nog even over "ej"

0 views
Skip to first unread message

ro-esp

unread,
Oct 9, 2009, 11:22:44 AM10/9/09
to nejka...@googlegroups.com
Henriette vroeg of de woorden rejno,mejlo en hejmveo uit het jiddisch kwamen,
en via een joodse moppenboer kreeg ik dit antwoord


----- Original Message -----
From: "Tsvi Sadan" <t...@ts-cyberia.net>

>> en diskuto pri kiel prononci la literduopon "ej", iu demandis cxu
>> la vortoj "mejlo, rejno kaj hejmveo" estus jidaj.
>
> Preska?, sed la jida prononco estas iel malsimila: majl, rajn kaj
> hejmvej, respektive.
>
> Tsvo

----- Einde doorgestuurd bericht -----

Dit lijkt me ondersteuning voor mijn vermoeden dat die woorden uit het
nederlands zijn overgenomen.

PS @ Henriette: ik vind het een beetje raar als jij geen verschil hoort tussen
NL/DE fijn/fein of zijn/sein , en volgens mij spreek je ze wel juist
uit - maar
goed, we hebben niet allemaal dezelfde oren...

gxis, Ronaldo


--
http://www.esperanto.net

Dmitri Horowitz

unread,
Oct 9, 2009, 1:00:46 PM10/9/09
to Nejka...@googlegroups.com
Graag wil ik mijn gezichtspunt toevoegen aan de discussie over de
afkomst van "hejmo", "Rejno" en "mejlo".

De vraag die daarbij gesteld wordt, is uit welke taal een woord komt.

Esperanto is nu niet bepaald consequent met betrekking tot de wijze
waarop men woorden uit andere talen ontleent. Soms is het op basis van
de schrijfwijze. Zo is "birdo" ontleend aan het engelse "bird". Soms
is het woord ontleend op op basis van de uitspraak. Zo is
"kajto" (vlieger) geleend van het Engelse "kite", maar geen "kito".
Bij sommige woorden lijken deze principes ook nog eens door elkaar
gegooid: het woord "design" is internationaal bekend, en vele talen
ingeburgerd (in de originele spelling of in fonetische spelling). Gek
genoeg is in het Esperanto - ondanks verhitte discussies 15 jaar
geleden die ik mij nog levendig herinner - het ingeburgerde woord noch
"designo" noch "dizajno", maar "dezajno". En er zijn ook woorden
waarbij meerdere bronnen in te herkennen zijn: "lavango" houdt het
midden tussen het germaanse "lawine" en het romaanse "avalange". En
dan is er nog de mogelijkheid dat een woord via een omweg is geleend:
de door menig zeeman gevreesde wervelstorm op zee kwam ooit uit China
aanwaaien als "tai-foen", wat in het engels geschreven wordt als
"typhoon", en in het Nederlands wordt uitgesproken als "tifoon".
Esperanto blijft echter trouw aan de uitspraak: "tajfuno". Nog een
voorbeeld van een woord waarvan de afkomst niet eenduidig is: "trajno"
= trein, train (frans, engels), treno (italiaans, spaans); "trejno" =
training (in vele talen).

Wat ik hiermee slechts wil zeggen: het is heel goed denkbaar dat de
bedenkers van de woorden "hejmo", "Rejno" en "mejlo" hun inspiratie
hebben ontleend aan meer dan één taal, temeer daar Zamenhof heeft
aanbevolen om te streven naar internationale herkenbaarheid. De vraag
is dus niet uit "Uit welke taal komt woord X.", maar "Uit welke
talen zou woord X kunnen komen?". En daar kun je slechts naar blijven
gissen, tenzij de bedenker van het woord in zijn memoires zijn
inspiratiebronnen heeft vermeld.

Groeten,
Dmi3

ro-esp

unread,
Oct 11, 2009, 10:35:18 AM10/11/09
to Nejka...@googlegroups.com
> Date: Fri 9 Oct 2009 10:00
> From: Dmitri Horowitz

>
>
> Graag wil ik mijn gezichtspunt toevoegen aan de discussie over de
> afkomst van "hejmo", "Rejno" en "mejlo".
>
> De vraag die daarbij gesteld wordt, is uit welke taal een woord komt.

Had je wellicht gemist dat het om de uitspraak ging?


> Esperanto is nu niet bepaald consequent met betrekking tot de wijze
> waarop men woorden uit andere talen ontleent. Soms is het op basis van
> de schrijfwijze. Zo is "birdo" ontleend aan het engelse "bird". Soms
> is het woord ontleend op op basis van de uitspraak. Zo is
> "kajto" (vlieger) geleend van het Engelse "kite", maar geen "kito".
> Bij sommige woorden lijken deze principes ook nog eens door elkaar
> gegooid: het woord "design" is internationaal bekend, en vele talen
> ingeburgerd (in de originele spelling of in fonetische spelling). Gek
> genoeg is in het Esperanto - ondanks verhitte discussies 15 jaar
> geleden die ik mij nog levendig herinner - het ingeburgerde woord noch
> "designo" noch "dizajno", maar "dezajno". En er zijn ook woorden
> waarbij meerdere bronnen in te herkennen zijn: "lavango" houdt het
> midden tussen het germaanse "lawine" en het romaanse "avalange". En
> dan is er nog de mogelijkheid dat een woord via een omweg is geleend:
> de door menig zeeman gevreesde wervelstorm op zee kwam ooit uit China
> aanwaaien als "tai-foen", wat in het engels geschreven wordt als
> "typhoon", en in het Nederlands wordt uitgesproken als "tifoon".
> Esperanto blijft echter trouw aan de uitspraak: "tajfuno".

beter gezegd: veel esperantisten (ondergetekende ook) blijven trouw aan
de uitspraak. Dat je mensen op het verkeerde been zet met tif-ono of ti-fono
is daar een goede reden voor :-)

> Wat ik hiermee slechts wil zeggen: het is heel goed denkbaar dat de
> bedenkers van de woorden "hejmo", "Rejno" en "mejlo" hun inspiratie
> hebben ontleend aan meer dan één taal, temeer daar Zamenhof heeft
> aanbevolen om te streven naar internationale herkenbaarheid.

Uiteraard had Zamenhof in deze ervoor kunnen kiezen om het duits engels
en jidisch te volgen, maar dan hadden we het als rajno en majlo gespeld.
Aangezien hij dat niet heeft gedaan, blijf ik ze dus uitspreken als
rijn en mijl.
sed suf pri cxi tio, cxu ?' Ronaldo

> ==============================================================================
>
> You received this message because you are subscribed to the Google
> Groups "NejkajFleja"
> group.
>
> To post to this group, send email to Nejka...@googlegroups.com or
> visit http://groups.google.com/group/NejkajFleja?hl=eo
>
> To unsubscribe from this group, send email to
> NejkajFleja...@googlegroups.com
>
> To change the way you get mail from this group, visit:
> http://groups.google.com/group/NejkajFleja/subscribe?hl=eo
>
> To report abuse, send email explaining the problem to ab...@googlegroups.com
>
> ==============================================================================
> Google Groups: http://groups.google.com/?hl=eo
>

--
http://www.esperanto.net

Henriette Raudszus

unread,
Oct 18, 2009, 7:29:38 PM10/18/09
to Nejka...@googlegroups.com

> PS @ Henriette: ik vind het een beetje raar als jij geen verschil hoort tussen
> NL/DE fijn/fein of zijn/sein , en volgens mij spreek je ze wel juist
> uit - maar
> goed, we hebben niet allemaal dezelfde oren...
>
> gxis, Ronaldo
>
Ik hoor wel een verschil, alleen vind ik dat niet zo heel erg relevant
voor het Esperanto. :)

Eet je trouwens vaker in de Klinker op woensdag? Lijkt me leuk om wat
vaker Esperanto te spreken en *niet* naar het Nederlands over te
schakelen. :-/

Groetjes,
Henriette

Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages