Lễ Tạ Ơn (Anh ngữ: Thanksgiving Day, Pháp ngữ: Jour de l'Action de Grâce) là ngày lễ nghỉ toàn quốc, được cử hành đầu tiên tại Hoa Kỳ và Canada. Đây là ngày tạ ơn về sự may mắn của vụ mùa thu hoạch.
Lễ Tạ Ơn được mừng vào Thứ Năm trong tuần thứ tư của Tháng Mười Một, được tổng thống Lincoln (Hoa Kỳ) công bố năm 1863, và mừng vào Thứ Hai trong tuần thứ hai của Tháng Mười ở Canada.
Lễ Tạ Ơn có nguồn gốc từ truyền thống tôn giáo, nhưng được cử hành theo phong cách đời đã từ lâu.
Tháng 9-1620, con tàu nhỏ Mayflower rời Plymouth (Anh quốc) và chở theo 102 hành khách đi tìm tự do. Họ tìm một nơi có thể làm chủ đất, đồng thời cũng để được tự do sống đức tin của mình, và nơi đó chính là Tân Thế Giới.
Sau chuyến hải hành kéo dài 66 ngày, họ neo tàu tại Cape Cod, xa về hướng Bắc tại cửa sông Hudson. Một tháng sau, con tàu Mayflower đi qua Vịnh Massachusetts, tới nơi thì họ bắt đầu công việc tạo dựng ngay một ngôi làng tại Plymouth.
Qua mùa Đông khắc nghiệt đầu tiên, đa số vẫn phải ở trên tàu và bị bệnh truyền nhiễm. Chỉ một nửa số hành khách trên tàu Mayflower còn sống sót để được hưởng mùa Xuân đầu tiên tại New England. Tháng Ba, họ lên bờ, họ gặp một người đàn ông Ấn Độ là Abenaki, người này chào họ bằng tiếng Anh.
Vài ngày sau, ông này trở lại với một người Mỹ bản xứ, tên là Squanto, thuộc bộ lạc Pawtucket, rồi bị một thuyền trưởng người Anh bắt và bán làm nô lệ. Đoàn người tìm tự do được Squanto dạy cho biết cách ăn uống hợp lý để tránh bệnh tật, cách trồng bắp, cách lấy nhựa cây thích (maple), cách bắt cá, tránh cây độc, và giúp họ làm nhiều thứ khác. Nhờ những cách đó mà dân bộ lạc Wampanoag đã sinh tồn hơn 50 năm.
Tháng 11-1621, sau vụ thu hoạch đầu tiên tốt đẹp, thống đốc William Bradford tổ chức lễ hội và mời một nhóm người Mỹ bản xứ, có cả tù trưởng Massasoit của bộ lạc Wampanoag. Đó là Lễ Tạ Ơn đầu tiên của người Mỹ, và kéo dài 3 ngày.
Lễ Tạ Ơn phổ biến trong hầu hết các tôn giáo sau các mùa thu hoạch hoặc các dịp khác. Lịch sử của Lễ Tạ Ơn ở Bắc Mỹ có nguồn gốc theo truyền thống Anh quốc có từ cuộc Cải Cách Tin Lành. Lễ Tạ Ơn còn gọi là Lễ hội Thu hoạch, mặc dù mùa thu hoạch ở New England xảy ra trước cuối tháng Mười Một, không trùng với ngày Lễ Tạ Ơn ngày nay.
Theo truyền thống Anh quốc, ngày Lễ Tạ Ơn và các dịp tạ ơn khác là dịp quan trọng trong thời Cải Cách của Anh quốc dưới triều vua Henry VIII, đối lại với nhiều lễ tạ ơn theo lịch Công giáo. Trước năm 1536, có 95 ngày nghỉ của Giáo hội, cộng với 52 Chúa Nhật, những ngày buộc người ta kiêng việc xác, phải tới nhà thờ, và đôi khi còn phải nộp ít tiền. Cuộc Cải Cách năm 1536 hạn chế số ngày nghỉ còn 27 ngày, nhưng một số tín đồ Thanh giáo (Puritan) muốn loại bỏ hết các ngày nghỉ của Công giáo, kể cả lễ Giáng Sinh và Phục Sinh.
Các ngày nghỉ được thay thế bằng những “ngày ăn chay” hoặc “ngày tạ ơn,” đối lại với các sự kiện mà người Thanh giáo coi là “hoạt động dự phòng.” Có các phép lành được coi là của Chúa và người ta muốn gọi là Ngày Ăn Chay. Chẳng hạn, Ngày Ăn Chay được áp dụng trong vụ hạn hán năm 1611, các đợt lũ lụt năm 1613, các đại dịch năm 1604 và 1622.
Ngày Lễ Tạ Ơn được cử hành sau khi chiến thắng quân Armada của Tây Ban Nha năm 1588 và cuộc giải thoát Nữ hoàng Anne năm 1705. Lễ Tạ Ơn được mừng hằng năm bắt đầu từ năm 1606, sau thất bại Gunpowder Plot năm 1605 và được gọi là Ngày Guy Fawkes.
Một số nhà nghiên cứu nói rằng “không ai biết nguồn gốc ngày Lễ Tạ Ơn của Canada.” Lễ Tạ Ơn đầu tiên của Canada có từ năm 1578 cùng với nhà thám hiểm Martin Frobisher. Frobisher là người tìm ra đường biển phía Bắc tới Thái Bình Dương, ông tổ chức Lễ Tạ Ơn không để mừng mùa thu hoạch mà để tạ ơn về sự sống sót sau cuộc hành trình dài từ Anh quốc, đầy gian nan và nguy hiểm.
Trên chuyến hải hành thứ ba tới phương Bắc, và cũng là chuyến cuối cùng, Frobisher đã tổ chức Lễ Tạ Ơn chính thức tại Vịnh Frobisher ở Đảo Baffin (ngày nay là Nunavut) để tạ ơn Thiên Chúa.
Nguồn gốc Lễ Tạ Ơn của Canada có thể do những người Pháp đến New France cùng với nhà thám hiểm Samuel de Champlain hồi đầu thế kỷ 17 để ăn mừng mùa thu hoạch. Những người Pháp ở vùng này mừng lễ vào cuối mùa thu hoạch và tiếp tục qua hết mùa Đông, họ cùng chia sẻ lương thực với dân bản xứ của vùng này.
Dân nhập cư từ New England đến Canada mừng Lễ Tạ Ơn vào cuối mùa Thu. Còn dân nhập cư đến từ Ai Len, Tô Cách Lan và Đức, họ kết hợp Lễ Tạ Ơn với lễ hội mừng mùa thu hoạch. Đa số các phương diện của Lễ Tạ Ơn (chẳng hạn món gà tây) được kết hợp thêm khi những người trung thành với đế quốc trốn khỏi Hoa Kỳ thời Cách Mạng Hoa Kỳ và định cư tại Canada.
Ngày nay, Lễ Tạ Ơn là ngày nghỉ theo quy định ở hầu hết các vùng thuộc Canada, ngoại trừ các vùng ở Đại Tây Dương thuộc Đảo Hoàng Tử Edward, Newfoundland, Labrador, New Brunswick và Nova Scotia.



Tác giả Võ Ngọc Thanh, một dược sĩ thuộc lớp trẻ, là cư dân Westminster, Orange County.Bài viết về Lễ Tạ Ơn của cô mang tựa đề “Xin Cám Ơn Cuộc Ðời” kể lại câu chuyện xúc động, giản dị mà khác thường, bắt đầu từ cái bình thường nhất: ” Chỉ với một nụ cuời…”Xin mượn lời trong bài viết của tác giả Hoàng Thanh để kính chúc và cảm ơn quý vị và các bạn trong mùa lễ Tạ Ơn 2023.

Xin Cám Ơn Cuộc ÐờiThế là một mùa Lễ Tạ Ơn nữa lại đến. Tôi vẫn còn nhớ, lần đầu tiên khi nghe nói về Lễ Tạ Ơn, tôi thầm nghĩ, “Dân ngoại quốc sao mà… “quởn” quá, cứ bày đặt lễ này lễ nọ, màu mè, chắc cũng chỉ để có dịp bán thiệp, bán hàng để người ta mua tặng nhau thôi, cũng là một cách làm business đó mà…”Năm đầu tiên đặt chân đến Mỹ, Lễ Tạ Ơn hoàn toàn không có một chút ý nghĩa gì với tôi cả, tôi chỉ vui vì ngày hôm đó được nghỉ làm, và có một buổi tối quây quần ăn uống với gia đình. Mãi ba năm sau thì tôi mới thật sự hiểu được ý nghĩa của ngày Lễ Tạ Ơn.Thời gian này tôi đang thực tập ở một Pharmacy để lấy bằng Dược Sĩ. Tiệm thuốc này rất đông khách, cả ngày mọi người làm không nghỉ tay, điện thoại lúc nào cũng reng liên tục, nên ai nấy cũng đều căng thẳng, mệt mỏi, dễ đâm ra quạu quọ, và hầu như không ai có nổi một nụ cười trên môi.Tiệm thuốc có một bà khách quen, tên bà là Josephine Smiley. Tôi còn nhớ rất rõ nét mặt rất phúc hậu của bà. Năm đó bà đã gần 80 tuổi, bà bị tật ở tay và chân nên phải ngồi xe lăn, lại bị bệnh thấp khớp nên các ngón tay bà co quắp, và bà lại đang điều trị ung thư ở giai đoạn cuối.Cứ mỗi lần bà đến lấy thuốc (bà uống hơn mười mấy món mỗi tháng, cho đủ loại bệnh), tôi đều nhìn bà ái ngại. Vì thấy rất tội nghiệp cho bà, nên tôi thường ráng cười vui với bà, thăm hỏi bà vài ba câu, hay phụ đẩy chiếc xe lăn cho bà. Nghe đâu chồng bà và đứa con duy nhất bị chết trong một tai nạn xe hơi, còn bà tuy thoát chết nhưng lại bị tật nguyền, rồi từ dó bà bị bệnh trầm cảm (depressed), không đi làm được nữa, và từ 5 năm nay thì lại phát hiện ung thư. Mấy người làm chung trong tiệm cho biết là bà hiện sống một mình ở nhà dưỡng lão.Tôi vẫn còn nhớ rất rõ vào chiều hôm trước ngày lễ Thanksgiving năm 1993, khi bà đến lấy thuốc. Bỗng dưng bà cười với tôi và đưa tặng tôi một tấm thiệp cùng một ổ bánh ngọt bà mua cho tôi. Tôi cám ơn thì bà bảo tôi hãy mở tấm thiệp ra đọc liền đi.Tôi mở tấm thiệp và xúc động nhìn những nét chữ run rẩy, xiêu vẹo:Dear Thanh,My name is Josephine Smiley, but life does not “smile” to me at all. Many times I wanted to kill myself, until the day I met you in this pharmacy. You are the ONLY person who always smiles to me, after the death of my husband and my son. You made me feel happy and help me keep on living. I profit this Thanksgiving holiday to say “Thank you”, Thanh.Thank you, very much, for your smile…(Thanh thân mến,Tên tôi là Josephine Smiley, nhưng cuộc sống không có “nụ cười” với tôi. Nhiều lần tôi muốn tự tử, cho đến ngày tôi vào tiệm thuốc tây này.
Cô là người luôn luôn mỉm cười với tôi, sau cái chết của chồng tôi và con trai tôi.
Cô làm tôi cảm thấy hạnh phúc và giúp tôi tiếp tục sống. Nhân dịp ngày Lễ Tạ Ơn để nói lời “Cảm ơn”, Thanh.
Cảm ơn cô, rất nhiều, vì nụ cười của cô …)Rồi bà ôm tôi và bà chảy nước mắt. Tôi cũng vậy, tôi đứng mà nghe mắt mình ướt, nghe cổ họng mình nghẹn… Tôi thật hoàn toàn không ngờ được rằng, chỉ với một nụ cười, mà tôi đã có thể giúp cho một con người có thêm nghị lực để sống còn.
Ðó là lần đầu tiên, tôi cảm nhận được cái ý nghĩa cao quý của ngày lễ Thanksgiving.Ngày Lễ Tạ Ơn năm sau, tôi cũng có ý ngóng trông bà đến lấy thuốc trước khi đóng cửa tiệm. Thì bỗng dưng một cô gái trẻ đến tìm gặp tôi. Cô đưa cho tôi một tấm thiệp và báo tin là bà Josephine Smiley vừa mới qua đời 3 hôm trước. Cô nói là lúc hấp hối, bà đã đưa cô y tá này tấm thiệp và nhờ cô đến đưa tận tay tôi vào đúng ngày Thanksgiving. Và cô ta đã có hứa là sẽ làm tròn ước nguyện sau cùng của bà. Tôi bật khóc, và nước mắt ràn rụa của tôi đã làm nhòe hẳn đi những dòng chữ xiêu vẹo, ngoằn nghèo trên trang giấy:My dear Thanh,
I am thinking of you until the last minute of my life.
I miss you, and I miss your smile…
I love you, my “daughter”.. .( Thanh thân yêu,Tôi đang nghĩ đến cô cho đến phút cuối cùng của cuộc đời tôi.
Tôi nhớ đến cô, và tôi nhớ nụ cười của cô …
Tôi yêu cô , “con gái” của tôi.. .)
Tôi còn nhớ tôi đã khóc sưng cả mắt ngày hôm đó, không sao tiếp tục làm việc nổi, và khóc suốt trong buổi tang lễ của bà, người “Mẹ American” đã gọi tôi bằng tiếng “my daughter”…
Trước mùa Lễ Tạ Ơn năm sau đó, tôi xin chuyển qua làm ở một pharmacy khác, bởi vì tôi biết, trái tim tôi quá yếu đuối, tôi sẽ không chịu nổi niềm nhớ thương quá lớn, dành cho bà, vào mỗi ngày lễ đặc biệt này, nếu tôi vẫn tiếp tục làm ở pharmacy đó.Mãi cho đến giờ, tôi vẫn còn giữ hai tấm thiệp ngày nào của người bệnh nhân này. Và cũng từ đó, không hiểu sao, tôi yêu lắm ngày Lễ Thanksgiving, có lẽ bởi vì tôi đã “cảm” được ý nghĩa thật sự của ngày lễ đặc biệt này.Thông thường thì ở Mỹ, Lễ Tạ Ơn là một dịp để gia đình họp mặt. Mọi người đều mua một tấm thiệp, hay một món quà nào đó, đem tặng cho người mình thích, mình thương, hay mình từng chịu ơn. Theo phong tục bao đời nay, thì trong buổi họp mặt gia đình vào dịp lễ này, món ăn chính luôn là món gà tây (turkey).Từ mấy tuần trước ngày Lễ TẠ ƠN, hầu như chợ nào cũng bày bán đầy những con gà tây, gà ta, còn sống có, thịt làm sẵn cũng có… Cứ mỗi mùa Lễ Tạ Ơn, có cả trăm triệu con gà bị giết chết, làm thịt cho mọi nguời ăn nhậu.
Người Việt mình thì hay chê thịt gà tây ăn lạt lẽo, nên thường làm món gà ta, “gà đi bộ.” Ngày xưa tôi cũng hay ăn gà vào dịp lễ này với gia đình, nhưng từ ngày biết Ðạo, tôi không còn ăn thịt gà nữa. Từ vài tuần trước ngày lễ, hễ tôi làm được việc gì tốt, dù rất nhỏ, là tôi lại hồi hướng công đức cho tất cả những con gà, tây hay ta, cùng tất cả những con vật nào đã, đang và sẽ bị giết trong dịp lễ này, cầu mong cho chúng thoát khỏi kiếp súc sanh và được đầu thai vào một kiếp sống mới, tốt đẹp và an lành hơn.Từ hơn 10 năm nay, cứ mỗi năm đến Lễ Tạ Ơn, tôi đều ráng sắp xếp công việc để có thể tham gia vào những buổi “Free meals” tổ chức bởi các Hội Từ Thiện, nhằm giúp bữa ăn cho những người không nhà. Có đến với những bữa cơm như thế này, tôi mới thấy thương cho những người dân Mỹ nghèo đói, Mỹ trắng có, Mỹ đen có, người da vàng cũng có, và có cả người Việt Nam mình nữa. Họ đứng xếp hàng cả tiếng đồng hồ, rất trật tự, trong gió lạnh mùa thu, nhiều người không có cả một chiếc áo ấm, răng đánh bò cạp…để chờ đến phiên mình được lãnh một phần cơm và một chiếc mền, một cái túi ngủ qua đêm.Ở nơi đâu trên trái đất này, cũng luôn vẫn còn rất rất nhiều người đang cần những tấm lòng nhân ái của chúng ta…Nếu nói về hai chữ “TẠ ƠN” với những người mà ta từng chịu ơn, thì có lẽ cái list của chúng ta sẽ dài lắm, bởi vì không một ai tồn tại trên cõi đời này mà không từng mang ơn một hay nhiều người khác. Chúng ta được sinh ra làm người, đã là một ơn sủng của Thượng Ðế. Như tôi đây, có được ngày hôm nay, ngồi viết những dòng này, cũng lại là ơn Cha, ơn Mẹ, ơn Thầy…Cám ơn quê hương tôi -Việt Nam, với hai mùa mưa nắng, với những người dân bần cùng chịu khó. Quê hương tôi- nơi đã đón nhận tôi từ lúc sinh ra, để lại trong tim tôi biết bao nhiêu là kỷ niệm cả một thời thơ ấu. Quê hương tôi, là nỗi nhớ, niềm thương của tôi, ngày lại ngày qua ở xứ lạ quê nguời…
Cám ơn Mẹ, đã sinh ra con và nuôi dưỡng con cho đến ngày trưởng thành. Cám ơn Mẹ, về những tháng ngày nhọc nhằn đã làm lưng Mẹ còng xuống, vai Mẹ oằn đi, về những nỗi buồn lo mà Mẹ đã từng âm thầm chịu đựng suốt gần nửa thế kỷ qua…
Cám ơn Ba, đã nuôi nấng, dạy dỗ con nên người. Cám ơn Ba, về những năm tháng cực nhọc, những chuỗi ngày dài đằng đẵng chạy lo cho con từng miếng cơm manh áo, về những giọt mồ hôi nhễ nhại trên lưng áo Ba, để kiếm từng đồng tiền nuôi con ăn học….