Người Công giáo nghĩ gì về HNTĐ sắp tới của Vatican bàn về Gia đình? - Google Groups

[Mikali Nguyễn]

Người Công giáo suy nghĩ gì về  hội nghị thượng đỉnh (HNTĐ) sắp tới của Vatican bàn về khủng hoảng hôn nhân?

Tập 1. Vatican chuẩn bị HNTĐ của ĐTC Lêô XIV về cuộc khủng hoảng hôn nhân | DCCT

* Bài này sẽ có bình luận tiếp theo

01-05-2026

Cuộc gặp gỡ dự kiến diễn ra vào tháng 10 sắp tới tại Rôma sẽ quy tụ các Chủ tịch Hội đồng Giám mục từ khắp nơi trên thế giới nhằm tìm kiếm câu trả lời cho một vấn đề mà Đức Thánh Cha Lêô XIV coi là mang tính then chốt đối với cả Giáo hội lẫn xã hội.

(Ảnh: Public domain)

Đức Thánh Cha Lêô XIV nhận thức một cách rõ ràng rằng trong các ơn gọi mà Thiên Chúa mời gọi con người, hôn nhân là một trong những ơn gọi “cao quý và cao cả nhất”.

Đức Thánh Cha đã nhấn mạnh điều này vào tháng 10 năm ngoái, nhân dịp kỷ niệm 10 năm tuyên phong hiển thánh cho Thánh Louis và Zélie Martin, song thân của Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu. Giờ đây, Đức Thánh Cha Lêô đã khởi động một tiến trình nhằm đối diện với cả cuộc khủng hoảng hôn nhân lẫn nỗi sợ ngày càng gia tăng nơi giới trẻ liên quan đến việc kết hôn và xây dựng gia đình.

Đức Thánh Cha đã triệu tập các Chủ tịch Hội đồng Giám mục toàn cầu về Rôma vào tháng 10 năm nay để tìm kiếm một hướng đáp trả cho vấn đề mà ngài coi là thiết yếu không chỉ đối với Giáo hội mà còn đối với toàn xã hội.

Nhằm chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ cấp cao này, Tòa Thánh đã tổ chức một ngày nghiên cứu vào hôm thứ Ba với chủ đề: “Bí tích Hôn phối, Đức tin và Munus Docendi” tại Casina Pio IV.

Sáng kiến do Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống tổ chức, quy tụ khoảng 75 tham dự viên theo lời mời, bao gồm đại diện các Bộ thuộc Giáo triều Rôma, cùng với các Linh mục quản xứ, giảng viên và những người tham gia coogn tác đào tạo các mục tử tương lai.

Theo Bộ này, ngày nghiên cứu tập trung vào việc đào tạo Linh mục để có thể đồng hành với “giới  trẻ, các đôi bạn đã đính hôn và các gia đình trong đời sống đức tin”.

Làm thế nào để Giáo hội cso thể đào tạo các mục tử có khả năng đồng hành với người trẻ, các đôi bạn sắp cưới và các gia đình, giúp họ sống đời sống hôn nhân Kitô giáo như một kinh nghiệm đức tin đích thực trong bối cảnh văn hóa bị tục hóa?

Nhiều diễn giả đã đề cập đến câu hỏi này, trong đó có Cha Andrea Bozzolo, Hiệu trưởng Đại học Giáo hoàng Salesian.

Trong cuộc trao đổi với ACI Prensa, vị Linh mục người Ý — từng giảng dạy thần học hôn nhân tại Học viện Giáo hoàng Gioan Phaolô II về Hôn nhân và Gia đình — nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết phải đào tạo các Linh mục có khả năng đồng hành với người trẻ, giúp họ sống cuộc sống hôn nhân Kitô giáo như một biến cố đức tin thực sự, chứ không chỉ là một “thủ tục hay nghi thức xã hội”.

Theo Cha Bozzolo, trong nhiều lĩnh vực của xã hội hiện đại, hôn nhân không còn được nhìn nhận như một bước ngoặt quyết định trong việc hình thành một gia đình.

“Đối với nhiều đôi bạn ngày nay, hôn nhân dường như là một bước ít mang tính quyết định hơn trong việc hình thành giao ước gia đình”, Cha Bozzolo nói.

Trong bối cảnh đó, ngài cho biết thêm, việc sống chung trước hôn nhân đã trở nên phổ biến như một giai đoạn “thử nghiệm”. Đối với nhiều người trẻ, sự bền vững của mối quan hệ này — được thử thách qua đời sống thường ngày — “trở thành điều kiện để họ cân nhắc tiến tới hôn nhân”, Cha Bozzolo nói.

Cha Bozzolo giải thích rằng não trạng này góp phần làm gia tăng hiện tượng các cặp đôi sống chung trước khi tiến tới bàn thờ để cử hành Bí tích Hôn phối.

Khác với những thập niên trước, khi các mối quan hệ không hôn thú được xem như một lựa chọn thay thế mang tính ý thức hệ cho hôn nhân, ngày nay chúng thường được hiểu như một “giai đoạn chuẩn bị”, ngài nói.

Trong cái mà ngài gọi là một “xã hội linh hoạt”, việc sống chung thường trở thành kinh nghiệm gia đình đầu tiên, có thể dần được củng cố thành một mối quan hệ ổn định hơn.

“Trong đa số trường hợp, việc sống chung không nhằm loại trừ giao ước hôn nhân, nhưng nhằm kiểm chứng tính khả thi của nó”, Cha Bozzolo nói, đồng thời lưu ý rằng sự gia tăng các trường hợp ly thân cũng phản ánh cách hiểu này về sự  ràng buộc hôn nhân.

Không lên án, nhưng cũng không xem nhẹ vấn đề

Đối diện với thực tế này, Cha Bozzolo cho rằng Giáo hội không nên “kết án” những người trẻ xin lãnh nhận Bí tích Hôn phối sau khi đã sống chung, nhưng cũng không được “xem nhẹ” việc sống chung trước hôn nhân, bởi “đó không phải là con đường đúng đắn” để tiến tới hôn nhân.

Ngài cũng kêu gọi cũng kêu gọi Giáo hội phá bỏ những định kiến cho rằng tình yêu chỉ là “một cảm xúc đơn thuần”.

“Tình yêu có giá trị hữu thể học, chứ không chỉ đơn thuần là giá trị tâm lý; chính vì thế, hôn nhân là phương thế đặc biệt để mạc khải dung mạo Thiên Chúa theo Kinh Thánh”, ngài nói.

Cha Bozzolo nhấn mạnh sự cần thiết của việc đào tạo Linh mục để giúp các Mục tử tương lai tái khám phá giá trị quyết định của hôn nhân như một hành vi công khai và mang tính Bí tích.

“Việc bày tỏ sự ưng thuận một cách công khai và mang tính tôn giáo”, theo ngài, ngày nay không còn được nhìn nhận như một yếu tố có ảnh hưởng thực sự đến sự bền vững của hôn nhân — một thực tại mà ngài gọi là “một thách đố mục vụ hàng đầu”.

Hôn nhân không phải là một thủ tục xã hội đơn thuần

Vì thế, điều thiết yếu là Giáo hội phải chuẩn bị các Linh mục có khả năng đồng hành với người trẻ trên hành trình đức tin, giúp họ hiểu rằng hôn nhân Kitô giáo không phải là “một thủ tục xã hội đơn thuần”.

Mục tiêu, Cha Bozzolo giải thích, là giúp các Linh mục đồng hành cùng các cặp vợ chồng để họ học cách “nhận ra sự hiện diện và hoạt động của Thiên Chúa trong lịch sử cụ thể của mối quan hệ hôn nhân của họ”.

Sự đồng hành như vậy, Cha Bozzolo nói, đòi hỏi một phương pháp đào tạo kết hợp giữa sự khôn ngoan Kinh Thánh, chiều sâu thần học, sự hiểu biết các xu hướng văn hóa hiện đại, và khả năng lắng nghe kinh nghiệm thực tế của các gia đình.

Một vấn đề hiện nay nơi các đôi bạn, theo Cha Bozzolo, là khuynh hướng tuyệt đối hóa mối quan hệ và đặt lên người bạn đời những kỳ vọng mà họ không thể tự mình đáp ứng.

“Chúng ta không thể đặt toàn bộ trách nhiệm về hạnh phúc của mình nơi người bạn đời, bởi vì họ sẽ làm chúng ta thất vọng. Đối với điều đó, chúng ta có Chúa Giêsu, Đấng Mêsia đích thực”, Cha Bozzolo nói.

Chỉ khi có một đức tin vững chắc mới có thể giúp người ta sống cuộc hôn nhân lành mạnh, thực tế, cởi mở với lòng vị tha, mà không biến người bạn đời thành nguồn ý nghĩa tối hậu.

Vì thế, trong việc đào tạo các Linh mục tương lai, Cha Bozzolo nhấn mạnh sự cần thiết cần phải xây dựng những lộ trình huấn luyện toàn diện trong các Chủng viện, giúp các Mục tử thực thi sứ vụ mục vụ hôn nhân cách đích thực, gắn liền với đời sống chứ không chỉ dừng lại ở lý thuyết.

Lần gần đây nhất Đức Thánh Cha triệu tập tất cả các Chủ tịch Hội đồng Giám mục thế giới là vào tháng 2 năm 2019, khi Đức cố Giáo hoàng Phanxicô quy tụ các Giám mục để bàn về vết thương của vấn nạn lạm dụng tình dục trong Giáo hội.

Cuộc gặp gỡ đó đã đánh dấu một bước ngoặt trong cách nhìn nhận vấn đề trên bình diện toàn cầu và đồng thời tạo điều kiện để vạch ra một chiến lược dài hạn.

Hội nghị sắp tới về hôn nhân, do Đức Thánh Cha Lêô XIV triệu tập, được kỳ vọng cũng sẽ trở thành một cột mốc quan trọng trong việc đáp trả một trong những thách đố lớn nhất của Giáo hội và xã hội trong thời đại ngày hôm nay.

Minh Tuệ (theo EWTN)

[Mikali Nguyễn]

Tập 2. Người Công giáo suy nghĩ gì về HNTĐ sắp tới của Vatican bàn về khủng hoảng hôn nhân?

Đời sống hôn nhân trong Giáo hội Công giáo đang gặp khủng hoảng ở nhiều khía cạnh, bùng nổ trong thời hiện đại, đặc biệt trong thời đại kỹ thuật số. Chủ đề này đã và đang ám ảnh Vatican trong hơn 1 thập kỷ qua, tập trung kể từ triều đại của ĐGH Phanxicô, ít nhất từ năm 2014 đến nay. Vấn đề này được nhiều HNTĐ chú tâm bàn bạc nhưng vẫn chưa giải quyết được, hầu như không có bước tiến tiến bộ nào đáng kể! Đây là tình trạng mà các giáo hội Kitô giáo và các tôn giáo khác hầu như không gặp phải. Tại sao lại có chuyện lạ như vậy ở đạo Công giáo? 

Khủng hoảng về định chế gia đình chủ yếu này là khủng hoảng nội tại đến từ sự chi phối chặt chẽ, quá sâu của Giáo luật Công giáo áp dụng trong đời sống hôn nhân của các tín hữu. 

Sự chi phối này một mặt duy trì hôn nhân bền vững của các cặp vợ chồng, giúp phát triển Hội thánh và bảo vệ các giá trị cốt lõi của đạo Công giáo, mặt khác nó các tác dụng ngược lại dẫn đến những bất cập trong tình đời sống vợ chồng và gây ra tình trạng xói mòn hạnh đạo của các tín hữu: 

1. Tình trạng không tương thích của Giáo luật đối với xu hướng chuộng tự do cá nhân trong đời sống vợ chồng, là xu hướng chung của thời đại. 

2. Sự tương khắc, khập khiễng giữa Giáo luật với nền tảng đạo đức của thế giới đương đại

3. Mâu thuẩn giữa nhu cầu đời sống vợ chồng thực tại với Giáo luật ngày càng lớn.

Ta hãy điểm lại các HNTĐ bàn về chủ đề này và các văn kiện có liên quan của Vatican:  

1. THĐGM về Gia đình Ngoại thường năm 2014

2. THĐGM về Gia đình Thường lệ năm 2015, 

3. Tông huấn Amoris Laetitia (Niềm vui của Tình yêu) năm 2016 của ĐGH Phanxicô 

4. THĐGM về Amazon năm 2019 

5. Thượng Hội đồng về Hiệp hành kéo dài từ 2021 đến nay, qua 2 đời ĐGH Phanxicô và Lêô XIV

Đặc điểm có thể nhận thấy được của quá trình thảo luận ở cấp cao này:

1. Ngoại trừ 2 THĐGM chuyên đề về Gia đình năm 2014 và 2015, các HNTĐ khác tuy không bàn chuyên về gia đình nhưng vẫn bị chủ đề về gia đình ám ảnh vì vấn đề này luôn chi phối ở các hội nghị cấp cao của Vatican từ đó cho đến nay.

2. Tất cả các Hội nghị và Văn kiện trên đều không dẫn đến 1 sự giải quyết nào đột phá về vấn đề gia đình. Tất cả vẫn còn là vấn nạn!

3. Tông huấn Amoris Laetitia của ĐGH Phanxicô tuy có mở ra cái nhìn biện phân cởi mở hơn nhưng vẫn không áp dụng được triệt để do có sự chống đối từ các thế lực bảo thủ. 

Lý do của sự tồn tại bất cập dai dẳng này?

1.  Giáo lý can thiệp quá sâu vào đời sống vợ chồng:

Đây là mấu chốt cơ bản dẫn đến khủng hoảng gia đình khi Giáo lý của Giáo hội Công giáo từ lâu đã can thiệp, chi phối quá sâu và khác biệt (không giống ai) đối với đời sống vợ chồng khi đưa ra những hành vi bị coi là tội lỗi trong khi ngược lại, xã hội coi là quá đỗi bình thường.

2. Sa vào chủ nghĩa Duy truyền thống cực đoan (Rigid Traditionalism): 

Giáo hội thường giải thích tín điều và giáo luật dựa theo tư duy bảo thủ: không nhìn thấy các khía cạnh cho phép, không ràng buộc và đáng để cởi mở ở Kinh thánh để mạnh dạn canh tân (như các Giáo hội Kitô giáo khác). Một bộ phận tôn thờ quá khứ một cách thái quá và coi bất kỳ sự điều chỉnh nào cũng là "lạc đạo" hoặc "phản bội". Cụ thể là viện dẫn các văn bản từ thế kỷ 19 hoặc đầu thế kỷ 20 để bác bỏ các nhu cầu mục vụ cấp thiết của thế kỷ 21 như như vấn đề gia đình, môi trường, hay vai trò phụ nữ.

3. Tình trạng "Vũ khí hóa" Huấn quyền (Weaponizing the Magisterium)

Là khái niệm thụ động hay chủ động để chỉ sự bị ràng buộc, không dám hay cố tình viện dẫn buộc áp dụng các phát biểu lạc hậu, không còn tương thích của các ĐGH tiền nhiệm, coi đó là chân lý bất dịch. Đây là vũ khí huấn quyền khi mà nhiều chức sắc bảo thủ chọn lọc các câu chữ trong các văn kiện quá khứ (như của Đức Gioan Phaolô II hay Đức Piô X) để biến chúng thành công cụ tấn công các quyết định mục vụ hiện tại, tức dùng "Huấn quyền của ngày hôm qua" để phủ nhận "Huấn quyền của ngày hôm nay", cố tình sử dụng các phát biểu của các ĐGH tiền nhiệm làm vũ khí để "chỉnh đốn" Giáo hội hiện đại.
Điều này vi phạm nguyên tắc "Huấn quyền sống động" (Living Magisterium) của Giáo hội – vốn khẳng định Giáo hội có quyền và trách nhiệm giải thích lại đức tin cho phù hợp với thời đại, với sự hướng dẫn của Đức Chúa Thánh Thần  

4. Sự chống đối mạnh mẽ của phe bảo thủ:

Trong khi giới cải cách thường phát biểu ôn hòa, nhẹ nhàng hay im lặng vì ngại đụng chạm. Phe bảo thủ, chủ yếu gồm các chức sắc cấp cao là các ĐHY, Tổng trưởng và dư luận báo chí bảo thủ thường phản đối mạnh miệng bằng các lời lẽ gay gắt, đao to búa lớn để bảo vệ quan điểm ...thánh thiên của mình, kèm theo lời đe dọa ly khai, lời tấn công, coi các cải cách và cá nhân các ĐGH có xu hướng cải cách (như ĐGH Phanxicô), là "lạc giáo", "phá hoại truyền thống"..., gây ra nguy cơ làm rạn nứt, chia rẽ Giáo hội và mất uy tín của Giáo hoàng.

MS (còn tiếp)