Sai sót mục vụ tại hai Giáo xứ (St). Fr: Dương Lê Thanh

[Mikali Nguyễn]

SAI SÓT MỤC VỤ TẠI HAI GIÁO XỨ

Dynh Anh

Những ngày giữa tháng 5/2026 gần đây, cộng đồng giáo hội Công giáo tại VN xôn xao trước hai sự vụ liên quan đến việc đan xen yếu tố chính trị, dân sự vào môi trường mục vụ tôn giáo. Hai sự việc xảy ra tại giáo xứ chánh toà Phú Cường (Bình Dương) và giáo xứ Vạn Thủy (Nghệ An) đã thổi bùng lên làn sóng bức xúc trong người giáo dân. Các Đấng bản quyền của hai giáo phận đã nhanh chóng can thiệp và các linh mục liên quan cũng đã kịp thời nhận lỗi và sửa sai.

Xin được trình bày lại chi tiết hai vụ việc cho mọi người tường tận:

Vụ thứ 1_ " Không gian văn hoá Hồ chí Minh" tại giáo xứ chánh toà Phú Cường:

Chiều ngày 8/5/2026, tại giáo xứ chánh toà Phú Cường (Thành phố Thủ dầu một, Bình Dương)do linh mục Anton Hà Văn Minh làm quản xứ, chính quyền phường phối hợp với giáo xứ ra mắt khu trưng bày rộng khoảng 20m2 ngay trong khuôn viên nhà xứ. Nơi này trưng bày gần 100 đầu sách, tranh ảnh, tư liệu chính trị và mã QR để tra cứu về tư tưởng Hồ chí Minh. Cộng đoàn giáo dân đã phản đối gay gắt vì cho rằng việc đưa biểu tượng và tư tưởng chính trị thế tục vào trong cơ sở Giáo hội làm mất đi tính độc lập, trung lập và tôn nghiêm của môi trường tôn giáo.

Vụ thứ 2_ Công an đứng trên bục giảng sách thánh:

Tối ngày 13/5/2026 tại giáo xứ Vạn Thủy (xã Quỳnh Lưu, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ an- thuộc giáo phận Vinh) do linh mục Giuse Hoàng đức Nhân làm quản xứ. Sau thánh lễ tối, linh mục Nhân cho phép công an xã triển khai tích hợp định danh điện tử VNelD cho người dân ngay trong nhà thờ. Đáng chú ý, cán bộ công an đã lên đứng trực tiếp trên bục giảng sách thánh để cầm micro hướng dẫn hành chính. Hình ảnh và video vụ việc này được lan truyền khiến dư luận phẫn nộ. Giáo dân cho đây là sự xúc phạm nghiêm trọng đối với Nơi Thánh, vì bục giảng là nơi chỉ dành riêng cho việc công bố lời Chúa, không phải là nơi tuyên truyền dân sự.

Ta thử lật xem Bộ Giáo Luật Công Giáo 1983 để nhìn nhận sự " Đúng- Sai" của hai vụ việc này. Chiếu theo quy định hiện hành của Bộ Giáo luật Công giáo 1983 thì cả hai sự việc trên đều vi phạm các nguyên tắc cốt lõi về quản trị nơi Thánh và quyền hạn của giáo sĩ. Điều 1210 và 1220 trong bộ Giáo luật qui định Nơi Thánh chỉ được phép tiếp nhận những gì phục vụ cho việc cử hành thánh lễ và những gì thuộc về nghi thức đạo đức tôn giáo, nghiêm cấm bất cứ điều gì không phù hợp với sự thánh thiêng.

Việc đặt khu trưng bày chính trị trong nhà xứ, dù không nằm trong nhà thờ, hay để nhân viên dân sự đứng trên bục giảng sách Thánh đều là hành vi sai phạm phụng vụ về giáo luật. Mặc dù mục đích hỗ trợ công dân biết đường lối chính sách của nhà nước (như làm VNelD) là tốt, nhưng phương tiện thực hiện đã xâm phạm tính thánh thiêng của những vật dụng chỉ dành cho phụng vụ.

Điều 287 trong bộ luật cũng quy định rõ trách nhiệm và tính trung lập của giáo sĩ. Giáo luật cấm giáo sĩ tích cực tham gia vào các đảng phái chính trị để bảo vệ sự hiệp thông của giáo hội. Việc lồng ghép tuyên truyền tư tưởng thế tục hoặc để các cơ quan dân sự can thiệp vào không gian phụng vụ là thể hiện sự thiếu cẩn trọng và hời hợt về giáo luật của các linh mục có trách nhiệm, khiến mục tử bị xem là "đứng về một phía", là "làm tôi hai chủ", gây chia rẽ và làm tổn thương niềm tin của đoàn chiên.

Phản ứng của các Đấng bản quyền và động thái sửa sai trước hai vụ việc:

Tại giáo phận Phú Cường:

Đức Giám mục chính toà Giuse Nguyễn Tấn Tước và Toà giám mục đã chỉ đạo chấn chỉnh mục vụ. Phía cha xứ Hà văn Minh giải thích đây chỉ là hoạt động ngoại giao địa phương, nhưng trước phản ứng chỉ đạo nghiêm khắc của Toà Giám mục và phản ứng của giáo dân, khu vực trưng bày này đã được tháo gỡ và thu dọn, trả lại không gian thuần túy cho giáo xứ. Toà Giám mục Phú Cường cũng nhắc nhở các linh mục phải cẩn trọng tối đa khi phối hợp làm việc với chính quyền.

Tại Giáo phận Vinh:

Đức cha Anphongso Nguyễn Hữu Long đã lên tiếng tái khẳng định lập trường nghiêm túc đối với việc bảo vệ kỷ luật phụng vụ và Ngài không hài lòng về việc cha xứ đã để vụ việc xảy ra. Và vào ngày 16 và 17/5/2026, linh mục Giuse Hoàng đức Nhân đã công khai xin lỗi trước cộng đoàn giáo xứ, nhận trách nhiệm cá nhân đã sai sót vì đã chủ quan, không lường trước được tình huống cán bộ công an bước lên cung thánh và khẩn khoản xin mọi người bao dung tha thứ cho mình.

Hai vụ việc trên là bài học sâu sắc cho các mục tử trong việc điều hành giáo xứ. Giáo hội khuyến khích người tín hữu chu toàn bổn phận công dân, nhưng mọi hoạt động phối hợp với chính quyền phải luôn tôn trọng lằn ranh đỏ của giáo hội. Sự can thiệp kịp thời của các Đấng bản quyền như Đức Cha Tước, Đức Cha Long và thái độ nhìn nhận sai sót để sửa sai của các linh mục liên quan là điều cần thiết để bảo vệ tính thánh thiêng của Giáo hội và hàn gắn lại sự hiệp nhất trong cộng đoàn dân Chúa.