e^'n ca'c nha^n si~ Ho`a Lan, trong ti`nh ca?m nha^n
loa.i d-a~ tru+.c tie^'p can thie^.p vo+'i chi'nh phu? Vie^.t Nam cho
to^i d-u+o+.c sang tha(m vie^'ng d-a^'t nu+o+'c Ho`a Lan, d-e^? co'
the^? co' d-ie^`u kie^.n tu+. do ho+n no'i le^n tie^'ng no'i tha^`m
la(.ng ma` d-a~ ho+n mo^.t pha^`n tu+ the^' ky? bi. bo'p nghe.t."
Trong khuo^n kho^? mo^.t ba`i no'i chuye^.n ve^` tha'i d-o^. nha^.p
the^' cu?a Tha^`y, bi. gio+'i ha.n bo+?i tho+`i gian, ha(?n se~ co'
nhie^`u d-ie^`u thie^'u so't, co' le~ chu'ng ta ne^n d-o.c la.i nhu+~ng
ba`i vie^'t cu?a Tha^`y trong ta'c pha^?m "Tue^. Sy~ D-a.o Su+ Tho+ va`
Phu+o+ng Tro+`i Mo^.ng" d-e^? nhi`n tha^'y ro~ ta^m ti`nh cu?a Tha^`y
ho`a quye^.n vo+'i non so^ng ga^'m vo'c, vo+'i da^n gian la`ng nu+o+'c,
mo^.t ti`nh ngu+o+`i d-o+n so+ thua^`n ha^.u, mo^.c ma.c cha^n tha`nh,
luo^n a^'p u? tinh tha^`n qua^.t cu+o+`ng, khi' kha'i truye^`n tho^'ng
cu?a gio^'ng no`i, du` cha(.ng d-u+o+`ng li.ch su+? a^'y co' tha(ng
tra^`m, tha`nh ba.i, ke? sy~ va^~n nga^?ng cao d-a^`u kho^ng the.n
vo+'i d-a^'t tro+`i:
"Hoa`n ca?nh d-a^'t nu+o+'c Vie^.t Nam nhu+ the^' cho ne^n da^n ta
pha?i chi.u qua' nhie^`u d-au thu+o+ng va` tu?i nhu.c. D-o^'i vo+'i
gio+'i tri' thu+'c no'i rie^ng, ma` xa~ ho^.i Vie^.t Nam truye^`n
tho^'ng ra^'t to^n tro.ng, d-ie^`u tu?i nhu.c lo+'n nha^'t la` ho.
kho^ng the^? thay nhu+~ng ngu+o+`i da^n tha^'p co^? be' mie^.ng no'i
le^n mo^.t ca'ch trung thu+.c ta^'t ca? nhu+~ng ua^'t u+'c, nhu+~ng
kho^? nhu.c ma` ho. pha?i chi.u. Bo+?i vi`, ta.i Vie^.t Nam nga`y nay
nhu+~ng ngu+o+`i co' the^? no'i thi` ngo`i bu't d-a~ bi. cong; nhu+~ng
ngu+o+`i muo^'n no'i thi` ngo`i bu't d-a~ bi. be? ga^~y.
Nhu+ng to^i ro~ mo^.t d-ie^`u, va` d-ie^`u d-o' d-a~ d-u+o+.c ghi che'p
trong li.ch su+?: Tri' thu+'c cha^n chi'nh cu?a Vie^.t Nam kho^ng bao
gio+` khie^'p nhu+o+.c."
Tha^`y d-a~ vi` quye^`n lo+.i cu?a quo^'c gia da^n to^.c ma` d-a.o
d-a.t y' nguye^.n, gia?i ba`y no^~i tho^'ng kho^?, ba^'t co^ng cu?a
ngu+o+`i da^n le^n ca'c ca^'p chi'nh quye^`n, nhu+ng, gio^'ng nhu+
tie^'ng ke^u trong sa ma.c, a^m vang cu?a tie^'ng vo.ng tu+` xa,
tie^'ng ga`o the't va^~n kho^ng d-e^'n tai nhu+~ng ngu+o+`i ca^`m
quye^`n, chi ba(`ng tu+. mi`nh da^'n tha^n d-e^'n cu+?a co^ng quye^`n
d-e^? ta^.n tay gu+?i Gia'c Thu+ d-e^'n ca'c la~nh d-a.o:
"Qua Kha'ng Thu+ na`y, ma` vo+'i nhie^`u ly' do nhu+ to^i d-a~ tri`nh
ba`y, no' kho^ng d-u+o+.c d-a.o d-a.t le^n D-a?ng va` Nha` nu+o+'c theo
d-u'ng ca'c quy d-i.nh ha`nh chi'nh phie^`n ha` cu?a pha'p che^' xa~
ho^.i chu? nghi~a, to^i muo^'n tu+. mi`nh da^~n tha^n d-e^'n tru+o+'c
co^?ng ba.o lu+.c chuye^n chi'nh, du` bie^'t cha('c se~ bi. nghie^`n
na't tru+o+'c khi thoa'ng tha^'y nhu+~ng bo'ng mo+` tre^n chi'n ta^`ng
vo+`i vo+.i cu?a uy quye^`n tuye^.t d-o^'i; tu+. da^~n tha^n d-e^'n
d-o' d-e^? ca'o tri cu`ng quo^'c da^n d-o^`ng ba`o, ba`y to? su+. he`n
ke'm, ba^'t lu+.c cu?a mi`nh tru+o+'c vo^ va`n tho^'ng kho^? ma`
d-o^`ng ba`o pha?i a^m tha^`m chi.u d-u+.ng."
D-o' la` ta^m ti`nh va` y' chi' do~ng ma~nh cu?a Tha^`y tru+o+'c ba.o
lu+.c, kho^ng cu'i d-a^`u khie^'p so+., giu+~ vu+~ng la^.p tru+o+`ng
d-u+'ng ve^` phi'a da^n to^.c va` D-a.o pha'p, va` cu~ng chi'nh vi` y'
chi' kie^n cu+o+`ng d-o' ma` Tha^`y pha?i chi.u ba?n a'n tu+? hi`nh
cu?a che^' d-o^. ho^m nay. The^' nhu+ng, Tha^`y va^~n thanh tha?n, tu+.
ta.i bie^?u hie^.n qua nhu+~ng ba`i tho+ d-u+o+.c vie^'t o+? trong tu`,
d-o' la` cha^'t lie^.u so^'ng cu?a ba^.c xua^'t tra^`n kho^ng phie^`n,
cha(?ng nhie^.t, khi hie^?u d-u+o+.c ra(`ng ho'a d-o^. chu'ng sanh
ca^`n pha?i gia`u lo`ng tu+` bi, hy? xa?. Chi'nh d-u+'c ta'nh tu+` bi,
hy? xa? la` tha'i d-o^. nha^.p the^' vu+~ng cha~i d-e^? chie^'n tha('ng
mo.i tro+? lu+.c ba.o quye^`n, mo.i su+'c ma.nh va` chu+o+'ng duye^n
cu?a lo`ng thu` ha^.n. Tha^`y d-a~ d-em ta^m kho^ng d-e^? ho'a gia?i
ta^m cha^'p thu?, d-em lo`ng vi. tha ma` ho'a d-o^. ke? he.p ho`i d-e^?
ta.o su+. bi`nh an va` ti.nh la.c cho ta^'t ca?. Tha^`y d-a~ tu+. ho?i
mi`nh trong ta^.p tho+ "Ngu.c Trung Mi. Ngu+~ " qua ba`i Tu+. Va^'n:
Va^'n du+ ha` co^' to.a lao lung
Du+ chi? khinh ye^n ba'n ngu.c trung
Ta^m ca?nh tu+o+ng tri` kinh lu+~ mo^.ng
Co^' giao gia` to?a die^.n hu+ ngung

Ho?i Mi`nh
Ho?i mi`nh sao pha?i lao tu`?
Song thu+a cu+?a ngu.c co' tu` d-u+o+.c ma^y?
Kie^n tri` cuo^.c lu+~ va`ng bay
Lo+`i xu+a co`n d-o' phu't gia^y kho^ng so+`n.

Tha^n o+? trong tu`, nhu+ng ta^m Tha^`y va^~n thu+ tha'i nha`n ti.nh.
Mo^.t ta^m thu+'c ro^~ng suo^'t d-e^? tha^'y mi`nh vo+'i ngu+o+`i
kho^ng kha'c. No^~i bi lu.y cu?a the^' gian la` no^~i d-au cu?a chi'nh
mi`nh. Su+. tu` d-a`y nghie^.t nga~ cu?a ca'c ba^.c Tha^`y To^?, pha'p
lu+~ la` no^~i d-au ro't va`o tra'i tim cu?a Chu+ vi. Bo^` Ta't ho'a
tha^n vi` d-o+`i ma` kham nha^~n. Mo^.t ta^m thu+'c sa^u tha(?m d-e^?
ha`m ta`ng, chu+'a d-u+.ng ta^'t ca? hi`nh a?nh cu?a sum la va.n
tu+o+.ng, nhu+ ho^` nu+o+'c la(.ng im trong va('t chie^'u soi hi`nh
bo'ng so+n ha` d-a.i d-i.a nhu+ nhie^n. Tu+` su+. ti~nh la(.ng cu?a
cha^n ta^m mo+'i tha^'y ro~ nhu+~ng ne't tha^.t hu+, gia? huye^~n,
nhu+~ng ma'u va` nu+o+'c ma('t cu?a tra^`n gian nhie^`u he^. lu.y, ma`
tu+. tha^n Tha^`y cu~ng d-ang o+? trong co~i d-o+`i d-a^`y nghie^.t
nga~ a^'y, qua ba`i tho+ Cu'ng Du+o+`ng:
Phu.ng thu+? ngu.c tu` pha.n
Cu'ng du+o+`ng To^'i Tha('ng To^n
The^' gian tru+o+`ng huye^'t ha^.n
Bi?nh ba't le^. vo^ ngo^n
Cu'ng Du+o+`ng
D-a^y ba't co+m tu` con ki'nh da^ng
Cu'ng du+o+`ng D-u+'c Pha^.t d-a^'ng To^n Tha^n
The^' gian chi`m d-a('m trong ma'u lu+?a
Le^. nho? kho^ng lo+`i, lo`ng xo't thu+o+ng.

Tu ha`nh la` ca^`u mong gia?i thoa't, nhu+ng su+. gia?i thoa't kho^ng
tu+` bo? the^' gian. Tu ha`nh tu+` no+i the^' gian, nhu+ng cu~ng chi'nh
tu+` no+i the^' gian d-e^? gia'c ngo^.. Tha^`y d-em tinh tha^`n gia'c
ngo^. tung ra?i cho the^' gian d-u+o+.c tu+o+i nhua^.n, tha('m ho^`ng.
Tha'i d-o^. nha^.p the^' a^'y, ba`ng ba.c trong ta^'t ca? tho+ va(n
cu?a Tha^`y, cu~ng nhu+ trong sinh hoa.t thu+o+`ng nha^.t. Cuo^.c
so^'ng d-o+n so+ trong mo^.t ca(n pho`ng nho?, chung quanh bo^'n va'ch
tu+o+`ng la` nhu+~ng gia' sa'ch, ban nga`y di.ch thua^.t, tru+o+'c
ta'c, to^'i ngu? ngay tre^n chie^'c ghe^' la`m vie^.c, kho^ng
giu+o+`ng, kho^ng vo~ng, kho^ng ca^`u ky` tru+o+'c tie^.n nghi va^.t
cha^'t. Bo+?i Tha^`y tha^'y d-u+o+.c no^~i d-au kho^'n cu`ng cu?a
ngu+o+`i da^n d-o'i kho^?, tha^'y d-a^'t nu+o+'c nghe`o na`n tu.t
ha^.u, ma^'t hu+o+'ng ma` tu+. tha^n cu?a Tha^`y cu~ng d-ang so^'ng
giu+~a lo`ng que^ hu+o+ng d-o'i nghe`o, tu.t ha^.u a^'y. Trong tinh
tha^`n tu+` bi, Tha^`y d-ang chia se? tu+`ng ba`i thuye^'t pha'p,
tu+`ng buo^?i gia?ng kinh, tu+`ng lo+`i gia'o hua^'n cho mo.i ngu+o+`i,
cho ha`ng ha^.u ho.c nha(`m xa^y du+.ng ti`nh ngu+o+`i d-u+o+.c ga^`n
la.i vo+'i nhau, d-e^? nhi`n cho ro~ hi`nh a?nh que^ hu+o+ng, tu+.
ti`nh da^n to^.c ma` du+.ng xa^y bo^`i d-a('p, qua ba`i D-a.o Pha^.t
vo+'i Thanh Nie^n:
"Chu'c ca'c anh chi. co' d-a^`y d-u? nghi. lu+.c d-e^? chinh phu.c
nhu+~ng vu+o+ng quo^'c ca^`n chinh phu.c, d-e^? chie^'n tha('ng nhu+~ng
su+'c ma.nh ca^`n chie^'n tha('ng."
D-o' la` tha'i d-o^. cu?a nha` Su+, la` tinh tha^`n nha^.p the^' trong
y' nghi~a mong ca^`u ho`a bi`nh an la.c cho que^ hu+o+ng da^n to^.c
Vie^.t Nam ho^m nay.

San Diego, nga`y 17 tha'ng 09 na(m 2006
Chie^`u Tho+ Nha.c - Gio+'i Thie^.u Ta'c Pha^?m "Tue^. Sy~ D-a.o Su+.
Tho+ va` Phu+o+ng Tro+`i Mo^.ng"
Nguye^n Sie^u