Terk olunan namazları qeza etmek lazımdır, yoxsa? (www.DiniFetvalar.com)

[Abu Hamza as Salafi]

Terk olunan namazları qeza etmek lazımdır, yoxsa?

Sual: Terk etdiyimiz namazları nece qeza edek?

Cavab:
Hemd Allaha mexsusdur.

Birincisi: Allah teala Ona melum olan sebeblerden dolayı ibadetler üçün xüsusi vaxtlar teyin etmişdir. Biz onların bezisine beledik, lakin onlardan bezileri bize gizlidir. İstenilen halda bizim üzerimize düşen mesuliyyet onlardan möhkem tutmaqdır. Şerietde icaze verilen üzrler istisna olmaqla o sebeblere qarşı heddimizi aşa bilmek bize caiz deyil.

Bir insan namazı buraxarsa, o iki haldan xali olmur:

1. O namazı yuxuya getmek ve yaxud unutmaq kimi sebeblerden dolayı buraxmışdır. Bu halda ona günah yoxdur, lakin oyandıqda ve yaxud yadına düşende buraxdığı namazı qeza etmelidir.

Enes ibn Malikden radiyallahu anhu revayet olunmuşdur ki, peyğember sallallahua aleyhi ve sellem buyurmuşdur: “Kim namazı unutsa, xatırlayan kimi derhal onu eda etsin, çünki onun bundan başqa keffaresi yoxdur”. El-Buxari (572) ve Müslim (684) revayet etmişdir. Müslimde ziyade var: “Yatıb qalarsa”.

Müslim (684) hemçinin revayet etmişdir: “Sizden kim (namazdan) yatıb qalarsa ve ya onu unudarsa (ondan qafil qalarsa), (namaz) yadına düşende onu eda etsin. Çünki Allah teala buyurur: “Meni anmaq üçün namaz qıl!” (Ta-He 20:14)

2.O namazı heç bir üzr olmadan buraxmışdır; daha doğrusu namazın vaxtı çıxana kimi tenbellikden ve etinasızlıqdan namazı terk etmişdir. Müselmanların ittifaqı ile (yekdil reyi ile) bu günahdır. Böyük günahlardan böyüyünü etmişdir.

Alimler arasında olan iki reyden daha doğru (sehihine) olanına göre bunu (namazı) qeza etmesi doğru deyil ve o tövbe etmeli ve peşman olmalı, bunu bir daha etmemeye qerar vererek bunda ezmli, qetiyyetli olmalı ve çoxlu saleh emeller görmeli ve çoxlu nafile (elave) namazlar qılmalıdır.

İbn Hezm demişdir: Namazın vaxtı çıxana kimi namaz qılmağı bilerek, qesden terk edene geldikde, o bunu heç zaman qeza ede bilmez, ona göre de o adam çoxlu xeyirli emeller etmeli ve çoxlu nafile namazlar qılmalıdır ki, onun terezisi (yaxşı emeller) qiyamet gününde ağır gelsin ve o tövbe etmeli, Allahdan bağışlanma istemelidir. Sitatın sonu. (El-Muhelle 2/235)

Bu hemçinin Ömer ibn el-Xattab ve oğlu Abdullahın ve Sad ibn Ebi Vaqqas, Salman, İbn Mesud, el-Qasım ibn Muhemmed ibn Ebi Bekr, Bedil el-Aqili, Muhemmed ibn Sirin, Mutarrif ibn Abdullah, Ömer ibn Abdul Ezizin reyidir. Hemçinin Davud el-Zahiri ve İbn Hezm bu reyde olmuşdur. Şeyx ul-İslam ibn Teymiyye ve el-Şövkeninin üstün tutduğu rey de beledir. Müasir alimlerden el-Albani, İbn Bez, İbn Üseymin ve digerleri bu reyi tercih etmişdirler.

Onlar aşağıdakıları delil olaraq getirmişdirler:

Allah tealanın kelamı (tercüme menası): “Namazınızı qıldıqdan sonra ayaq üste olanda da, uzananda da Allahı zikr edin, arxayınlığa çixdıqda ise, namazı (öz qaydasınca) qılın! Çünki namaz möminlere belli vaxtlarda ferz (vacib) edilmişdir”. (el-Nise 4:103)

Onlar demişdirler: Namaz üçün teyin olunmuş bir vaxt var ve delil olmadan bunu başqa bir vaxtda eda etmek olmaz.

Peyğemberin sallallahu aleyhi ve sellem sözleri: “Kim namazı unutsa, xatırlayan kimi derhal onu eda etsin, çünki onun bundan başqa keffaresi yoxdur”.

“Xatırlayan kimi derhal onu eda etsin, çünki onun bundan başqa keffaresi yoxdur”-sözlerinin menası beledir: Yadına düşdükden sonra o namazı eda etmekde tenbel davranarsa, o zaman bu keffare sayılmır, ele ise unutmadan ve yaxud yuxuya getmeden bile-bile, qesdle namaza laqeyd yanaşanın halı nece olar? Hetta daha çox ehtimal var ki, o halda keffare teşkil etmeyecekdir ve bu namazı qeza etmesinin ona heç bir faydası olmayacaqdır.

Çünki Allah her bir ferz namaz üçün mehdud bir vaxt teyin etmişdir, onun başlanğıcını ve sonunu müeyyen etmişdir, ona göre de sanki bu namazları hemin müeyyen olunmuş vaxtdan evvel, ne de sonra eda etmek sehih deyildir. (El-Muhelle, 2/235)

İbn Hezm demişdir: “Hemçinin, namazı qeza etmek delile esaslanmaldır ve Allah tealanın Öz Resulunun sallallahu aleyhi ve sellem dili ile emr etdiklerinden başqa bir şeyi şerietde buyurmaq olmaz. O kesler ki “namazı qesden terk eden onu qeza etmelidir”-deyirler, biz onlardan xahiş edirik ki, bize söylesinler: “Bu (ona qılmasını söylediyiniz bu namaz) Allah terefinden emr olunmuş namazdır yoxsa başqa bir namazdır? Onlar eger bunun Allah terefinden emr olunan namaz olduğunu söyleseler, o zaman biz onlara deyirik: “Ele ise namazı qesden terk eden asi deyil, çünki o Allahın ona buyurduğunu etmişdir ve sizin dediyinize göre bunda bir günah yoxdur ve namazın vaxtı çıxana kimi onu qesden buraxan insanın üzerinde bir qebahet, günah yoxdur. Bununla bele bu ele bir şeydir ki, heç bir müselman söyleye bilmez. Onlar eger bunun Allah terefinden buyurulan bir namaz olduğunu söyleseler, o zaman biz deyirik: “Siz doğru söylediniz ve bu kifayetdir, çünki onlar etiraf edirler ki, onlar ona Allah terefinden buyurulmayan bir şeyi etmeyi demişdirler. Sitatın sonu.” (El-Muhelle 2/236)

Namazı qeza etmelidir söyleyenler, namazı unudan ve yaxud yatan ile qiyas ederek bu reye gelmişdirler ve onlar deyir ki, eger unudan kes namazı qeza etmelidirse, o zaman qesden edenin bunu qeza etmesi daha çox güman ediliir.

Menim cavabım budur ki, iki hal arasında qiyas yoxdur, çünki namazı qesden terk eden günah edir, lakin unudan üçün ise bu hökm tetbiq edilmir, ele ise günah eden ile günah etmeyen arasında qiyas nece ola biler ki?

Eş-Şeukeni rahimehullah demişdir:
İbn Teymiyye demişdir: “Bununla razı olmayanlar-yeni namazı qeza etmelidir söyleyenler-öz mübahiselerini desteklemek üçün heç bir delilleri yoxdur. Onların ekseriyyeti deyir ki, aydın (yeni) bir emr (delile esaslanan) olmayınca o bunu qeza etmemelidir, lakin bu veziyyetde bu cür emr yoxdur. Biz namazı qeza etmeyin vacibliyi baresinde mübahise etmirik; daha doğrusu biz qeza olunacaq namazın ondan qebul olunub-olunmaması, vaxtında eda edilmeyen namazın sehih yoxsa sehih olmaması barede mübahise edirik. O bu meseleni uzun-uzadı müzakire etmişdir ve Davud ve onunla razılaşanlar terefinden qeyd olunan reyi götürmüşdür. Mesele (iş) onun zikr etdiyi şekildedir, çünki bu meseleni men etraflı tedqiq etmişem ve namazı qesden terk edenin namazı qeza edeceyinin ferz olmasını bildiren heç bir etibarlı delile rast gelmedim”. Neyl el-Euter (2/26)

Daha üstün (racih) rey-ve Allah daha yaxşı bilir-beledir ki, namazı qesden terk eden onu qeza etmemelidir, eksine Allahdan bağışlanma istemeli ve tövbe etmelidir.

İbn el-Qeyyim Allah ona rehmet etsin bu meseleni, münaqişeni etraflı müzakire etmişdir ve her iki terefin delillerini es-Salet (namaz) adlı kitabında (seh.67-109) yoxlamışdır.

Fayda: Şeyx ul-İslam İbn Teymiyye demişdir: “Namazı qeza etmelidir deyen alimler, qeza etmekle hemin insanın günahlarının ondan silineceyini demirler, eksine onlar deyirler ki, qeza etmekle onun günah yükü yüngülleşir, lakin namazı buyurulmuş vaxtında eda ememek ve yaxud gecikdirmeyin günahı (texire salmaq) ya tövbe etmek ya da xeyir emeller etmekdir ki, günahı silsin ve yaxud cezaya mane olmaq üçün diger şeyler etmekdir. Sitatın sonu”. Minhec el-Sünne (5/233)

Muhammad Saleh elMuneccid

http://www.dinifetvalar.com/fetva.pl?id=175

---

Get more out of the Web. Learn 10 hidden secrets of Windows Live. Learn Now