Şarkımı nasıl kaydederim, mix ve mastering’i nasıl yaparım? — Adım Adım Rehber
imdat Beşikci Official
Sample rate & bit depth: Projede genelde 44.1 kHz / 24 bit veya 48 kHz / 24 bit kullan. (Kaydederken 24-bit bırak.)
DAW seçimleri: Reaper (hafif/ucuz), Ableton Live, Logic Pro (Mac), Studio One, FL Studio, Pro Tools.
Arabirim (audio interface): 2-in/2-out yeterliyse (Focusrite Scarlett, Steinberg, vs). Daha üstü için Universal Audio, RME.
Kulaklık/monitör: Kayıtta kapalı (izolasyon) kulaklık; mix için mümkünse referans monitör + iyi kulaklık (DT770, ATH-M50x, Yamaha HS).
Ortam: Sesi yansıtmayacak basit titreşim önlemleri; vokalde pop filter; ses yalıtımı mümkün olduğunca.
1) Pre-production (ön hazırlık)
Şarkının düzeni (arrangement) kesin olsun: intro, verse, chorus, bridge.
Click/tempo hazırsa metronomla kaydet; canlı performanssa reference (guide) kayıt yap.
Rehearse: en iyi take’leri önceden belirle.
2) Kayıt (Tracking)
Signal chain: Kaynak → mikrofon/DI → preamp/interface → DAW.
Giriş seviye: Gain’i ayarla; peakler 0 dBFS’e yaklaşmasın. Hedef: -12 dBFS ile -6 dBFS arasında maksimum seviyeler (headroom için).
Vokal kaydı: Kondanser (NT1, etc.) veya dinamik (SM7B) kullan. Mikrofon 10–20 cm, pop filter. Ortam gürültüsünü azalt.
Gitar/bas: Akustik için 12th-fret civarı 10–20 cm mesafe; elektro için DI + amp mikseri/IR seçeneği.
Kayıt buffer: Kaydederken düşük buffer (64–128) — gecikmeyi azaltır.
Take management: Birden fazla take al, en iyi pasajları comping ile birleştir.
3) Edit (düzenleme)
Comping: En iyi pasajları birleştir (vokal comp).
Temizlik: Click pops, nefesleri, konuşma seslerini temizle.
Timing & tuning: Gerekirse zaman düzeltme (elastic, warp) ve pitch correction (otomatik ama doğal kullan).
Fade/trim: Clip’lerde kısa fade in/out ile tıklamaları önle.
4) Mix — Temel akış (kronolojik)
Gain staging: Her track’in seviyesini ayarla — master bussunda headroom bırak (-6 dB civarı).
Organizasyon & gruplama: Davul grubu, bas, ritim enstrümanları, vokaller; bus’lar oluştur.
Referans parça: Benzer türde profesyonel bir şarkıyı referans al.
EQ (subtract first): Gereksiz frekansları kes (low-cut/HPF vokal için ~80–120Hz). Problematik frekansları (mud/boxiness) azalt.
Compression: Dinamik kontrol; vokalde 2:1–4:1 başlangıç, attack/release ile oynayarak doğal tut. Buss’larda hafif kompresyon.
Panning: Stereo alanı dağıt — lead vokal merkezde, backing’ler ve enstrümanlar panned.
Reverb/Delay (sends): Send/return kullan; reverb ile derinlik, delay ile karakter ver.
Automation: Parçanın dinamiğine göre seviye/pan/reverb automation ekle (ölçeklendirin).
Saturation / harmonic exciters: İhtiyaca göre ısı katmak için hafif doygunluk.
A/B test: Referansla sık sık karşılaştır. Kulak dinlenmesi için aralarda 5–10 dk molalar ver.
Mix ipucu: Subtractive EQ (kes) ile temizle, additive EQ (boost) az kullan.
5) Mastering — Temel adımlar
Hedef: Mix’i platformlarda optimum duyulacak, dinamik ve temiz bir stereo dosya hâline getirmek.
Hazırlık: Mix’in peak’i 0 dB’yi geçmesin; ideal olarak master peak’i -6 dB civarında headroom olsun. (Mastering mühendisleri genelde fazla limitlenmemiş mix ister.)
Sıralama (basit zincir):
İhtiyaç varsa hafif corrective EQ (genel ton)
Hafif multiband compression (dengeleri kontrol için)
Stereo genişletme / imaging — ölçülü kullan
Harmonic enhancer / saturation (nazikçe sıcaklık ekle)
Limiter ile son ses hedefi — clipping’e izin verme
Dikkat: Mastering’de “loudness yapma” değil, şarkının karakterini koruma ve uygun rekabetçi ses seviyesine getirme amaçlı olmalı.
Kontrol: Farklı cihazlarda dinle (kulaklık, telefon, araç, monitör). Kısa dinlemelerde mono kontrolü yap.
LUFS & platformlar: Platformlar normalize ediyor; çoğu streaming servisi normalizasyona sahip — bunun için mastering sırasında aşırı aşırı limitlenmiş olmamaya dikkat et. (En güncel normalizasyon hedefleri için yayın platformlarının kılavuzlarına bak.)
6) Export / Teslim
Master dosyası: Yüksek kalite için WAV, 24-bit, sample rate projenin kullandığı değer (44.1k veya 48k).
CD için: 16-bit / 44.1 kHz (convert master to 16-bit dither ile).
Streaming: Çoğu distribütör 16/24-bit WAV kabul eder; dağıtım servisine göre format kontrol et.
Metadata: Track title, artist, ISRC (varsa) ve albüm bilgilerini doldur.
7) Hızlı Ev/İlk Master için Pratik İpuçları
Mix sırasında master bussunda aşırı işlem yapma. (Mastering için temiz bir canvas bırak.)
Referans parçadan sapma varsa EQ ile tonlama düzelt, sonra limiter ile hedef ses seviyesi.
Her zaman A/B testleri yap: orijinal mix vs mastered.
Gözünüze değil kulağınıza güvenin; metrikleri ölç (LUFS, True Peak), ama karar kulaktan gelsin.
8) Önerilen Basit Ekipman Listesi (Başlangıç)
Audio Interface: Focusrite Scarlett 2i2 (başlangıç)
Mikrofon (vokal): Rode NT1-A veya Shure SM7B (SM7B için daha güçlü preamp gerekir)
Kulaklık: Audio-Technica ATH-M50x veya Beyerdynamic DT770
DAW: Reaper (uygun maliyet), Logic (Mac), Ableton, FL Studio
Plugin: DAW stok pluginleri çoğu iş için yeterli; ReaPlugs, Valhalla Supermassive (efekt), iZotope (paid) gibi eklentiler destek olur.
9) En sık yapılan hatalar
Kaydederken master kanalında çok yüksek seviyeye izin vermek (headroom yok).
Mix’i yalnızca tek bir hoparlörde referans almak.
Çok fazla compression/limiting ile dinamiği öldürmek.
Vokal kayıtlarında kötü mic tekniği / pop filter kullanmamak.
Son olarak — kısa kontrol listesi (printable)
Proje: 24-bit, 44.1/48kHz
Headroom: master peak ~ -6 dB
Referans parça hazır
En iyi take’ler comp edildi
Temel EQ ve sıkışmalar temizlendi
Reverb/delay send’lerde temiz ayar
Stereo/Gürültü/Mono kontrolü yapıldı
Master: hafif EQ, multiband (isteğe bağlı), limiter
Export: WAV 24-bit + gerekli türevler