Bài 9: Thánh nữ Maria Mađalêna - Một tấm gương và hình mẫu cho mỗi người phụ nữ trong Giáo hội (Tập 1)
Alphonse Family
NGHIÊN CỨU ĐOẠN PHÚC ÂM GIOAN 19 (25-27)
Môn đệ yêu dấu của Chúa Giêsu là ai?
Bài 9: Thánh nữ Maria
Mađalêna
- Một tấm gương và hình mẫu cho mỗi người phụ nữ trong Giáo hội (Tập 1)
* Dẫn nhập của bài này:
1/ ĐGH Phanxico đã vừa ký Sắc lệnh vào ngày 03/06/2016 quyết định nâng bậc lễ Thánh Maria Mađalêna (ngày 22/7) từ "lễ nhớ" thành “lễ kính”, nhìn nhận tầm quan trọng của Thánh nữ như là “Tông đồ của các Tông đồ”. Từ nay Thánh nữ (sau đây gọi tắt là Madalena) có cùng bậc lễ với lễ của các Thánh Tông đồ.
2/
Thật là tình cờ trùng hợp, Madalena là vị nữ thánh mà ta đã tập trung nghiên
cứu vừa qua với hàng loạt bài có tựa đề "Môn đệ yêu dấu của Chúa Giêsu
là ai?".
Xin nhắc lại các nội dung mà ta đã thảo luận qua chủ đề trên như sau:
* Từ gợi ý của đoạn Phúc âm Gioan 19 (25-27) đọc trong mùa Phục Sinh:
25 Ðứng bên khổ giá Ðức Yêsu, có Mẹ Ngài, và người chị em của Mẹ Ngài, Maria (vợ) của Klôpa, và Maria người Magđala. 26 Vậy Ðức Yêsu thấy Mẹ Ngài, và môn đồ Ngài yêu mến đứng bên cạnh, thì Ngài nói với Mẹ: "Hỡi bà, này là con bà!" 27 Ðoạn lại nói với môn đồ: "Này là Mẹ con!" Và từ giờ đó, môn đồ đã lĩnh lấy bà về nhà mình.
* Ta đã thảo luận qua các bài:
- Nghiên cứu so sánh giữa các sách Phúc âm nhất lãm với Phúc âm Thánh Gioan về đoạn "Lời trối của Chúa Giêsu trên Thập giá"
- Có bao nhiêu người đứng sát Thập giá khi Chúa sinh thì? Những người đó là ai? Và ai là người được nhận sự ủy thác của Chúa (đoạn này có nhiều bài viết nhất)
- Người môn đệ yêu quý này là Gioan hay không phải là Gioan?
- Chân dung Maria Magdalene và cái nhìn sai lạc về cô
- Những chuyện giựt gân về mối quan hệ giữa Chúa Giêsu và Magdalene
- Tin mừng ngụy thư của Mary Magdalene
- Môn đệ yêu dấu: nhiều dấu chỉ dẫn đến Magdalena
- Lời chú giải của Lm.CSsR, Giáo sư Kinh thánh Nguyễn Thế Thuấn về có bao nhiêu người đứng kề bên thập giá và Ý nghĩa lời trối của Chúa lúc sinh thì
3/ Bây giờ ta tiếp tục với bài mới: Thánh nữ Maria Mađalêna - Một tấm gương và hình mẫu cho mỗi người phụ nữ trong Giáo hội. Đây là 1 bài nghiên cứu về thần học - kinh thánh, không phải bài giải trí. Các bài này sẽ được điều chỉnh cập nhật tại blog của AF group
-----o0o-----
I. SỰ CÓ MẶT CỦA MADALENA TRONG KINH THÁNH
Cả bốn Tin Mừng đều khẳng định bà là môn đệ gương mẫu cho mọi thời đại. Có điều gì đó bí ẩn và hấp dẫn về người phụ nữ này trong các Tin Mừng. Madalena trong Kinh thánh chia làm 4 phần chính:
1.1. Madalena đi theo làm môn đồ phụng sự Chúa Giêsu (Luca: 8:1-3):
Chúa Giêsu Nazareth chữa Mary khỏi một căn bệnh không xác định mà trong Phúc âm mô tả là đuổi 7 quỷ ám (Mac 16:9). Sau đó, cô cùng một nhóm phụ nữ đi theo phụng sự Chúa Giêsu và các các môn đệ của Ngài trong hành trình rao giảng Tin mừng (Luc 8:2-3). Cô đã có mặt trong suốt sứ vụ ở của Ngài ở Galilê và xứ Giu-đê, nghe Ngài giảng dạy và là người hậu thuẫn tài chính, lấy nguồn của cải của mình để chăm sóc cho Ngài, các môn đệ và những người khác đi theo Ngài.
Trong các Tin Mừng Matthêu, Marcô và Luca, bà được gọi là Maria Mađalêna hay “Maria Magđala” (xem Mt 27, 56.61; 28, 1; Mc 15, 40.47; 16, 1,9; Lc 8, 2; 24, 10). Thánh Gioan gọi bà là “Maria thành Magđala”, một thành phố vô danh trong Kinh Thánh (xem Ga 19, 25; 20, 1.18). Vài người cho rằng đó là thành phố Magađan (xem Mt 15, 39; Mc 8, 10), một thành phố nằm bên bờ Tây của Biển hồ Galilê, giữa Tiberia và Capharnaum.
1.2. Madalena ở bên thập giá lúc Chúa từ trần (Mark 15:40-41, Luke 23:49, Matthew 27:55-56, John 19:25):
Sau khi Chúa bị bắt và bị kết án, trừ sự hiện diện của Phêrô lúc ban đầu xử án, các tông đồ và môn đệ khác ẩn tránh, trốn chạy vì sợ bị liên lụy. Madalena là người đã hiện diện trong cuộc khổ nạn, đóng đinh và chứng kiến cái chết của Chúa Giêsu. Tất cả bốn sách Tin Mừng đều đề cập đến cô ấy, trung thành cho đến cuối cùng.
1.3. Madalena lo liệu việc chôn cất Chúa và chứng kiến cảnh táng xác Đức Giêsu (Luke 23:55-56, Matthew 27:61, Mac 15:47):
Cô
và những người phụ nữ khác chuẩn bị các loại hương liệu cần thiết cho việc chôn
cất xác Chúa. Chính cô là người đã thấy xác Chúa được chôn cất bên trong
ngôi mộ của Joseph Arimathea. Cô có thể xác nhận là Ngài đã chết thật.
1.4. Madalena là nhân chứng đầu tiên của biến cố Đức Giêsu phục sinh (Gio 20:1-18, Mark 16:1-11, Luke 24:1-11, Matthew 28:1-10):
Theo một chú giải [[1]]: Lời dạy cuối cùng của Chúa Giêsu với các môn đệ trước cuộc Khổ Nạn là “Hãy tỉnh thức!” (Mc 13, 36). Thế nhưng các tác giả Tin Mừng nhìn nhận rằng các đấng môn đệ nam nhi đã không thể “tỉnh thức” với Chúa Giêsu dầu chỉ một thời gian ngắn ngủi trong Vườn Dầu. Vậy mà bà Mađalêna và vài phụ nữ khác đã “tỉnh thức” để trông xem cuộc đóng đinh và rồi nán lại để “nhìn xem” xác Ngài được đặt ở đâu. Thánh Matthêu nói rằng Maria Mađalêna và vài phụ nữ khác đã ra mộ từ sáng sớm ngày Phục Sinh để “trông chừng” ở đấy (xem Mt 27, 55-56.61; 28, 1.8-10). Họ đã “xem thấy” ngôi mộ trống. Bà là người đầu tiên chứng kiến sự phục sinh, một sự kiện thay đổi thế giới. Cuối cùng, theo ba Tin Mừng Nhất Lãm, những phụ nữ này đã nghe sứ điệp phục sinh và về thuật lại cho những người khác. Họ đã được “sai đi” làm sứ giả hay tông đồ cho các môn đệ khác.
Theo một cách chú giải khác: Sau khi Chúa Giêsu hiện ra và nói chuyện với bà (Ga 20, 11-18). Bà đã về và báo cho các môn đệ rằng: “Tôi đã thấy Chúa” và kể lại những gì Ngài nói với bà (Ga 20, 18). Trong Tin Mừng Thánh Gioan, không thấy có ám chỉ nào nói rằng Phêrô và những môn đệ khác không tin Maria hoặc bà là một chứng nhân không đáng tin vì là phụ nữ. Gioan chỉ nói rằng Phêrô và Môn đệ Chúa yêu đã chạy ra mộ để nhìn tận mắt, và người môn đệ Chúa yêu đã tin. Gioan dường như bóng gió rằng Phêrô không tin ngay lập tức. Maria Mađalên đã thấy chính Chúa Giêsu và lòng tin của bà được khẳng định trong nhiệm vụ được giao là nói cho những người khác biết về sự phục sinh của Chúa.
Vấn đề lớn là tại sao Madalena là người duy nhất được Chúa chọn để "hiện ra và nói chuyện". Phục sinh không phải là 1 sự kiện ngẫu nhiên như người từ hành tinh xuất hiện mà là Thánh ý. Nếu không phải là "môn đệ yếu dấu", không phải là người gần gũi thấu hiểu và có khả năng chuyển tải thông điệp Phục sinh thì có lẽ Madalena đã không phải là người vinh dự được chọn trong đám đông tông đồ đi theo Chúa.
Với những sự kiện nổi bật như vậy, xét theo cương vị môn đồ, bà phải là một vị Tông Đồ có một vị thế rất cao trọng. Cô được gọi là "Tông đồ của các Tông Đồ" (Apostola Apostolorum), kể từ khi Chúa Giêsu phục sinh nói với cô ấy rằng "hãy đi và kể lại". Nhưng tại sao Maria Mađalêna không được Kinh Thánh lưu ý một cách đúng mức? Thực ra Thánh Kinh đã có nêu tên bà một cách đặc biệt, nhưng vẫn còn vướng mắc trong vấn đề văn hóa trọng nam khinh nữ. Vào thời đó người phụ nữ không có chỗ đứng trong xã hội. Ngay cả mẹ Đức Giêsu cũng ít được nhắc đến. Họ không được nêu tên ra trước công chúng. Các thánh sử thường dùng cách nói trống như “có mấy người phụ nữ” để gọi họ (Luc 23:55). Nếu có nhắc đến một cá nhân đặc biệt nào, người ấy thường được xác nhận nương vào tên của người đàn ông. Chẳng hạn “bà Maria vợ của Clôbát”, “bà Maria mẹ của Giacôbê” (Gio 19:25; Mac 15:40; Luc 24:10). Tuy thế tên của bà Maria Mađalêna đã được các thánh sử nhắc đến nhiều lần. Điều đó chứng tỏ bà là người nổi bật không thể bỏ qua. Nhiều khi có nhiều bà hiện diện, nhưng thánh sử vẫn chỉ nêu danh của riêng bà: “có bà Maria Mađalêna và những bà Maria khác” (Mat 28:1).
Dù sao các thánh sử cũng đã vượt qua một phần thành kiến trọng nam khinh nữ để nêu bật vai trò của Madalena trong các ghi chép của mình. Nhưng rất tiếc, trong thời gian dài hàng ngàn năm sau đó, Giáo hội đã không coi trọng vị thế của Bà, mà có lúc còn hạ thấp, thậm chí khinh khi Bà với hình tượng điển hình như một "người đàn bà tội lỗi, ngoại tình", một "gái điếm sám hối". Và nay, đáng mừng là Bà đã bước đầu được nhìn nhận lại một cách đúng mực bởi triều đại của ĐGH Phanxico.
II. SỰ TÔN KÍNH CỦA CÁC TÔN GIÁO ĐỐI VỚI MADALENA
Có 05 tôn giáo tôn kính Madalena gồm: Công giáo, Chính Thống giáo, Anh gíao, Tin Lành Lutheran & các hệ phái Tin Lành khác và đạo Bahá'í. Qua bài "Chân dung của Maria Magdalene", ta đã biết qua về cách nhìn của giáo hội Công giáo đối với Thánh nữ trong quá khứ, nay ta hãy xem qua quan điểm của Chính thống giáo và của đạo Bahá'í.
1. Chính thống giáo Đông phương[2]:
Khác với Giáo hội Công giáo, truyền thống của Giáo Hội Chính Thống Đông phương không nhầm lẫn mà phân biệt rõ Mary Magdalene không phải là Mary của Bethany và người "đàn bà tội lỗi" phạm tội ngoại tình đã xức dầu hay lấy nước mắt rửa chân Chúa Giêsu trong Luca [Lc 7: 36-50]. Giáo hội này cho rằng cô là một phụ nữ đức hạnh trong suốt cuộc đời của mình, thậm chí ngay cả trước khi được trừ quỷ. Họ chưa bao giờ coi Madelena như là một người đền tội hay sám hối. Quan điểm này được biểu hiện trong các kinh kệ và trong các nghi lễ phụng vụ đề cao danh dự của cô được tổ chức hàng năm. Sở dĩ Mary Magdalene vẫn thanh sạch mặc dù bị quỷ ám vì có quan điểm cho rằng ma quỷ nghĩ rằng cô có thể là một trong những người đã đưa đấng Kitô nhập thế, và vì lý do đó địa ngục đã gửi bảy quỷ đến để quấy rối cô.
Chính vì cách nhìn nhận và tôn trọng cao quý này mà ở Chính thống giáo, nữ thánh không được coi là quan thầy của tội nhân hối cải, thợ nước hoa, kĩ nữ hoán cải, người bị cám dỗ tính dục... làm bổn mạng của “các phụ nữ hư hỏng”. Thậm chí còn có một Viện tế bần mang tên Mađalêna đã được thành lập để “cứu vớt” các chị em từ nhà thổ!
2. Đạo Baha’i:
Đạo Baha’i, là 1 tôn giáo lạ, không thuộc nhóm Kitô giáo.
Theo Wikipedia [[3]]: Baha’i, theo cổ ngữ Ả Rập nghĩa là (Người noi theo ánh sáng của Thượng đế). Đạo này ra đời năm 1863 tại Ba Tư (cũ) nay là Iran, người sáng lập là Baha'u'llah, có nghĩa là vinh quang của Thượng đế. Baha'is tin vào đoàn kết của tất cả tôn giáo và tin rằng sứ giả của Thiên Chúa như Moses, Chúa Giê-xu và Muhammad đã được gửi vào các thời điểm khác nhau trong lịch sử với giáo lý khác nhau để phù hợp với nhu cầu thay đổi xã hội. Đến năm 2010, Baha’i có khoảng 7 triệu tín đồ ở 235 quốc gia và vùng lãnh thổ, thuộc hơn 2.100 sắc tộc. Tôn giáo Baha’i du nhập vào Việt Nam đến nay khoảng hơn nửa thế kỷ.
Về sự sùng kính Madalena trong đạo Baha’i: Có rất nhiều tài liệu tham khảo về Mary Magdalene trong các tác phẩm thiêng liêng của Đức tin Bahá'í, nơi cô có vị trí cao quý như một nữ anh hùng của đức tin và là "người phụ nữ điển hình của tất cả các thời đại". Ở đạo Bahá'í, có các tác phẩm tôn giáo bổ sung cho Phúc Âm kinh điển nói về cuộc đời Madalene mà không chép trong bất kỳ tư liệu lịch sử còn tồn tại nào khác.
Abdu'l-Baha (1844-1921), lãnh đạo Giáo hội Baha’i và là con trai của người sáng lập ra tôn giáo Baha’i, nói rằng cô là "kênh xác nhận" với các môn đệ của Chúa Giêsu, một "nữ anh hùng" người "tái lập niềm tin của các tông đồ" và là "ánh sáng của sự gần gũi trong Vương quốc nước Trời". Abdu'l-Baha viết rằng "Cô là thực thể tỏa sáng từ chân trời của Chúa Kitô", "Khuôn mặt của cô chiếu sáng và rạng rỡ trên đường chân trời của vũ trụ mãi mãi "và rằng "cô là Ngọn nến trong các tập hợp của thế giới, thắp sáng cho đến đời đời ". Abdu'l-Baha coi cô ấy là ví dụ tối cao về cách thức người phụ nữ hoàn toàn bình đẳng với nam giới trong tầm nhìn của Thiên Chúa và có thể đôi khi thậm chí vượt quá đàn ông trong sự thánh thiện và vĩ đại. Thật vậy, ông ta tuyên bố rằng cô đã vượt qua tất cả những người đàn ông của thời đại của mình.
Sự tôn sùng và niềm tin của đạo Baha’i đối với Thánh nữ Madalena đã có cách đây hơn hàng trăm năm không phải là không có căn cứ và ý nghĩa, nhất là đối với vai trò của người phụ nữ, làm cho chúng ta phải suy nghĩ.
MS
*
Tập 2 (continued): Madalena trong thần
học Công giáo và trong truyền thuyết