Tin về SSPX và Vatican, tiếp theo từ đầu tháng 7/2026 (tổng hợp) _ Google Groups
Mikali Nguyễn
Huynh Đoàn Thánh Piô X đã công bố một bức thư ngỏ và một bản tuyên ngôn đức tin dài gửi tới Đức Giáo Hoàng Lêô XIV và Hồng Y đoàn, vài ngày trước một công nghị bất thường tại Vatican và một tuần trước khi Huynh Đoàn này dự định tấn phong giám mục mà không có sự chấp thuận của Đức Giáo Hoàng.
Các văn kiện, được công bố ngày 24 tháng 6, trình bày lập trường của SSPX như một sự tái khẳng định công khai truyền thống Công Giáo trong thời điểm căng thẳng leo thang với Rôma. Bản tuyên bố, có tiêu đề "Tuyên xưng Đức tin Công Giáo của Huynh Đoàn Thánh Piô X để soi sáng tâm hồn trước những sai lầm hiện đại", đưa ra 154 tuyên bố về giáo lý Công Giáo, bao gồm mặc khải thiêng liêng, truyền thống, các bí tích, Đức Trinh Nữ Maria, Thánh lễ, đại kết và quyền chủ tể của Chúa Kitô.
Trong thư ngỏ kèm theo, SSPX cho biết họ hành động vì lo ngại cho Giáo hội và cho các linh hồn. "Chúng tôi tin chắc rằng Truyền thống chứa đựng tất cả các phương thuốc cho những căn bệnh sâu xa nhất đang hành hạ Giáo hội và thế giới, những giải pháp mà người ta tìm kiếm bên ngoài Truyền thống đều vô ích", Huynh Đoàn viết.
Động thái này diễn ra trước thềm Công Nghị Hồng Y Ngoại Thường tại Vatican vào ngày 26-27 tháng 6 và lễ tấn phong giám mục do SSPX dự kiến tổ chức vào ngày 1 tháng 7 tại chủng viện của Huynh Đoàn ở Écône, Thụy Sĩ. Lễ tấn phong dự kiến sẽ được tiến hành mà không cần sự cho phép của Giáo hoàng, bất chấp những cảnh báo nhiều lần của Vatican rằng hành động như vậy sẽ làm sâu sắc thêm sự đoạn tuyệt của Huynh Đoàn với Rôma.
Ngày 13 tháng 5, Hồng Y Víctor Manuel Fernández, Bộ trưởng Bộ Giáo lý Đức tin, cảnh báo rằng việc tấn phong giám mục mà không có sự chấp thuận của Giáo hoàng sẽ cấu thành "một hành vi ly giáo" và sẽ dẫn đến việc bị vạ tuyệt thông theo luật giáo hội đối với cả các giám mục tấn phong và những người được tấn phong.
Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã trực tiếp đề cập đến vấn đề này vào ngày 16 tháng 6 bên ngoài Villa Barberini ở Castel Gandolfo, nói rằng ngài đã kêu gọi SSPX không nên tiếp tục. "Đừng làm điều này. Chúng ta hãy cố gắng sống trong sự hiệp thông trong Giáo hội", Đức Giáo Hoàng nói, thêm rằng quyết định cuối cùng thuộc về các nhà lãnh đạo của Huynh Đoàn và họ phải hiểu hậu quả của nó "đối với họ và đối với Giáo hội".
SSPX, được thành lập bởi Đức Tổng Giám Mục Marcel Lefebvre vào năm 1970, chỉ cử hành Thánh lễ Latinh truyền thống và từ lâu đã bác bỏ hoặc phản đối một số yếu tố của Công đồng Vatican II, đặc biệt là về tự do tôn giáo, đại kết và đường lối của Giáo hội đối với các tôn giáo không phải Kitô giáo.
Bản tuyên ngôn mới phản ánh những mối quan ngại đó. Trong lời mở đầu, Huynh Đoàn khẳng định sự trung thành với đức tin Công Giáo được truyền lại từ các Tông đồ và lưu truyền qua Giáo hội, đồng thời bác bỏ những gì mà Huynh Đoàn gọi là những sai lầm của "chủ nghĩa tự do, chủ nghĩa thờ ơ, chủ nghĩa hiện đại, chủ nghĩa đại kết và chủ nghĩa thế tục". Huynh Đoàn lập luận rằng tình trạng hỗn loạn hiện nay trong Giáo hội đòi hỏi một tuyên bố đầy đủ hơn về giáo lý thay vì "ngôn ngữ mơ hồ hoặc bị cắt xén".
Văn bản này cũng dành sự quan tâm đáng kể đến phụng vụ. Nó khẳng định rằng Thánh lễ truyền thống của Rôma thể hiện giáo lý Công Giáo về hy sinh, chức tư tế và sự hiện diện thực sự của Chúa Kitô trong Thánh Thể "với sự rõ ràng không gì sánh được". Nó chỉ trích các cuộc cải cách phụng vụ đương thời, cho rằng chúng đã làm lu mờ tính chất hy sinh của Thánh lễ và góp phần làm mất đi ý nghĩa thiêng liêng.
Về các bí tích, bản tuyên ngôn khẳng định giáo lý truyền thống rằng có bảy bí tích do Chúa Kitô thiết lập và bác bỏ các phương pháp mục vụ mà theo quan điểm của SSPX, làm suy yếu ý thức về tội lỗi, giảm thiểu Bí tích Giải tội, hoặc nhầm lẫn chức tư tế được phong chức với chức tư tế chung của các tín hữu.
Bản tuyên bố cũng tái khẳng định lập trường phản đối của Huynh Đoàn đối với các hình thức đại kết mà Huynh Đoàn cho là mơ hồ hoặc thỏa hiệp về giáo lý. Huynh Đoàn khẳng định giáo lý Công Giáo phải được tuyên xưng trọn vẹn và không bỏ sót bất cứ điều gì, đồng thời chỉ trích những nỗ lực tìm kiếm sự thống nhất tôn giáo bằng cách bỏ qua các chân lý mặc khải.
Tuyên bố này đánh dấu sự leo thang mới nhất trong cuộc tranh chấp kéo dài giữa SSPX và Tòa Thánh. Năm 1988, Đức Tổng Giám Mục Lefebvre đã tấn phong bốn giám mục mà không có sự chấp thuận của Giáo hoàng, dẫn đến việc Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II tuyên bố hành động này là ly giáo. Lễ tấn phong dự kiến vào ngày 1 tháng 7 sẽ trùng với ngày kỷ niệm những người bị vạ tuyệt thông.
Mặc dù Tòa Thánh đã nhiều lần nỗ lực trong nhiều thập niên qua để hợp thức hóa vị thế giáo luật của SSPX, nhưng Huynh Đoàn này vẫn chưa được hiệp thông trọn vẹn về mặt giáo luật với Rôma. Các quan chức Vatican đã đề xuất nối lại đối thoại thần học vào đầu năm nay nhằm tránh sự rạn nứt liên quan đến các lễ tấn phong đã được lên kế hoạch.
Tính đến thời điểm viết bài này, Văn phòng Báo chí Tòa Thánh vẫn chưa có phản hồi công khai về tuyên bố ngày 24 tháng 6 của SSPX.
Source:Catholic HeraldSSPX issues declaration of faith ahead of Vatican consistory
Kính gửi Cha Davide Pagliarani
Bề trên Tổng quền của Hội Linh mục Thánh Pi-ô X
Với tấm lòng của người cha, và ý thức được trách nhiệm mà Chúa đã giao phó cho tôi với tư cách là Người kế vị Thánh Tông đồ Phêrô, tôi viết thư này cho Cha và, qua Cha, cho các giám mục, linh mục, chủng sinh và tín hữu có liên hệ với Hội Linh mục Thánh Pi-ô X.
Giáo hội ghi nhận lòng sùng kính đời sống phụng vụ, sự tận tâm với việc đào tạo linh mục, lòng nhiệt thành tông đồ và ước muốn trung thành với Truyền thống là những đặc điểm của nhiều người và cộng đồng có liên hệ với Hội của Cha. Điều này đã thúc đẩy thái độ quan tâm và quảng đại mà các vị tiền nhiệm của tôi luôn thể hiện đối với Cha.
Với tinh thần này, và tràn đầy tình yêu thương Kitô giáo, tôi khẩn cầu và xin Cha với tất cả tấm lòng: xin hãy quay trở lại! Tôi khẩn thiết kêu gọi Cha hãy cân nhắc kỹ lưỡng lợi ích thiêng liêng của các tín hữu, bởi vì hành động ly giáo mà Cha sắp thực hiện sẽ tước đoạt khỏi họ quyền lãnh nhận hợp pháp và, trong một số trường hợp, thậm chí là thành sự các Bí tích mà họ yêu mến và tìm kiếm để được thánh hóa.
Giáo Hội luôn rộng mở cho con đường đối thoại và hiểu biết mà Chúa Thánh Thần có thể làm cho khả thi và sinh nhiều kết quả.
Tôi cầu nguyện cho Cha, bởi vì xé toạc chiếc áo không đường may của Chúa Kitô là một tội trọng đại. Xin Chúa soi sáng lương tâm Cha và thức tỉnh tâm hồn Cha. Với một trái tim buồn rầu nhưng đầy hy vọng, tôi cảm thấy đó là bổn phận của mình, nhờ thẩm quyền nhận được từ Chúa Kitô, để yêu cầu cha từ bỏ hành động dự định của mình. Tôi phó thác những ý nguyện này cho Trái Tim Vô Nhiễm của Đức Mẹ Maria, Mẹ của Chỉ Bảo Đàng Lành.
Từ Vatican, ngày 29 tháng 6 năm 2026
Lễ trọng kính các Thánh Tông đồ Phêrô và Phaolô
LEO PP. XIV
Anna Kurian, trong mục Vatican Insight của tạp chí Aleteia ngày 1 tháng 7, 2026, cố gắng giải thích các hậu quả và hệ quả của việc Hội Thánh Pi-ô X tấn phong giám mục không có ủy nhiệm của Đức Giáo Hoàng:
Tại sao các lễ tấn phong giám mục sắp tới do Hội Thánh Pi-ô X duy truyền thống (SSPX) công bố diễn ra hôm thứ Tư, ngày 1 tháng 7 năm 2026 lại gây tranh cãi? Điều gì sẽ xảy ra với những cá nhân liên quan? Hơn nữa, điều gì sẽ xảy ra với các linh mục và tín hữu liên kết với phong trào này?
Hội Thánh Pi-ô X thiếu tư cách giáo luật chính thức kể từ khi ly khai khỏi Rome năm 1988. Giờ đây, dựa trên luật giáo luật và chuyên môn của luật sư giáo luật Pierre Chaffard-Luçon, chúng tôi sẽ phân tích những tác động của các lễ tấn phong sắp tới này.
Tại sao những lễ tấn phong này lại gây tranh cãi?
Trong Giáo Hội Công Giáo, bất cứ lễ tấn phong giám mục nào cũng cần có sự phê chuẩn của Giáo hoàng. Việc lựa chọn một giám mục mới tuân theo một thủ tục nghiêm ngặt do sứ thần Tòa Thánh – đại diện của Giáo hoàng – và Bộ Giám mục giám sát.
Họ trình lên Đức Giáo Hoàng ba ứng cử viên – được gọi là terna. Sau đó, ngài đưa ra lựa chọn cuối cùng, mặc dù ngài có quyền chọn người ngoài danh sách đó. Tiến hành tấn phong mà không có sự ủy quyền thích hợp của Giáo hoàng là một tội theo luật Giáo hội hiện hành (Điều 1013).
Giám mục thật hay giả: Địa vị của những người được tấn phong sẽ như thế nào?
Có một sự khác biệt quan trọng giữa tính thành sự (validity) và tính hợp pháp (liceity) của một lễ tấn phong. Theo luật Giáo hội, việc cử hành hôm Thứ Tư, ngày 1 tháng 7 sẽ thành sự vì một giám mục tấn phong sẽ thực hiện nghi thức. Tuy nhiên, lễ tấn phong sẽ bất hợp pháp vì thiếu sự ủy quyền của Đức Giáo Hoàng. Từ quan điểm của Giáo hội, những người mới được thụ phong sẽ là giám mục thật và đầy đủ, nhưng về cơ bản họ sẽ hoạt động như những “kẻ ngoài vòng pháp luật”.
“Ly giáo” là gì?
Những cá nhân cố ý bất tuân thẩm quyền của Đức Giáo Hoàng sẽ rơi vào tình trạng ly giáo. Điều 751 của Giáo luật định nghĩa ly giáo là việc từ chối phục tùng Giám Mục Rô-ma hoặc từ chối duy trì sự hiệp thông với các thành viên của Giáo hội.
Đây chủ yếu là vấn đề kỷ luật. Không nên nhầm lẫn với lạc giáo, là sự ngoan cố phủ nhận chân lý giáo lý, hoặc bội giáo, là sự từ bỏ hoàn toàn đức tin Kitô giáo. Cả ba tội này đều dẫn đến vạ tuyệt thông.
Vạ tuyệt thông chính xác là gì?
Vạ tuyệt thông cắt đứt sự hiệp thông của một người với Giáo hội và là hình phạt cho hành vi ly giáo. Nếu Hội Thánh Pi-ô X thực hiện kế hoạch phong chức bốn giám mục, vạ tuyệt thông sẽ là latae sententiae. Điều này có nghĩa là hình phạt là tự động, được kích hoạt ngay lập tức bởi tính nghiêm trọng và tính chất công khai của hành vi. Rô-ma có thể chỉ cần ban hành một tuyên bố công khai công nhận tình trạng đã hiện hữu, giống như đã làm vào năm 1988 với tông thư Ecclesia Dei.
Không giống như các hình phạt “chuộc lỗi”, vạ tuyệt thông là một hình phạt “chữa lành”. Mục đích của nó là giúp người phạm tội nhận ra lỗi lầm của mình và điều chỉnh lại tình trạng của họ.
Trong những trường hợp khác, luật giáo hội quy định về vạ tuyệt thông tự động (ferandae sententiae). Khi điều này được áp dụng, hình phạt được tuyên bố chính thức khi kết thúc một phiên tòa xét xử.
Vạ tuyệt thông có nghĩa là bị đọa đày hỏa ngục không?
Không. Theo thần học Công Giáo, việc cắt đứt sự hiệp thông có những hậu quả nghiêm trọng đối với đời sống trần thế, chủ yếu là vì những người bị “vạ tuyệt thông” không còn được lãnh nhận các Bí tích. Tuy nhiên, Giáo hội không phán xét về sự cứu rỗi cuối cùng của người bị trừng phạt. Phán xét đó thuộc về riêng của Thiên Chúa.
Ai sẽ bị vạ tuyệt thông vào thứ Tư, ngày 1 tháng 7?
Các giám mục phong chức và những người nhận việc phong chức sẽ bị vạ tuyệt thông bản thân ngay khi phạm tội. Tuy nhiên, hành động này cũng mang sứ nặng định chế vì Hội Thánh Pi-ô X đang thực hiện các vụ phong chức với tư cách là một tổ chức. Cha Davide Pagliarani, bề trên của hội, đã công bố quyết định và tuyên bố rằng họ sẽ tiến hành mà không cần lệnh của Giáo hoàng.
Do đó, tất cả các thành viên đã đăng ký của tổ chức—bao gồm cả giáo sĩ và tu sĩ—cũng như những giáo dân ủng hộ hành động này, sẽ thấy mình ở trong tình trạng ly giáo trong mắt Giáo hội. Tất cả họ đều có nguy cơ bị vạ tuyệt thông.
Cần lưu ý rằng trong các cuộc tấn phong bất hợp pháp ban đầu do Tổng Giám mục Marcel Lefebvre chủ trì năm 1988, Rô-ma chỉ tuyên bố vạ tuyệt thông đối với các giám mục tấn phong và thụ phong, chứ không phải toàn bộ thành viên Hội Thánh Pi-ô X.
Cần thực hiện những bước nào để trở lại hiệp thông với Giáo hội?
Việc dỡ bỏ vạ tuyệt thông là vấn đề bản thân. Rô-ma đưa ra quyết định sau khi người bị vạ tuyệt thông hoàn thành một thời kỳ sám hối. Một vị Giáo hoàng cũng có thể khởi xướng quá trình này để thúc đẩy đối thoại.
Năm 2009, Đức Giáo Hoàng Bê-nê-đic-tô XVI đã ban hành sắc lệnh dỡ bỏ các phán quyết vạ tuyệt thông năm 1988, mô tả đó là “một cử chỉ thương xót kín đáo” được thiết kế để “mời bốn Giám mục một lần nữa trở lại” với vòng tay của Giáo hội. Việc trở lại bao gồm “việc được nhận vào sự hiệp thông trọn vẹn”. Điều này đòi hỏi một nghi thức phụng vụ cụ thể, trong đó người đó đọc Kinh Tin Kính trước các đại diện của cộng đồng Công Giáo.
Tình trạng hiện tại của các linh mục Hội Thánh Pi-ô X ra sao?
Các linh mục Hội Thánh Pi-ô X được thụ phong hợp lệ, nhưng họ vẫn bị “đình chỉ”. Vì các giám mục bất hợp pháp, những người đang xung đột trực tiếp với Rô-ma, đã phong chức cho họ, nên họ phải chịu hình phạt đình chỉ quyền thực hiện các việc thần linh (suspensio a divinis). Hình phạt này cấm họ cử hành các Bí tích. Tuy nhiên, không giống như những người bị vạ tuyệt thông, họ vẫn được phép lãnh nhận các Bí tích.
Các Bí tích mà họ cử hành có hợp lệ không?
Việc phong chức một linh mục Hội Thánh Pi-ô X là bất hợp pháp nhưng vẫn thành sự. Các Bí tích mà họ cử hành cũng có cùng tình trạng này: bất hợp pháp nhưng thành sự. Giáo hội dạy rằng “ân sủng của Thiên Chúa” vẫn hiện diện và hoạt động trong các bí tích này.
Trong Năm Lòng Thương Xót 2015, Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô thậm chí còn cho phép các linh mục Hội Thánh Pi-ô X được nghe xưng tội một cách hợp lệ và chính đáng. Sau đó, ngài đã gia hạn điều khoản này vô thời hạn. Ngoài ra, vào tháng 3 năm 2017, Đức Giáo Hoàng đã cho phép họ cử hành các lễ cưới Công Giáo hợp lệ theo từng trường hợp cụ thể, miễn là họ có sự cho phép của giám mục địa phương. Vẫn chưa rõ liệu các quy định mục vụ này có còn hiệu lực dưới thời Đức Giáo Hoàng Leo XIV nếu các lễ tấn phong giám mục vào thứ Tư, ngày 1 tháng 7 diễn ra hay không.
Có những trường hợp ngoại lệ nào mà các Bí tích của họ vẫn thành sự và hợp pháp không?
Luật Giáo hội có một ngoại lệ dành cho người Công Giáo đang hấp hối (in articulo mortis) và cần một bí tích khẩn cấp. Trong những thời khắc nguy cấp đó, bất cứ linh mục hoặc giám mục nào—ngay cả người đang chịu hình phạt nghiêm khắc của Giáo hội—đều được khôi phục quyền giải tội một cách hợp lệ và hợp pháp, đặc biệt là cho người cần giúp đỡ. Quy tắc này không nhằm mục đích ưu ái cho linh mục bị đình chỉ hoặc bị vạ tuyệt thông. Thay vào đó, nó ưu tiên linh hồn của người sắp chết và ơn cứu độ đời đời của họ.
Không có dấu hiệu quay trở lại
Ngày 30 tháng 6, Đức Giáo Hoàng Leo XIV gửi thông điệp cuối cùng mời Hội Thánh Thánh Pi-ô X tạm dừng các lễ tấn phong giám mục và tham gia đối thoại với Vatican. Tuy nhiên, Cha Davide Pagliarani đã trả lời Giáo hoàng vào chiều cùng ngày. Ông đã công bố một bức thư ngỏ trên trang web của Hội Thánh Thánh Pi-ô X, bác bỏ yêu cầu hủy bỏ các lễ tấn phong giám mục. Tuy nhiên, bề trên của Hội Thánh Pi-ô X vẫn cảm ơn Đức Giáo Hoàng về "sự quan tâm như người cha" được thể hiện trong thư, đồng thời bày tỏ sự tiếc nuối vì không thể gặp gỡ ngài.
Vị bề trên thuộc dòng duy Lefebvre giải thích rằng hai giám mục được Tòa Thánh giao nhiệm vụ tham gia đối thoại với Hội Thánh Thánh Pi-ô X — Giám mục Vitus Huonder, khi đó là Giám mục của Chur, nay đã qua đời, và Giám mục Athanasius Schneider, Giám Mục Phụ Tá của Astana — "đã nhận ra tinh thần Công Giáo sâu sắc của Hội.” Ông nói rằng ông không muốn "tách rời khỏi Giáo Hội Công Giáo Rô-ma."
Cha Pagliarani viết: "Một ngày nào đó, mọi khó khăn giữa Tòa Thánh và Hội sẽ được giải quyết", đồng thời kêu gọi Đức Giáo Hoàng hãy thể hiện "một cử chỉ thấu hiểu".
Nhà nguyện Portiuncula trong khuôn viên Đại học Phanxicô ở Steubenville. | Nguồn: Đại học Phanxicô Steubenville
TTheo Madalaine Elhabbal của hãng tin EWTNNews ngày 25 tháng 6 năm 2026, hơn 20 giáo sư tại Đại học Phanxicô Steubenville đang kêu gọi Hội Thánh Piô X (SSPX) không tiến hành lễ tấn phong giám mục theo kế hoạch vào ngày 1 tháng 7.
“Chúng tôi viết thư này không phải với tư cách là đối thủ, mà là những người Kitô hữu cùng đức tin, yêu mến Giáo hội, được xây dựng trên Thánh Kinh và Thánh Truyền, và giống như các ngài, chúng tôi khao khát ơn cứu độ các linh hồn,” các giáo sư viết trong một bức thư ngỏ gửi Hội Thánh Piô X, lưu ý rằng nếu nhóm này tiếp tục tiến hành các lễ tấn phong bất hợp pháp, “nó sẽ củng cố và làm sâu sắc thêm sự chia rẽ vốn đã tồn tại giữa Hội và Tòa Thánh Phêrô.”
“Bất kể những câu hỏi hay bất bình chính đáng nào có thể hiện hữu, chúng không phải là lý do để tạo ra sự ly giáo,” những người ký tên trong bức thư khẳng định. Bức thư được ký bởi 26 giảng viên và nhân viên, trong đó đa số là các giáo sư thần học đại học.
“Những kho tàng của Truyền thống Công Giáo không thuộc về bên ngoài sự hiệp thông với Thánh Phêrô; chúng thuộc về trung tâm của Giáo hội,” bức thư tiếp tục. “Một lễ tấn phong giám mục mới bên ngoài phẩm trật Giáo hội mà không có sự ủy nhiệm của Tòa Thánh sẽ tạo ra một vết thương mới trong Thân Thể Chúa Kitô và đặt những ơn phúc mà Thiên Chúa đã trao phó cho Hội, vốn thuộc về Giáo hội và hướng tới sự hiệp nhất với Giáo hội (Lumen Gentium 8), ra ngoài vòng tay yêu thương của Mẹ Giáo hội.”
“Xin đừng làm điều này,” bức thư viết. “Xin đừng tạo ra vết thương này! Xin hãy tái lập đối thoại với Tòa Thánh và hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội.”
Bức thư được đưa ra sau khi Hội Thánh Piô X tuyên bố kế hoạch tấn phong bốn giám mục mới tại chủng viện của họ ở Écône, Thụy Sĩ, khiến Đức Giáo Hoàng Leo XIV và Vatican cảnh báo rằng việc làm đó mà không có sự ủy nhiệm của Tòa Thánh sẽ cấu thành “một hành vi ly giáo” và phải chịu hình phạt vạ tuyệt thông.
“Chúng tôi đã mời họ, và tôi vẫn đang cân nhắc việc kêu gọi thêm một lần nữa, để nói rằng: ‘Đừng làm điều này. Chúng ta hãy cố gắng sống hiệp thông trong Giáo hội.’ Nhưng đó là sự lựa chọn của họ. Họ phải hiểu điều đó có ý nghĩa gì đối với họ và đối với Giáo hội,” Đức Giáo Hoàng nói khi trả lời câu hỏi của các nhà báo bên ngoài Villa Barberini ở Castel Gandolfo vào ngày 16 tháng 6.
Đức Giáo Hoàng Leo XIV nói chuyện với các phóng viên bên ngoài biệt thự của Giáo hoàng ở Castel Gandolfo vào ngày 16 tháng 6 năm 2026, trước khi trở về Rome sau một ngày ở đó. | Nguồn ảnh: Hannah Brockhaus/EWTN News
Theo Hannah Brockhaus của hãng tin EWTNNews, trong bản tin ngày 16 tháng 6 năm 2026, Đức Giáo Hoàng Leo XIV cảnh báo rằng việc phong chức giám mục theo kế hoạch của Hội Thánh Piô X có thể đẩy nhóm này đến sự ly giáo, một lần nữa kêu gọi họ dừng lại và duy trì sự hiệp thông với Giáo Hội.
“Chúng tôi đã mời họ, và tôi vẫn đang cân nhắc việc kêu gọi thêm một lần nữa, để nói rằng: ‘Đừng làm điều này. Chúng ta hãy cố gắng sống hiệp thông trong Giáo hội.’ Nhưng đó là sự lựa chọn của họ. Họ phải hiểu điều đó có ý nghĩa gì đối với họ và đối với Giáo hội,” Đức Giáo Hoàng nói khi trả lời câu hỏi của các nhà báo bên ngoài Villa Barberini ở Castel Gandolfo vào ngày 16 tháng 6.
Hội Thánh Piô X cho biết họ dự định phong chức giám mục cho bốn linh mục vào ngày 1 tháng 7 mà không cần sự cho phép của Đức Giáo Hoàng Leo XIV. Tòa Thánh đã cảnh báo vào ngày 13 tháng 5 rằng việc làm như vậy mà không có sự cho phép của Giáo hoàng sẽ cấu thành “một hành vi ly giáo” và chịu hình phạt vạ tuyệt thông. Lễ phong chức dự kiến sẽ diễn ra tại chủng viện của họ ở Écône, Thụy Sĩ.
“Chắc chắn, sự chia rẽ giữa các Kitô hữu luôn là một vấn đề đau lòng,” Đức Giáo Hoàng nói. “Nhưng họ từ chối chấp nhận một số yếu tố cơ bản của Giáo hội, bắt đầu từ nhiều điểm của Công đồng Vatican II. Và nếu họ đưa ra những lựa chọn đó, tôi rất tiếc. Nhưng chúng ta phải tiến về phía trước.”
Hội Thánh Piô X chỉ cử hành Thánh lễ Latinh truyền thống và đã bác bỏ một số giáo huấn và cải cách của Công đồng Vatican II, đặc biệt là về tự do tôn giáo và cách tiếp cận của Giáo hội đối với các tôn giáo khác.
Đức Giáo Hoàng cũng trả lời các câu hỏi về ngoại giao G7, các chuyến thăm sắp tới của ngài đến Pháp và Peru, và về phản ứng của Kitô giáo đối với vấn đề di cư, trong đó kêu gọi công nhận những lý do khiến người dân phải rời bỏ đất nước của họ, chẳng hạn như bạo lực và chiến tranh.
la-croix.com, Hồng y Gerhard Ludwig Müller, thần học gia, cựu chánh Văn phòng Bộ Giáo lý Đức tin, 2026-06-29
Khi Hội Thánh Thánh Piô X chuẩn bị phong bốn giám mục ngày 1 tháng 7 năm 2026, Hồng y Gerhard Müller, cựu Chánh Văn phòng Bộ Giáo lý Đức tin, nhấn mạnh: “Các lạc giáo, từ phái Arian đến chủ nghĩa hiện đại, chỉ bị đánh bại bởi những người vẫn ở lại trong Giáo Hội.” Lịch sử Giáo hội dạy chúng ta, không giống như các dị giáo, các cuộc ly giáo đã nảy sinh trong số giáo dân Công giáo chính thống và bén rễ do những hạn chế của con người, ngoan cố và thiếu nhạy cảm từ phía chính quyền hợp pháp.
Chúng ta chỉ cần nhớ lại phái Donatist, đó là những người Thánh Augustinô chống lại; phái Jansen, dẫn đến cuộc Ly giáo Utrecht với các vụ phong giám mục bất hợp pháp; và sau đó là phái Công giáo Cổ sau Công đồng Vatican I.
Những tiêu chuẩn rõ ràng của Chính thống giáo Công giáo
Nhưng có những tiêu chuẩn rõ ràng của chính thống giáo Công giáo, được Thánh Ignatius thành Antioch đưa ra và liên tục được hoàn thiện, đặc biệt tại Công đồng Trent trước tín hữu Tin lành. Về cơ bản, các tiêu chuẩn này bao gồm sự hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội hoàn vũ, đặc biệt với Giám mục đoàn, mà Giáo hoàng Rôma, người kế vị cá nhân Thánh Phêrô, tìm thấy nguyên tắc, nền tảng hữu hình vĩnh viễn của sự hiệp nhất trong chân lý mặc khải. Các cộng đồng giáo hội khác có thể tự cho họ là Công giáo vì họ đồng ý trong tất cả hoặc hầu hết với đức tin của Giáo hội Công giáo; tuy nhiên, họ không phải là người Công giáo nếu họ không chính thức công nhận quyền tối cao của Giáo hoàng và không thi hành sự hiệp nhất về bí tích và giáo luật với ngài.
Không có tín điều mới nào tại Công đồng Vatican II
Chắc chắn Hội Thánh Thánh Piô X đồng ý về nội dung với đức tin Công giáo. Và nếu Hội Thánh bác bỏ Công đồng Vatican II toàn bộ hoặc một phần, thì họ tự mâu thuẫn, vì Công đồng Vatican II không đề xuất bất kỳ giáo lý mới nào dưới hình thức tín điều.
Chính Công đồng đã nhận thức rõ ràng sự tiếp nối với tất cả các Công đồng trước đây, đặc biệt là Công đồng Trent và Công đồng Vatican I. Mục đích duy nhất là để trình bày có hệ thống cho giáo dân giáo lý luôn đúng đắn về Mặc Khải Thiên Chúa (Dei Verbum) và về Giáo Hội của Thiên Chúa Ba Ngôi (Lumen Gentium).
Giáo Hội không cần được trẻ hóa
Cũng không cần phải cải cách phụng vụ như thể Giáo hội đã lỗi thời. Trái ngược với câu chuyện tiến bộ, Giáo hội không cần được trẻ hóa. Được Chúa Kitô thiết lập một lần và mãi mãi, Giáo hội, Nhiệm thể Chúa Kitô và Đền thờ của Chúa Thánh Thần, vẫn trẻ trung và sống động cho đến tận cùng thời gian.
Bản chất và hình thức thiết yếu của các bí tích được ban cho chúng ta, nằm ngoài sự kiểm soát của Giáo hội, trong khi quyền lực Giáo hội được trao để xác định hình thức nghi lễ, không phải một cách tùy tiện hay độc đoán, nhưng với sự tôn trọng lớn lao các truyền thống Giáo hội đã được tiếp nhận và sự nhạy cảm của các tín hữu.
Vì thế khẳng định phụng vụ La-tinh bất hợp pháp là sai lầm về mặt thần học, vì luật cầu nguyện là luật đức tin. Điều này liên quan đến nội dung đức tin, chứ không phải hình thức nghi lễ bên ngoài, vốn đã trải qua nhiều biến đổi trong suốt lịch sử Giáo hội.
Theo nghĩa này, mỗi giáo dân được đào tạo về thần học đều có thể phê phán sắc lệnh Cử hành thánh lễ theo phụng vụ tiền Công đồng Traditionis custodes (2021) và việc thực thi đôi khi không xứng đáng của sắc lệnh này vì các giám mục lạc hậu về mặt trí tuệ, lập luận thần học không đầy đủ và thiếu hiểu biết mục vụ.
Nhưng nếu nghi ngờ Thánh lễ của Thánh Phaolô VI (đồng tế, hướng đặt bàn thờ, dùng ngôn ngữ bản địa) là mâu thuẫn với truyền thống Giáo hội, với chuẩn mực để giải thích Mặc Khải – hoặc cho rằng nó thấm đẫm tư tưởng Hội Tam Điểm – là một quan điểm sai lệch về thần học và không xứng đáng với bất kỳ ai muốn trở thành người công giáo nghiêm túc.
Những lạm dụng phụng vụ không nên quy cho Công đồng
Những lạm dụng phụng vụ không nên quy cho nghi thức Novus Ordo hay cho Công đồng, nhưng do những người vi phạm, họ thiếu hiểu biết hoặc phù phiếm.
Cũng không thể mong chờ người công giáo chân chính chấp nhận vô điều kiện mọi văn kiện Rôma hoặc của Bộ giám mục. Irenaeus thành Lyon, Cyprian thành Carthage, Thánh Augustinô và nhiều người khác đã chỉ trích đúng đắn một số quan điểm và hành động này.
Tương tự, các giám mục quan tâm đến chính thống giáo gần đây đã băn khoăn về những văn kiện pha trộn một cách khó hiểu giữa các lập luận giáo điều và mục vụ, hoặc chứa đựng những khẳng định thiếu thận trọng, như ý tưởng – tương đối hóa Chúa Kitô – rằng tất cả các tôn giáo đều là con đường đến với Thiên Chúa, trong khi, với Đức Mẹ Maria, Đấng Đồng công Cứu chuộc, trọng tâm lại được đặt vào sự trung gian độc nhất của Chúa Kitô mà không quan tâm đến giáo lý về sự cộng tác của Đức Mẹ trong công cuộc cứu độ. Điều này xảy ra bất cứ khi nào Giáo quyền muốn có tác động truyền thông hơn là có một thần học đúng đắn, khoa học và dựa trên đức tin.
Tuy nhiên, tôi tin chắc Giáo hội có thể vượt qua các cuộc tấn công từ bên ngoài và hỗn loạn bên trong. Đúng vậy, Hội Thánh Thánh Piô X SSPX và phần lớn Giáo hội Công giáo lên án, dưới vỏ bọc của sự đổi mới Giáo hội, những sự không chắc chắn về giáo lý và cả những lạc giáo đáng kể đã xâm nhập vào Giáo hội. Nhưng những lạc giáo, từ Arianism đến Chủ nghĩa Hiện đại, chỉ vượt qua được nhờ những người vẫn ở lại trong Giáo hội, đấu tranh cho Đức tin Chân chính trong Giáo hội.
Nếu SSPX muốn tạo ảnh hưởng tích cực đến lịch sử Giáo hội, thì họ không thể đấu tranh cho đức tin chân chính từ lập trường bên ngoài chống lại Giáo hội hiệp nhất với Giáo hoàng, mà chỉ có thể từ bên trong chính Giáo hội, với Giáo hoàng và với tất cả các giám mục, thần học gia và tín hữu Chính Thống giáo. Nếu không, sự phản đối của họ sẽ không hiệu quả và sẽ bị các nhóm lạc giáo chế giễu, những người sẽ cáo buộc tín hữu Công giáo Chính Thống theo chủ nghĩa truyền thống khô khan và chủ nghĩa cực đoan hẹp hòi.
Điều này đặc biệt rõ trong Con đường Thượng Hội đồng Đức, thực chất là du nhập các giáo lý lạc giáo bằng cách áp dụng các nhân học vô thần và thiết lập một cấu trúc giáo hội theo kiểu Anh giáo, trái ngược hoàn toàn với hiến pháp bí tích tông truyền của Giáo hội, họ sẽ thiết lập một Giáo hội quốc gia chỉ công nhận Giáo hoàng như nhà lãnh đạo danh dự.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm dịch
Mikali Nguyễn
Các giám mục thuộc Huynh đoàn Linh mục Thánh Piô X, Alfonso de Galarreta và Bernard Fellay, lần lượt là giám mục chủ phong và giám mục phụ phong, cùng bốn tân giám mục Pascal Schreiber, Michael Goldade, Michel Poinsinet de Sivry và Marc Hanappier, đã “đương nhiên” mắc “vạ tuyệt thông tiền kết” dành riêng cho Tông Tòa, vì đã thực hiện “một hành vi mang bản chất ly giáo”, đó là “truyền chức giám mục cho bốn linh mục mà không có sự ủy nhiệm của Đức Giáo hoàng và trái với ý muốn của Đức Giáo hoàng”.
Đây là nội dung được nêu trong sắc lệnh do Đức Hồng y Víctor Manuel Fernández, Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin, ký và được hai vị Tổng Thư ký của Bộ đồng ký. Đây là kết cục đáng buồn nhưng đã được báo trước, xảy đến 24 giờ sau nghi thức trọng thể được cử hành tại Écône, Thụy Sĩ, vào sáng ngày 1/7/2026.
Sắc lệnh của Bộ, trước đây là Thánh Bộ, xác nhận rằng khi thực hiện việc truyền chức, cả các giám mục truyền chức lẫn những người được truyền chức đều mắc vạ tuyệt thông theo quy định. Đây là kết cục đau buồn, hậu quả của quyết định mà những người theo Đức cha Lefebvre đưa ra, trái với ý muốn đã nhiều lần được Đức Giáo hoàng Lêô XIV bày tỏ.
Vạ tuyệt thông đặt cả các giám mục lẫn các linh mục thuộc Huynh đoàn Thánh Piô X vào tình trạng tách lìa khỏi Giáo hội Roma. Đối với các tín hữu giáo dân, những người chính thức gia nhập Huynh đoàn phải được coi là đã mắc vạ tuyệt thông.
Những chi tiết đầy đủ hơn được trình bày trong một “Bản ghi chú giải thích”, được Bộ công bố đồng thời với sắc lệnh tuyệt thông. Sau đây là toàn văn.
Bản ghi chú của Bộ
Từ thời Thánh Phaolô VI cho đến những cuộc đối thoại gần đây nhất được tiến hành tại Bộ này, nhiều nỗ lực nhằm đưa những người gia nhập phong trào do Đức cha Marcel Lefebvre khởi xướng trở về hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội Công giáo đều không mang lại kết quả.
Tình trạng này càng trở nên nghiêm trọng hơn do những việc truyền chức giám mục gần đây được cử hành mà không có sự ủy nhiệm của Đức Giáo Hoàng, trái với ý muốn của Đức Giáo Hoàng và công khai vi phạm Giáo luật.
Vì thế, trong khi trung thành thực thi những nhiệm vụ được trao phó, Bộ này nhận thấy cần phải xác định rằng hành vi ấy cấu thành tội ly giáo, kéo theo những hậu quả giáo luật đối với các thừa tác viên có chức thánh và các tín hữu giáo dân liên quan.
Thật vậy, như đã được tuyên bố vào năm 1988: “Sự bất tuân này, vốn kéo theo việc thực tế từ chối quyền tối thượng của Giáo hoàng Roma, cấu thành một hành vi ly giáo” (x. Thánh Gioan Phaolô II, Tông thư dưới dạng tự sắc Ecclesia Dei, số 3).
https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/it/motu_proprio/documents/hf_jp-ii_motu-proprio_02071988_ecclesia-dei.html
Về vấn đề này, kể từ nay:
1. Các thừa tác viên có chức thánh thuộc Huynh đoàn Linh mục Thánh Piô X đang ở trong tình trạng ly giáo và do đó phải được coi là những người ly giáo (x. Ecclesia Dei, số 5c; Hội đồng Tòa Thánh về các Văn bản Luật, Ghi chú giải thích về vạ tuyệt thông do tội ly giáo mà những người gia nhập phong trào của Đức cha Marcel Lefebvre mắc phải, ngày 24/8/1996, số 5-6). Vì thế, họ phải chịu vạ tuyệt thông theo quy định của luật (đ. 1364 §1 Bộ Giáo luật).
2. Đối với các tín hữu giáo dân, những người chính thức gia nhập Huynh đoàn Linh mục Thánh Piô X, theo những điều kiện được xác định trong Bản ghi chú giải thích năm 1996 của Hội đồng Tòa Thánh về các Văn bản Luật, phải được coi là những người ly giáo và đã mắc vạ tuyệt thông (x. tài liệu đã dẫn, số 7). Bản ghi chú này vẫn còn hiệu lực và được Bộ này tiếp nhận làm của mình.
https://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/intrptxt/documents/rc_pc_intrptxt_doc_19960824_vescovo-lefebvre_it.html
3. Sau cùng, Dân thánh Chúa được lưu ý rằng các thừa tác viên có chức thánh của Huynh đoàn Linh mục Thánh Piô X cử hành các bí tích cách bất hợp luật; Bí tích Hòa giải do họ ban và hôn phối do họ chứng đều bất thành sự.
Giáo hội, như một người mẹ ân cần, sẽ đón nhận với lòng yêu thương chân thành và sự quan tâm sâu sắc tất cả những ai mong muốn trở về hiệp thông trọn vẹn. Các Sứ thần Tòa Thánh sẽ thiết lập những thủ tục mà các Đấng Bản quyền có thể áp dụng trong từng trường hợp khác nhau.
Sau cùng, tất cả các tín hữu được khuyến khích kiên vững trong sự hiệp thông với Đức Giáo hoàng Roma, với các giám mục hiệp thông với ngài và với toàn thể Giáo hội (x. Lumen Gentium, số 22; đ. 751 Bộ Giáo luật), đồng thời tránh tham dự các buổi cử hành và những hoạt động do Huynh đoàn Linh mục Thánh Piô X nói trên tổ chức.
Đây là một câu chuyện đầy trắc trở, được ghi dấu bằng những nỗ lực quảng đại, những cánh cửa luôn rộng mở và những cơ hội được trao ban. Đây là một câu chuyện đau buồn, đặc trưng bởi hai cuộc đoạn tuyệt nghiêm trọng, khiến Huynh đoàn Linh mục Thánh Piô X, do Đức Tổng Giám mục Marcel Lefebvre thành lập, tách khỏi Đức Giáo hoàng và khỏi sự hiệp thông với Giáo hội Roma, khi thực hiện hành vi ly giáo bằng việc tấn phong các giám mục mà không có sự ủy nhiệm của Đức Giáo hoàng và trái với ý muốn của Đấng Đại diện Chúa Kitô. Sự rạn nứt diễn ra ngày 1/7 vừa qua gây ra những hậu quả nghiêm trọng không chỉ đối với các giám mục và linh mục thuộc phong trào Lefebvre, nhưng còn đối với tất cả các tín hữu, bởi vì, như được nêu trong Ghi chú giải thích của Bộ Giáo lý Đức tin, các linh mục của Huynh đoàn Linh mục “cử hành các bí tích cách bất hợp pháp, và bí tích Hòa giải do họ cử hành cũng như hôn nhân do họ chứng hôn đều bất thành sự”.
Những quyết định của Đức Tổng Giám mục Lefebvre
Trong Công đồng Chung Vatican II, Đức Tổng Giám mục người Pháp Marcel Lefebvre thuộc nhóm thiểu số trong Công đồng phản đối một số cuộc cải tổ, dù vậy vẫn ký vào Hiến chế về Phụng vụ (Sacrosanctum Concilium), cũng như Tuyên ngôn về Tự do Tôn giáo (Dignitatis humanae). Cũng cần nhắc lại rằng Đức Tổng Giám mục Lefebvre đã cử hành Thánh lễ theo nghi thức năm 1965, bao gồm những cải tổ phụng vụ đầu tiên vẫn còn mang tính thử nghiệm.
Sau khi thành lập Huynh đoàn Linh mục Thánh Piô X vào năm 1970, với chủng viện riêng tại Écône, thuộc giáo phận Fribourg của Thụy Sĩ, và được Đức Giám mục giáo phận François Charrière công nhận, Đức Tổng Giám mục Lefebvre từ chối cử hành theo Sách lễ Roma mới. Năm 1974, ngài gọi những điều được Công đồng gần nhất đưa ra là “những điều mới mẻ phá hủy Giáo hội”.
Trong bản tuyên bố ngày 21/11/1974, ngài viết: “Chúng tôi từ chối và luôn từ chối đi theo một Roma mang khuynh hướng tân hiện đại và tân Tin Lành, vốn đã biểu lộ rõ ràng trong Công đồng Vatican II và, sau Công đồng, trong tất cả những cuộc cải tổ phát sinh từ đó. Quả thực, tất cả những cuộc cải tổ này đã góp phần và vẫn tiếp tục góp phần phá hủy Giáo hội...”.
Giáo phận rút lại sự công nhận dành cho Huynh đoàn Linh mục, nhưng Tòa Thánh vẫn tìm cách đối thoại với Đức Tổng Giám mục. Đức Phaolô VI thành lập một ủy ban để lắng nghe những yêu cầu của ngài và năm 1975, yêu cầu Đức Tổng Giám mục Lefebvre đóng cửa chủng viện Écône, đồng thời không tiến hành thêm những cuộc truyền chức linh mục mới. Ba lần, Đức Giáo hoàng Montini viết thư cho Đức Tổng Giám mục và cử những vị giáo sĩ thân tín đến thăm trụ sở của những người theo chủ nghĩa truyền thống.
Sau một lần từ chối nữa, Đức Tổng Giám mục Marcel Lefebvre bị huyền chức “a divinis”. Ngài không còn được phép cử hành các tác vụ thánh. Dù vậy, vào tháng 8 năm ấy, ngài vẫn chủ sự Thánh lễ đã bị cấm, trước sự hiện diện của 10.000 tín hữu và 400 nhà báo, tạo nên tiếng vang rất lớn trên các phương tiện truyền thông.
Tháng 9/1976, Đức Tổng Giám mục Lefebvre được Đức Giáo hoàng tiếp kiến tại Castel Gandolfo. Cuộc gặp không mang lại kết quả nào. Trong cuộc trò chuyện với triết gia người Pháp Jean Guitton vào tháng 9/1976, khi ông xin ngài làm “điều có thể và cả điều không thể để tránh” một cuộc ly giáo, Đức Phaolô VI trả lời: “Tôi cảm nhận điều ấy chính xác như ông. Và còn sâu sắc hơn ông vô cùng: đây là thập giá thực sự đầu tiên trong 13 năm triều Giáo hoàng của tôi. Nhưng tôi có thể nói với ông rằng tôi đã làm tất cả những gì có thể để tránh điều ấy”.
Ngài nói thêm: “Tôi không thấy... làm thế nào, trên thực tế, trong vài tháng nữa, người ta lại không buộc phải biến tình trạng không hiệp thông này thành vạ tuyệt thông”. Trên thực tế, điều ấy đã không xảy ra. Không phải vài tháng, nhưng nhiều năm đã trôi qua, bất chấp bàn tay luôn rộng mở của Đấng kế vị Thánh Phêrô.
Thỏa thuận tín lý được Đức Tổng Giám mục Lefebvre ký kết
Sau khi Đức Gioan Phaolô II được bầu chọn, Đức Tổng Giám mục Lefebvre dường như nhìn Roma bằng một nhãn quan khác. Ngày 18/11/1978, Đức Tổng Giám mục được tiếp kiến, và lá thư gửi Đức Giáo hoàng ngày 8/3/1980 viết rằng mình “không chút do dự về tính hợp pháp và thành sự của việc Đức Thánh Cha được bầu chọn”, đồng thời khẳng định mình “chưa bao giờ tuyên bố” rằng Thánh lễ hậu Công đồng “tự bản chất là bất thành sự hoặc lạc giáo”.
Một thỏa thuận nhằm giải quyết ít nhất một phần những bất đồng và gỡ bỏ các án huyền chức “a divinis” dường như có thể đạt được mười năm sau cuộc gặp với Đức Giáo hoàng Wojtyła, vào tháng 4/1988.
Đức Hồng y Joseph Ratzinger, Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin, cùng với Thư ký của Bộ là Đức Tổng Giám mục Alberto Bovone, đích thân tiến hành trong ba ngày (từ ngày 11 đến 13/4), cuộc thương lượng không dễ dàng với Đức Tổng Giám mục Lefebvre và một số cộng sự viên của ngài. Sự khích lệ quan trọng nhất đến từ chính Đức Giáo hoàng vào trước ngày diễn ra cuộc gặp cấp cao.
Với lòng kiên nhẫn và sự khôn ngoan, vị Hồng y người Bayern đã đạt được việc ký kết với vị giám mục theo chủ nghĩa truyền thống một nghị định thư tín lý chung. Văn bản được hoàn chỉnh trong cuộc họp tại Roma ngày 4/5/1988 và được Đức Hồng y Ratzinger cùng Đức Tổng Giám mục Lefebvre ký vào ngày hôm sau.
Trong văn bản ấy, vị giám mục và các thành viên Huynh đoàn Linh mục Thánh Piô X cam kết “luôn trung thành với Giáo hội Công giáo và Đức Giáo hoàng Roma”; tuyên bố “chấp nhận giáo lý được trình bày tại số 25 của Hiến chế Tín lý Lumen gentium của Công đồng Vatican II về Huấn quyền của Giáo hội và sự tuân phục phải có đối với Huấn quyền”; đồng thời cam kết “có một thái độ tích cực và thông hiệp với Tông Tòa, tránh mọi cuộc tranh luận”, liên quan đến một số điểm được Công đồng giảng dạy hoặc liên quan đến các cuộc cải tổ phụng vụ và giáo luật sau đó, mà những người theo chủ nghĩa truyền thống cho là “khó dung hòa với Thánh Truyền”.
Nghị định thư viết: “Chúng tôi cũng tuyên bố công nhận tính thành sự của Hy tế Thánh lễ và các bí tích được cử hành với ý hướng thực hiện điều Giáo hội thực hiện”, theo các nghi thức do Đức Phaolô VI và Đức Gioan Phaolô II ban hành.
Văn bản thỏa thuận cũng đề cập đến những vấn đề khác: Huynh đoàn Linh mục sẽ trở thành một Tu đoàn Tông đồ và như vậy được hưởng đầy đủ quyền tự trị; đồng thời, “vì những lý do thực tế và tâm lý, việc tấn phong một giám mục là thành viên của Huynh đoàn Linh mục được xem là hữu ích”. Mọi sự dường như đã được giải quyết.
Hành vi ly giáo đầu tiên
Nhưng bất ngờ, vào sáng ngày 6/5/1988, vị giám mục người Pháp đã phá vỡ bàn đàm phán, thay đổi quyết định và thông báo riêng cho Đức Hồng y Ratzinger rằng ngài dự định tấn phong các giám mục mới vào ngày 30/6.
Dường như điều dẫn đến thái độ của Đức Tổng Giám mục Lefebvre là xác tín rằng Tòa Thánh không tìm thấy trong hàng giáo sĩ của Huynh đoàn Linh mục những ứng viên thích hợp cho chức giám mục, cùng với nỗi lo rằng vị giám mục mới sẽ là một người đến từ bên ngoài.
Một cuộc gặp khác vào ngày 24/5 không mang lại kết quả nào và ngày 2/6, Đức Tổng Giám mục Lefebvre viết thư cho Đức Gioan Phaolô II, thông báo quyết định gây chấn động: ngài và những người theo ngài sẽ chờ đợi “một thời điểm thuận lợi hơn để Roma trở lại với truyền thống”, đồng thời cầu nguyện để “Roma ngày nay, bị chủ nghĩa hiện đại lây nhiễm, trở lại là Roma Công giáo”.
Ngày 29/6, tức 24 giờ trước các cuộc tấn phong được loan báo, Đức Hồng y Ratzinger gửi điện tín cho Đức Tổng Giám mục: “Vì tình yêu đối với Chúa Kitô và Giáo hội của Người, Đức Thánh Cha, với tình phụ tử nhưng cũng đầy cương quyết, yêu cầu Đức Cha đến Roma ngay hôm nay, và không tiến hành các cuộc tấn phong giám mục ngày 30/6 mà Đức Cha đã loan báo...”.
Nhưng Đức Tổng Giám mục Lefebvre đã quyết định. Ngày hôm sau, với sự trợ giúp của vị giám mục cao niên người Brazil thuộc giáo phận Campos, Đức cha Antonio de Castro Mayer, ngài tấn phong giám mục cho bốn linh mục của Huynh đoàn Linh mục: Bernard Fellay, Alfonso de Galarreta, Richard Williamson và Bernard Tissier de Mallerais.
Ngày 1/7, những vị chủ phong và những người được tấn phong phải chịu vạ tuyệt thông tiền kết vì đã thực hiện một hành vi ly giáo.
Trong khi vào năm 1988, Đức Hồng y Ratzinger đã đạt được một thỏa thuận tín lý với những người theo chủ nghĩa truyền thống tại Écône, nhưng mọi sự đã bị hủy bỏ vì những vấn đề chủ yếu mang tính thực tiễn, thì trong các cuộc thương lượng những năm sau đó, Tòa Thánh tỏ ra sẵn sàng dành cho họ mức tối đa trong giải pháp giáo luật. Tuy nhiên, những người theo Đức Tổng Giám mục Lefebvre tiếp tục cho rằng vẫn thiếu “sự rõ ràng về tín lý”, trên thực tế đòi hỏi Giáo hội Công giáo và Đức Giáo hoàng phải từ bỏ một số phần của Công đồng và một số phần của Huấn quyền hậu Công đồng.
Cuộc hành hương năm 2000 và những nhượng bộ của Đức Bênêđíctô XVI
Nỗ lực hòa giải với Huynh đoàn Linh mục Thánh Piô X được nối lại vào tháng 8/2000. Những người theo Đức Tổng Giám mục Lefebvre thực hiện một cuộc hành hương Năm Thánh đến Roma và tuần hành trong trật tự tại Quảng trường Thánh Phêrô.
Đức cha Fellay, được Đức Hồng y Darío Castrillón Hoyos, Chủ tịch Ủy ban Ecclesia Dei, tháp tùng, đã được Đức Gioan Phaolô II tiếp trong vài phút. Các cuộc tiếp xúc tiếp tục và được tăng cường sau khi Đức Bênêđictô XVI được bầu chọn. Với hai quyết định cách nhau hai năm, Đức Bênêđictô XVI đã đáp ứng những yêu cầu của những người theo chủ nghĩa truyền thống.
Ngày 7/7/2007, ngài ban hành Tông thư dưới dạng tự sắc Summorum Pontificum, mở rộng việc sử dụng Sách lễ Roma năm 1962, có trước Công đồng, được xem là hình thức ngoại thường của phụng vụ Giáo hội Công giáo theo nghi lễ Latinh.
Ngày 24/1/2009, Đức Giáo hoàng Ratzinger xóa bỏ vạ tuyệt thông năm 1988 đối với bốn giám mục được Đức Tổng Giám mục Lefebvre tấn phong bất hợp pháp. Sắc lệnh xóa vạ là một hành động hòa giải đơn phương, khắc phục tình trạng tồn tại của một cuộc ly giáo nhỏ và mở đường cho cuộc đối thoại với Huynh đoàn Linh mục Thánh Piô X.
Đáng tiếc, trước khi quyết định được công bố, một cuộc phỏng vấn với một trong những giám mục thuộc phong trào Lefebvre được xóa vạ tuyệt thông là Richard Williamson đã được phát sóng. Trong cuộc phỏng vấn dành cho một đài truyền hình Thụy Điển vào tháng 11 trước đó, khi đang ở Đức, vị này đã đưa ra những tuyên bố phủ nhận việc người Do Thái bị Đức Quốc xã tiêu diệt trong các phòng hơi ngạt.
Cuộc phỏng vấn gây ra những tranh cãi hết sức gay gắt chống lại Đức Bênêđictô XVI. Đức Bênêđictô XVI đã mong muốn rằng việc xóa vạ tuyệt thông sẽ được tiếp nối bằng “sự dấn thân mau mắn” của các giám mục thuộc phong trào Lefebvre nhằm “thực hiện những bước đi cần thiết tiếp theo để đạt đến sự hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội, qua đó chứng tỏ lòng trung thành đích thực và sự nhìn nhận thực sự đối với Huấn quyền và thẩm quyền của Đức Giáo hoàng cũng như của Công đồng Vatican II”.
Tiền đề tín lý năm 2011 và các năng quyền của Đức Phanxicô
Nhiều năm trôi qua. Tháng 9/2011, khi kết thúc một tiến trình đối thoại tín lý do Huynh đoàn Linh mục Thánh Piô X yêu cầu, Tòa Thánh trình một văn kiện ngắn và đề nghị những người theo Đức Tổng Giám mục Lefebvre ký vào đó.
Về cơ bản, văn bản gồm ba điểm, cùng với yêu cầu ký vào “lời tuyên xưng đức tin” được đòi hỏi đối với bất kỳ ai đảm nhận một chức vụ trong Giáo hội, bảo đảm “sự vâng phục tôn giáo của ý chí và trí tuệ” đối với những giáo huấn mà Đức Giáo hoàng và Giám mục đoàn “đề nghị khi thi hành Huấn quyền đích thực của mình”, ngay cả khi những giáo huấn ấy không được công bố một cách tín điều, như trường hợp của phần lớn các văn kiện thuộc Huấn quyền.
Các nhà chức trách Vatican nhiều lần nhấn mạnh rằng việc ký vào bản tiền đề không có nghĩa là chấm dứt “việc thảo luận hợp pháp, nghiên cứu và giải thích thần học đối với những cách diễn đạt hoặc những công thức riêng biệt có trong các văn kiện của Công đồng Vatican II”. Tuy nhiên, nỗ lực này cũng thất bại: Đức cha Fellay tuyên bố văn bản tín lý được đề nghị là không thể chấp nhận.
Trong những năm tiếp theo, các bản tiền đề tín lý được gác sang một bên và những giải pháp giáo luật được nghiên cứu, chẳng hạn cơ cấu Giám quản Tông tòa hoặc Giám hạt tòng nhân. Tuy nhiên, Đức cha Fellay, khi ấy là Bề trên của những người theo Đức Tổng Giám mục Lefebvre, cho biết “Huynh đoàn Linh mục trước hết không tìm kiếm một sự công nhận về giáo luật”. Trong khi đó, những người đối thoại đã thay đổi và Đức Giáo hoàng Phanxicô đang ngồi trên Tòa Thánh Phêrô.
Nhân dịp Năm Thánh Lòng Thương Xót năm 2016, Đức Giáo hoàng Phanxicô ban cho các linh mục của Huynh đoàn Linh mục năng quyền đặc biệt để giải tội và ban ơn xá giải thành sự cho các tín hữu. Biện pháp này nhằm hiệp nhất các tín hữu và, qua Tông thư Misericordia et misera, năng quyền ấy được gia hạn ổn định sau khi Năm Thánh ngoại thường kết thúc.
Mặc dù vạ tuyệt thông đối với các giám mục của họ đã được xóa bỏ năm 2009, các linh mục thuộc phong trào Lefebvre vẫn tiếp tục hoạt động mà không được chính thức đặt trong thẩm quyền tài phán thông thường của Giáo hội Công giáo Roma. Với hành động này, Đức Phanxicô muốn thực hiện một sự mở ra cho đối thoại và hòa giải mục vụ, trước hết nghĩ đến lợi ích của các tín hữu đi theo Huynh đoàn Linh mục.
Cuộc ly giáo mới, các cuộc xưng tội và hôn nhân bất thành sự
Ngày 2/2/2026, Huynh đoàn Linh mục Thánh Piô X thông báo sẽ tiến hành các cuộc tấn phong giám mục mới vào ngày 1/7.
Ngày 12/2, Bề trên Huynh đoàn Linh mục, cha Davide Pagliarani, được Đức Hồng y Víctor Manuel Fernández, Tổng trưởng Bộ Giáo lý Đức tin, tiếp tại Roma.
Vị Tổng trưởng đề nghị với những người theo Đức Tổng Giám mục Lefebvre “một tiến trình đối thoại chuyên biệt về thần học, với một phương pháp hết sức rõ ràng, liên quan đến những chủ đề vẫn chưa được xác định đầy đủ”, nhằm làm nổi bật “những điều kiện tối thiểu cần thiết cho sự hiệp thông trọn vẹn với Giáo hội Công giáo”, cùng với một giải pháp giáo luật: “Khả năng tiến hành cuộc đối thoại này giả thiết rằng Huynh đoàn đình chỉ quyết định thực hiện các cuộc tấn phong giám mục đã được loan báo”.
Bất chấp những lời kêu gọi và cảnh báo nhiều lần yêu cầu không tiến hành các cuộc tấn phong giám mục mới, bất chấp những lời mời gọi đối thoại liên tục, những người theo Đức Tổng Giám mục Lefebvre tuyên bố bằng lời rằng họ vâng phục Đấng kế vị Thánh Phêrô, nhưng trên thực tế lại không mở ra bất kỳ khả năng nào, cũng không xem xét những yêu cầu của Đấng kế vị Thánh Phêrô, và vẫn tiến hành ý định của mình, qua đó xác lập một cuộc ly giáo mới.
Trả lời câu hỏi của các nhà báo tại Castel Gandolfo ngày 16/6, Đức Giáo hoàng Lêô XIV khẳng định: “Chắc chắn sự chia rẽ giữa các Kitô hữu luôn là một điều đau buồn. Tuy nhiên, họ từ chối chấp nhận một số yếu tố nền tảng của Giáo hội, bắt đầu từ nhiều điểm của Công đồng Vatican II. Nếu họ đưa ra lựa chọn ấy, tôi rất lấy làm tiếc, nhưng chúng ta phải tiếp tục tiến bước”.
Phanxico.vn
la-croix.com, Mikael Corre , 2026-07-02
Đức Lêô trong thánh lễ ngày 29 tháng 6 tại Vatican. Isabella Bonotto / Anadolu – AFP
Bất chấp lời kêu gọi cá nhân của Giáo hoàng về việc “trở lại con đường cũ”, ngày thứ tư 1 tháng 7, tại Écône, Thụy Sĩ, Hội Thánh Thánh Piô X (SSPX) đã phong chức cho bốn giám mục nhưng không có ủy quyền của Giáo hoàng. Sự ly khai này đã đưa Đức Lêô trở lại con đường của Đức Gioan-Phaolô II, khác với thái độ cởi mở của Đức Bênêđíctô XVI và Đức Phanxicô.
Nhưng không vì vậy mà ngăn cản các lễ tấn phong. Ngày thứ tư 1 tháng 7, tại Écône, Thụy Sĩ, Hội Thánh Pius X đã phong bốn giám mục, không có ủy quyền của Giáo hoàng, bất chấp lời kêu gọi cuối cùng của Đức Lêô. Ngày 29 tháng 6 trong thư gởi bề trên Davide Pagliarani của SSPX, Đức Lêô viết: “Xin quý vị trở lại con đường của quý vị!” Đức Lêô không chọn ngôn từ lạnh lùng của một sắc lệnh. Ngài thừa nhận sự gắn bó của phong trào với phụng vụ, việc đào tạo linh mục và lòng nhiệt thành tông đồ, với lòng thương xót của người cha ngài xin họ từ bỏ hành động ly giáo đã lên kế hoạch.
Giọng điệu nhắc lại giọng điệu của Đức Phaolô VI. Năm 1976, sau khi đình chỉ chức vụ “a divinis” của Marcel Lefebvre, người sáng lập SSPX – một hình phạt cấm ông thực hiện chức vụ của mình – Đức Phaolô VI vẫn gọi ông là “người anh em đáng kính”. Nhưng ngài xác định trọng tâm cuộc tranh luận, vượt xa việc cải cách Thánh lễ đơn thuần: “Quý vị đã không tuân phục thẩm quyền của Công đồng Vatican II và Tòa Thánh – điều này đã thành mấu chốt của vấn đề.”
Cơ sở kỷ luật và giáo lý
Đức Lêô đặt hai cơ sở kỷ luật và giáo lý vào trung tâm của chuỗi sự kiện dẫn đến cuộc ly giáo năm 2026. Về kỷ luật: việc phong giám mục không được Giáo hoàng ủy quyền, theo quan điểm của ngài, là hành vi bất tuân nghiêm trọng. Về giáo lý: hành động đó tương đương với việc thách thức khả năng của ngài, và của các giám mục hiệp thông với ngài, trong việc giải thích truyền thống.
Sự nhấn mạnh kép này thể hiện rõ ngay từ khi các lễ tấn phong được công bố vào tháng 2. Người được đặt lên hàng đầu không phải là Hồng y Arthur Roche, phụ trách phụng vụ tại Vatican, nhưng là Hồng y Victor Manuel Fernandez, Bộ trưởng Bộ Giáo lý Đức tin. Với sự chấp thuận của Đức Lêô, ngày 12 tháng 2, Hồng y Fernandez đã tiếp bề trên Davide Pagliarani của SSPX, đề xuất cuộc đối thoại về việc tuân thủ các văn bản của Công đồng Vatican II, với điều kiện là đình chỉ các lễ tấn phong. Hội dòng đã từ chối. Ngày 13 tháng 5, Hồng y Fernandez nhắc lại cụm từ Đức Gioan-Phaolô II đã dùng: “Hành động ly giáo”.
Năm 1988, sau khi các cuộc đối thoại được tiến hành “đến giới hạn cuối cùng của khả năng” thất bại, Đức Gioan-Phaolô II đã xem các lễ tấn phong của Marcel Lefebvre là sự bác bỏ cụ thể quyền tối cao của Rôma. Tuy nhiên, ngài phân biệt giữa những người chịu trách nhiệm của sự chia rẽ và các tín hữu gắn bó với phụng vụ cũ, họ là những người ngài mở ra con đường hiệp thông. Logic tương tự cũng được áp dụng dưới thời Đức Lêô XIV: ranh giới đỏ không phải là Thánh lễ theo nghi thức cũ, nhưng là việc thiết lập sự kế vị giám mục tự trị. Hội dòng SSPX có thể thảo luận về những diễn biến hậu Công đồng với Rôma, nhưng không thể biến cuộc thảo luận này thành điều kiện tiên quyết cho sự phục tùng của họ.
Đây chính là điều phân biệt giữa Đức Lêô với Đức Bênêđíctô XVI và Đức Phanxicô. Đức Bênêđíctô XVI hy vọng vào chính sách hòa giải: mở rộng việc dùng sách lễ năm 1962 (nghi thức cũ) năm 2007. Năm 2009, dỡ bỏ án phạt tuyệt thông với bốn giám mục được phong năm 1988. Ngài hy vọng cách giải thích của ngài về Công đồng Vatican II như một cải cách “tiếp nối” sẽ giúp hòa giải và giải quyết tranh chấp. Ngài đã không thành công.
Đức Phanxicô mở rộng chính sách hòa giải này bằng cách trao cho các linh mục SSPX quyền giải tội và, trong một số điều kiện nhất định, cử hành hôn lễ. Đồng thời, ngài hạn chế nghi thức cũ trong các cộng đồng hiệp thông với Rôma: trong thông điệp Cử hành thánh lễ theo phụng vụ tiền Công đồng Traditionis custodes, ngài lập luận các nhượng bộ được thực hiện kể từ năm 1988 đã làm gia tăng thách thức đối với Công đồng Vatican II. Trước những người theo phái Lefebvre, Đức Lêô XIV không áp dụng cả những cử chỉ lớn lao của Đức Bênêđíctô XVI lẫn sự linh hoạt mục vụ của Đức Phanxicô. Trong thư ngày 29 tháng 6, ngài gợi ý các nhượng bộ của Giáo hoàng tiền nhiệm không thể tồn tại sau các cuộc tấn phong ngày 1 tháng 7.
Báo cáo của ngài gởi Công đồng đã làm rõ hơn cách tiếp cận của ngài. Từ tháng 1, ngài đã công khai xem xét các văn bản trong các buổi tiếp kiến thứ tư hàng tuần. Vào mùa xuân, ngài nhắc lại đường lối được Sacrosanctum Concilium – hiến pháp của Công đồng về phụng vụ đặt ra: bảo tồn “truyền thống lành mạnh và cho phép tiến bộ chính đáng”. Theo ngài, Công đồng không phải là một vết thương, một tranh luận về cách giải thích cần được mở lại, hay một thỏa hiệp cần được đàm phán dưới áp lực: đó là khuôn khổ mà trong đó Giáo hội phải tiếp tục tiến về phía trước. Ngày 16 tháng 6, tại Castel Gandolfo, lần đầu tiên phát biểu về những người theo phái Lefebvre, Đức Lêô thẳng thắn nói: “Quý vị bác bỏ một số yếu tố cơ bản của Giáo hội, bắt đầu từ một số điểm của Công đồng Vatican II. (…) Tôi rất tiếc, nhưng chúng ta phải tiến về phía trước.”